ముఫ్తీ
ముఫ్తీ (అరబ్బీ : مفتي ) ఇస్లాంలో ఒక ఇస్లామీయ పండితుడు. ఇతను ఇస్లామీయ న్యాయశాస్త్రమైన షరియాను క్షుణ్ణంగా ఔపోసన పట్టిన వాడు. 'ముఫ్తియాత్' అనగా ముఫ్తీల కౌన్సిల్. వీరు వ్యక్తిగతంగానూ, కౌన్సిల్ రూపంలో గానూ, 'ఫతావా' ('ఫత్వా' ఏకవచనం, 'ఫతావా' బహువచనం) ఇచ్చుటకు అధికారాలు కలిగివుంటారు.
ముఫ్తీ (/ˈmʌfti/; అరబిక్: مفتي [muftiː], listenⓘ) అనేది ఇస్లామిక్ చట్టం (షరియా) పై బంధన రహిత అభిప్రాయాన్ని (ఫత్వా) జారీ చేయడానికి అర్హత కలిగిన ఇస్లామిక్ న్యాయవేత్త.[1][2] ఫత్వాలు జారీ చేసే చర్యను ఇఫ్తాʾ అంటారు.[3]ముఫ్తీలు మరియు వారి ఫతావా ఇస్లామిక్ చరిత్ర అంతటా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు, ఆధునిక యుగంలో కొత్త పాత్రలను పోషించారు.[4][5]
ఖురాన్, ప్రారంభ ఇస్లామిక్ సమాజాలకు దాని మూలాలను గుర్తించడం, ఇస్లామిక్ న్యాయ శాస్త్ర పాఠశాలలు (మదహిబ్) ఆవిర్భావంతో ఇఫ్తా అభ్యాసం స్ఫటికీకరించబడింది.[1][2] శాస్త్రీయ న్యాయ వ్యవస్థలో, ప్రైవేట్ ప్రశ్నలకు ప్రతిస్పందనగా ముఫ్తీలు జారీ చేసే ఫత్వాలు ముస్లిం జనాభాకు ఇస్లాం గురించి తెలియజేయడానికి, ఇస్లామిక్ చట్టంలోని క్లిష్టమైన అంశాలపై కోర్టులకు సలహా ఇవ్వడానికి మరియు ముఖ్యమైన చట్టాన్ని వివరించడానికి ఉపయోగపడ్డాయి.[4] తరువాతి కాలంలో, ముఫ్తీలు సిద్ధాంతపరమైన వివాదాలపై, ప్రభుత్వ విధానాలను చట్టబద్ధం చేయడం లేదా జనాభా యొక్క మనోవేదనలను వ్యక్తీకరించడంపై వైఖరిని తీసుకునే ప్రజా మరియు రాజకీయ ఫత్వాలను కూడా జారీ చేశారు.[6][5]
సాంప్రదాయకంగా, ముఫ్తీని ఖురాన్, హదీసులు , చట్టపరమైన సాహిత్యంపై పూర్తి జ్ఞానం కలిగిన నిజాయితీపరుడైన పండితుడిగా భావించేవారు.[1] ముఫ్తీలు శాస్త్రీయ న్యాయ వ్యవస్థలో స్వతంత్ర పండితులుగా వ్యవహరించారు.[4]శతాబ్దాలుగా, సున్నీ ముఫ్తీలు క్రమంగా రాష్ట్ర బ్యూరోక్రసీలలో చేర్చబడ్డారు, అయితే ఇరాన్లోని షియా న్యాయవాదులు ఆధునిక యుగం ప్రారంభం నుండి స్వయంప్రతిపత్తి అధికారాన్ని క్రమంగా నొక్కిచెప్పారు.[5]
ఆధునిక ముస్లిం ప్రపంచంలో క్రోడీకరించబడిన రాష్ట్ర చట్టాలు, పాశ్చాత్య శైలి న్యాయ విద్య వ్యాప్తి చెందడంతో, ముఫ్తీలు సాధారణంగా కోర్టులలో వర్తించే చట్టాలను స్పష్టం చేయడం, వివరించడంలో తమ సాంప్రదాయ పాత్రను పోషించడం లేదు.[3][4] అయితే, ముఫ్తీలు షరియా యొక్క ఇతర అంశాలపై, ముఖ్యంగా మతపరమైన ఆచారాలు, దైనందిన జీవితానికి సంబంధించిన ప్రశ్నలపై సాధారణ ప్రజలకు సలహా ఇవ్వడం కొనసాగించారు. .[3][7]కొంతమంది ఆధునిక ముఫ్తీలను ప్రభుత్వం ఫత్వాలు జారీ చేయడానికి నియమిస్తుంది, మరికొందరు సలహా మత మండలిలో పనిచేస్తారు.[1] మరికొందరు టెలివిజన్ లేదా ఇంటర్నెట్ ద్వారా ప్రైవేట్ ప్రశ్నలకు ప్రతిస్పందనగా ఫత్వాలు జారీ చేస్తారు.[5] ఆధునిక ప్రజా ఫత్వాలు ముస్లిం ప్రపంచంలో మరియు అంతకు మించి పరిష్కరించబడ్డాయి మరియు కొన్నిసార్లు వివాదాలకు దారితీశాయి.[5]
ఆధునిక ఇఫ్తా యొక్క చట్టపరమైన పద్దతి తరచుగా ఆధునిక పూర్వ ఆచారం నుండి భిన్నంగా ఉంటుంది.[8] సమకాలీన ఫత్వాల విస్తరణ చాలా మంది ముస్లింలకు ఇస్లామిక్ ప్రామాణికత యొక్క ప్రాముఖ్యతను రుజువు చేస్తున్నప్పటికీ, ముస్లిం ప్రజలు ముఫ్తీల మతపరమైన అధికారాన్ని ఎంతవరకు గుర్తిస్తున్నారో లేదా వారి సలహాలను ఎంతవరకు పాటిస్తున్నారో నిర్ణయించడానికి చాలా తక్కువ పరిశోధనలు జరిగాయి.[8]
ప్రభుత్వాలలో ముఫ్తీల పాత్ర
[మార్చు]అనేక ఇస్లామీయ దేశాలలో, క్రిమినల్ కోర్టులలో గాని, షరియా కోర్టులలో గాని వీరు జడ్జీలుగా వ్యవహరిస్తారు.
ఇవీ చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Nanji 2009.
- ↑ 2.0 2.1 Swartz 2009.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Hendrickson 2013.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 Masud & Kéchichian 2009.
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 Dallal & Hendrickson 2009.
- ↑ Messick & Kéchichian 2009.
- ↑ Messick 2017.
- ↑ 8.0 8.1 Berger 2014.