నికోలాస్ కోపర్నికస్

వికీపీడియా నుండి
(కోపర్నికస్ నుండి దారిమార్పు చెందింది)
Jump to navigation Jump to search
నికోలస్ కోపర్నికస్
Portrait, 1580, టోరన్ Old Town City Hall
జననం(1473-02-19) 1473 ఫిబ్రవరి 19
Toruń (Thorn), Royal Prussia, Kingdom of Poland
మరణం1543 మే 24 (1543-05-24)(వయసు 70)
Frombork (Frauenburg), Prince-Bishopric of Warmia, Royal Prussia, Kingdom of Poland
రంగములుMathematics, astronomy, canon law, medicine, economics
పూర్వ విద్యార్థిKraków University
Bologna University
University of Padua
University of Ferrara
ప్రసిద్ధిHeliocentrism
Copernicus' Law
Signature

నికోలాస్ కోపర్నికస్ (ఆంగ్లం Nicolaus Copernicus) (ఫిబ్రవరి 19, 1473మే 24, 1543) మధ్యయుగానికి చెందిన ప్రముఖ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త. శాస్త్రీయంగా సూర్యకేంద్ర సిధ్ధాంతాన్ని నిరూపిస్తూ సిద్ధాంతీకరించాడు.

బాల్యం-విద్యాభ్యాసం[మార్చు]

సూర్య కేంద్రక సిద్ధాంతాన్ని తొలిసారిగా ధ్రువ పరిచినవాడు. 1473 లో ధార్న్ అనే పట్టణంలో జన్మించాడు. తండ్రి వర్తక వాణిజ్య పరిజ్ఞానము, పినతండ్రి మత సంబంధమైన వ్యవహార జ్ఞానము కోపర్నికస్ పై బాగా ప్రభావాన్ని చూపాయి. 1492 లో ఈయన క్రాకోవ్ విశ్వ విద్యాలయంలో చేరాడు. ఆల్బెర్ట్ బ్రుడ్జ్ విస్కీ దగ్గర శిష్యరిక నెరిపాడు. ఇటలీలో బొలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయంలో న్యాయ శాస్త్రం,గణిత శాస్త్రము, ఖగోళ శాస్త్రము అభ్యసించాడు. గ్రీకు భాష నేర్చుకుని ఎన్నో గ్రంథాలను కంఠస్థం చేశాడు.

ప్రతిపాదనలు[మార్చు]

రోమ్ విశ్వవిద్యాలయంలో 29 ఏళ్ళ వయస్సులో 1502 లో ఖగోళ శాస్త్ర నిపుణుడిగా చేరాడు. విశ్వానికి కేంద్రం భూమి,సూర్యుడు, ఈ రెంటిలో ఏది? అనే అనుమానం పట్టుకుంది. అరిస్టాటిల్, టోలెమీకు భూ కేంద్రక సిద్ధాంతం బలపరిచారు. పైథాగరస్ సూర్య కేంద్రక సిద్ధాంతమే సరి అయిందని నమ్మాడు. ఏది నమ్మాలో,ఏది నమ్మకూడదో కోపర్నికస్ కు అర్థం కాలేదు. ఈ విషయం పై ఆలోచిస్తూ రాజీనామా చేసి ప్రోవెన్ బర్గ్ లో కానన్ అనే మతాధికారిగా చేరాడు.
పైద్యునిగా ఎంతో పతిష్ట నార్జించాడు. న్యాయమూర్తిగా రాణించాడు.క్లిష్ట సమయాలలో సలహాలనిచ్చి పోలెండ్ ఆర్థిక దుస్థితిని తొలగించాడు.పోప్ అభ్యర్థన మేరకు పంచాంగాన్ని సరి చేసి ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞునిగా తిరుగులేదనిపించుకున్నాడు.తరువాత గణిత శాస్త్రజ్ఞులు లెక్కలు వేసి కోపర్నికస్ కట్టిన లెక్కలు కచ్చితమైనవని సంవత్సర కాలంలో 28 సెకన్లు మాత్రమే తేడా వస్తుందని చెప్పారు.క్రీ.శ 1520 లో అల్లెన్ స్టెయిన్ కాసిల్ కు గవర్నర్ గా కూడా పనిచేసి ట్యూటానిక్ వీరులను ఎదుర్కొన్నాడు.ఈ విధంగా ప్రజా సేవ, మత సేవ చేస్తున్నప్పటికీ శాస్త్ర సేవ మాత్రం మానలేదు.

