ఒంగోలు

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
  ?ఒంగోలు
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ • భారతదేశం
అక్షాంశరేఖాంశాలు: 15°30′N 80°03′E / 15.5°N 80.05°E / 15.5; 80.05
కాలాంశం భాప్రాకా (గ్రీ.కా+5:30)
విస్తీర్ణం
ఎత్తు

• 10 మీ (33 అడుగులు)
దూరాలు
నెల్లూరు నుండి
గుంటూరు నుండి
హైదరాబాదు నుండి

• 125 కి.మీలు ఉ (భూమార్గం)
• 110 కి.మీలు ద (భూమార్గం)
• 320 కి.మీలు ఆ (భూమార్గం)
ముఖ్య పట్టణము ఒంగోలు
ప్రాంతం కోస్తా
జిల్లా(లు) ప్రకాశం జిల్లా
జనాభా 1,49,589 (2001)
మునిసిపల్ కమీషనర్ చల్లా అనురాధ[1]
శాసన సభ ప్రతినిధి Damacharla Janardhan
లోక్ సభ ప్రతినిధి Y V Subba Reddy
కోడులు
పిన్‌కోడు
టెలిఫోను
వాహనం

• 523001
• +08592
• ఎపి-27

ఒంగోలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లా యెక్క ముఖ్య పట్టణము మరియు ఒంగోలు మండలానికి కేంద్రము.

ఒంగోలుజాతి ఎద్దులు ప్రపంచంలోనే పేరెన్నిక కలిగిన ఎద్దులు. ప్రఖ్యాతిచెందిన జేబూ(Zebu)జాతి ఎద్దులలో ఇవి ఒకటి. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో వర్జీనియా రకం పొగాకు పంటకు ఒంగోలు ఒక ప్రధాన ఉత్పత్తి, వాణిజ్య కేంద్రము. గ్రానైటు గనులకు ప్రసిద్ధి చెందినది.

చరిత్ర[మార్చు]

  • పూర్వము దీని పేరు వంగవోలు.
ఒంగోలు nagaramu - శ్రీగిరి కొండ పైనుండి

ఒంగోలు సమీపంలోని చినగంజాంలో దొరికిన ఆధారాలను అనుసరించి మౌర్య, శాతవాహనుల పాలన కాలంలోనే ఈ పట్టణం రూపుదిద్దుకున్నట్లు ఋజువౌతుంది. శాతవాహనుల తరువాత కాకతీయుల పాలనలో ఈ పట్టణం వెలుగులోకి వచ్చింది. ఆ సమయలో మోటుపల్లి మరియు వాడరేవు ప్రసిద్ధ రేవు పట్టణాలుగా ఉన్నాయి. రెడ్డి రాజులు మొదట ఒంగోలు సమీపములోని అద్దంకి ని రాజధానిగా పాలించారు. వంగవోలు రాజులు పరిపాలించారు కాబట్టి ఈ ప్రాంతానికి వంగవోలు అనే పేరు వచ్చింది . కాలక్రమేణా వంగవోలు పేరు ఒంగోలుగా స్థిరపడి పోయింది కడప నవాబుల పాలనలో ఉన్న ఒంగోలు పట్టణాన్ని కర్ణాటక నవాబు హైదర్ అలీకి దత్తం చేయబడింది. 1801లో టిప్పూ సుల్తాన్ వద్ద నుండి బ్రిటీషు పాలనలోకి వచ్చింది.[2] ఒంగోలు పట్టణాన్ని మునిసిపాలిటీగా 1876లో వ్యవస్థీకరించారు.[3] ఆంధ్ర కేసరి గా సుప్రసిద్ధులైన శ్రీ టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు గారి బాల్యం ఒంగోలులోనే గడిచింది.

