చంద్రయాన్-2

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Chandrayaan-2
సంస్థఇండియన్ స్పెస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజషన్
మిషన్ టైపుఆర్బిటర్,విక్రమ్ లేన్డర్ &ప్రగ్యాను రోవర్
దీనికి ఉపగ్రహంచందమామ
లాంచ్ తేదీJuly 22, 2019.
లాంచ్ వాహనంGSLV
మిషన్ ఎంత కాలంOne year (orbiter and rover)
హోమ్ పేజి[1]
మాస్ (ద్రవరాశి)3,840 Kg ,ఆర్బిటర్ , విక్రమ్ లేన్డర్ & ప్రగ్యాను రోవర్

చంద్రయాన్-2 (సంస్కృతం: चंद्रयान-२, lit: Moon-vehicle[1][2] About this sound pronunciation ), చంద్ర మండలాన్ని శోధించటానికి భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ISRO),ఎవరి సహాయం లేకుండా నిర్వహిస్తున్న గొప్ప విజయం. ఈ ప్రయోగాన్ని జియోసింక్రనస్ సేటలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (GSLV) వాహనం ద్వారాా ప్రయోగిస్తారు, ఇందులో భారత్ తయారు చేసిన లునార్ అర్బిటర్ ,లాండర్‌ ,రోవర్‌లను ప్రయోగిస్తారు. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా వివిధ రకాల సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పరీక్షించవచ్చు, కొత్త ప్రయోగాలూ చేయవచ్చు[3][4] అని ISRO భావిస్తోంది. చక్రాలు కలిగిన రోవర్ యంత్రం చంద్రుని ఉపరితలం అంతా తిరిగి అక్కడి మట్టి, రాళ్ల నమూనాలను సేకరించి అక్కడే రసాయన విశ్లేషణ చేస్తుంది. ఈ సమాచారము పరిభ్రమిస్తున్న చంద్రయాన్-2 ద్వారా భూమికి చేరవేయబడుతుంది.[5] చంద్రయాన్-1ను సాకారం చేసిన మైలస్వామి అన్నాదురై నేతృత్వంలోని బృందం చంద్రయాన్-2 పైన పనిచేస్తుంది.

ప్రపంచంలో ఇంతవరకు ఏ ఒక్క దేశం కూడా పంపని చోటులో, అనగా చంద్రుని సౌత్ పోల్  లో చంద్రయాన్ 2 చంద్రునిపై దిగుతుంది.ఇది చంద్రుని వెనుక భాగము.ఎప్పుడు చీకటి గా వుండే భాగం భూమి మీదనుండి చుస్తే చంద్రుని ముందు భాగం మాత్రమే వెన్నెల కురిపిస్తూ కనిపిస్తుంది. అమెరికా  చంద్రమండలానికి మనుషుల్ని పంపినట్లు చరిత్ర చెపుతుంది . కానీ గత 50 సంవత్సరాలలో ఒక్క సారికూడా మరలా మనిషి ఎందుకు చంద్ర మండలం మీద అడుగు పెట్టలేదు? ఈ ప్రశ్నకు సరిఅయిన సమాధానం ఇప్పటి వరకు ఎవ్వరు చెప్పలేదు . అసలు చంద్రమండలం మీదకు మనిషి అడుగు పెట్ట లేదని , అమెరికా అప్పట్లో గొప్పలు చెప్పుకుందని ఒక వర్గం వాదిస్తూనే వుంది . సరిఅయిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం లేని రోజులలో, కంప్యూటర్ కూడా లేని కాలంలో మనిషిని చంద్ర మండలం మీదకి పంపినట్లు అమెరికా ప్రకటన చేసింది . .

ఏది ఏమైనప్పటికి chandrayan-1, చంద్రయాన్ -2 ప్రపంచ చరిత్రలో నిలిచి పోయే  గొప్ప విజయాలు అని చెప్పవచ్చు.ఇండియా మనిషిని చంద్ర మండలం మీదకి పంపాలని యోచనలో వుంది.

