భారతదేశంలోని గుహాలయాలు జాబితా

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search

భారతదేశంలోని గుహాలయాలు లేక శిలను తొలచి నిర్మించిన దేవాలయాల జాబితా.

ఆంధ్రప్రదేశ్[మార్చు]

బొజ్జన్నకొండ గుహలు, హిల్‌టాప్ మొనాస్టరీ, అనకాపల్లి, విశాఖపట్నం జిల్లా
గుంటుపల్లి వద్ద గుహలు
భైరవకోన

అస్సాం[మార్చు]

మైబోంగ్ లోని గుహ ఆలయం
  • లాంగ్థైని నోహ్, మైబాంగ్, డిమా హసో
  • దుధ్నాథ్, జోగియోపా, దక్షిణ సల్మార-మన్కాచార్ జిల్లా

హిమాచల ప్రదేశ్[మార్చు]

మస్రోర్ రాక్ కట్ టెంపుల్
  • మస్రోర్ రాక్ కట్ టెంపుల్

ఇండో-ఆర్యన్ శైలిలో 15 రాతి కట్టడాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. ఇది ఉప-హిమాలయ ప్రాంతంలో ఒక ఏకైక ఏకశిలా నిర్మాణం. ప్రధాన ఆలయంలో రామ, లక్ష్మణ, సీత యొక్క మూడు రాతి చిత్రాలు ఉన్నాయి. ఈ టెంపుల్ కాంప్లెక్స్ ఒక కొండపై ఉంది. దీనికి ఒక పెద్ద దీర్ఘచతురస్రాకార నీటి చెరువు ఉంది. ఈ దేవాలయ సముదాయం పాండవులు వారి ప్రవాస సమయంలో నిర్మించినట్లు భావిస్తారు; ఖచ్చితమైన తేదీ మాత్రం తెలియదు. నగరం యొక్క పురాతన పేరు భీమ్‌నగర్, ఇది పాండవ సోదరులలో భీముడుచే స్థాపించబడింది.

హర్యానా[మార్చు]

వీటిలో ఏదీ శాస్త్రీయంగా అధ్యయనం చేయలేదు.

  • అరవల్లి పర్వత శ్రేణి, నార్నౌల్, మహేంద్రగఢ్ జిల్లాలోని దోసి హిల్ కేవ్ టెంపుల్
  • యమునా నగర్ జిల్లాలోని శివాలిక్ పర్వత శ్రేణులలో నార నారాయణ్ గుహ ఆలయం
  • ఆరావల్లి మౌంటెన్ రేంజ్, హిసార్-తోషమ్ రహదారి, భివాని జిల్లాలోని టోష్ హిల్ కేవ్ టెంపుల్

కర్నాటక[మార్చు]

రావణ ఫడి గుహ, ఐహోళే, కర్నాటక
  • ఐహోళే
  • బాదామి గుహ ఆలయాలు
  • గవి గంగాధరేశ్వర ఆలయం
  • హులిమావు శివ కేవ్ టెంపుల్
  • నరసింహ ఝర్ని
  • నెల్లితేర గుహ ఆలయం

కాశ్మీర్[మార్చు]

కేరళ[మార్చు]

  • ఐరూర్పార
  • అంబుకుతి మాల
  • భరతాంపార
  • ఎడక్కల్ గుహలు
  • ఇరునలంకోడ్
  • కల్లిల్ ఆలయం
  • కవియూర్
  • కొట్టుకల్
  • త్రిక్కూర్ మహదేవ ఆలయం
  • నందుమల గుహలు, పిరాలిమాటం
  • తోవరిమల ఎచ్చూతురారా
  • త్రిక్కూర్ మహదేవ ఆలయం
  • తువరాంకడ్
  • విజిన్జం

గుజరాత్[మార్చు]

  • ధన్క్ గుహలు
  • జునాగడ్ బౌద్ధ గుహలు, జునాగఢ్ జిల్లా
  • బావ ప్యారా గుహలు
  • కాడియా దుంగర్ గుహలు
  • ఖమ్భలిదా గుహలు
  • సానా గుహలు
  • సియోట్
  • గుహలు, లఖ్పట్ తాలూకా, కచ్ జిల్లా
  • తల్జా గుహలు, భావ్నగర్ జిల్లా

మధ్య ప్రదేశ్[మార్చు]

మహారాష్ట్ర[మార్చు]

