లావోస్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ
Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao
Lao People's Democratic Republic
Flag of Laos Laos యొక్క Coat of arms
నినాదం
"ສັນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວັດທະນາຖາວອນ"
"Peace, Independence, Democracy, Unity and Prosperity"
జాతీయగీతం
Pheng Xat Lao
Laos యొక్క స్థానం
Location of  లావోస్  (green)

in ASEAN  (dark grey)  —  [Legend]

రాజధాని
(మరియు అతిపెద్ద నగరం)
Vientiane
17°58′N, 102°36′E
Official scripts LaoLao script
ప్రజానామము Laotian, Lao
ప్రభుత్వం Socialist republic,
Single-party communist state
 -  President Lt. Gen. Choummaly Sayasone
 -  Vice President Bounnhang Vorachith
 -  Prime Minister Bouasone Bouphavanh
 -  President of National Assembly Thongsing Thammavong
 -  President of the People's Supreme Court Khammi Sayavong
Independence From France 
 -  Date 19 July, 1949 
 -  జలాలు (%) 2
జనాభా
 -  2009 అంచనా 6,320,000[1] (101st)
 -  1995 జన గణన 4,574,848 
జీడీపీ (PPP) 2008 అంచనా
 -  మొత్తం $13.310 billion[2] (129th)
 -  తలసరి $2,127[2] (137th)
జీడీపీ (nominal) 2008 అంచనా
 -  మొత్తం $5.374 billion[2] 
 -  తలసరి $859[2] 
Gini? (2008) 34.6 (medium
మా.సూ (హెచ్.డి.ఐ) (2007) Increase 0.619[3] (medium) (133rd)
కరెన్సీ Kip (LAK)
కాలాంశం (UTC+7)
ఇంటర్నెట్ డొమైన్ కోడ్ .la
కాలింగ్ కోడ్ +856

లావోస్ (మూస:PronEng, /ˈlaʊ/, లేదా /ˈleɪ.ɒs/) అధికారికంగా లావో పీపుల్స్ డెమోక్రెటిక్ రిపబ్లిక్ అనేది ఆగ్నేయ ఆసియా లోని ఒక పరివేష్టిత దేశంగా చెప్పవచ్చు, దీనికి సరిహద్దులుగా వాయువ్య దిశలో బర్మా మరియు పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా, తూర్పున వియత్నాం, దక్షిణాన కాంబోడియా మరియు పడమరన థాయ్‌లాండ్‌లు ఉన్నాయి. లావోస్ దాని చరిత్రను 14వ శతాబ్దం నుండి 18వ శతాబ్దం వరకు ఉన్న లాన్ జియాంగ్ యొక్క సామ్రాజ్యం లేదా ఒక మిలియన్ ఏనుగుల భూభాగం నుండి ప్రారంభమైంది.

ఫ్రెంచ్ సంరక్షిత రాజ్యం వలె కాలం ముగిసిన తర్వాత, దీనికి 1949లో స్వతంత్రం లభించింది. 1975లో కమ్యూనిస్ట్ పాథెట్ లావో ఉద్యమం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత, ఒక దీర్ఘకాల అంతర్యుద్ధం అధికారికంగా ముగిసింది, కాని వర్గాల మధ్య ప్రతిఘటనలు కొన్ని సంవత్సరాలు పాటు కొనసాగాయి. 2006లోని డేటా ప్రకారం నలభై-నాలుగు శాతం మంది ప్రజలు రోజుకి US$1.25 ఆదాయంతో అంతర్జాతీయ దారిద్య్ర రేఖ దిగువన నివసిస్తున్నట్లు తెలిసింది, అయితే CIA వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్ ప్రస్తుతం ఈ సంఖ్యను 26%గా చెబుతుంది.[4]

శబ్దవ్యుత్పత్తి శాస్త్రం[మార్చు]

లావో భాషలో, దేశం పేరు "Meuang Lao (ເມືອງລາວ)", అంటే సాధారణంగా "లావో దేశమ"ని అర్థం. 1893లో ఫ్రెంచ్ ఇండోచైనాలోకి మూడు వేర్వేరు లావో సామ్రజ్యాలను ఏకం చేసిన ఫ్రెంచ్ దీనిని పలు లావో సామ్రాజ్యాలను ఏకం చేసినందుకు సూచనగా నిశ్శబ్దంగా పలకడానికి చివరిలో "S" చేర్చారు (లావో భాషకు చివరిలో "S" అనే అక్షరం లేదు, కనుక లావో ప్రజలు దీని వారి మాతృక భాషలో ఉచ్ఛరిస్తారు, అయితే కొంతమంది ప్రత్యేకంగా విదేశాల్లో నివసించేవారు, "S"తో ముగిసే పదాన్ని ఉచ్ఛరిస్తారు.) సాధారణ విశేషణ రూపంగా "లావో"గా చెప్పవచ్చు, ఉదా. "ది లావో ఎకానమీ", "లావోటియాన్" ఎకానమీ కాదు-అయితే లావో జాతి సమూహాలతో అస్పష్టతను నివారించడానికి లావోస్ ప్రజలను సూచించడానికి "లావోటియాన్" అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు. 1975 నుండి, అధికారిక దేశం పేరుగా లావో PDRను చెప్పవచ్చు.

చరిత్ర[మార్చు]

లావోస్ దాని చరిత్రను ఫా నగమ్‌చే 14వ శతాబ్దం (1353)లో స్థాపించబడిన లాన్ జియాంగ్ సామ్రాజ్యం నుండి కలిగి ఉంది, అతను అధిక రోజులు పాలించిన లావో రాజులు కాలం అతనితో ముగిసింది, మళ్లీ కోయున్ బోయలమ్‌కి చేరుకుంది. లాన్-జియాంగ్ 18వ శతాబ్దం వరకు వర్థిల్లాడు, తర్వాత ఆ సామ్రాజ్యం మూడు రాజ్యాలుగా విభజించబడింది, చివరికి సియామెసె అధిపత్యంలోకి వచ్చింది.

