డెహ్రాడూన్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు


  ?देहरादून
Dehradun
Uttarakhand • భారతదేశం
Dehradunను చూపిస్తున్న పటము
Location of Dehradun
అక్షాంశరేఖాంశాలు: 30°20′N 78°04′E / 30.33°N 78.06°E / 30.33; 78.06
కాలాంశం భాప్రాకా (గ్రీ.కా+5:30)
విస్తీర్ణం
ఎత్తు

• 399 మీ (1,309 అడుగులు)
జిల్లా(లు) Dehradun జిల్లా
జనాభా 447 (2001)
కోడులు
టెలిఫోను
వాహనం

• +91-135
• UP 07,UA 07,UK 07
వెబ్‌సైటు: dehradun.nic.in/

కొన్నిసార్లు డెహ్రా డూన్‌ గా వ్రాసే డెహ్రాడూన్ (హిందీలో: देहरादून) About this sound pronunciation  అనేది భారతదేశంలోని ఉత్తరఖండ్ రాష్ట్రం (మునుపటిలో దీన్ని ఉత్తరాంచల్ అనేవారు) యొక్క రాజధాని నగరం మరియు డ్రెహాడూన్ జిల్లాకు ముఖ్య కార్యాలయం.


ఇది భారతదేశం యొక్క రాజధాని న్యూఢిల్లీ మరియు ఢిల్లీ మహానగర ప్రాంతానికి ఉత్తరంగా 230 కిలోమీటర్ల దూరంలోని డూన్ వ్యాలీలో ఉంది. ఈ జిల్లాకు ఉత్తరంగా హిమాలయాలు, దక్షిణంగా శివాలిక్ పర్వతాలు, తూర్పున గంగా నది మరియు పడమరన యమున నదులు ఉన్నాయి. గంగ మరియు యమున నదుల యొక్క నీటి పాయలు ఈ నగరం గుండా ప్రవహిస్తున్నాయి.


ఇది భారతదేశం యొక్క సారవంతమైన గంగా మైదానాల యొక్క వాయువ్య దిశలో కూడా ఉంది. నవంబర్ 9, 2000లో ఉత్తరఖండ్ ఏర్పడటానికి ముందు, డెహ్రాడూన్ ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో ఒక భాగంగా ఉండేది. సమీపంలో ఉండే నగరాలు మరియు పట్టణాల్లో హరిద్వార్, ఋషికేష్, రూర్కీ, మసూరీ మరియు సహరాన్పూర్‌‌లు ఉన్నాయి.


డెహ్రాడూన్‌లో ONGC ముఖ్య కార్యాలయం కూడా ఉంది. ఈ ముఖ్యకార్యాలయమే కాకుండా డెహ్రాడూన్‌లో KDMIPE (ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పెట్రోలియమ్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్);GEOPIC (జియోడేటా ప్రాసెసింగ్ అండ్ ఇంటర్‌ప్రెటేషన్ సెంటర్);IDT (ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డ్రిల్లింగ్ టెక్నాలజీ) వంటి ONGC యొక్క ముఖ్యమైన పరిశోధన సంస్థలు కూడా ఉన్నాయి.


"డెహ్రాడూనీ బాసుమతి బియ్యం" మరియు లీచీ వంటి ఉత్పత్తులు భారతదేశంలో డెహ్రాడూన్‌కి మంచి పేరును తెచ్చాయి, అంతే కాకుండా ఇక్కడ భారతదేశం యొక్క అవలోకనం, ఫారెస్ట్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (FRI) వంటి సంస్థలు మరియు రాష్ట్రీయ భారతీయ సైనిక విద్యాలయం, ఇండియన్ మిలటరీ అకాడమీ (IMA), ది డూన్ స్కూల్, సెయింట్ జోసఫ్స్ అకాడమీ, బ్రైట్‌ల్యాండ్స్ పాఠశాల, సెయింట్ థామస్ విద్యాలయం, వెల్హామ్ బాలురు పాఠశాల, మరియు వెల్హామ్ బాలికల పాఠశాల వంటి విద్యా సంస్థలు ఉన్నాయి.