సూర్య కేంద్రక సిద్ధాంతము[మార్చు]

సూర్యకేంద్ర సిద్ధాంతాల నమూనాలను, సిద్ధాంతాలను, ఇతని కంటే ఎన్నో వందల ఏండ్లకు మునుపే ఆర్యభట్టు, ఒమర్ ఖయ్యాం లు, ప్రతిపాదించారు, కాని, గ్రహాల కదలికలు ఆధారముగా గ్రహాలు సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతున్నాయని మొట్టమొదట నిరూపించింది ఇతనే.భూమి తన అక్షము పైనే తిరుగుతుందని అందువాల్లే రాత్రి పగలూ యేర్పడుతున్నాయని తెలిపాడు.భూబ్రమణ,పరిభ్రమణాల వల్లే శీతోష్ణ స్థితులు, ఋతువులు మారుతున్నాయని గ్రహించాడు. ఈ విషయాలన్నీ వాస్తవాలే అయినా వాటిని బయట పెట్టడానికి కోపర్నికస్ కు ధైర్యం చాలలేదు.ఎందువలననగా అప్పట్లో ఎవరూ ఇతన్ని నమ్మలేదు. మత గ్రంథాలు, జ్యోతిష గ్రంథాలలో సూర్యుడే భూమి చుట్టూ తిరుగుతున్నాడని వ్రాసి ఉంది.
"ఖగోళ శాస్త్రాన్నే తలక్రిందులుగా చేస్తున్న మూర్ఖుడు కోపర్నికస్" అని మార్టిన్ లూథర్ దూషించాడు కూడా.అయినప్పటికీ కోపర్నికస్ అంతిమ దశలో తాను సేకరించిన,తెలుసుకున్న వివరాలన్నింటిని గ్రంథంగా అచ్చు వేయించి పోప్ గా ఉన్న మూడవ పాల్ కు అంకితం చేశాడు. ఇది జర్మనీలో ఉన్న న్యూవెంబర్గ్ లో ప్రచురితమయినది. ఈ పుస్తకంలోని అంశాలు సంఘ విద్రోహాన్ని సూచిస్తాయేమోనన్న భయంతో ప్రచురన కర్తలు "దీనిని విజ్ఞాన గ్రంధంగా పరిగణించగూడదు" అని ముందుగానే చెప్పుకున్నాయి. కాని ఈ విషయం తెలియకుండానే 1543 మే 21 లో కోపర్నికస్ కన్ను మూశాడు.

ముగింపు[మార్చు]

కోపర్నికస్ కంటే కొన్ని శతాబ్దాల ముందు ఎంతోమంది భారతీయ, గ్రీకు మరియు ముస్లిం శాస్త్రవేత్తలు సూర్య కేంద్రక సిద్ధాంతాన్ని గురించి ప్రస్తావించినా ఇతని రచనల్లో సూర్య కేంద్రక సిద్ధాంతాన్ని సైద్ధాంతికంగా నిరూపించడంతో ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాడు. దీంతో ఆధునిక సైన్సులో కోపర్నికస్ విప్లవం ఆరంభమైంది. కోపర్నికస్ అందించిన ఈ వివరాలె తరువాత రంగంలోకి దిగిన టైకో బాహ్రి,కెప్లర్,గెలీలియో,న్యూటన్,ఐన్స్టీన్వంటి మహా మహులకు పునాది రాళ్ళుగా నిలిచాయి.