19వ శతాబ్దంలో, లుయాంగ్ ప్రబాంగ్ ఫ్రెంచ్ ఇండోచైనా యొక్క 'సంరక్షిత రాజ్యం'లోకి విలీనం చేయబడింది మరియు కొంతకాలం తర్వాత, ఈ సంరక్షిత రాజ్యానికి చంపాసాక్ సామ్రాజ్యం మరియు వెయంటియాన్‌లు కూడా జోడించబడ్డాయి. ఫ్రెంచ్ ఆధ్వర్యంలో, వెయంటియాన్‌నే మళ్లీ తాదాత్మ్య లావో రాజ్యానికి రాజధానిగా నిర్ణయించారు.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో టూకీగా జపాన్ వాసులు ఆక్రమించిన తర్వాత, దేశానికి 1945లో స్వతంత్రాన్ని ప్రకటించారు, కాని చార్లెస్ డె గౌల్లే ఆధ్వర్యంలో ఫ్రెంచ్ వారి నియంత్రణను నిర్ధారించుకున్నారు మరియు 1950లో మాత్రమే ఫ్రెంచ్ యూనియన్‌లో ఒక "అనుబంధిత రాష్ట్రం" వలె పాక్షిక-స్వయం ప్రతిపత్తి మంజూరు చేయబడింది. అయితే, 1954లో లావోస్ ఒక రాజ్యాంగబద్ధమైన రాచరికం వలె పూర్తి స్వతంత్రాన్ని సాధించే వరకు ఫ్రెంచ్ అసలైన నియంత్రణను కొనసాగించింది.

జెనీవా అంతర్జాతీయ ఒప్పందానికి ఒక ప్రత్యేక మినహాయింపు క్రింద, రాచరిక లావోస్ సైనికదళానికి ఒక ఫ్రెంచ్ సైనిక దశ శిక్షణా దళం మద్దతును కొనసాగించింది. 1955లో, U.S. అదుపుచర్య విధానంలో భాగంగా, కమ్యూనిస్ట్ పాథెట్ లావోకు వ్యతిరేకంగా ఫ్రెంచ్ మద్దతు రాచరిక లావో సైనిక దళాన్ని భర్తీ చేయడానికి U.S. డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ డిఫెన్స్ ఒక ప్రత్యేక ప్రోగ్రామ్స్ ఈవాల్యేషన్ ఆఫీస్‌ను రూపొందించింది.

లావోస్ వియత్నాం యుద్ధంలోకి లాగబడింది మరియు దేశంలోని తూర్పుభాగాలు దక్షిణ-వియత్నాంను అనుసరించాయి మరియు సోదర దేశం వలె దక్షిణ-వియత్నాన్ని చేర్చుకుంది. లావోస్ దక్షిణ వియత్నాంకు వ్యతిరేకంగా దక్షిణ-వియత్నాం చేసిన యుద్ధంలో దీని భూభాగాన్ని సరఫరా మార్గం వలె ఉపయోగించుకోవడానికి అనుమతించింది. దీనికి ప్రతిఫలంగా, సంయుక్త రాష్ట్రాలు దక్షిణ వియత్నామీస్‌కు వ్యతిరేకంగా ఒక బాంబింగ్ ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించాయి, లావోస్‌లోని క్రమ మరియు అపక్రమ కమ్యూనిస్ట్ నిరోధక దళాలకు మద్దతు ఇచ్చాయి మరియు లావోస్ యొక్క ఒక దక్షిణ వియత్నామీస్ దండయాత్రకు మద్దతు ఇచ్చాయి. ఈ చర్యల ఫలితంగా coups d'état ఒక క్రమం సంభవించింది మరియు చివరికి, రాచరిక లావోయేషన్ ప్రభుత్వం మరియు కమ్యూనిస్ట్ పాథెట్ లావోల మధ్య లావోయేషన్ అంతర్యుద్ధం ఏర్పడింది.

అంతర్యుద్ధంలో పాథెట్ లాయో తిరుగుబాటులో దక్షిణ వియత్నామీస్ భారీ ఫిరంగిదళం మరియు ట్యాంక్‌లతో సైనిక దళాన్ని శక్తివంతమైన ఆయుధంగా చెప్పవచ్చు. 1968లో, రాచరిక లావో సైనిక దళానికి వ్యతిరేకంగా కమ్యూనిస్ట్ పాథెట్ లావోకు సహాయం చేయడానికి దక్షిణ వియత్నామీస్ సైనిక దళం ఒక బహుళ-విభాగ దాడులను ప్రారంభించింది. ఈ దాడి ఫలితంగా, సైనికదళంలో భారీ విసైన్యీకరణ జరిగింది మరియు ఈ వివాదాన్ని సంయుక్త రాష్ట్రాలు మరియు థాయ్‌లాండ్‌లచే చెలరేగిన అపక్రమ దళాలకు విడిచి పెట్టారు. ఈ దాడిలో చాలా మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.

సంయుక్త రాష్ట్రాలు భారీ వైమానిక ముట్టడిని నిర్వహించింది. ది గార్డియన్ దీని గురించి చెబుతూ 1964 మురియు 1973 మధ్య ఒక రోజులో ఇరవై నాలుగు గంటల్లో, ప్రతి ఎనిమిది నిమిషాలకు సగటున ఒక B-52 బాంబు లావోస్‌ను తాకేదని నివేదించింది. US బాంబర్‌లను రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం మొత్తంలో వేసిన బాంబుల కంటే ఈ కాలంలో లావోస్‌పై మరింత భారీ శక్తివంతమైన బాంబులను ప్రయోగించింది. 260 మిలియన్ బాంబులు పడ్డాయి ముఖ్యంగా జియాంగ్‌హౌవాంగ్ ప్రావిన్స్‌పై పడిన బాంబుల్లో 80 మిలియన్ బాంబులు పేలలేదు, ఆ ప్రాంతంలో భయానక వాతావరణం మిగిలిపోయింది.[5] ప్రపంచంలో అత్యధిక బాంబులు తాకిన దేశంగా అవాస్తవమైన వివక్షతను కలిగి ఉంది.