చరిత్ర[మార్చు]

2008 సెప్టెంబరు 18న ప్రధాన మంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ అధ్యక్షతన జరిగిన కాబినెట్ మంత్రుల సమావేశంలో ఈ కార్యక్రమానికి భారత ప్రభుత్వం ఆమోద ముద్ర వేసింది.[6]

2007 నవంబరు 12లో రష్యన్ అంతరిక్ష సంస్థ (రాస్కోమోస్), ISRO ప్రతినిధులూ సంయుక్తంగా చంద్రయాన్-2 ప్రయోగంలో పాల్గొనాలి అని ఒప్పందం చేసుకున్నారు.[7] రోవర్‌ను, అర్బిటర్‌నూ తయారు చేసే ప్రధాన బాధ్యత ఇస్రో తీసుకోగా, రాస్కోమోస్ లాండర్ని తయారు చేసే బాధ్యత తీసుకుంది. అంతరిక్ష వాహనం ఆకృతిని ఆగస్టు 2009లో పూర్తి చేసారు, రెండు దేశాల శాస్త్రవేత్తలు కలిపి ఈ నమునాను పరిశీలించారు.[8][9][10][11]

నమూనా[మార్చు]

అంతరిక్ష వాహనం

శ్రీ హరి కోట ద్వీపం లోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి 2650 కేజీలు బరువు ఉన్న జియో సింక్రనస్ సేటలైట్ లాంచ్ వెహికల్ ఏంకె-II (GSLV)ని ప్రయోగించాలని ప్రణాళిక తయారు చేసారు.[12]

ఆర్బిటర్

ISRO ఆర్బిటర్ని రూపొందిస్తుంది, ఇది చంద్రునికి 200 కిలోమీటర్ల పైన కక్ష్యలో పరిభ్రమిస్తుంది.[13] ఆర్బిటర్లో ఐదు రకాల ఉపగ్రహాలను పొందుపరచాలని నిర్ణయించారు. వీటిలో మూడు కొత్తవి, మిగతా రెండు చంద్రయాన్-1లో వాడిన పరికరాలే కానీ వాటిని నూతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో మెరుగుపరిచారు. ప్రయోగ బరువు సుమారు 1400 కేజీలు.[14][15]

లాండర్

చంద్రయాన్-1 లోని చంద్రుని ఉపరితలాన్ని డికొనే చంద్ర శోధక యంత్రంలా కాకుండా ఈ లాండర్ సున్నితంగా దిగుతుంది.[16] ది రష్యన్ ఫెడరల్ ఏజెన్సీ లాండర్ని సమకూరుస్తుంది. లాండర్, రోవర్ల బరువు సుమారుగా 1250 కేజీలు అని అంచనా వేయబడింది. రష్యా అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ అయిన రాస్కోమోస్ 2011లో లాండర్ని పరీక్షించాలని ప్రణాళిక చేస్తోంది.[15][16][17]

రోవర్

రోవర్ 30-100 కేజీల మధ్య ఉంటుంది సౌరశక్తిని వినియోగిస్తుంది. ఈ రోవర్ చక్రాల సహాయంతో చంద్రుని ఉపరితలం పైన తిరుగుతూ నేల, రాళ్ల నమూనాలను సేకరిస్తుంది, వాటిని రసాయనిక విశ్లేషణ చేసి వాటి సమాచరాన్ని పైన పరిభ్రమిస్తున్న ఆర్బిటర్ కి చేరవేస్తుంది, అదే సమాచారాన్ని ఆర్బిటర్ భూమికి ప్రసారం చేస్తుంది.[15][16]

పేలోడ్[మార్చు]

నిపుణుల బృందం ఆర్బిటర్ తోటి ఐదు పేలోడ్లు, రోవర్ తోటి రెన్సు పేలోడ్లూ పంపించాలని నిర్ణయించినట్టు ISRO ప్రకటించింది.[18][19]NASA, ESA సంస్థలు ఆర్బిటర్[20] కోసం సాంకేతిక పరికరాలు సరఫరా చేసి ఈ ప్రయోగంలో పాల్గొంటాయి అని భావించారు, కానీ బరువు పరిమితుల దృష్ట్యా అంతర్జాతీయ పేలోడ్లను ఈ ప్రయోగంలో పంపకూడదు అని నిర్ణయించారు.[13]