థామస్ డానియల్ (1803) చిత్రీకరించిన ఎల్లోరా పర్వతం పెయింటింగ్
  • అజంతా గుహలు - బౌద్ధ
  • ఔరంగాబాద్ గుహలు - బౌద్ధ
  • బెడెస్ గుహలు - బౌద్ధ
  • భజ గుహలు - బౌద్ధ
  • ధరాశివ్ గుహలు - జైన్, బౌద్ధ
  • ధోకేశ్వర్ మహాదేవ గుహ ఆలయం, అహ్మద్ నగర్ - హిందూ
  • ఎలిఫెంటా గుహలు - హిందూ: శివ, బ్రాహ్మణిక
  • ఎల్లోరా గుహలు - హిందూ, బౌద్ధ, జైన
  • జోగెశ్వరి గుహలు - బౌద్ధ
  • కన్హేరి గుహలు - బౌద్ధ
  • కైలాష్ ఆలయం - ఎల్లోరా గుహ లోపల హిందూ దేవాలయం
  • కార్లా గుహలు - బౌద్ధ
  • ఖరోసా గుహలు - హిందూ, జైన్
  • కోందనా గుహలు - బౌద్ధ
  • కొండివిత గుహలు - బౌద్ధ
  • లెనియద్రి - బౌద్ధ, హిందూ
  • మహాకాళి గుహలు - బౌద్ధ
  • మండపేశ్వర గుహలు - హిందూ
  • పాండవలేని గుహలు - బౌద్ధ
  • పాతాళేశ్వర్, పూణే - హిందూ
  • పిటిల్కోరా గుహలు - బౌద్ధ}}

ఒడిషా[మార్చు]

  • అజికాపాద భైరవ ఆలయం
  • అనంత శయన
  • అనంత వాసుదేవ ఆలయం
  • అనంతసాయి విష్ణు ఆలయం
  • అన్నకోటేశ్వర దేవాలయం
  • భట్టారిక ఆలయం
  • బ్రహ్మ ఆలయం, బిందుసాగర్
  • బ్రహ్మ ఆలయం, నియోలి
  • దుర్గా ఆలయం, పైదేశ్వర్
  • కిచింగ్
  • ధారాకోటె
  • ధబలేశ్వర్
  • రాణీపూర్-ఝరియాల్
  • దుర్గా ఆలయం, మోటియా
  • సింహనాథ్ ఆలయం
  • సుబర్నమేరు ఆలయం
  • సురేశ్వరి ఆలయం
  • ఉదయగిరి, ఖండగిరి గుహలు
  • ఎగువ బాగ్ దేవి ఆలయం
  • వైటల్ డూలా
  • గుప్తేశ్వర గుహ
  • పంచలింగేశ్వర్
  • పరశురమేశ్వర్ ఆలయం
  • పాతాళి శ్రీక్షేత్ర
  • హరిహారా డ్యూల, బౌద్ [1]
  • హరిశంకర్ ఆలయం
  • జగన్నాథ ఆలయం
  • కపిలాష్ ఆలయం
  • కేదారేశ్వర దేవాలయం
  • కిచకేశ్వరి ఆలయం
  • కోణార్క్
  • లింగరాజ్ టెంపుల్
  • లోకనాథ ఆలయం
  • మా ఉగ్ర తార
  • మహావినాయక ఆలయం
  • మహేంద్రగిరి, ఒరిస్సా
  • మాణికేశ్వరి ఆలయం
  • మార్కండేశ్వర్ ఆలయం
  • ముక్తేశ్వర్ టెంపుల్
  • నారాయణ గోసైన్ ఆలయం
  • నీలమధవ్ దేవాలయం
  • నృసింగ్‌నాథ్ ఆలయం
  • బ్రహ్మేశ్వర
  • చతేశ్వర దేవాలయం
  • చౌసత్ జోగిని మందిర్
  • రాజారాణి ఆలయం
  • రామచండి ఆలయం
  • రామేశ్వర్ డ్యూల
  • సాక్షిగోపాల్ ఆలయం
  • సప్తమాతృక ఆలయం
  • వరాహి దేలా, చౌరసి
  • యజ్ఞ నృశింహ ఆలయం
  • యమేశ్వర్ ఆలయం}}

తమిళనాడు[మార్చు]

