అంపశయ్య నవీన్

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
అంపశయ్య నవీన్
Ampasayya naveen sahitya academy award.jpg
2005 ఫిబ్రవరి 16న సాహిత్య అకాడమీ అధ్యక్షుడు ఆచార్య గోపీచంద్ నారంగ్ చేతులమీదుగా కొత్తఢిల్లీలో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు అందుకుంటున్న అంపశయ్య నవీన్
జననందొంగరి మల్లయ్య
(1941-12-24) 1941 డిసెంబరు 24 (వయస్సు: 78  సంవత్సరాలు)
వావిలాల గ్రామం, పాలకుర్తి మండలం, వరంగల్ జిల్లా
చదువుఎం. ఎ ఆర్థిక శాస్త్రం
విద్యాసంస్థలుఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం
వృత్తిరచయిత, ఆర్థిక శాస్త్ర ఆచార్యుడు
తల్లిదండ్రులు
  • దొంగరి నారాయణ (తండ్రి)
  • పిచ్చమ్మ (తల్లి)

అంపశయ్య నవీన్ గా పేరొందిన దొంగరి మల్లయ్య నేటి ప్రముఖ తెలుగు రచయితల్లో ఒకరు.[1] 2004 లో ఈయన రాసిన కాలరేఖలు అనే నవలకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ తెలుగు సలహాదారుడిగా నియమించబడ్డారు.[2]

జననం - ఉద్యోగం[మార్చు]

ఆర్థిక శాస్త్ర ఆచార్యుడైన నవీన్, 1941లో వరంగల్ జిల్లా, పాలకుర్తి మండలం, వావిలాల గ్రామంలో దొంగరి నారాయణ, పిచ్చమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఆర్థిక శాస్త్రంలో ఎం. ఎ చేశాడు. కరీంనగర్, వరంగల్లులో లెక్చరర్ గా పనిచేశారు.

రచనా ప్రస్థానం[మార్చు]

చైతన్య స్రవంతి శిల్పంతో ప్రభావితమయ్యారు. అంపశయ్య, ముళ్ళపొదలు, అంతస్స్రవంతి నవలల్ని రచించారు. ఈ మూడు నవలల్లో కథానాయకుని పేరు రవి కావడంతో, మూడింటిని కలిపి రవిత్రయ నవలలు అని వ్యవహరిస్తారు. ఈయన 1965- 1968 సంవత్సరాల మధ్య రాసి 1969లో ప్రచురించిన అంపశయ్య నవల ఎంతగా విజయవంతమైందంటే, ఈయన అప్పటి నుండి అంపశయ్య నవీన్ గా పేరొందాడు. ఈయన కథలు అనేకం హిందీ, ఇంగ్లీషు, తమిళ, కన్నడ, మరాఠీలలోకి అనువదించబడ్డాయి.[3]

అంపశయ్య నవీన్ 1941 డిసెంబరు 24వ సంవత్సరంలో వరంగల్ జిల్లా పాలకుర్తి మండలం వావిలాల అనే గ్రామంలో జన్మించారు.[4] బాల్యంలో పిల్లవాడిగా నవీన్ వరంగల్లో జరిగిన 11వ ఆంధ్రమహాసభను చూశాడు. ఆ సభ ప్రారంభోత్సవంలో వేడుకగా అలంకరించిన బండిని 11 జతల ఎద్దులతో నడిపిస్తూ వీధుల వెంట ఉత్సవంగా ఊరేగించి అందులో సభాప్రముఖులను ప్రాంగణానికి చేరవేసిన సన్నివేశం నవీన్ పై చెరగని ముద్రవేసింది. యువకునిగా సాహిత్వంతో పరిచయమేర్పడినప్పుడు, ఈ ఊరేగింపు సన్నివేశం ప్రారంభ సన్నివేశంగా ఒక్క పెద్ద నవలను వ్రాయలని అనుకున్నాడు. అదే కాలరేఖలు నవలకు బీజం వేసింది [5] 1996 లో కళాశాల అధ్యాపక వృత్తికి పదవీవిరమణ చేశాక నవీన్ ఈ నవలను రాయడం మొదలు పెట్టాడు. కాలరేఖలు 1944 నుండి 1995 వరకు తెలంగాణా ప్రాంతపు సామాజిక, రాజకీయ, సాంస్కృతిక చరిత్రకు అద్దంపడుతుంది. 1600 కు పైగా పేజీలున్న ఈ గ్రంథాన్ని పాఠకుల సౌలభ్యం కోసం “కాలరేఖలు”, “చెదిరిన స్వప్నాలు”, “బాంధవ్యాలు” అనే నవలాత్రయంగా విడుదల చేశారు.[6] 2004లో కాలరేఖలు రచనకు, అంపశయ్య నవీన్ సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు అందుకున్నాడు.

