కడప
కడప
Cuddapah | |
|---|---|
 Interactive map of కడప | |
.svg)  కడప ఇంటరాక్టివ్ మ్యాప్  కడప కడప (India) | |
| నిర్దేశాంకాలు: 14°28′N 78°49′E / 14.47°N 78.82°E | |
| దేశం |  భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | ఆంధ్రప్రదేశ్ |
| ప్రాంతం | రాయలసీమ |
| జిల్లా | వైయస్ఆర్ కడప జిల్లా |
| ఏర్పాటు (పురపాలక సంఘం) | 1868 |
| ఏర్పాటు (నగరపాలక సంస్థ) | 2004 |
| ప్రభుత్వం | |
| • రకం | నగరపాలక సంస్థ |
| • ప్రధానభాగం | కడప నగరపాలక సంస్థ అన్నమయ్య పట్టణాభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ) |
| • మేయర్ | ఖాళీ (18 మార్చి 2026 నుండి) |
| • శాసనసభ్యులు | రెడ్డ‌ప్పగారి మాధ‌విరెడ్డి (తెలుగు దేశం పార్టీ ) |
| • ఎంపీ | వై.యస్.అవినాష్‌రెడ్డి (యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ ) |
| విస్తీర్ణం | |
| 164.08 కి.మీ2 (63.35 చ. మై) | |
| ఎత్తు | 138 మీ (453 అ.) |
| జనాభా (2022) | |
| 4,66,000 | |
| • ర్యాంకు | 126వ స్థానం (భారతదేశం) 8వ స్థానం (ఆంధ్రప్రదేశ్) |
| నివాస పేరు | కడపొళ్ళు |
| భాషలు | |
| • అధికారికం | తెలుగు ఉర్దూ |
| టైమ్ జోన్ | UTC+5:30 |
| పిన్ కోడ్ | 516001,002,003,004,005,126 |
| టెలిఫోన్ కోడ్ | 08562 |
| వాహన నమోదు | ఏపీ-39 (ప్రస్తుతం), ఏపీ-04 (గతంలో) |
కడప అనేది భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ దక్షిణ భాగంలో ఉన్న ఒక నగరం. ఇది రాయలసీమ ప్రాంతంలో ఉంది. ఇది వైయస్ఆర్ కడప జిల్లాకు జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది. ఇది పెన్నా నదికి దక్షిణాన 8 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. తూర్పు అలాగే పశ్చిమ కనుమల మధ్య ఉన్న టెక్టోనిక్ భూభాగంలో నల్లమల, పాలకొండ కొండలు ఈ నగరానికి మూడు వైపులా సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో నలుపు, ఎరుపు రంగు ఇనుము కలిగి ఉన్న నేలలు ఉన్నాయి. పశ్చిమ దిశ నుండి తిరుమల కొండలకు వెళ్లే మార్గానికి ప్రవేశద్వారం కావడంతో ఈ నగరానికి "గడప" (ప్రవేశద్వారం) అనే పేరు వచ్చింది.
కడప తన చరిత్రలో చోళులు, విజయనగర సామ్రాజ్యం, మైసూర్ రాజ్యం వంటి వివిధ పాలకుల పాలనలో ఉంది.
పేరు వెనుక చరిత్ర
[మార్చు]ఈ నగర నామం ప్రవేశద్వారం లేదా గడప అనే అర్థాన్నిచ్చే తెలుగు పదం "గడప" నుండి ఉద్భవించింది. తిరుమల శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయంతో ఉన్న సంబంధం కారణంగా ఈ పేరు వచ్చింది; పాత రోజుల్లో తిరుమల శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయానికి చేరుకోవడానికి ఈ నగరం గుండా వెళ్లాల్సి ఉండేది.[1] తెలుగులో గడప అనగా గుమ్మానికి ఉండే ప్రవేశద్వారం అని అర్థం. కాలక్రమేణా ఈ పేరు కడపగా మారింది. ఇది మొదట "Cuddapah" అని స్పెల్లింగ్ రాయబడింది, అయితే స్థానిక ఉచ్ఛారణను ప్రతిబింబించడానికి 2005 ఆగస్ట్ 19న "కడప" (Kadapa) గా మార్చబడింది.[2] ఇతర శిలాశాసనాలు ఈ పట్టణానికి హిరణ్యనగరం అనే పేరు ఉన్నట్లు చూపుతున్నాయి, అలాగే దీనిని నెకనామాబాద్ అని కూడా పిలిచేవారని ఇతర అధికారిక రికార్డులు వెల్లడిస్తున్నాయి.