వెయంటియాన్‌లో ఫా దట్ లుయాంగ్, లావోస్ యొక్క జాతీయ చిహ్నం

1975లో, వియత్నాం పీపుల్స్ సైనిక దళంతో మరియు సోవియెట్ యూనియన్‌చే మద్దతుతో కమ్యూనిస్ట్ పాథెట్ లావో 2 డిసెంబరు 1975న పదవీ పరిత్యాగం చేయాలని రాజు సావంగ్ వాతానాపై ఒత్తిడి తెచ్చి, రాచరికపు లావో ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టాడు. తర్వాత అతను నిర్భంధంలో మరణించాడు.

దేశంపై నియంత్రణ చేజిక్కించుకున్న తర్వాత, పాథెట్ లావో యొక్క ప్రభుత్వం దేశం పేరును "లావో పీపుల్స్ డెమోక్రెటిక్ రిపబ్లిక్" వలె మార్చింది మరియు వియత్నాంకు సైనిక దళాలను ఉంచడానికి మరియు దేశాన్ని పర్యవేక్షించడానికి సహాయంగా సలహాదారులను నియమించడానికి హక్కును ఇస్తూ ఒప్పందాలపై సంతకం చేసింది. 1970ల చివరిలో లావోస్ పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనాతో సంబంధాలను తెంచుకోవాలని వియత్నాం అభ్యర్థించింది, దీని కారణంగా చైనా, USA మరియు వారి మిత్రరాజ్యలచే వాణిజ్యంలో ఒంటరిగా మిగిలిపోయింది. ఈ సాంఘికీకరణ నెమ్మదిగా 1980లో ఆర్థిక పరిమితులను తగ్గించడం ద్వారా భర్తీ చేయబడింది మరియు 1997లో ASEANలోకి ప్రవేశించింది.

భూగోళ శాస్త్రము[మార్చు]

లావోస్ మ్యాప్

లావోస్ అనేది ఆగ్నేయ ఆసియాలో ఒక పరివేష్టిత దేశం మరియు దట్టమైన అడవుల గల భూభాగంలో అధిక గరుకైన పర్వతాలు ఉన్నాయి, వీటిలో పొడవైన ఫోయు బియా చిన్న మైదానాలు మరియు పీఠభూములతో 9,242 అడుగులు (2,817 m) ఉంటుంది. మెకాంగ్ నది థాయ్‌లాండ్‌తో పశ్చిమ సరిహద్దులో అధిక భాగాన్ని ఏర్పర్చగా, అన్నామైట్ గొలుసు పర్వతాలు వియత్నాంతో తూర్పు సరిహద్దులో అధిక భాగాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. ఇక్కడ వాతావరణం ఉష్ణమండలం మరియు రుతుపవనాలుగా చెప్పవచ్చు.

ఇక్కడ మే నుండి నవంబరు వరకు విలక్షణమైన వర్షకాలం ఉంటుంది, దీని తర్వాత డిసెంబరు నుండి ఏప్రిల్ వరకు వేసవి కాలం కొనసాగుతుంది. స్థానిక సంప్రదాయంలో ఇక్కడ మూడు సీజన్‌లు (వర్షాకాలం, శీతాకాలం మరియు వేసవి కాలం) ఉన్నాయి, వాతావరణ శాస్త్రం ప్రకారం వేసవి కాలం వలె పేర్కొన్న రెండు నెలల తర్వాత, ప్రారంభ నాలుగు నెలల్లో ఉష్ణోగ్రత మరింత ఎక్కువగా గుర్తించవచ్చు. లావోస్ యొక్క రాజధాని మరియు భారీ నగరం వెయంటియాన్ మరియు ఇతర ప్రధాన నగరాల్లో లుయాంగ్ ప్రాబాంగ్, సావాన్నాఖెట్ మరియు పాక్సీలు ఉన్నాయి.

1993లో, లావోస్ ప్రభుత్వం దేశం యొక్క భూభాగంలోని 21%ను నివాస పరిరక్షణ నిల్వ వలె ప్రక్కన పెట్టింది.[ఆధారం కోరబడింది] ఈ దేశం "గోల్టెన్ ట్రైయాంగిల్" అని పిలిచే నాలుగు నల్లమందు గసగసాలను పెంచే ప్రాంతాల్లో ఒకటిగా చెప్పవచ్చు. అక్టోబరు 2007 UNODC ఫ్యాక్ట్ పుస్తకం ప్రకారం, "సౌత్ ఈస్ట్ ఆసియాలో నల్లమందు గసగసాల సేద్యం" 2008లో గసగసాల సేద్యం ప్రాంతం 15 square kilometres (3,700 acres) నుండి 18 square kilometres (4,400 acres)కు తగ్గిపోయింది.

