దోర్నాల

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search


దోర్నాల
రెవిన్యూ గ్రామం
దోర్నాల is located in Andhra Pradesh
దోర్నాల
దోర్నాల
అక్షాంశ రేఖాంశాలు: 15°54′27″N 79°05′39″E / 15.9076°N 79.0941°E / 15.9076; 79.0941Coordinates: 15°54′27″N 79°05′39″E / 15.9076°N 79.0941°E / 15.9076; 79.0941 Edit this at Wikidata
దేశంభారతదేశం
రాష్ట్రంఆంధ్రప్రదేశ్
జిల్లాప్రకాశం జిల్లా
మండలందోర్నాల మండలం Edit this on Wikidata
విస్తీర్ణం
 • మొత్తం2,450 హె. (6,050 ఎ.)
జనాభా
(2011)
 • మొత్తం11,993
 • సాంద్రత490/కి.మీ2 (1,300/చ. మై.)
ప్రాంతీయ ఫోన్ కోడ్+91 (08596 Edit this at Wikidata)
పిన్(PIN)523331 Edit this at Wikidata

దోర్నాల ప్రకాశం జిల్లా, ఇదే పేరుతో ఉన్న మండలం యొక్క కేంద్రము. ఇది సమీప పట్టణమైన మార్కాపురం నుండి 32 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2886 ఇళ్లతో, 11993 జనాభాతో 2450 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 6075, ఆడవారి సంఖ్య 5918. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2207 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 647. [1]

విషయ సూచిక

విద్యా సౌకర్యాలు[మార్చు]

గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 8, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఆరు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు ఆరు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మార్కాపురంలో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు మార్కాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చినదోర్నాలలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం మార్కాపురంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఒంగోలు లోనూ ఉన్నాయి.

వైద్య సౌకర్యం[మార్చు]

ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం[మార్చు]

దోర్నాలలో ఉన్న ఒక సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ముగ్గురు డాక్టర్లు , 12 మంది పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, ఐదుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం[మార్చు]

గ్రామంలో8 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు. ఐదు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.

తాగు నీరు[మార్చు]

గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.

పారిశుధ్యం[మార్చు]

గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ ఉన్నది. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల చివరా చెత్త కుండీలు మరియు చెత్త దిబ్బలలో పారబోస్తారు.

సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు[మార్చు]

దోర్నాలలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.

గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 37 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 130 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు[మార్చు]

గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి.

ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు[మార్చు]

గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామంలో ఉంది.

విద్యుత్తు[మార్చు]

గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

భూమి వినియోగం[మార్చు]

దోర్నాలలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:

  • వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 493 హెక్టార్లు
  • వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 515 హెక్టార్లు
  • వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 587 హెక్టార్లు
  • సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 164 హెక్టార్లు
  • బంజరు భూమి: 524 హెక్టార్లు
  • నికరంగా విత్తిన భూమి: 163 హెక్టార్లు
  • నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 708 హెక్టార్లు
  • వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 144 హెక్టార్లు

నీటిపారుదల సౌకర్యాలు[మార్చు]

దోర్నాలలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.

  • బావులు/బోరు బావులు: 144 హెక్టార్లు

ఉత్పత్తి[మార్చు]

దోర్నాలలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

ప్రధాన పంటలు[మార్చు]

ప్రత్తి, వరి, పొద్దు తిరుగుడు, మిర్చి, ఆముదాలు, చిరుదాన్యాలు, కందులు.

మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు[మార్చు]

గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు[మార్చు]

గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

విద్యుత్తు[మార్చు]

గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 17 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

గ్రామ చరిత్ర[మార్చు]

దోర్నాలను శ్రీశైల క్షేత్రానికి ముఖద్వారంగా భావిస్తారు.

గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర[మార్చు]

ఈ గ్రామాన్నీ, మండలాన్నీ గూడా వాడుకలో పెద్ద దోర్నాల గానే వ్యవహరిస్తున్నారు. పూర్వం ఈ గ్రామం శ్రీశైల మహా క్షేత్రానికి ద్వారం లా ఉండటం వలన ఈ గ్రామానికి తొరణాల అనీ నామకరణం చేశారు అది కాస్తా వాడుక భాషలో దోర్నాలగా నామరూపం చెందినది

సమీప గ్రామాలు[మార్చు]

హాసనాబాద్ 3 కి.మీ చిన్న దోర్నాల 4 కి.మీ, కటకానిపల్లి 8 కి.మీ, శనికవరం 9 కి.మీ, కలనూతల 14 కి.మీ, బోయదగుంపల 16 కి.మీ.

సమీప మండలాలు[మార్చు]

తూర్పున పెద్దారవీడు మండలం, తూర్పున యర్రగొండపాలెం మండలం, దక్షణాన మార్కాపురం మండలం, పశ్చిమాన శ్రీశైలం మండలం.

గ్రామంలో మౌలిక వసతులు[మార్చు]

అనాధ పిల్లల ఆశ్రమం:- ఈ గ్రామంలో గుడ్ సమరిటన్ మినిస్ట్రీస్ ఆధ్వర్యలో ఏర్పాటుచేసిన ఈ ఆశ్రమాన్ని, 2016,మే-9న ప్రారంభించారు. [5]

గ్రామములోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయములు మరియు ఆధ్యాత్మిక విశేషాలు[మార్చు]

శ్రీ వాసవి కన్యకపరమేశ్వరి దేవి ఆలయం[మార్చు]

దోర్నాల గ్రామంలో స్థానిక వైశ్యులు అందరూ కలసి శ్రీ వాసవి కన్యకపరమేశ్వరి దేవి ఆలయాన్ని నిర్మించి యున్నారు. ఈ ఆలయాన్ని అమ్మవారిశాల అనీ కూడా ప్రబోస్తుంటుంటారు. ఈ దేవాలయం గ్రామ నడిబొడ్డులో ఉండటం చేత కులాలకు అతీతంగా అందరూ భక్తులు ఈ దేవాలయంలోని దేవి నీ సేవిస్తూ ఉంటారు. ఈ దేవాలయంలో సంవత్సరంలో రెండు సార్లు ఉత్సవాలు జరిపిస్తారు. ఈ ఉత్సవలేని గ్రామంలో ఒక పండగ గా జరుపుకుంటారు. శ్రీ వాసవి మత జన్మదినం దసరా ఉత్సవాలు ఈ ఆలయం లో అమ్మవారి అలంకారం విశేషంగా ఉంటుంది ఇక్కడ దసరా ఉత్సవాల్లో భాగంగా వచ్చే దుర్గాష్టమి రోజున మహిషాసురుని వద ఘట్టం ముఖ్యమైనది మరియు అమ్మవారి ఊరేగింపు చాలా విశేషమైనవి...

శ్రీ అయ్యప్పస్వామివారి ఆలయం[మార్చు]

దోర్నాల గ్రామంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఎక్కడా లేని విధంగా ఇక్కడా అయ్యప్పస్వామి వారి దేవాలయ నిర్మాణం జరిగింది. కేరళలోని శబరిమలై దేవాలయం నిర్మాణం ఏ విధంగా ఉంటుందో అదే విధంగా అచ్చు గుద్దినట్లు ఈ దేవాలయాన్ని నిర్మాణం చేశారు. ఇక్కడా ప్రతి కార్తీక మాసంలో భక్తులకి భోజన వసతి కలిపిస్తున్నారు అంతే కాకుండా శ్రీశైలం వేళ్ళు యాత్రికులకు సేద తీరేందుకు ఏర్పాట్లు చేసి ఉన్నారు.