ఆర్బిటర్ పేలోడ్
  • పెద్ద క్షేత్రం కలిగిన సాఫ్ట్ ఎక్స్-రే స్పెక్త్రోమీటర్ (CLASS) దీన్ని ఇస్రో ఉపగ్రహ కేంద్రం (ISAC), బెంగళూరు సోలార్ ఎక్స్-రే మోనిటర్ (XSM)ను,భౌతిక పరిశోధన ప్రయోగశాల (PRL) అహ్మదాబాద్ సమకూరుస్తున్నాయి, ఈ పరికరాలు చంద్రుని ఉపరితలాన్ని గుర్తించడానికి తోడ్పడతాయి.[19]
  • అంతరిక్ష ఉపయోగ కేంద్రం (SAC), అహ్మదాబాద్ చంద్రుని ఉపరితలం పది మీటర్లు లోపున వివిధ రకాల మూలకాల ఇందులో నీరు, మంచు కోసం వెతికే L & S బ్యాండ్ సింథటిక్ అపర్చర్ రాడార్ (SAR)ను తయారు చేస్తుంది. చంద్రుని ఉపరితలం పైన కనిపించని ప్రదేశాలలో సైతం SAR నీటి జాడను కనుగొంటుంది అని భావిస్తున్నారు.[19]
  • SAC అహ్మదాబాద్ ఇమేజింగ్ IR స్పెక్త్రోమీటర్ (IIRS) సమకూరుస్తుంది, దీని వల్ల చంద్రుని ఉపరితలం పైన పెద్ద పరిమాణంలో ఖనిజాలను,హైడ్రోక్సిల్, నీటి పరమాణువులను గుర్తించడానికి విలుపడుతుంది.[19]
  • అంతరిక్ష భౌతిక ప్రయోగశాల (SPL), తిరువనంతపురం నుండి న్యూట్రల్ మాస్ స్పెక్త్రోమీటర్ (ChACE-2) ఈ పరికరం చంద్రుని వాతావరణాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది.[19]
  • SAC తయారు చేసిన టేరైన్ మ్యాపింగ్ కెమేరా-2 (TMC-2) చంద్రుని లోని ఖనిజాలను, ఉపరితలాన్నీ త్రీ డి చిత్రాలుగా మారుస్తుంది.[19]
రోవర్ పేలోడ్
  • ఎలెక్ట్రో ఆప్టిక్ వ్యవస్థ (LEOS) నుంచి లేజర్ ఇండ్యూస్డ్ బ్రేక్డౌన్ స్పెక్త్రోస్కోప్ (LIBS), బెంగళూర్.[19]
  • PRL నుంచి ఆల్ఫా పార్టికల్ ఇంద్యుస్డ్ ఎక్స్-రే స్పెక్త్రోస్కోప్ (APIXS), అహ్మదాబాద్.

ప్రస్తుత పరిస్థితి[మార్చు]

2010 ఆగస్టు 30 కల్లా ఇస్రో చంద్రయాన్-2 పేలోడ్లను ఖరారు చేసింది.[15].

చందమామ దక్షిణ ధ్రువానికి రోవర్‌ను పంపుతున్న తొలి దేశం భారతే.ఇది గర్వించ తగ్గ విషయం.చంద్రయాన్-2 చంద్రుడి చుట్టూ తిరుగుతూ... చందమామను హెచ్‌డీ ఫొటోలు తీస్తూ... ఇస్రోకు పంపుతుంది.చంద్రయాన్-2 చంద్రుడి నుంచి చాలా సమాచారం కూడా భూమికి పంపిస్తుంది.ఈ మొత్తం ప్రాజెక్టుకు అయిన ఖర్చు రూ.978 కోట్లు.ఏది ఏమైనా చరిత్రలో నిలిచిపోయే ప్రయోగం ఇది. . ఈ ప్రయోగాన్ని తిరిగి ఎప్పుడు చేపడతామో త్వరలోనే తెలియజేస్తామని పేర్కొంది.కాగా ఈ ప్రయోగాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాస్త్రవేత్తలు ఆసక్తిగా గమనిస్తున్నారు . చంద్రయాన్-2లో మూడు పరికరాలు ఉన్నాయి. మొదటిది ఆర్బిటర్. . ఇది చంద్రుడి కక్ష్యలో చంద్రుడి చుట్టూ తిరుగుతుంది.మరొకటి ల్యాండర్. ఇది చంద్రుడి ఉపరితలం మీద దిగుతుంది.ఈ ల్యాండర్ రోవర్ అనే మూడో పరికరాన్ని బయటకు పంపుతుంది. అది చంద్రుడి మీద అన్వేషణ చేస్తుంది.భారతదేశం ఈ అంతరిక్ష నౌకలో 13 పరిశోధన పరికరాలు అమర్చింది. ఇవికాక.. నాసా పంపించిన మరొక పరికరాన్ని కూడా ఇది మోసుకెళుతుంది.. ఉచితంగా.చంద్రుడి మీద నీటి అణువుల జాడను పసిగట్టటం ద్వారా చంద్రయాన్-1 చరిత్ర సృష్టించింది.చంద్రయాన్-1కి కొనసాగింపుగా చంద్రయాన్-2ను ప్రయోగిస్తోంది ఇస్రో.

