వికీపీడియా నుండి
మొక్కలో వాయుగతంగా పెరిగే వ్యవస్థను 'ప్రకాండ వ్యవస్థ' (Shoot system) అంటారు. ఇది ప్రధమాక్షం (Plumule) నుంచి ఉద్భవిస్తుంది. ప్రకాండ వ్యవస్థ అక్షాన్ని 'కాండం' (ఆంగ్లం: Stem) అంటారు. పత్రాలు, మొగ్గలు, పుష్పాలు వంటి ఉపాంగాలు కాండం మీద లేదా శాఖల మీద ఉద్భవిస్తాయి.
- కాండం ప్రకాండవ్యవస్థలో నిటారుగా పెరిగే అక్షం.
- కాండం చివరలో ఉండే కొన మొగ్గ (terminal bud) కాండం నిలువు పెరుగుదలను నియంత్రిస్తుంది.
- కాండం కణుపులు (nodes), కణుపుమధ్యమాలు (internodes) గా విభేదన చెంది ఉంటుంది.
- కాండం మీద పత్రాలు కణుపుల నుంచి ఏర్పడతాయి. పత్రానికి, కాండానికి మధ్య ఉండే పై కోణాన్ని గ్రీవం (Axil) అంటారు. గ్రీవంలో ఏర్పడే గ్రీవపు మొగ్గలు శాఖలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.
- సాధారణంగా లేత కాండం ఆకుపచ్చగాను, ముదిరిన కాండం గోధుమవర్ణంలోను ఉంటాయి.
- కాండం పత్రాలన్నింటికి సూర్యరశ్మి తగిలేటట్లుగా విస్తరింపచేయడంలో సహాయపడుతుంది.
- పేళ్ళు భూమినుంచి గ్రహించిన నీటిని, లవణాలను పత్రాలకు అందజేయడం, పత్రాలలో తయారైన ఆహారపదార్ధాలను మొక్కలోని ఇతర భాగాలకు అందించడంలో ప్రధానపాత్ర వహిస్తుంది.
[మార్చు] కాండం రూపాంతరాలు
కాండం వాతావరణానికి అనుగుణంగా సాధారణ విధులతో పాటు కొన్ని ప్రత్యేక విధులను నిర్వర్తించడానికి రూపాంతరం చెందుతుంది. ఇలాంటి శాశ్వతమార్పులను 'కాండ రూపాంతరాలు' అంటారు. ఉనికిని బట్టి కాండం రూపాంతరాలు మూడు రకాలు.
[మార్చు] వాయుగత కాండ రూపాంతరాలు
- నులితీగలు (Tendrils)
- ముళ్ళు (Thorns)
- కొక్కేలు (Hooks)
- పత్రభకాండాలు (Phylloclades)
- దుంపవంటి కాండాలు (Tuberous stems)
- లఘులశునాలు (Bulbils)
[మార్చు] ఉపవాయుగత కాండ రూపాంతరాలు
- రన్నర్లు (Runners)
- స్టోలన్లు (Stolons)
- పిలకమొక్కలు (Suckers)
- ఆఫ్ సెట్లు (Offsets)
[మార్చు] భూగర్భ కాండ రూపాంతరాలు
