సరళా సాగర్ ప్రాజెక్టు

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search

సరళా సాగర్ ప్రాజెక్టు వనపర్తి జిల్లా లోని మదనాపూర్ మండలంలోని శంకరమ్మ పేట గ్రామం లో ఉంది.

చరిత్ర[మార్చు]

దీనిని పూర్వం వనపర్తి సంస్థానాన్ని పరిపాలించిన రాజులలో ఒకడైన రెండవ రామేశ్వరరావు కాలంలో సరళాదేవి పేరు మీదుగా ఒక చెరువులా నిర్మించారు దీని నిర్మాణం కోసం రామేశ్వరరావు-II గారు ఇంజనీర్ లను అమెరికా లోని కాలిఫోర్నియా కు పంపించి అధ్యయనం చేసిన తర్వాత శంకరమ్మపేట లో నిర్మాణం చేపట్టారు సరళసాగర్ ప్రాజెక్ట్ ను 1949 సెప్టెంబర్ 15 న ఆనాటి హైదరాబాద్ మిలిటరీ గవర్నర్ జనరల్ జయంతో నాథ్ చౌదరీ చేతుల మీదుగా ప్రారంభం అయింది దీని సామర్థ్యం 0.42 టీఎంసీ ఈ ప్రాజెక్టు కింద 9 గ్రామాలకు సాగు నీరు అందుతుంది అనేక మంది కి వ్యవసాయ మరియు మత్స్య కార్మికులకు ఉపాధి కల్పిస్తుంది [1]. దీనినే ఆధునీకరించి 1959 జూలై 26 వ తేదిన సరళా సాగర్ ప్రాజెక్టుగా తీర్చిదిద్దారు. అప్పటి పి. డబ్ల్యూ . డి. శాఖామంత్రి జె.వి. నర్సింగరావు ఈ ప్రాజెక్టును ప్రారంభించారు. 1964 సెప్టెంబర్ లో కుడివైపు గండి పడితే కొంత భాగాన్ని రాతి తో ఆనకట్ట పునర్నిర్మించారు తదనంత కాలంలో బుర్ర వాగు ఇతర వాగుల నుంచి వచ్చే ప్రవాహాలు అనావృష్టి కారణంచే ఆగి పోవడం జరిగింది కాలక్రమేణా సరళ సాగర్ ప్రాజెక్ట్ మరుగున పడిపోయింది.ఇది వర్షాధార ప్రాజెక్టు కావడం మూలాన ఆ సమస్యను అధిగమించడానికి, నిరంతరం నీటితో ఉండటానికి ప్రాజెక్టుకు 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న రామన్ పాడ్ బ్యాలెనిసింగ్ రిజర్వాయర్ ద్వారా 12 కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో ఎత్తిపోతల పథకాన్ని 2008 లో గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖామంత్రి డా. జిల్లెల చిన్నారెడ్డి ప్రారంభించారు. దాదాపు పదకొండు సంవత్సరాల పాటు అనేక మంది రైతుల పంటలకు నీరు అందించింది.కానీ ప్రాజెక్ట్ పర్యవేక్షణ కొరవడడంతో 2019 డిసెంబర్ 31 ఉదయం 6:15 ని సమయంలో సరళ సాగర్ కు ఎడమవైపు భారీ గండి పడింది దీనితో రైతాంగం తీవ్రంగా నష్టపోయారు 2020ఆగస్ట్ నాటికి గండిని పూర్తిగా పునరుద్ధరించడం జరిగింది.

ప్రత్యేకత[మార్చు]

సైఫన్ పద్ధతిలో నిర్మించిన ప్రాజెక్టులలో ఈ ప్రాజెక్టు ప్రపంచంలో రెండవదైతే. ఆసియాలో మొదటిది[2].

ఖర్చు[మార్చు]

ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి అప్పట్లో (1959) 35 లక్షల రూపాయలు ఖర్చుచేశారు.

నిర్మాణం[మార్చు]

ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో 17 హుడ్ సైఫన్ లను, 4 ప్రైమింగ్ సైఫన్ లను ఏర్పాటు చేశారు. ఒక్కొక్క ప్రైమింగ్ సైఫన్ ద్వారా సెకన్ కు 2000 (రెండు వేల) క్యూసెక్ ల నీటిని బయటికి పంపితే, ఒక్కో హుడ్ సైఫన్ ద్వారా 3440 క్యూసెక్ ల నీటిని బయటికి పంపుతారు. ప్రాజెక్టులోకి పూర్తి స్థాయి నీటి మట్టం చేరినప్పుడు గాలి పైపుల ద్వారా ఏర్పాటు చేసిన సైఫన్ లు ఆటోమేటిక్ గా పనిచేస్తాయి. 520 ఫీట్ల రాతి కట్టడం, 3537 ఫీట్ల మట్టి కట్టడం ఈ ప్రాజెక్టులో అంతర్భాగం.

కాలువలు[మార్చు]

  • కుడి కాలువ 8 కిలోమీటర్ల మేర నిర్మించిన ఈ కాలువ ద్వారా 388 ఎకరాలకు సాగునీరును అందిస్తున్నారు.
  • ఎడమ కాలువ 17 కిలోమీటర్ల మేర నిర్మించిన ఈ కాలువ ద్వారా 3796 ఎకరాలకు సాగునీరును అందిస్తున్నారు.


రవాణా సౌకర్యాలు

సరళ సాగర్ ప్రాజెక్ట్ హైదరాబాద్ కు 135 కిలోమీటర్ల దూరంలో కలదు జాతీయ రహదారి 44 ద్వారా ఇక్కడికిి చేరుకోవచ్చు. అదేేవిధంగా దక్షిణ మధ్య రైల్వే సర్వీసు ద్వారా వనపర్తి రోడ్ రైల్వే స్టేషన్ కు ఐదు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ ప్రాజెక్టు కలదు దీనిని పర్యాటక కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేస్తే ఈ ప్రాజెక్టుకు కు జాతీయ ్థాయిలో గుర్తింపు లభిస్తుంది.

లభిస్తుంది


ఇతర ప్రయోజనాలు[మార్చు]

ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా సాగునీరునే కాకుండా సమీపంలోని పది గ్రామాలకు తాగునీటి సౌకర్యాన్ని కూడా ఏర్పాటుచేశారు. ఇక్కడ చేప పిల్లల ఉత్పత్తి కేంద్రాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేశారు. అంతేకాకుండా సైఫన్ లు పనిచేసే సందర్భంలో నీటి విరజిమ్మే దృశ్యాలు పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటాయి. ఆవిధంగా ఇది పర్యాటక ప్రాంతంగానూ ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంది.

మూలాలు[మార్చు]

  1. ఆంధ్రజ్యోతి దినపత్రిక మహబూబ్ నగర్ ఎడిషన్ ప్రారంభోత్సవ ప్రత్యేక సంచిక, అక్టోబర్, 2007, పుట - 4
  2. సూర్య దినపత్రిక ప్రథమ వార్షికోత్సవ ప్రత్యేక సంచిక, 15.08.2008 పుట - 33

3. యాదగిరి వ్యక్తిగత ఆసక్తి తో రచన