జూలై 15వ తేదీ తెల్లవారుజామున 2:51 గంటలకు ఇస్రో చంద్రయాన్-2 మిషన్‌ను ప్రయోగించాల్సి ఉండగా.. సరిగ్గా 56 నిమిషాల ముందు సాంకేతిక కారణాల వల్ల ఈ ప్రయోగాన్ని నిలిపివేసినట్లు ఇస్రో ప్రకటించింది.ఇస్రో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టిన చంద్రయాన్ 2 ప్రయోగం వచ్చేవారం జరగనుంది.జూలై 22వ తేదీ మధ్యాహ్నం 2.43గంటలకు ప్రయోగించనున్నట్లు ఇస్రో ప్రకటించింది. దీనికి సంబంధించి ఆదివారం సాయంత్రం 6.43గంటలకు కౌంట్‌డౌన్ ప్రారంభించేందుకు సన్నాహాలు చేస్తున్నారు.

చంద్రయాన్ 2 తొలి దశ విజయవంతం[మార్చు]

చంద్రయాన్-2 ను జీఎస్ఎల్వీ ఎంకే3-ఎం1 రాకెట్ ద్వారా ఇస్రో విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. ముందుగా నిర్ణయించిన సమయానికే ,మధ్యాహ్నం 2.43 గంటలకు, నెల్లూరు జిల్లా శ్రీహరికోటలోని సతీశ్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం రెండో లాంచ్ ప్యాడ్‌ నుంచి చంద్రయాన్-2 ను నింగిలోకి పంపింది.

జీఎస్ఎల్వీ ఎంకే3 వాహక నౌక నుంచి చంద్రయాన్-2 విడిపడి, భూకక్ష్యలోకి ప్రవేశించింది.చంద్రయాన్-2 ప్రయోగం విజయవంతమైందని ఇస్రో ఛైర్మన్ శివన్ ప్రకటించారు.