ఈయన 1962లో బి.ఏ.పూర్తి చేశాక,పెళ్ళి చేసుకున్నారు.[7]

నవీన్‌ అసలు పేరు దొంగరి మల్లయ్య. తొలి రోజుల్లో ఆ పేరుతోనే అనేక రచనలు చేశారు. అయితే వాటిల్లో చాలావరకు అచ్చుకాలేదు. తన ప్రియమిత్రుడు వరవరరావు సలహామేరకు తన పేరును నవీన్‌గా మార్చుకొన్నారు.[8]

పురస్కారాలు[మార్చు]

  1. కాళోజీ పురస్కారం (తెలంగాణ సాహిత్యంలో విశేష కృషికి) - 2018
  2. కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం, వరంగల్లు, నుంచి 2004లో 16వ స్నాతకోత్సవంలో గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రధానం
  3. పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుంచి, 2002 లో ఉత్తమ కథల, నవలా విభాగంలో ప్రతిభా పురస్కారం
  4. హైదరాబాదులో రావి శాస్త్రి పురస్కారం, 2000 సంవత్సరంలో
  5. జ్యేష్ట సాహిత్య పురస్కారం, 1999లో, విశాఖపట్నం, స్వీయ రచన బలి ని ఆంగ్లంలోకి అనువదించినందుకు
  6. ఉత్తమ కథ: చెర - ఆంధ్రజ్యోతి వార పత్రిక, 1973
  7. ఉత్తమ కథ: బలి - స్వాతి వార పత్రిక, 1984
  8. ఉత్తమ కథ: దాడి - పల్లకి వార పత్రిక, 1985
  9. ఉత్తమ కథ: చెర - ఆంధ్రప్రభ వార పత్రిక, 1986
  10. ఉత్తమ కథ: తెర - ఆంధ్రజ్యోతి వార పత్రిక, 1987
  11. ఉత్తమ నవల దాగుడు మూతలు - స్వాతి వార పత్రిక, 1978
  12. ఉత్తమ నవల అంత:స్రవంతి - పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, 1994

రచనలు[మార్చు]

నవలలు:

  • అంపశయ్య
  • కాలరేఖలు
  • చెదిరిన స్వప్నాలు
  • బాంధవ్యాలు
  • రక్తకాసారం
  • చీకటిరోజులు
  • చీకటి మూసిన ఏకాంతంలో
  • ముళ్ళపొదలు
  • అంతస్స్రవంతి
  • మనోరణ్యం
  • విచలిత
  • సంకెళ్ళు
  • దాగుడు మూతలు
  • ప్రత్యూష
  • చెమ్మగిల్లని కన్నులు
  • తీరనిదాహం
  • సౌజన్య
  • మౌనరాగాలు
  • తారు-మారు
  • దృక్కోణాలు

కథా సంకలనాలు:

  • ఫ్రం అనురాధ విత్ లవ్
  • ఎనిమిదో అడుగు
  • లైఫ్ ఇన్ ఎ కాలేజి
  • నిష్కృతి
  • బంధితులు
  • అస్మదీయులు - తస్మదీయులు

వ్యాస సంకలనాలు:

  • నవీన్ సాహిత్య వ్యాసాలు
  • సాహిత్య కబుర్లు
  • జీవనశైలి (ప్రజాశక్తి కాలమ్)
  • సినిమా వీక్షణం
  • మనోవైజ్ఞానికి నవలల విశ్లేషణ
  • సప్తవర్ణాల హరివిల్లు (సాహిత్య వ్యాసాలు)

పదవులు - గుర్తింపులు[మార్చు]

  1. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ తెలుగు సలహాదారులు[2]

మూలాలు[మార్చు]

  1. "తెలుగు వెలుగు: ఆ మార్గాన్నే అనుసరించా". ramojifoundation.org. ఈనాడు. October 2018. మూలం నుండి 2018-11-10 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 2018-11-15.
  2. 2.0 2.1 ఆంథ్రజ్యోతి, తెలంగాణ ముఖ్యాంశాలు (24 March 2018). "ఐదుగురికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ సభ్యత్వం". Retrieved 24 March 2018. Cite news requires |newspaper= (help)
  3. "ఆర్కైవ్ నకలు". మూలం నుండి 2012-06-14 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 2010-06-06. Cite web requires |website= (help)
  4. పరిణతవాణి 6వ సంపుటి. అంపశయ్య నవీన్ (సాయి లిఖిత ప్రింటర్స్ సంపాదకులు.). ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు. p. 49.
  5. "No life without literature, says `Ampasayya' Naveen". The Hindu. 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  6. నేనూ నా రచనలు - అంపశయ్య నవీన్ Archived 2010-11-02 at the Wayback Machine ఈమాట జనవరి 2007 సంచిక
  7. పరిణతవాణి 6వ సంపుటి. అంపశయ్య నవీన్ (సాయి లిఖిత ప్రింటర్స్ సంపాదకులు.). ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు. p. 52. |access-date= requires |url= (help)
  8. "ఈనాడులో నవీన్ ఫై చీకోలు సుందరయ్య వ్యాసం". మూలం నుండి 2010-08-11 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 2010-06-06. Cite web requires |website= (help)

ఇతర లింకులు[మార్చు]