ప్రభుత్వం మరియు రాజకీయాలు[మార్చు]

లావోస్ అనేది కమ్యూనిస్ట్ ఏకైక-పార్టీ సామ్యవాద గణతంత్ర రాజ్యంగా చెప్పవచ్చు. ఇక్కడ ఉన్న ఏకైక చట్టపరమైన రాజకీయ పార్టీ లావో పీపుల్స్ రివల్యూషనరీ పార్టీ (LPRP). రాష్ట్రం యొక్క ముఖ్యాధికారిగా అధ్యక్షుడు చౌమ్మాలీ సాయాసోన్‌ను వ్యవహరిస్తున్నారు, ఈయన LPRP యొక్క ముఖ్య కార్యనిర్వాహణాధికారి (నాయకుడు)గా కూడా వ్యవహరిస్తున్నారు. ప్రభుత్వం యొక్క అధికారిగా ప్రధాన మంత్రి బోయాసోన్ బోయుపావాన్హ్ వ్యవహరిస్తున్నారు. మొత్తం-శక్తివంతమైన తొమ్మిది-సభ్యుల పోలిట్‌ బ్యూరో మరియు 49-సభ్యుల సెంట్రల్ కమిటీల ద్వారా పార్టీచే ప్రభుత్వ విధానాలు నిర్ణయించబడతాయి. ముఖ్యమైన ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు మంత్రుల మండలిచే తనిఖీ చేయబడతాయి.

లావోస్ మొట్టమొదటి, ఫ్రెంచ్-వ్రాసిన మరియు రాచరిక రాజ్యాంగం 11 మే 1947లో అధికారికంగా ప్రకటించబడింది మరియు ఇది ఫ్రెంచ్ యూనియన్‌లో ఒక స్వతంత్ర రాష్ట్రంగా నిర్థారించబడింది. 11 మే 1957లోని సవరించిన రాజ్యాంగం ఫ్రెంచ్ యూనియన్‌కు సంబంధాన్ని విస్మరించింది, అయితే సన్నిహిత విద్య, ఆరోగ్య మరియు సాంకేతిక సంబంధాలతో మాజీ వలసదేశాల అధికారం ఇప్పటికీ కొనసాగుతుంది. 1957 పత్రాన్ని 3 డిసెంబరు 1975లో రద్దు చేశారు, అప్పుడు కమ్యూనిస్ట్ పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ చాటిచెప్పింది. 1991లో ఒక నూతన రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించారు మరియు LPRPకు ఒక "ప్రధాన పాత్ర"ను కేటాయించారు.

తర్వాత సంవత్సరం, ఐదు సంవత్సరాల పదవీకాలం కోసం రహస్య బ్యాలెట్ ద్వారా ఎంపిక చేసిన సభ్యులతో ఒక కొత్త 85-సీట్ల జాతీయ శాసనసభ కోసం ఎన్నికలు జరిగాయి. బాధ్యతా ఉత్తరువులను కేటాయించే అధికారాన్ని కార్యనిర్వాహక విభాగం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఈ జాతీయ శాసనసభ ముఖ్యంగా LPRPకి ఒక రబ్బరు స్టాంప్ వలె పని చేస్తుంది, అన్ని కొత్త చట్టాలను అంగీకరిస్తుంది. ఇటీవల ఎన్నికలు ఏప్రిల్ 2006న జరిగాయి. శాసనసభ 1997లో 99 సభ్యులకు విస్తరించబడింది మరియు 2006లో ఆ సంఖ్య 115కు చేరుకుంది.

పరిపాలన విభాగాలు[మార్చు]

లావోస్ యొక్క ప్రావెన్సెస్

లావోస్ 16 ప్రావెన్సీలుగా (క్వాంగ్ ) విభజించబడింది మరియు వెయంటియాన్ రాజధానిగా ఉంటుంది (నా కోనే లుయాంగ్ వెయంటియాన్ ):

  1. అటపు
  2. బోకెయో
  3. బోలిఖామ్‌క్సియా
  4. చంపాసాక్
  5. హోయుఫాన్
  6. ఖామోయాన్
  7. లోయంగ్ నంతా
  8. లోయాంగ్‌ఫాబాంగ్
  9. ఓయుడోమ్‌క్సియా
  10. ఫోంగ్సాలీ
  11. సాలావాన్
  12. సవాన్నాఖేట్
  13. వెయంటియాన్ క్యాపిటల్
  14. వెయంటియాన్ ప్రావెన్స్
  15. జియాంగ్నాబోయులీ
  16. జియాసోంబోయన్ (ప్రత్యేక కార్యనిర్వాహక మండలి, 2006లో రద్దు చేయబడింది)
  17. జెకాంగ్
  18. జియాంగ్‌ఖోయాంగ్

తర్వాత దేశం జిల్లాల (ముయాంగ్ )వారీగా విభజించబడింది.

ఆర్థిక వ్యవస్థ[మార్చు]

వెయంటియాన్‌లో వాట్టాయే ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్
లుయాంగ్ ప్రాబాంగ్‌లో ఒక రహదారి విఫణి.
లావోస్ నదులు ముఖ్యమైన రవాణా మార్గాలుగా ఉపయోగపడుతున్నాయి.
బస్సులు ప్రధాన నగరాలును కలుపుతుంటాయి

లావో ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎక్కువగా దాని మిత్రరాజ్యాలు థాయ్‌లాండ్, వియత్నాం మరియు ప్రత్యేకంగా దక్షిణాన చైనాతో పెట్టుబడి మరియు వాణిజ్యంపై ఆధారిపడి ఉంది. పాక్‌జే కూడా థాయ్‌లాండ్ మరియు వియత్నాంతో సరిహద్దులో జరిగే వాణిజ్యం ఆధారంగా అభివృద్ధి చెందింది.

