ఖజురహో వద్ద నిర్మాణ సమూహాలు

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
ఖజురహో దేవాలయాల సమూహము*
ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం

A typical temple at Khajuraho with divine couples. Note lace-like ornamentation on the major and the minor shikharas.
దేశం  భారతదేశం
టైపు (ఎలాంటిది) సాంస్కృతిక
Criteria i, iii
రిఫరెన్సు 240
ప్రాంతం ఆసియా-పసిఫిక్ వారసత్వ ప్రాంతాలు
Inscription history
వ్యవస్థాపన 1986  (10వ Session)
* Name as inscribed on World Heritage List.
Region as classified by UNESCO.

ఖజురహో (ఆంగ్లం : Khajuraho) మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం, ఛత్తర్ పూర్ జిల్లాలోని ఒక గ్రామం. ఢిల్లీకు 620 కి.మీ. దూరంలో గల ప్రాంతం.

ఇక్కడి నిర్మాణ సమూహాలు యునెస్కో వారిచే ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం గా గుర్తింపబడ్డాయి.

ఈ దేవాలయాలు, హిందూ మరియు జైన దేవాలయాల సమూహం. దీనికి ఆ పేరు సంస్కృతం భాషనుండి మూలంగా వచ్చినది. సంస్కృతంలో ఖజూర్ అనగా ఖర్జూరము.

చరిత్ర[మార్చు]

10 నుండి 12వ శతాబ్ద కాలం వరకు భారత దేశము లో ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన చండేలా అనే హిందూ రాజపుత్ర వంశస్థుల రాజధానిగా వర్థిల్లినది. ఈ దేవాలయాల సమూహాలు 950 నుండి 1050 మధ్య సుమారు నూరు సంవత్సరాల మధ్య కాలంలో నిర్మింపబడినవి. తరువాత కాలంలో చందేల రాజధాని మహోబా కు మార్చబడినది. అయినా మరి కొంత కాలం పాటు ఖజురాహో వెలుగొందినది.

దీని చుట్టూ 8 ద్వారాలతో కూడిన కుడ్యం ఉన్నది. ప్రతి ద్వారము రెండు బంగారు కొబ్బరి కాండముల మధ్య ఉన్నది. సుమారు 8 చదరపు మైళ్ళ అంటే 21 చదరపు కిలో మీటర్ల విస్తీర్ణం లో 80 కి పైగా హిందూ దేవాలయాలు పరుచుకొని ఉన్నాయి. కాని ప్రస్తుతం 22 మాత్రమే చెప్పుకోదగినంత వరకు పునరుద్ధరించబడినాయి.

ఉత్తర భారతం లో ఇతర సాంస్కృతిక స్థానాల వలె ఖజురాహో దేవాలయాలు క్రీ.శ.1100-1400 ల మధ్య ముస్లిం చొరబాటు దారుల చేత నేలమట్టం కాలేదు. చాలా కాలపు నిర్లక్ష్యం తరువాత 19 వ శతాబ్దం లో బ్రిటీష్ వారు వీటిలో కొన్నింటిని కనిపెట్టారు. తవ్వకాలు మొదలు పెట్టారు.

భౌగోళిక స్థానము[మార్చు]

ఖజురహో 24.85° N 79.93° E స్థానము లో ఉన్నది. సరాసరి ఎత్తు 283 మీటర్లు (928 అడుగులు).

ప్రస్తుత ప్రజానీకము[మార్చు]

2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఖజురాహో జనాభా 19,232. ఇందులో 52 శాతం పురుషులు, 48 శాతం స్త్రీలు. ఇక్కడ అక్షరాస్యత శాతం జాతీయ సగటు 59.5% కంటే తక్కువ గా 53% ఉన్నది. పురుషుల్లో అక్షరాస్యతా శాతం 62%, స్త్రీలలో అక్షరాస్యతా శాతం 43% ఉన్నది. ఖజురాహో లొ 6 సంవత్సరాల కంటె తక్కువ వయసు గలవారు 19 శాతము ఉన్నారు.

ఖజురహో లోని శిల్పాలు మరియు శిల్పకళ[మార్చు]

ఇక్కడి శిల్పాలు ప్రపంచ ప్రసిద్ది చెందాయి. ఇవి వాత్సాయన కామసూత్ర గ్రంధములోని వివిధ భంగిమలలో చెక్కబడ్డాయి.

ఇవీ చూడండి[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

ఇతర పఠనాలు[మార్చు]

  • Phani Kant Mishra, Khajuraho: With Latest Discoveries, Sundeep Prakashan (2001) ISBN 81-7574-101-5

బయటి లింకులు[మార్చు]

Commons-logo.svg
వికీమీడియా కామన్స్‌లో కి సంబంధించిన మీడియా ఉంది.