స్థల దాత:- శ్రీ బొగ్గరపు చెంచు వేంకట సుబ్బయ్య గారు దేవాలయ ప్రెసిడెంట్:- శ్రీ గోనుగుంట్ల సుబ్బారావు గారు (శాశ్వతం)

శ్రీ నరసింహ స్వామి దేవస్థానం[మార్చు]

శ్రీ నరసింహ స్వామీ వారి దేవాలయం గ్రామంలో చాలా పురాతనమైన దేవాలయం ఈ దేవాలయ నిర్మాణం శ్రీ కృష్ణ దేవరాయలు వారి ఆధ్వర్యంలో జరుపబడినది. ఈ దేవాలయం లొనే నరసింహ స్వామీ వారితో పాటుగా శ్రీ అభయ ఆంజనేయ స్వామి వారు మరియు ఈశ్వరుడు కొలువై ఉన్నారు.

శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి దేవస్థానం[మార్చు]

గ్రామంలో శ్రీ రామలింగేశ్వరా స్వామీ వారు కొండపై లింగమయా స్వామి గా కొలువై ఉన్నారు. ఆయన ఉన్న ఆ కొండని లింగమయా కొండగా భక్తులు ప్రస్తావిస్తారు. ఇక్కడి నుండి గ్రామాన్ని చూస్తే చుట్టూరా అనీ గ్రామాలు మరియు గ్రామం మొతం చాలా బాగా కనిపిస్తుంది.

శ్రీ మంతనాలమ్మ అమ్మవారి ఆలయం[మార్చు]

పెద్ద దోర్ణాల గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని అయినముక్కలలో నూతనంగా నిర్మించిన మంతనాలమ్మ అమ్మవారి ఆలయంలో 2016,అక్టోబరు-16వ తెదీ ఆదివారంనాడు మహిళలు అమ్మవారికి బోనాలు సమర్పించారు. వందలాదిమంది మహిళలు నైవేద్యాలు తయారుచేసి మంగళ వాయిద్యాలతో ఘనంగా గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు. [6] పెద్దదోర్ణాలలోని ప్రభుత్వ జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల ఆవరణలో, 2015,మార్చి-18వ తేదీ బుధవారం నాడు, శ్రీ శ్రీనివాస కళ్యాణోత్సవం వైభవంగా నిర్వహించారు. శ్రీనివాస కల్యాణం ప్రాజెక్టు పర్యవేక్షణలో ఈ కార్యక్రమం నిర్వహించారు. వేద పండితుల మంత్రోచ్ఛారణలు, భక్తుల గోవిందనామ స్మరణల మధ్య, శ్రీదేవీ భూదేవీ సమేత శ్రీనివాసుని కళ్యాణం కన్నులపండువగా సాగినది. భక్తులు ఆనందపరవశులైనారు. అన్నమాచార్య ప్రాజెక్టు కళాకారిణులు ప్రదర్శించిన హరికథ, భక్తి గానాలు, భక్తులను పరవశంలో ముంచెత్తినవి. [4]

గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు[మార్చు]

ప్రతి, మిరప, తృణధాన్యాలు, అపరాలు, కాయగూరలు

గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు[మార్చు]

వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

గ్రామములోని ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)[మార్చు]

శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలో అష్టదిగ్గజాలుగా పేరుపొందిన ప్రసిద్ధ కవులలో, ప్రథముడుగా అందరి మన్ననలను పొందిన, శ్రీ అల్లసాని పెద్దన, ఈ గ్రామ వాసియేనని చరిత్రకారుల కథనం. [3]

గణాంకాలు[మార్చు]

2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 9,518.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 4,869, మహిళల సంఖ్య 4,649, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,987 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,450 హెక్టారులు.

మూలాలు[మార్చు]

  1. "Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011". Cite web requires |website= (help)
  2. http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=18

వెలుపలి లంకెలు[మార్చు]

  • గ్రామం గణాంకాల వివరణకు ఇక్కడ చూడండి.[1]

[3] ఈనాడు ప్రకాశం; 2013,జులై-13; 8వపేజీ. [4] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,మార్చి-19; 7వపేజీ. [5] ఈనాడు ప్రకాశం; 2016,మే-10; 16వపేజీ. [6] ఈనాడు ప్రకాశం; 2016,అక్టోబరు-16; 16వపేజీ.



"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=దోర్నాల&oldid=2758642" నుండి వెలికితీశారు