ఆర్ధికం[మార్చు]

ఒంగోలు గిత్త

ఒంగోలులోని పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు రైతుకుటుంబాలచే స్తాపించబడ్డాయి. పొగాకు కంపెనీలు, పంట, వ్యాపారం బాగా జరుగుతూ వచ్చింది. 1970, 80 దశాబ్దాలలో షూ, పెయింట్, మందులకంపెనీ, పివిసి మొదలైన పరిశ్రమలు ప్రారంభించబడ్డాయి. కానీ వీటిలో చాలావరకు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోపల వెలుపల ప్రాతాలలోని పోటీకి నిలిచి మనుగడ సాగించడంలో విఫలమయ్యాయి. మానవశక్తి, పెట్టుబడులు మరియు విజయవంతంగా నడపటానికి కావలసిన నాయకత్వం కొరతే దీనికి కారణం. ఎనభై(80), తొభైయవ(90)దశాబ్దంలో నూతన సెకండరీ, ఇంటర్మీడియట్ కళాశాలలు, ఆసుపత్రుల స్థాపనలు అధికమైనాయి. ఒంగోలు విద్యాపరంగా అభివృద్దిలో ఉన్న ప్రదేశం. ఎనభైయ్యవ(80) దశకంలో ఒంగోలు పశ్చిమ దిశలో గ్రానైట్ నిక్షేపాలు వెలుగు చూడటంతో వ్యాపార పరంగా సరికొత్త అధ్యాయం మొదలైంది.

ఒంగోలు పట్టణములోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయములు[మార్చు]

  1. శివాలయం - విష్ణాలయం,
  2. శ్రీ చిట్టి ఆంజనేయస్వామివారి ఆలయం:- శ్రీ చిట్టి ఆంజనేయస్వామివారి ఆలయం:- స్థానిక రైతుబజారు కూడలిలో నూతనంగా నిర్మించిన ఈ ఆలయ ప్రారంభోత్సవం మరియు విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రంఆలు, 2015,మార్చ్-27, శుక్రవారం నుండి, 29వ తేదీ ఆదివారం వరకు నిర్వహించెదరు. 50 సంవత్సరాల క్రితం, స్థానిక అశ్వత్ఠ వృక్షం క్రింద విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించినారు. సదరు ప్రదేశాన్ని నూతన మందిరంగా తీర్చి దిద్ది, ధార్మిక కార్యక్రమాలకు కేటాయించినారు. [5]
  3. శ్రీ రాజరాజేశ్వరి అమ్మవారి ఆలయం:- ఈ ఆలయంలో అమ్మవారి త్రయోదశ వార్షిక మహాకుంభాభిషేక మహోత్సవాలు, 2015,జూన్-21వ తేదీ ఆదివారం నుండి, 23వ తేదీ మంగళవారం వరకు వైభవంగా నిర్వహించినారు.ఈ కార్యక్రామాలలో భాగంగా, 23వ తేదీ మంగళవారంనాడు, శిఖర, కలశ కుంభాభిషేకాలు ఘనంగా నిర్వహించినారు. వేదపండితుల ఆధ్వర్యంలో ఉదయం నుండి విశేషహోమాలు నిర్వహించినారు. ఉత్సవమూర్తులను దివ్యంగా అలంకరించి, శాంతికళ్యాణం, గ్రామోత్సవం కన్నులపండువగా నిర్వహించినారు. [6]
  4. శ్రీ చెన్నకేశవస్వామివారి ఆలయం:- 15వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒంగోలు రాజు శ్రీ మందపాటి రామచంద్రరాజు, ఎంతో ప్రతిష్ఠాత్మకంగా ఈ ఆలయ నిర్మాణం జరిపించినారు. ఆయన తన గుర్తుగా, ఈ ఆలయానికి ఒక ఖడ్గాన్ని బహూకరించినారు, ఆ ఖడ్గం ఇప్పటికీ ఆలయంలో చెక్కుచెదరకుండా భద్రంగా ఉన్నది. [7]
  5. శ్రీరాములవారి ఆలయం.
  6. గుర్రము వారి ఆలయం.
  7. మామిడి పాలెం కొండమీద రాముల వారి ఆలయం.
  8. శ్రీగిరి వేంకటేశ్వరాలయం.
  9. శ్రీ వల్లూరమ్మ అమ్మవారి ఆలయం.
  10. శ్రీ పంచముఖ ఆంజనేయస్వామివారి ఆలయం.
  11. శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా ఆలయం. (సంత పేట), శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా ఆలయం. (రింగు రోడ్డు), శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా ఆలయం.(లాయరుపేట).
  12. పావులూరు శ్రీ పొలిమేర వీరఆంజనేయ స్వామివారి ఆలయం.
  13. శ్రీ అనంత కోదండ రామస్వామివారి ఆలయం. (గాంధీ రోడ్డు).
  14. మసీదు.
  15. చర్చి.