దేశంలో ఎక్కువ భాగాల్లో తగినన్ని ప్రాథమిక సదుపాయాలు లేవు. లావోస్‌లో థాయ్-లియో ఫ్రెండ్‌షిప్ బ్రిడ్జ్ ద్వారా వెయంటియాన్‌తో థాయ్‌లాండ్‌ను కలిపి ఒక షార్ట్ లింక్ మినహా రైల్వే సదుపాయం లేదు. ప్రధాన రహదారులు ప్రధాన నగర కేంద్రాలను కలుపుతూ ఉంటాయి, ప్రత్యేకంగా ఇటీవల కాలంలో రహదారి 13 మంచిగా నవీకరించబడింది, ప్రధాన రహదారులకు సుదూరంగా ఉన్న పల్లెలను మార్గం లేని రహదారులకు గుండా మాత్రమే చేరుకోగలము, వీటి ద్వారా సంవత్సరం పొడుగునా ప్రయాణించలేము. ఇక్కడ పరిమిత బాహ్య మరియు అంతర్గత టెలీకమ్యూనికేషన్ అందుబాటులో ఉంది, కాని నగర కేంద్రాల్లో మొబైల్ ఫోన్‌లు విస్తృతంగా వ్యాపించాయి. పలు పల్లె ప్రాంతాల్లో విద్యుత్తు కనీసం పాక్షికంగా కూడా అందుబాటులో లేదు. ఎక్కువ-దూరాలకు మరియు స్థానిక పబ్లిక్ రవాణా సౌకర్యం కోసం దేశంలో సాంగ్‌థాయెలను (బెంచీలతో ఉండే పికప్ ట్రక్కులు) ఉపయోగిస్తున్నారు.

జీవనోపాధి వ్యవసాయం ఇప్పటికీ GDPలో సగం భాగాన్ని పూరిస్తుంది మరియు 80 శాతం ఉపాధిని కల్పిస్తుంది. దేశంలోని 4.01 శాతం మాత్రమే వ్యవసాయ యోగమైన భూమి మరియు 0.34 శాతం భూమిని నిరంతర వ్యవసాయ భూమిగా ఉపయోగిస్తున్నారు[6], అతితక్కువ శాతాన్ని గ్రేటర్ మెకాంగ్ ఉపప్రాంతంలో ఉపయోగిస్తున్నారు.[7] సేద్యంలో వరిని అధిక శాతంలో పండిస్తారు, వ్యవసాయ యోగమైన ప్రాంతంలో 80 శాతం వరకు వరిని పండించడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు.[8] దాదాపు లావో వ్యవసాయ గృహస్థుల్లో 77 శాతం మంది వరిని వారికి సరిపోయే స్థాయిలో కలిగి ఉన్నారు.[9]

మెరుగైన వరి రకాల అభివృద్ధి, విడుదల మరియు విస్తృత కొనుగోలు ద్వారా మరియు ఆర్థిక సంస్కరణలు ద్వారా 1990 మరియు 2005 మధ్య వార్షిక రేటు 5 శాతం చొప్పున పెరిగింది[10] మరియు లావో PDR 1999లో మొట్టమొదటిసారిగా వరి దిగుమతులు మరియు ఎగుమతుల్లో ఒక నికర నిల్వను సాధించింది[11]. లావో PDR గ్రేటర్ మెకాంగ్ ఉపప్రాంతంలో పలు సంఖ్యలో వరి రకాలను కలిగి ఉంది. 1995 నుండి, లావో ప్రభుత్వం, లావోస్‌లో దొరికే వేల వరి రకాల్లో ఒక్కొక్కదాని యొక్క విత్తన నమూనాలను సేకరించడానికి అంతర్జాతీయ వరి పరిశోధన సంస్థతో కలిసి పనిచేస్తుంది.[12]

ఆర్థిక వ్యవస్థ IMF, ADB మరియు ఇతర అంతర్జాతీయ వనరుల నుండి అభివృద్ధి సహాయాన్ని స్వీకరిస్తుంది మరియు సమాజం, పరిశ్రమ, జలశక్తి మరియు త్రవ్వకం, ముఖ్యంగా రాగి మరియు బంగారం త్రవ్వకాల అభివృద్ధికి విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల అందుకుంటుంది. విహారయాత్ర అనేది దేశంలో వేగంగా-అభివృద్ధి చెందుతున్న పరిశ్రమగా చెప్పవచ్చు.

ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి 2001లో నైపుణ్యం గల వ్యక్తుల దేశాంతర గమనం 37.4 శాతంతో బ్రెయిన్ డ్రెయిన్‌చే నిరోధించబడింది.

లావోస్ అధిక ఖనిజ వనరులను కలిగి ఉంది కాని పెట్రోలియం మరియు గ్యాస్‌ను దిగుమతి చేసుకుంటుంది. లోహశోధన అనేది ఒక ముఖ్యమైన పరిశ్రమ మరియు ప్రభుత్వం బొగ్గు, బంగారం, బాక్సైట్, తగరం, రాగి మరియు ఇతర విలువైన లోహాల అధిక నిల్వలను అభివృద్ధి చేయడానికి విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. అదనంగా, దేశంలోని సమృద్ధమైన జల వనరులు మరియు పర్వతాల మైదానం ఇది అధిక పరిమాణంలో జలవిద్యుత్తు శక్తిని ఉత్పత్తి చేసి, ఎగుమతి చేయడానికి దోహదపడ్డాయి. దాదాపు 18,000 మెగావాట్‌ల సమర్థవంతమైన సామర్థ్యంలో 8,000 మెగావాట్‌ల శక్తిని థాయ్‌లాండ్ మరియు వియత్నాంలకు ఎగుమతి చేయడానికి అంగీకరించింది.[13]

1990లో లావోస్‌ను 14,400 మంది పర్యాటకులు సందర్శించగా, ఆ సంఖ్య 2005 నాటికి 1.1 మిలియన్ చేరుకోగా, పర్యాటక రంగం బాగా అభివృద్ధి చెందింది. 2020 నాటికి వార్షిక పర్యాటక రంగం ఆదాయాలు $250–300 మిలియన్ వరకు పెరగవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు.[14]

జనాభా[మార్చు]