నామకరణం మరియు చరిత్ర[మార్చు]

1903, యునైటెడ్ ప్రావెన్సీలో భాగంగా డెహ్రాడూన్.

డేరా (లేదా డెహ్రా) అంటే శిబిరం, డన్ లేదా డూన్ అంటే శివాలిక్ చిన్న పర్వత శ్రేణి మరియు ప్రధాన హిమాలయాల మధ్య ఒక నది వ్యాలీకి ఉపయోగించే ఒక స్థానిక పదాన్ని సూచిస్తుంది మరియు ప్రస్తుత డెహ్రాడూన్ నగరాన్ని ఏడవ సిక్కు గురు శ్రీ గురు హర్ రాయ్ జీ యొక్క పెద్ద కుమారుడు 'శ్రీ గురు రామ్ రాయ్ జీ' 18 దశాబ్దం ప్రారంభంలో స్థాపించారు మరియు 1675లో నిర్వాసితుడై ఇక్కడికి వచ్చి సన్యాసుల ఉదాసిన్ సెక్టార్‌ను[1] స్థాపించి, ధామావాల్ పల్లెలో నివాసం ఏర్పర్చుకున్న మొదటి వ్యక్తి. ఇప్పటికీ ఇక్కడ అతని జ్ఞాపకార్థం హోలీ తర్వాత ఐదవ రోజన వార్షిక 'జండా జాతర'ను జరుపుకుంటారు[2]. కనుక ఈ పేరు వ్యాలీలోని అతని శిబిరం లేదా నివాసాన్ని సూచిస్తుంది [3] మరియు ఈ నివాస గుర్తును మొఘల్ చక్రవర్తి జహంగీర్ యొక్క సమాధిని పోలిన నిర్మాణం, 1699 [4]లో నిర్మించిన 'శ్రీ గురు రామ్ రాయ్ దర్బార్' అని పిలుస్తారు[5].


స్కంధ పురాణంలో, డన్‌ను శివుని యొక్క నిలయం కేదార ఖండ్ అనే ప్రాంతంలో భాగంగా ఉండేదని తెలుస్తుంది. పురాతన భారతదేశంలోని మహాభారతం ఇతిహాసంలో, కౌరవులు మరియు పాండవుల యొక్క ప్రఖ్యాత గురువు ద్రోణాచార్యుడు ఇక్కడే నివసించాడని, కనుక "ద్రోణా-నగరి" అని పేరు వచ్చిందని తెలుస్తుంది[6].


భూగోళశాస్త్రం మరియు వాతావరణం[మార్చు]

Dehradun
Climate chart (explanation)
J F M A M J J A S O N D
 
 
52
 
19
6
 
 
28
 
22
8
 
 
51
 
27
12
 
 
17
 
32
17
 
 
36
 
36
21
 
 
225
 
35
23
 
 
719
 
31
23
 
 
735
 
30
22
 
 
322
 
30
21
 
 
48
 
29
16
 
 
11
 
25
10
 
 
23
 
21
7
Average max. and min. temperatures in °C
Precipitation totals in mm
Source: IMD


డెహ్రాడూన్ చల్లని శీతాకాలాలు, వెచ్చని మరియు స్ఫుటమైన వసంతకాలాలు, వేసవికాలాలు మరియు బలమైన రుతుపవనాలతో ఉప-ఉష్ణమండలీయ వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంది. డెహ్రాడూన్ చుట్టూ ఉన్న పర్వతాలపై శీతాకాలంలో తక్కువ స్థాయిలో హిమపాతం ఉంటుంది, కానీ చాలా అరుదుగానే నగరంలోని ఉష్ణోగ్రత, ఘనీభవన స్థాయి కంటే దిగువకు పడిపోతుంది.[7]


ప్రభుత్వ సంస్థలు[మార్చు]