ఇవీ చూడండి[మార్చు]

నోట్స్[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

  • Armitage, Angus (1951). The World of Copernicus. New York, NY: Mentor Books. ISBN 0-8464-0979-8.
  • Coyne, George V., S.J. (2005). The Church's Most Recent Attempt to Dispel the Galileo Myth. In McMullin (2005, pp.340–59).CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  • Dobrzycki, Jerzy, and Leszek Hajdukiewicz, "Kopernik, Mikołaj," Polski słownik biograficzny (Polish Biographical Dictionary), vol. XIV, Wrocław, Polish Academy of Sciences, 1969, pp. 3–16.
  • Gagné, Marc (2004-04-13). "Texts from The Galileo Affair: A Documentary History edited and translated by Maurice A. Finocchiaro". West Chester University course ESS 362/562 in History of Astronomy. Retrieved 2008-01-14. Cite web requires |website= (help) (Extracts from Finocchiaro (1989))
  • Fantoli, Annibale (2005). The Disputed Injunction and its Role in Galileo's Trial. In McMullin (2005, pp.117–49).
  • Finocchiaro, Maurice A. (1989). The Galileo Affair: A Documentary History. Berkeley, CA: University of California Press. ISBN 0-520-06662-6.
  • Gingerich, Owen (2004). The Book Nobody Read. Penguin Books. ISBN 0486436055.
  • David C. Goodman and Colin A. Russell, eds. (1991). The Rise of Scientific Europe, 1500-1800. Dunton Green, Sevenoaks, Kent: Hodder & Stoughton: The Open University. ISBN 0-340-55861-X.
  • Heilbron, John L. (2005). Censorship of Astronomy in Italy after Galileo. In McMullin (2005, pp.279–322).
  • Koestler, Arthur (1963) [1959]. The Sleepwalkers: A History of Man's Changing Vision of the Universe. New York, NY: Grosset & Dunlap. ISBN 0448001594. Original edition published by Hutchinson (1959, London).
  • Koyré, Alexandre (1973). The Astronomical Revolution: Copernicus – Kepler – Borelli. Ithaca, NY: Cornell University Press. ISBN 0-8014-0504-1.
  • Kuhn, Thomas (1957). The Copernican Revolution: Planetary Astronomy in the Development of Western Thought. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 0-674-17100-4.
  • Lindberg, David C. and Numbers, Ronald L. "Beyond War and Peace: A Reappraisal of the Encounter between Christianity and Science". American Scientific Affiliation article. Retrieved 2007-04-22.CS1 maint: multiple names: authors list (link) - Paper originally published in Church History (Vol. 55, No. 3, Sept. 1986).
  • McMullin, Ernan, ed. (2005). The Church and Galileo. Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press. ISBN 0-268-03483-4.CS1 maint: multiple names: authors list (link) CS1 maint: extra text: authors list (link)
  • Rosen, Edward (1995). Copernicus and his Successors. London: Hambledon Press. ISBN 1 85285 071 X.
  • Rosen, Edward (translator) (2004) [1939]. Three Copernican Treatises:The Commentariolus of Copernicus; The Letter against Werner; The Narratio Prima of Rheticus (Second Edition, revised సంపాదకులు.). New York, NY: Dover Publications. ISBN 0486436055.
  • Russell, Jeffrey Burton (1997) [1991]. Inventing the Flat Earth—Columbus and Modern Historians. New York, NY: Praeger. ISBN 0-275-95904-X.

ఇతర పఠనాలు[మార్చు]

  • Danielson, Dennis Richard (2006). The First Copernican: Georg Joachim Rheticus and the Rise of the Copernican Revolution. New York: Walker & Company. ISBN 0-8027-1530-3.
  • Repcheck, Jack (2007). Copernicus' Secret: How the Scientific Revolution Began. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-7432-8951-X.
  • Nicolaus Copernicus Gesamtausgabe (Nicolaus Copernicus Complete Edition) (1974-2004), 9 vols., various editors (in German and Latin). Berlin: Akademie Verlag. A large collection of writings by and about Copernicus.

బయటి లింకులు[మార్చు]

Primary Sources
General
About De Revolutionibus
Legacy

(DFG website) (FNP website)