పాటుక్సే అనేది స్వతంత్ర పోరాటాన్ని ఆనందించడానికి 1960ల్లో వెయంటియాన్‌లో USAID నిధులతో నిర్మించబడింది.
లుయాంగ్ ప్రాబాంగ్‌లో, హ్మోంగ్ సమావేశ ఉత్సవాల సమయంలో ఒక యువతి.
ఉత్తర నగర లావోస్‌లో ఒక పల్లెలోని ఒక ప్రాథమిక పాఠశాల

దేశంలోని జనాభాలో 69% మంది నిర్దిష్టజాతికి చెందిన లావోగా చెప్పవచ్చు, ఇది దిగువ స్థాయి నివాసులు మరియు రాజకీయ మరియు సాంస్కృతిక అధికార సమూహంగా చెప్పవచ్చు. లావో థాయి భాషా సమూహానికి చెందినది, మొదటి మిలియన్ ADలో చైనా నుండి దక్షిణదిశలో వలస వచ్చినవారితో ప్రారంభమైంది. 8% మంది ఇతర "దిగువ స్థాయి" సమూహాలకు చెందిన వారు ఉన్నారు, వీరందరినీ కలిపి లావో వ్యక్తులు లావో లూమ్‌ను ఏర్పాటు చేశారు.

హ్మాంగ్ (మియావో), యావో (మియెన్), డావో, షాన్ వంటి లావోస్ యొక్క పర్వతప్రాంత ప్రజలు మరియు అల్పసంఖ్యాక సంస్కృతులు మరియు పలు టిబెటో-బర్మన్ మాట్లాడే వ్యక్తులు పలు సంవత్సరాలుగా లావోస్ యొక్క వివిక్త ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. మిశ్రమ స్వజాతి/సాంస్కృతిక-భాషా పూర్వ సంస్కృతి యొక్క పర్వత/కొండ జాతులు ఉత్తర లావోస్‌లు కనిపిస్తాయి, వీటిలో లావోస్‌కు స్వదేశీయులైన లుయా (లుయా) మరియు ఖ్ము ప్రజలు ఉన్నారు. నేటికి, లుయా ప్రజలు అపాయం కలిగించేవారని భావిస్తున్నారు. మొత్తంగా, వారిని లావో సౌంగ్ లేదా అధిక స్థాయి లావోటియన్స్‌గా పిలుస్తారు. కేంద్ర మరియు దక్షిణ పర్వతాల్లో, లావో థెయంగ్ లేదా మధ్య-వాలు లావోటియాన్‌లు అని పిలిచే మోన్-ఖ్మెర్ జాతులు ఎక్కువ మంది ఉన్నారు. కొంతమంది వియత్నామీస్, ఛైనీస్ మరియు థాయ్‌లాండ్ థాయ్ అల్పసంఖ్యలో ప్రజలు, ప్రత్యేకంగా పట్టణాల్లో నివసిస్తున్నారు, కాని 1940ల చివరిలో స్వతంత్రం తర్వాత మరియు మళ్లీ 1975 తర్వాత రెండు భాగాలుగా విడిచి వెళ్లిపోయారు.

"లావోటియాన్" అనే పదం లావో భాష, సాంస్కృతిక లావో ప్రజలు, భాష మరియు ఆచారాలను సూచించదు, కాని ఇది ఒక రాజకీయ పదం, ఇది లావోస్‌లో ఉన్న లావో సంస్కృతి కాని సమూహాలను కూడా సూచిస్తుంది మరియు వారి రాజకీయ పౌరసత్వం కారణంగా వారిని "లావోటియన్"గా గుర్తిస్తారు.

ప్రధాన లావోస్‌లో మతంగా థెరావాడా బుద్ధిజం చెప్పవచ్చు, దీనితో పాటు పర్వతప్రాంత జాతుల్లో ఆచరించే సాధారణ యానిమిజమ్ కూడా ఆధ్యాత్మిక ధ్యానంతో శాంతియుతంగా ఉనికిలో ఉంది. ఇక్కడ స్వల్ప సంఖ్యలో క్రైస్తవులు కూడా ఉన్నారు, ఎక్కువగా వెయంటియాన్‌కి పరిమితమయ్యారు మరియు ముస్లింలు మియన్మార్ సరిహద్దు ప్రాంతానికి పరిమితమయ్యారు. క్రిస్టియన్ మిషనరీ పని ప్రభుత్వం నియంత్రించబడింది.

ఇక్కడ అధికారిక మరియు ప్రధాన భాషగా లావోను చెప్పవచ్చు, ఇది థాయ్ భాషా సమూహం యొక్క ఒక టోనల్ భాషగా చెప్పవచ్చు. లేఖన భాష ఖ్మెర్ లేఖన లిపి ఆధారంగా ఉంటుంది. మధ్యవాలు మరియు ఎగువస్థాయి లావోలు గిరిజన భాషల కలయికతో మాట్లాడుతుంటారు. ఇప్పటికీ ప్రభుత్వం మరియు వాణిజ్యంలో సర్వసాధారణమైన ఫ్రెంచ్‌ను చాలా మంది అభ్యసిస్తున్నారు, అయితే అసోసియేషన్ ఆఫ్ సౌత్ఈస్ట్ ఏసియన్ నేషన్స్ (ASENః యొక్క భాష ఆంగ్లాన్ని ఇటీవల సంవత్సరాల్లో ఎక్కువగా అభ్యసిస్తున్నారు.