ఈ నగరంలో పలు ప్రభుత్వ వ్యవస్థలు మరియు సంస్థల కార్యాలయాలు/స్థాపనలు ఉన్నాయి:

అరణ్య పరిశోధన సంస్థ


రవాణా[మార్చు]

ప్రస్తుతం నగరంలో రవాణా కోసం నీలి చారల గల నగర బస్సులను ఉపయోగిస్తున్నప్పటికీ, మరొక జనాదరణ పొందిన రవాణా మూడు చక్రాల నీలం వాహనాలు ("విక్రమ్స్" అని పిలుస్తారు) ఎక్కువగా వినియోగిస్తున్నారు. ఈ వాహనాలు పబ్లిక్‌కు సాధారణ మరియు అతి తక్కువ ధరతో రవాణా సేవలను అందిస్తున్నాయి, అయితే ఈ వాహనాలను నగరంలో శబ్ద మరియు వాయు కాలుష్యాలు పెరగడానికి ముఖ్య కారణంగా కూడా చెబుతున్నారు.


ఈ నగరంలో తూర్పున 25 కిమీల దూరంలోని జాలీ గ్రాంట్ విమానాశ్రయం కూడా రవాణా సేవలను అందిస్తుంది.


సంస్కృతి[మార్చు]

డెహ్రాడూన్ యొక్క నాగరిక నగరం సందడిగా ఉంటుంది. ఇది రాష్ట్ర రాజధాని మరియు పలు ప్రభుత్వ సంస్థలకు నిలయంగా ఉంది. నగర కార్యకలాపాలకు కేంద్రంగా జనాదరణ పొందిన చిహ్నం ప్రతిరోజు ఐదు సార్లు మ్రోగే పొడవైన నిర్మాణం క్లాక్ టవర్ (ఘంటా-ఘర్) ఉంది. నగరంలోని పలు ఉన్నత పాఠశాలలు దేశంలోని పలు ప్రాంతాల విద్యార్థులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. నగరంలో పగటిపూట పలు విద్యార్థులు (పలు ఉన్నత-పాఠశాల యూనిఫారమ్‌లను ధరించిన) సంచరించడం ఇక్కడ సర్వసాధారణ విషయం.

ఆర్ధిక వ్యవస్థ[మార్చు]

గత 20 సంవత్సరాల్లో నగరం బ్రహ్మాండంగా అభివృద్ధి చెందింది.డెహ్రాడూన్ యొక్క విద్యా నేపథ్యం మరియు ఉన్నత అంతర్జాతీయ ప్రేషక థనం కారణంగా, ఇది నిధి వలె అధిక ఆదాయాన్ని అందుకుంటుంది, దీన్ని డాలర్లలో చెప్పాలంటే సుమారు $1800 (జాతీయ సగటు $800) ఉంటుంది. ఈ నగరం ఒక పెద్ద నగర కేంద్రంగా పరివర్తనం చెందడాన్ని దృగ్విషయంగా చెప్పవచ్చు. డెహ్రాడూన్‌లో సాఫ్ట్‌వేర్ టెక్నాలజీ పార్క్స్ ఆఫ్ ఇండియా (STPI[17]) మరియు నగరంలో పలు చోట్ల SEZ (ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాలు) స్థాపించబడిన కారణంగా వాణిజ్యపరంగా మరియు IT పరంగా కేంద్ర నగరంగా మారింది. IT పార్క్‌లు నుండి ప్రత్యేకంగా నిర్మించబడిన పారిశ్రామిక తోరణాల వరకు అన్ని జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ పారిశ్రామిక వేత్తలకు మంచి లాభాలను ఆర్జించడంతో ఈ నగరం వారికి స్వర్గధామంగా మారింది. వస్తువుల తయారీపై వేసే పన్ను ప్రయోజనాలతో పాటు సంస్థలు నగరంలోని (ఉత్తరాంచల్ యొక్క ఇతర ప్రాంతాల్లో) అధిక ఆకర్షిక భావి స్థాపనల కోసం ప్రయత్నిస్తున్నారు. ఢిల్లీ-డెహ్రాడూన్ నాలుగు రోడ్ల హైవే నిర్మాణంతో ఇప్పుడు అభివృద్ధి జోరందుకుంది, అలాగే నగరం యొక్క అభివృద్ధి (ఢిల్లీ-డెహ్రాడూన్ రెండు రోడ్ల హైవే) అడ్డంకికి పరిష్కారం దొరికింది. మరింత ఆర్ధికాభివృద్ధిని అధిక స్థాయిలో అంచనా వేస్తున్నారు.