పండుగలు[మార్చు]

ప్రతి దీపావళికి ముందు నరకాసుర వధ ప్రదర్శన నిర్వహిస్తున్నారు. పట్టణంలో ఈ సాంప్రదాయం 1902 నుంచి కొనసాగుతుండటం విశేషం. నరక చతుర్దశి రోజు అర్ధరాత్రి ఈ ప్రదర్శన మొదలై తెల్లవారు జామున నాలుగు గంటలకు ముగుస్తుంది. ఒంగోలుకే చెందిన శ్రీయువజన మిత్రమండలి ఆధ్వర్యంలో ఈ సంబరాలు జరుగుతాయి. పట్టణంలోని తూర్పుపాలెం నివాసి సింగరాజు సుబ్బయ్య నేతృత్వంలో ఈ కార్యక్రమం మొట్టమొదటి సారిగా ప్రారంభమైంది.[4]

విద్య[మార్చు]

  1. పాఠశాలలు.
  • ఆదర్శ పాఠశాల, చైతన్య కాలేజ్, నారాయణా కాలేజ్,శర్మా డిగ్రీ కాలేజ్,Pavuluru Z.P.High School
  • పి.వి.ఆర్.బాలుర ఉన్నత పాఠశాల, అంజయ్యరోడ్డు
  • సెయింట్ జేవియర్స్ ఉన్నత పాఠశాల, కర్నూలురోడ్డు
  • ఇందిర ప్రియదర్శిని లా కాలేజ్ , అంజయ్యరోడ్డు
  • ప్రథిభ కాలెజ్

ఆర్థిక స్థితి[మార్చు]

బ్యాంకులు[మార్చు]

1. ఆంధ్రా బ్యాంక్, 2. ఆంధ్ర ప్రగతి గ్రామీణ బ్యాంక్, 3. ఆక్సిస్ బ్యాంకు, 4. బ్యాంక్ ఆఫ్ బరోడా, 5. సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా, 6. కెనరా బ్యాంక్, 7. కార్పొరేషన్ బ్యాంక్, 8. ఫెడరల్ బ్యాంక్, 9. ఇండియన్ ఓవర్‌సీస్ బ్యాంక్, 10.ఇండియన్ బ్యాంక్, 11. కరూర్ వైశ్యా బ్యాంక్, 12. లక్ష్మీ విలాస్ బ్యాంక్, 13. నేషనల్ బ్యాంక్ ఫర్ అగ్రికల్చర్&రూరల్ డెవలప్ మేంట్, 14. ఒంగోల్ కోఆపరేషన్ బ్యాంక్, 15. పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంక్, 16. పినాకినీ గ్రామీణ బ్యాంక్, 17. సిండికేట్ బ్యాంక్, 18. విజయ బ్యాంక్, 19. వైశ్యా బ్యాంక్, 20. ఐడిబిఐ బ్యాంక్, 21. స్టేట్ బ్యాంక్ శాఖలున్నాయి.

