శంఖపుష్పం

వికీపీడియా నుండి
(విష్ణుక్రాంత పత్రి నుండి దారిమార్పు చెందింది)
Jump to navigation Jump to search
శంఖపుష్పం
Starr 980529-1406 Clitoria ternatea.jpg
Clitoria ternatea vine
శాస్త్రీయ వర్గీకరణ
రాజ్యం: ప్లాంటే
(unranked): పుష్పించే మొక్కలు
(unranked): యుడికాట్స్
(unranked): రోసిడ్స్
క్రమం: ఫాబేలిస్
కుటుంబం: ఫాబేసి
జాతి: క్లిటోరియా
ప్రజాతి: C. ternatea
ద్వినామీకరణం
Clitoria ternatea
లి.

శంఖపుష్పం (Clitoria ternatea; సంస్కృతం: श्वेतां, विष्णूक्रांता) పుష్పించే మొక్కలలో ఫాబేసి కుటుంబానికి చెందిన ఎగబ్రాకే మొక్క. వీటిని సంస్కృతంలో గిరికర్ణిక అని పిలుస్తారు.[1] విష్ణుక్రాంత పత్రి విష్ణుక్రాంత వృక్షానికి చెందినది. వినాయక చవితి రోజు చేసుకునే వరసిద్ధివినాయక ఏకవింశతి పత్రి పూజా క్రమములో ఈ ఆకు పదవది.

ఈ మొక్కలు ఆసియా ఖండానికి చెందినవి. తర్వాత ప్రపంచమంతా విస్తరించాయి. ఈ ఆకు ముదురు పచ్చ రంగులో ఉంటుంది. ఆకారం సమంగా ఉంటుంది. పరిమాణం మధ్యస్థం. ఈ చెట్టు గుబురుచెట్టుగా పెరుగుతుంది.

Side view of the flower at Kolkata, West Bengal, India
Flower and pods in different states of ripeness
The shape of the flower has inspired some of its names.
Front and back sides

పేర్లు[మార్చు]

ఈ ఎగబ్రాకే మొక్క పుష్పాలు మానవ స్త్రీల యోని (Vulva) ఆకారంలో ఉండడం వలన లాటిన్ భాషలో దీని ప్రజాతి పేరు "క్లిటోరియా (Clitoria)" క్లిటోరిస్ "(Clitoris)". (Synonyms: Clitoris principissae.) నుండి ఉత్పన్నమైనది.[2] టెర్నేటియా ("Ternatea") ఇండోనేషియా దేశంలో ఒక ప్రాంతం పేరు టెర్నేట్ (Ternate) నుండి వచ్చింది. తమిళం, తెలుగు మరియు మళయాళం భాషలలో దీని పేరు శంఖం (Seashell) నుండి వచ్చింది.

ఉపయోగాలు[మార్చు]

  • శంఖపుష్పాల కోసం కొన్ని తోటలలో పెంచుతారు.
  • భూసారాన్ని పెంచడానికి కొన్ని ప్రాంతాలలో వాడుతారు.
  • శంఖపుష్పాలను వివిధ దేవతలకు జరిపే పుష్పపూజలో ఉపయోగిస్తారు.
  • దీనిని చాలా శతాబ్దాలుగా ఆయుర్వేదంలో వివిధ రకాలైన రోగాల చికిత్సలో ఉపయోగిస్తున్నారు.[3]
  • దీని వేరు విరేచనకారి మరియు మూత్రము సాఫీగా వచ్చుటకు తోడ్పడును.
  • దీని విత్తనములు నరముల బలహీనతను పోగొట్టుటకు వాడెదరు.
  • ఆసియాలో దీని పుష్పాలను కొన్ని రకాల ఆహార పదార్ధాల వర్ణకంగా వాడుతున్నారు.

మూలాలు[మార్చు]

  1. గిరికర్ణిక - శంఖపుష్పము, పవిత్రవృక్షాలు, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు, తిరుపతి, 2006, పేజీ: 89.
  2. Pharmacopia Indica Awl
  3. Mukherjee PK, Kumar V, Kumar NS, Heinrich M"The Ayurvedic medicine Clitoria ternatea-From traditional use to scientific assessment." J Ethnopharmacol. 2008 Sep 20;

బయటి లింకులు[మార్చు]

Commons-logo.svg
వికీమీడియా కామన్స్‌లో కి సంబంధించిన మీడియా ఉంది.
  • "Plant of the Week—Clitoria ternatea". Retrieved 2007-07-31.
  • "Clitoria ternatea". Tropical Forages. Retrieved 2007-07-31.
  • Caldecott, Todd (2006). Ayurveda: The Divine Science of Life. Elsevier/Mosby. ISBN 0723434107. Contains a detailed monograph on Clitoria ternatea (Shankhapushpi) as well as a discussion of health benefits and usage in clinical practice. Available online at http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/330-shankapushpi
  • Clitoria Ternatea Picture and Video
  • సూర్య పత్రికలో వ్యాసం