పర్యాటకం[మార్చు]

డెహ్రాడూన్‌లోని క్లెమెంట్ నగరంలో మైండ్‌రోలింగ్ మత సంబంధమైన సంస్థ యొక్క పునఃస్థాపన.

సమీప ప్రాంతాలు:

  • గులర్‌ఘాటి
  • బుద్ధుని ఆలయం & పార్క్ క్లెమెంటౌన్
  • మాల్దేవ్తా
  • మాల్సీ జింకల పార్క్,
  • దత్ కాళీ మాతా మందిర్
  • సహస్రధరా,
  • తాపకేశ్వర్ శివాలయం,
  • లక్షణ్ సిద్ ఆలయం,
  • రోబెర్స్ బిలం,
  • లాచివాలా,
  • అభిమన్యు క్రికెట్ అకాడమీ (నగరం నుండి 11 కిమీ దూరంలో ఉంది)
  • రాజాజీ జాతీయ పార్క్
  • శాంత్లా దేవీ మొదలైనవి. ఈ నగరం చుట్టూ ఉన్నాయి,


సమీపంలో మసూరీ యొక్క పర్వత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. లందూర్ కేవలం 36 కిమీ దూరంలో ఉంది. డెహ్రాడూన్ నుండి మసూరీకి 16 కిమీల (సులభమైన) ట్రెక్కింగ్ మార్గం ఉంది.


ధానుల్టీ అనేది మసూరీ వెలుపల ఉండే సుందరమైన పర్వత ప్రాంతం. మసూరీ-ధానుల్టీ రహదారిపై సహజ రంగులు మరియు పట్టు, ఇరి ఉన్ని మరియు పాష్మినాలతో మాత్రమే చేనేత-ఉన్ని పరదాలు, స్క్రాప్‌లు, స్కార్వ్‌ల మరియు దుప్పట్లను ఉత్పత్తి చేసే హిమాలయాన్ వీవర్స్ ఉంది. వీరు అధిక నాణ్యత గల చేనేత ఉత్పత్తులను ఉత్పత్తి చేసి, స్నేహపూర్వక సహజ రంగుల వాడకాన్ని ప్రోత్సహించాలని మరియు హిమాలయ ప్రాంతాల్లో చేసే కళాత్మక ఉత్పత్తుల మార్కెట్‌ను పెంచాలని లక్ష్యంగా నిర్ణయించుకున్నారు.http://www.himalayanweavers.org


చక్రతా అనేది మరొక సమీప పర్వత ప్రాంతం, కానీ ఇది 80 కిమీల దూరంలో ఉంది. పనోటా సాహిబ్ అనేది యమున నదీ తీరంలో ఉండే చారిత్రక గురుద్వార్, ఇది సిక్కులకు ఒక తీర్థయాత్ర. ఇతర సమీప మతపరమైన ప్రాంతాలు హరిద్వార్ మరియు ఋషికేష్.


చిత్రాలు[మార్చు]


మూలాలు[మార్చు]

బాహ్య లింక్‌లు[మార్చు]

Commons-logo.svg
వికీమీడియా కామన్స్‌లో కి సంబంధించిన మీడియా ఉంది.
వికీవాయేజ్ కోసం ఒక ట్రావెల్ గైడ్ ఉంది Dehradun.