భూకక్ష్యను క్రమంగా పెంచుకుంటూ పోయిన శాస్త్రవేత్తలు మొత్తంగా మూడో సారి కక్ష్యను పెంచి అందులోకి చంద్రయాన్-2ను ప్రవేశ పెట్టారు .ఈ నెల 22న అంతరిక్షంలోకి  ఇస్రో ప్రయోగించిన  చంద్రయాన్-2 వాహకనౌక భూ కక్ష్యను మూడ‌వ‌సారి పెంచారు .  విజయవంతంగా రెండో ప్రక్రియను పూర్తి చేసిన తర్వాత , మ‌ధ్యాహ్నం 3.12 నిమిషాల‌కు మూడ‌వ ప్ర‌క్రియ‌ను విజ‌య‌వంతంగా చేప‌ట్టారు. 989 నిమిషాల పాటు ఈ ప్ర‌క్రియ కొన‌సాగింది. ఆ త‌ర్వాత చంద్ర‌యాన్‌-2 వాహ‌క‌నౌక 276 x 71792 కిలోమీట‌ర్ల ఎత్తుకు చేరుకుంది. దీంతో చంద్రుడికి మ‌రింత చేరువైంది. చంద్ర‌యాన్ అన్ని ప్యారామీట‌ర్ల‌తో స‌హ‌జంగా వెళ్తున్న‌ట్లు ఇస్రో వ‌ర్గాలు వెల్ల‌డించాయి. ఆగ‌స్టు 2వ తేదీన 4 వ భూక‌క్ష్య పెంపు ప్రక్రియ‌ను నిర్వ‌హించ‌నున్నారు. మ‌ధ్యాహ్నం 2 నుంచి 3 గంట‌ల మ‌ధ్య ఈ ప్ర‌క్రియ ఉంటుంద‌ని ఇస్రో చెప్పింది. ఆగస్టు 14 వరకు మిగిలిన‌ కక్ష్యలను పెంచే ప్రక్రియను చేపడతామని ఇస్రో వెల్లడించింది.చంద్రయాన్‌–2 మిషన్‌కు సంబంధించి 2/8/19 మధ్యాహ్నం 3.27 గంటలకు ఆర్బిటర్‌లోని ఇంధనాన్ని శాస్త్రవేత్తలు 646 సెకండ్ల పాటు మండించి నాలుగోసారి కక్ష్య దూరాన్ని విజయవంతంగా పెంచారు. చంద్రయాన్‌–2 మిషన్‌ విజయవంతంగా ప్రయాణి స్తోందని ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలు అధికారికంగా వెల్లడించారు.

మూలాలు[మార్చు]

  1. "candra". Spoken Sanskrit. Retrieved 2008-11-05.
  2. "yaana". Spoken Sanskrit. Retrieved 2008-11-05.
  3. "Chandrayaan-2 to be finalised in 6 months". The Hindu. 2007-09-07. Retrieved 2008-10-22.
  4. "Chandrayaan-II will try out new ideas, technologies". The Week. 2010-09-07. Retrieved 2010-09-07.
  5. "ISRO plans Moon rover". The Hindu. 2007-01-04. Retrieved 2008-10-22.
  6. "Cabinet clears Chandrayaan-2". The Hindu. 2008-09-19. Retrieved 2008-10-23.
  7. "India, Russia to expand n-cooperation, defer Kudankulam deal". Earthtimes.org. 2008-11-12. Retrieved 2008-11-11.
  8. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; launch_2013 అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  9. "ISRO completes Chandrayaan-2 design news". domain-b.com. 2009-08-17. Retrieved 2009-08-20.
  10. "India and Russia complete design of new lunar probe". 2009-08-17. Retrieved 2009-08-20.
  11. "India and Russia Sign an Agreement on Chandrayaan-2". ISRO. 2007-11-14. Retrieved 2008-10-23.[dead link]
  12. ది ఎకనామిక్ టైమ్స్-చంద్రయాన్-2 చంద్రునికి చేరువలో
  13. 13.0 13.1 మేము చంద్రయాన్-2ను చంద్రుని కులంకుష పరిశోధనకు ప్రయోగిస్తున్నాం
  14. ది ఎకనామిక్ టైమ్స్- చంద్రునికి చేరువ అవుతున్న చంద్రయాన్-2
  15. 15.0 15.1 15.2 15.3 చంద్రయాన్-2 కొరకు ఇస్రో -పేలోడ్లు ఖరారు చేసింది
  16. 16.0 16.1 16.2 ది ఎకనామిక్ టైమ్స్- చంద్రునికి చేరువ అవుతున్న చంద్రయాన్-2
  17. అవిఎషణ్ వీక్-రష్యా వచ్చే సంవత్సరం చంద్రయాన్-2 లాండర్ని పరీక్షిస్తుంది(2011)
  18. Johnson (August 31, 2010). "Three new Indian payloads for Chandrayaan 2, decides ISRO". Indian Express. Retrieved 2010-08-31.
  19. 19.0 19.1 19.2 19.3 19.4 19.5 19.6 "Payloads for Chandrayaan-2 Mission Finalised". Indian Space Research Organisation (ISRO). ISRO. August 30, 2010. Retrieved 2010-09-02.
  20. "NASA and ESA to partner for chandrayaan-2". Skaal Times. February 04, 2010. Retrieved 2010-02-22. |first= missing |last= (help); Check date values in: |date= (help)

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

బాహ్య లింకులు[మార్చు]