  • అడుక్కల్కాల్, నెహనూర్పట్టి
  • అర్మామలై గుహ
  • ఆదిమలై రాతి పడకలు, చోళపాండ్యపురం
  • ఎన్నాయిరా మలై
  • కలుగసలమూర్తి ఆలయం
  • కలుగుమలై
  • కలుగుమలై జైన్ పడకలు
  • కలుగుమలై జైన్ పడకలు
  • కాంచీయూర్ జైన్ గుహ, రాతి పడకలు
  • కుడుమ్యాన్మలై ఆలయం [2]
  • కురంగనిల్ ముట్టం
  • కురతిమలై, ఓనంపక్కం
  • తలావనూరు
  • తిరక్కోయిల్
  • తిరుకులూకుండం (కొండ మీద) - 6 వ శతాబ్దపు ఆలయం
  • తిరునదిక్కర కేవ్ టెంపుల్
  • తిరుపరంకండ్రం మురుగన్కు అంకితం చేసినది
  • తిరుమయం - లార్డ్ పెరుమాల్ నిలబడి, అబద్ధం స్థానంలో (అనంతశయనం)
  • తిరుమలై (జైన కాంప్లెక్స్)
  • తిరువెల్లారై
  • దలవనూర్ [3]
  • నమక్కల్ - లార్డ్ నరసింహ గుహ ఆలయం
  • నమక్కల్ - లార్డ్ రంగనాథ్ గుహ ఆలయం
  • నర్థమలై
  • పంచపాండవర్ మలై
  • పిళ్ళైర్పట్టి - వినాయకుడికి అంకితం చేయబడింది
  • పెచ్చిప్పాలై ఆలయం [2]
  • మంగులం
  • మండగపట్టు తిరుమూర్తి ఆలయం (మహేంద్ర పల్లవలు)
  • మమందూర్ (కంచి సమీపంలో)
  • మహాబలిపురం
  • మహేంద్రవాడి (అర్కోణం సమీపంలో)
  • రాక్‌ఫోర్ట్ ఉచ్చి పిళ్ళయార్ టెంపుల్
  • వరాహ గుహ దేవాలయం
  • విష్ణు దేవాలయం - మలయాదిపట్టి [4]
  • వెట్టువన్ కోయిల్
  • శివన్ కోవిల్-అరిట్టపట్టి [5]
  • శీయమంగళం
  • శ్రీ బాలసుబ్రమణియాస్వామి ఆలయం - వల్లీ మలై (వల్లీ మలై, వెల్లూరు జిల్లా)
  • సత్యమూర్తి పెరుమాళ్ ఆలయం [6]
  • సమానార్ హిల్స్
  • సింగపెరుమాళ్‌కోయిల్ - లార్డ్ ఉగ్ర నరసింహ యోగా భంగిమలో ఒక గుహలో నివసిస్తున్నవిగ్రహం.
  • సిట్టనావసల్ గుహ
  • సెంజీ సింగవరం రంగనాథ ఆలయం [3]}}

ఉత్తరాఖండ్[మార్చు]

  • పాతాళ్ భువనేశ్వర్

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

  • భారతదేశంలో గుహ పరిశోధన
  • భారతీయ రాక్ కట్ నిర్మాణం

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

  • Fergusson, James (1864). The Rock-Cut Temples of India. John Murray, London.

మూలాలు[మార్చు]

  1. http://orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/2010/May-June/engpdf/89-95.pdf
  2. 2.0 2.1 "Study uncovers interesting details of cave temple architecture". The Hindu. India. 27 October 2010. CS1 maint: discouraged parameter (link)
  3. 3.0 3.1 "District Tourist Places". Villupuram district, Tamil Nadu Government. Archived from the original on 4 ఫిబ్రవరి 2012. Retrieved 14 November 2011. CS1 maint: discouraged parameter (link)
  4. "Cave temple cries for attention". The Hindu. India. 10 June 2011. CS1 maint: discouraged parameter (link)
  5. "Rock cut Sivan kovil". Archaeology department, Tamil Nadu Government. Archived from the original on 1 ఏప్రిల్ 2012. Retrieved 14 November 2011. CS1 maint: discouraged parameter (link)
  6. "Rock-cut Vishnu temple". Archaeological Survey of India. Archived from the original on 19 ఏప్రిల్ 2012. Retrieved 14 November 2011. CS1 maint: discouraged parameter (link)

బయటి లింకులు[మార్చు]