స్కాండియం

వికీపీడియా నుండి

ఈ వ్యాసము మొలక. ఈ మొలకను వ్యాసంగా విస్తరించి, ఈ మూసను తొలగించండి. మరిన్ని వివరాల కోసం చర్చా పేజిని లేదా తెవికీ మొలకలను చూడండి.

21 కాల్షియం ← స్కాండియం → టైటానియం - ↑ Sc ↓ Y ఆవర్తన పట్టిక - విస్తృత ఆవర్తన పట్టిక
సాధారణ లక్షణాలు
పేరు, సంకేతము, పరమాణు సంఖ్య	స్కాండియం, Sc, 21
రసాయన సిరీస్	transition metalలు
గ్రూపు, పీరియడ్, బ్లాక్	3, 4, d
స్వరూపం	silvery white
ప్రామాణిక పరమాణు భారం	44.955912(6) g·mol−1
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం	[Ar] 3d1 4s2
Electrons per shell	2, 8, 9, 2
భౌతిక లక్షణాలు
స్థితి	solid
సాంద్రత (r.t. దగ్గర)	2.985 g·cm−3
Liquid సాంద్రత at ద్ర.స్థా.	2.80 g·cm−3
ద్రవీభవన స్థానం	1814 K (1541 °C, 2806 °F)
Boiling point	3109 K (2836 °C, 5136 °F)
Heat of fusion	14.1 kJ·mol−1
Heat of vaporization	332.7 kJ·mol−1
Heat capacity	(25 °C) 25.52 J·mol−1·K−1
Vapor pressure P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T/K 1645 1804 (2006) (2266) (2613) (3101)
Atomic properties
Crystal structure	hexagonal
Oxidation states	3 (weakly basic oxide)
Electronegativity	1.36 (Pauling scale)
Ionization energies (more)	1st: 633.1 kJ·mol−1
	2nd: 1235.0 kJ·mol−1
	3rd: 2388.6 kJ·mol−1
Atomic radius	160 pm
Atomic radius (calc.)	184 pm
Covalent radius	144 pm
ఇతరత్రా
Magnetic ordering	paramagnetic
Electrical resistivity	(r.t.) (α, poly) calc. 562 nΩ·m
Thermal conductivity	(300 K) 15.8 W·m−1·K−1
Thermal expansion	(r.t.) (α, poly) 10.2 µm/(m·K)
Young's modulus	74.4 GPa
Shear modulus	29.1 GPa
Bulk modulus	56.6 GPa
Poisson ratio	0.279
Brinell hardness	750 MPa
CAS registry number	7440-20-2
ముఖ్యమైన ఐసోటోప్‌లు
Main article: స్కాండియం ఐసోటోప్‌లు iso NA half-life DM DE (MeV) DP 44mSc syn 58.61 h IT 0.2709 44Sc γ 1.0, 1.1, 1.1 44Sc ε - 44Ca 45Sc 100% Sc, 24 న్యూట్రాన్లతో స్థిరంగా ఉన్నది. 46Sc syn 83.79 d β- 0.3569 46Ti γ 0.889, 1.120 - 47Sc syn 3.3492 d β- 0.44, 0.60 47Ti γ 0.159 - 48Sc syn 43.67 h β- 0.661 48Ti γ 0.9, 1.3, 1.0 -
మూలాలు
ఈ పెట్టె: చూడు • చర్చ • మార్చు

స్కాండియం (Scandium ఒక రసాయన మూలకము. దాని సంకేత సూచకము Sc. పరమాణు సంఖ్య 21. ఇది వెండిలాగా మెరిసే ఒక లోహము. ఇది మూలక రూపంలో ప్రకృతిలో లభించదు. కాంపౌండ్‌ల రూపంలో అరుదైన ఖనిజంగా స్కాండినేవియా ప్రాంతం లోను, ఇతర స్థలాలలోను లభిస్తుంది. ఇదీ, యిట్రియం, లాంథనైడ్స్ కలిపి భూమిమీద అరుదుగా లభించే మూలకాలుగా వర్గీకరిస్తారు. (rare earth element).

మొట్టమొదట 1879లో స్కాండియం అనే మూలకాన్ని గుర్తించారు కాని తరువాత చాలా కాలం వరకు, అనగా 1937 వరకు దాన్ని ఒక లో్హంగా వేరు చేయలేకపోయారు. 1970 దశకంలో స్కాండియంను అల్యూమినియంతో కలిపి మిశ్ర లోహాలలో వాడ సాగారు. ఇదొక్కటే పారిశ్రామికంగా ప్రస్తుతం స్కాండియం వినియోగం.

1869లో మెండలీవ్ తన ఆవర్తన పట్టిక ద్వారా స్కాండియం స్థానంలో ఒక మూలకం ఉండాలని ఊహించాడు. ఈ సంగతి తెలియకుండానే 1879లో లార్స్ ఫ్రెడరిక్ నీల్సన్ అనే శాస్త్రవేత్త అధ్వర్యంలోని బృందం యూక్సనైట్ మరియు గాడోలినైట్ ఖనిజాలనుండి కనుగొన్న క్రొత్త మూలకానికి స్ట్రాన్షియం అని పేరు పెట్టారు. ^{[1] [2]} మొదటి ప్రయత్నంలో 250 మిల్లీ గ్రాముల శుద్ధ స్కాండియంను మాత్రం వేరు చేయగలిగారు. తరువాతి ప్రయత్నంలో 10 కిలోగ్రాముల యూక్సనైట్ ఖనిజంనుండి 2.0 గ్రాముల పరిశుద్ధమైన స్కాండియం ఆక్సైడ్‌ను వేరు చేయగలిగారు.(Sc₂O₃).^[2]. 1960 నాటికి కాని 99% పరిశుద్ధమైన ఒక పౌండు స్కాండియం మెటల్‌ను వేరు చేయడం సాధ్యం కాలేదు.

స్కాండియం అరుదుగా లభించే గట్టి, గరుకైన, నల్లని లోహం. గాలి తగిలినపుడు కొంచెం పసుపు రంగుకు మారుతుంది.

[మార్చు] మూలాలు

[మార్చు] బయటి లింకులు