ఆరోగ్యం[మార్చు]

2007లో జననంలో పురుష జీవన కాలపు అంచనా 63.2 వద్ద మరియు స్త్రీ జీవన కాలపు అంచనా 65.9 వద్ద ఉంది [15] 2006లో ఆరోగ్య జీవన కాలపు అంచనా 54 వద్ద ఉంది.[15] 2006లో, జనాభాలో రెండు ఐదుల శాతం మంది మెరుగైన జల వనరులను ఉపయోగించడం లేదు. [15] ఆరోగ్యంపై ప్రభుత్వం వ్యయంగా GDPలో సుమారు 4%ను వెచ్చిస్తుంది.[15] 2006లో దీని మొత్తం US$ 18 (PPP)గా చెప్పవచ్చు.[15]

మతం[మార్చు]

లుయాంగ్ ప్రాబాంగ్‌లో వ్యాట్ అహమ్‌లో బుద్ధుని విగ్రహాలు

2005 జనాభా లెక్కల ప్రకారం లావోస్‌లోని ప్రజల్లో 67% మంది థెరావాడా బౌద్ధులు, 1.5% క్రైస్తవులు మరియు 31.5% ఇతర లేదా పేర్కొనలేని జాతులు వారు ఉన్నట్లు తెలిసింది.[16] బౌద్ధుల జనాభా గరిష్ఠంగా 85% వరతు ఉంటుంది; లావోస్‌లో ఈ మతం అతి ముఖ్యమైన సామాజిక బలాల్లో ఒకటిగా మిగిలిపోయింది[17]

సంస్కృతి[మార్చు]

లావో వంటకాలకు ఒక ఉదాహరణ

లావో సంస్కృతిలో థెరావాడా బుద్ధిజం అనేది ముఖ్యమైన ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంది. ఇది మొత్తం దేశంలో భాష నుండి ఆలయం వరకు, కళ, సాహిత్యం, కళా ప్రదర్శన మొదలైనవాటిలో ప్రతిబింబిస్తుంది. అయితే లావో సంస్కృతిలో పలు అంశాలు బుద్ధిజం కంటే ముందు నుండే ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, లావోయేటన్ సంగీతంలో దాని జాతీయ సంగీత సాధనం, ఖాయెన్‌కు ప్రధాన అంశంగా చెప్పవచ్చు, ఇది ఒక రకం వెదురు పైపు కాగా, ఇది చరిత్రపూర్వ మూలాలను కలిగి ఉంది. ఖాయెన్ సాంప్రదాయబద్ధంగా లామ్‌లో గాయకుడు కలిగి ఉంటారు, ఇక్కడ ప్రధానమైన జానపద సంగీత శైలి ప్రసిద్ధి చెందింది. పలు లామ్ శైలుల్లో, లామ్ సారావానే అనేది చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది.

దేశంలో రెండు ప్రపంచ పూర్వ సంస్కృతి ప్రదేశాలు ఉన్నాయి: లుయాంగ్ ప్రాబాంగ్ మరియు వ్యాట్ ఫోయు. ప్రభుత్వం ఇదే స్థాయిని ప్లెయిన్ ఆఫ్ జార్స్ కోసం అభ్యర్థిస్తుంది.

అంటుకునే అన్నం అనేది ప్రత్యేకలక్షణ ప్రధాన ఆహారంగా చెప్పవచ్చు మరియు లావో ప్రజలకు సాంస్కృతిక మరియు మతపరమైన అర్థాన్ని కలిగి ఉన్నారు. అంటుకునే అన్నం అనేది ప్రధానంగా జాస్మిన్ అన్నం కంటే ఎక్కువగా ఇష్టపడతారు ఎందుకంటే లావో అనేది అంటుకునే అన్నం తినే మూలాలను కలిగి ఉన్న ఏకైక దేశంగా చెప్పవచ్చు. వేర్వేరు వాతావరణాల్లో మరియు పలు సాంస్కృతిక సమూహాల్లో వరి ఉత్పత్తికి సంబంధించి పలు సంప్రదాయాలు మరియు ఆచారాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, లుయాంగ్ ప్రబాంగ్‌లో ఖామ్ము రైతులు వరి రకం ఖావో కామ్‌ను వారి చనిపోయిన తల్లిదండ్రుల జ్ఞాపకంగా గుడిసెకు సమీపంలో తక్కువ పరిమాణంలో పండిస్తారు లేదా వారి తల్లిదండ్రులు ఇంకా సజీవంగా ఉన్నారని సూచించడానికి వరి పండించే భూమికి సరిహద్దులో పెంచుతారు.[18]

విద్య[మార్చు]

వయోజన అక్షరాస్యత రేటు మూడింటిలో రెండు శాతాన్ని అధిగమించింది.[15] పురుష అక్షరాస్యత రేటు, స్త్రీ అక్షరాస్యత రేటును అధిగమించింది.[15] 2004లో, నికర ప్రాథమిక నమోదు రేటు 84 %గా తెలిపారు.[15] నేషనల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ లావోస్ అనేది లావోస్‌లోని జాతీయ విశ్వవిద్యాలయం వలె సేవలను అందిస్తుంది.

ప్రసార సాధనాలు[మార్చు]

రెండు విదేశీ భాష పత్రికలతో సహా అన్ని వార్తాపత్రికలను ప్రభుత్వమే ముద్రిస్తుంది: ఆంగ్ల-భాష దినపత్రిక వెయంటియాన్ టైమ్స్ మరియు ఫ్రెంచ్-భాషా వార పత్రిక Le Rénovateur . అదనంగా, దేశంలోని అధికారిక వార్తా సంస్థ ఖావో సాన్ పాథెట్ లావో దాని ప్రక్రియ పత్రిక యొక్క ఆంగ్ల మరియు ఫ్రెంచ్ సంస్కరణలను ముద్రిస్తుంది. ప్రధాన నగర కేంద్రాల్లో ఇంటర్నెట్ కేఫ్‌లు ప్రస్తుతం సర్వసాధారణంగా మారాయి మరియు ప్రత్యేకంగా ఇవి యువత ప్రజాదరణను పొందాయి. అయితే, ప్రభుత్వం ఖచ్ఛితంగా విషయాన్ని సెన్సార్ చేస్తుంది మరియు ప్రాప్తిని నియంత్రిస్తుంది[ఆధారం కోరబడింది].