రవాణా సౌకర్యాలు[మార్చు]

రహదారి మార్గము[మార్చు]

ఒంగోలు బస్ స్టాండు వెనక వైపు

ఒంగోలు పట్టణం చెన్నై-కోల్ కతా జాతీయ రహదారి (NH-5) మీద నెల్లూరు - గుంటూరు నగరాల మధ్య ఉన్నది. ప్రస్తుతం ఈ రహదారి ఆరు మార్గములు గా విస్తరించపడినది. తిరుపతి, విజయవాడ, చెన్నై, హైదరాబాదు, కర్నూలు, శ్రీశైలం, విశాఖపట్టణం, బెంగళూరు .. మొదలగు ప్రదేశములకు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ బస్సులు విరివిగా కలవు. ఒంగోలుకు తూర్పువైపున ముక్తినూతలపాడు నుంచి పెళ్లూరు వరకు 10 కి.మీ. జాతీయ రహదారి మంజూరైంది.ముక్తినూతలపాడు , ఆగ్రహారం , కొప్పోలు , పెళ్ళూరు పరిసర ప్రాంతాలలో భూముల ధరలు ఒక్కసారిగా మూడు రెట్లు పెరిగాయి.ఒంగోలు పరిసరాలలో నిన్న మొన్నటి వరకు విమానా శ్రయం, కోస్తా కారిడార్ పేరుతో జరిగిన రియల్ వ్యాపారం బైపాస్ రోడ్డు ప్రతిపాదనతో మరింత ఊపందుకుంది.కొత్తపట్నం రోడ్డుకు ఇరువైపుల ఎకరా రూ. 50 లక్షల ఉన్న భూమి ప్రస్తుతం కోటి రూపాయలకు పైన పలుకుతుంది.

రైలు మార్గము[మార్చు]

ఒంగోలు రైలు స్టేషను
ఒంగోలు రైలు స్టేషను( లోపలి)

ఒంగోలు పట్టణం గూడూరు - విజయవాడ రైలు మార్గములో ప్రధాన స్టేషను. ఇక్కడ నుండి తిరుపతి, విజయవాడ, చెన్నై, హైదరాబాదు, విశాఖపట్టణం, బెంగళూరు, న్యూఢిల్లి, హౌరా, తిరువనంతపురం, కన్యాకుమారి .. మొదలగు ప్రదేశములకు నిత్యం రైళ్ళ రాకపోకలు కలవు.

నాటక మరియు చలనచిత్ర రంగము[మార్చు]

ప్రతీ యేడు ఇక్కడ ఎన్టీఆర్ కళాపరిషత్ ఆధ్వర్యంలో జరిగే నాటకోత్సవాలకి వివిధ ప్రాంతాల నుండి విచ్చేసిన కళాకారులు ప్రజలను అలరిస్తారు. ఒంగోలు నుండి ఎంతో మంది ప్రముఖులు నాటక మరియు చిత్ర రంగమందు ప్రిసిద్ధి చెందారు. దిగ్గజ నటులు "కంచు కంఠం" గా పేరొందిన ప్రముఖ నటుడు కొంగర జగ్గయ్య ఈ ప్రాంతానికి ప్రాతినిధ్యం వహించి భారత లోక్ సభకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన తొలి భారతీయ కళాకారునిగా కూడా చరిత్రకెక్కారు.

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

  1. http://www.hindu.com/2007/10/10/stories/2007101059740300.htm
  2. Handbook of the Madras Presidency By Edward B. Eastwick, John Murray (Firm) పేజీ.329 [1]
  3. Imperial Gazetteer of India. Provincial series - Madras (1908) పేజీ.338 [2]
  4. ఒంగోలులో నరకాసుర వధ, ఈనాడు ఆదివారం 27, అక్టోబరు 2013

[5] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2015,మార్చ్-30; 1వపేజీ. [6] ఈనాడు ప్రకాశం; 2015,జూన్-24; 8వపేజీ. [7] ఈనాడు ప్రకాశం/ఒంగోలు; 2015,జూన్-25; 1వపేజీ.

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఒంగోలు&oldid=1543051" నుండి వెలికితీశారు