సెలీనియం
 |
ఈ వ్యాసము మొలక (ప్రాథమిక దశలో ఉన్నది). ఈ మొలకను వ్యాసంగా విస్తరించి, ఈ మూసను తొలగించండి. మరిన్ని వివరాల కోసం చర్చా పేజిని లేదా తెవికీ మొలకలను చూడండి. |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| సాధారణ ధర్మాలు | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| పేరు, సంకేతం, సంఖ్య | సెలీనియం, Se, 34 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| మూలకాల వర్గం | nonmetals | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| గ్రూపు, పీరియడ్, బ్లాకు | 16, 4, p | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| స్వరూపం | gray-black, metallic luster |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Standard atomic weight | 78.96(3) g·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం | [Ar] 4s2 3d10 4p4 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| కక్ష్య వారిగా ఎలక్ట్రాన్లు | 2, 8, 18, 6 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| భౌతిక ధర్మాలు | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| స్థితి | solid | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Density (near r.t.) | (gray) 4.81 g·cm−3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Density (near r.t.) | (alpha) 4.39 g·cm−3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Density (near r.t.) | (vitreous) 4.28 g·cm−3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Liquid density at m.p. | 3.99 g·cm−3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ద్రవీభవన స్థానం | 494 కె (221 °సె, 430 °ఫా) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| బాష్పీభవన స్థానం | 958 కె (685 °సె, 1265 °ఫా) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Critical point | 1766 K, 27.2 MPa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Heat of fusion | (gray) 6.69 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Heat of vaporization | 95.48 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Heat capacity | (25 °C) 25.363 J·mol−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| పరమాణు ధర్మాలు | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| స్ఫటికాకృతి | hexagonal | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ఆక్సీకరణ స్థితులు | 6, 4, 2, 1,[1] -2 (strongly acidic oxide) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ఋణ విద్యుదాత్మకత | 2.55 (పాలింగ్ కొలబద్ద) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ionization energies (more) |
1st: 941.0 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2nd: 2045 kJ·mol−1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3rd: 2973.7 kJ·mol−1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| పరమాణు వ్యాసార్థం | 115 పీ.మీ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| పరమాణు వ్యాసార్థం (గణిం.) | 103 పీ.మీ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| సమయోజనీయ వ్యాసార్థం | 116 పీ.మీ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| వాండర్ వాల్స్ వ్యాసార్థం | 190 పీ.మీ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ఇతర ధర్మాలు | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Magnetic ordering | no data | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ఉష్ణ వాహకత | (300 కె) (amorphous) 0.519 W·m−1·K−1 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Thermal expansion | (25 °C) (amorphous) 37 µm·m−1·K−1 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Speed of sound (thin rod) | (20 °C) 3350 m/s | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Young's modulus | 10 GPa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Shear modulus | 3.7 GPa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Bulk modulus | 8.3 GPa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Poisson ratio | 0.33 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Mohs hardness | 2.0 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Brinell hardness | 736 MPa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| CAS registry number | 7782-49-2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ఎంపికచేసిన ఐసోటోపులు | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| మూలాలు | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
సెలీనియం (Selenium) ఒక రసాయన మూలకము. దీని పరమాణు సంఖ్య 34, రసాయన సంకేతము Se, పరమాణు భారము 78.96. ఇది ఒక nonmetal. దీని రసాయన గుణాలు సల్ఫర్ మరియు టెల్లూరియంలకు దగ్గరగా ఉంటాయి. ఇది ప్రకృతిలో మూలకం రూపంలో ఉండడం చాలా అరుదు.
ఎక్కువ పరిమాణంలో ఇది విషకరం. (toxic in large amounts). కాని చాలా కొద్ది మోతాదులలో మాత్రం అనేక ప్రాణుల జీవకణాల ప్రక్రియలకు అవుసరం. గ్లూటాతియోన్ పెరాక్సిడేస్ మరియు తియోరిడాక్సిన్ రిడక్టేస్ అనే ఎంజైములలో కీలకమైన పదార్ధము (active center). ఈ ఎంజైములు కొన్ని జంతువులలోను, చెట్లలోను పరోక్షంగా ఆక్సిడైడ్ అయిన ఆణువులను reduce చేయడానికి సహకరిస్తాయి. ఇంకా మూడు డి-అయొడినేస్ ఎంజైములలో కూడా ఇది భాగం. ఈ మూడు డి-అయొడినేస్ ఎంజైములు థైరాయిడ్ హార్మోనుల (thyroid hormone)ను మార్చడానికి ఉపయోగ పడతాయి. కొన్ని వృక్షజాతులలో మాత్రమే సెలీనియం పదార్ధాల అవుసరం ఉన్నట్లున్నది.[2]
విడిగా సెలీనియం వివిధ రూపాలలో ఉంటుంది. సాధారణమైనది dense purplish-gray semi-metal (సెమి కండక్టర్). దీని నిర్మాణం ఒక trigonal polymer chain. ఇది చీకటిలో కంటే వెలుతురులో విద్యుత్తును బాగా ప్రసరింపజేస్తుంది. కనుక ఫొటో సెల్స్లో దీనిని వాడుతారు.
సెలీనియం సాధారణంగా పైరైట్ వంటి సల్ఫైడ్ ఖనిజాలలో లభిస్తుంది.
ఇవి కూడా చూడండి [మార్చు]
మూలాలు [మార్చు]
- ↑ "Selenium : Selenium(I) chloride compound data". WebElements.com. Retrieved 2007-12-10.
- ↑ http://cals.arizona.edu/arec/pubs/rmg/1%20rangelandmanagement/2%20poisonousplants93.pdf