అంతర్జాతీయ ర్యాంకింగ్స్[మార్చు]

సంస్థ సర్వే ర్యాంక్
ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ [1] గ్లోబల్ పీస్ ఇండెక్స్[19] 144లో 44
హెరిటేజ్ ఫౌండేషన్/ది వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్ ఇండెక్స్ ఆఫ్ ఎకనామిక్ ఫ్రీడమ్ 157లో 137
రిపోర్టర్స్ విత్అవుట్ బోర్డర్స్ వరల్డ్‌వైడ్ ప్రెస్ ఫ్రీడమ్ ఇండెక్స్ 173లో 164
ట్రాన్స్‌పరెన్సీ ఇంటర్నేషనల్ కర్పషన్ పెర్సిప్షన్ ఇండెక్స్ 180లో 151
యునైటెడ్ నేషన్స్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రోగ్రామ్ హ్యూమన్ డెవలప్‌మెంట్ ఇండెక్స్ 179లో 133

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Portal/images/g' not found.

లావోస్‌లో సాంస్కృతిక అల్పసంఖ్యాకుల నేతలు

గమనికలు మరియు సూచనలు[మార్చు]

  1. Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009). "World Population Prospects, Table A.1" (.PDF). 2008 revision. United Nations. Retrieved on 2009-03-12.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 "Laos". International Monetary Fund. Retrieved 2009-10-01. 
  3. "Human Development Report 2009. Human development index trends: Table G" (PDF). The United Nations. Retrieved 2009-10-05. 
  4. హ్యూమెన్ డెవలప్‌మెంట్ ఇండిసెస్ , పట్టిక 3: హ్యూమన్ అండ్ ఇన్‌కమ్ పావర్టీ, p. 35. 1 జూన్ 2009న పునరుద్ధరించబడింది
  5. http://www.guardian.co.uk/world/2008/dec/03/laos-cluster-bombs-uxo-deaths
  6. Field Listing - Land use, CIA World Factbook
  7. ఆసియా డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్‌ లో గ్రేటర్ మెకాంగ్ ఉపపాంత్రం గురించి
  8. రైస్, ది ఫ్యాబ్రిక్ ఆఫ్ లైప్ ఇన్ లావోస్
  9. జెన్యునెలీ, రైస్ టుడే, ఏప్రిల్-జూన్ 2006
  10. ఫిఫ్టీన్ ఇయర్స్ ఆఫ్ సపోర్ట్ ఫర్ రైస్ రీసెర్చ్ ఇన్ లావో PDR
    ^ ఏషియా రిలీఫ్: ఫిల్లింగ్ ది రైస్ బాస్కెట్ ఇన్ లావో PDR పార్ట్‌నర్‌షిప్ రిజల్ట్స్
    ^ జెన్యూన్లీ లావో, IRRI యొక్క అంతర్జాతీయ ప్రోగ్రామ్స్ నిర్వాహక కార్యాలయంచే రూపొందించబడింది
  11. ది గ్రీన్ రివల్యూషన్ కమ్స్ టూ లావోస్
  12. ఏ రేస్ ఎగైన్స్ట్ టైమ్
  13. లావో పీపుల్స్ డెమోక్రెటిక్ రిపబ్లిక్: ప్రీపేరింగ్ ది క్యుములేటివ్ ఇంపాక్ట్ ఆసెస్మెంట్ ఫర్ ది నామ్ నగమ్ 3 హైడ్రోపవర్ ప్రాజెక్ట్
  14. లావో PDR టూరిజం స్ట్రాటెజీ 2006-2020
  15. 15.0 15.1 15.2 15.3 15.4 15.5 15.6 15.7 http://hdrstats.undp.org/en/countries/data_sheets/cty_ds_LAO.html
  16. CIA the World Factbook
  17. జాక్‌గ్రాఫ్, రాల్ఫ్. లావోస్ (సిరీస్: మేజర్ వరల్డ్ నేషన్స్). ఫిలాడెల్ఫియా: చెల్సియా హౌస్ పబ్లిషర్స్ (1999), pg. 9-10.
  18. యాన్ ఇవాల్యూషన్ ఆఫ్ సింథెసిస్ ఆఫ్ రైస్
  19. "Vision of Humanity". Vision of Humanity. Retrieved 2010-02-04. 

బాహ్య లింక్లు[మార్చు]

{{{1}}} గురించిన మరింత సమాచారము కొరకు వికీపీడియా యొక్క సోదర ప్రాజెక్టులు:అన్వేషించండి

Wiktionary-logo.svg [[wiktionary:Special:Search/{{{1}}}|నిఘంటువు నిర్వచనాలు]] విక్క్షనరీ నుండి
Wikibooks-logo.svg [[wikibooks:Special:Search/{{{1}}}|పాఠ్యపుస్తకాలు]] వికీ పుస్తకాల నుండి
Wikiquote-logo.svg [[wikiquote:Special:Search/{{{1}}}|ఉదాహరణలు]] వికికోటు నుండి
Wikisource-logo.svg [[wikisource:Special:Search/{{{1}}}|మూల పుస్తకాల నుండి]] వికి మూల పుస్తకాల నుండి
Commons-logo.svg [[commons:Special:Search/{{{1}}}|చిత్రాలు మరియు మాద్యమము]] చిత్రాలు మరియు మాద్యమము నుండి
Wikinews-logo.png [[wikinews:Special:Search/{{{1}}}|వార్తా కథనాలు]] వికీ వార్తల నుండి

సాధారణ సమాచారం
వికీవాయేజ్ కోసం ఒక ట్రావెల్ గైడ్ ఉంది Laos.

మూస:Socialist states

Geographic locale

మూస:Countries and territories of Southeast Asia

International membership and history

మూస:Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) మూస:East Asia Summit (EAS) మూస:La Francophonie మూస:Communist states మూస:Former French colonies

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=లావోస్&oldid=2005724" నుండి వెలికితీశారు