చరిత్ర
[మార్చు]అనంతర శాస్త్రీయ యుగం (క్రీ.శ. 200–800)
[మార్చు]కడప చరిత్ర క్రీస్తుపూర్వం రెండవ శతాబ్దానికి నాటిది. భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ (ASI) ఆధారాల ప్రకారం ఇది మౌర్య, శాతవాహన సామ్రాజ్యం కాలంతో ప్రారంభమైంది. అప్పటి నుండి ఇది చాళుక్యులు, చోళులు, పల్లవులు వంటి అనేక రాజవంశాల పాలనలో ఉంది. ఈ రాజవంశాలన్నింటిలో కడపను మొదట పాలించింది పల్లవ రాజవంశం. ఉత్తర కడపలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత ఐదవ శతాబ్దంలో పల్లవ రాజులు ఈ నగరాన్ని పాలించారు. ఆ తర్వాత పల్లవులను ఓడించి ఎనిమిదవ శతాబ్దం వరకు చోళులు పాలించారు. ఆ తర్వాత బాణులు కడపను పాలించారు.[3]
కాలం (క్రీ.శ. 8 నుండి 18 వ శతాబ్దాలు)
[మార్చు]
బాణుల తర్వాత రాష్ట్రకూటులు కడప ప్రాంతాన్ని పాలించారు. కడపలోని ప్రసిద్ధ పాలకులలో క్రీ.శ. 915 కాలంలో పరిపాలించిన మూడవ ఇంద్రుడు రాజు ఒకరు. ఆయన కాలంలో కడప ఎంతో శక్తిని, ప్రభావాన్ని సంపాదించుకుంది, ఆయన మరణం తర్వాత అది క్షీణించింది. ఆ తర్వాత కడపను తెలుగు చోళులు పాలించారు. 13వ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధంలో కడప నుండి సుమారు 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న వల్లూరును రాజధానిగా చేసుకుని అంబదేవుడు కడపను పాలించాడు.
అంబదేవుని మరణం తర్వాత కాకతీయ రాజు రెండవ ప్రతాపరుద్రుడు 14వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు పాలించాడు. ఖిల్జీ చక్రవర్తి అల్లాఉద్దీన్ పాలనలో ప్రతాపరుద్రుడు ముస్లింల చేతిలో ఓడిపోయాడు. ఆ తర్వాత 14వ శతాబ్దం మధ్యలో విజయనగర రాజవంశానికి చెందిన హిందువులు వరంగల్ నుండి ఆపై కడప నుండి ముస్లింలను తరిమికొట్టి, గుల్బర్గా సుల్తానుల చేతిలో ఓడిపోయే వరకు దాదాపు రెండు శతాబ్దాల పాటు పాలించారు. ఈ కాలంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ పాలకుడు పెమ్మసాని తిమ్మ నాయుడు (క్రీ.శ. 1422), ఆయన ఈ ప్రాంతాన్ని అభివృద్ధి చేసి ఇక్కడ అనేక చెరువులను, దేవాలయాలను నిర్మించారు. 1594లో మీర్ జుమ్లా II గండికోట కోటపై దాడి చేసి మోసంతో చిన్న తిమ్మ నాయుడిని ఓడించినప్పుడు గోకొండ ముస్లింలు ఈ ప్రాంతాన్ని జయించారు. కర్నూలు, కడప నవాబును ఓడించిన తర్వాత మరాఠాలు 1740లో ఈ నగరాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
1792లో శ్రీరంగపట్నం ఒప్పందం ద్వారా నిజామ్ చేతికి చిక్కే ముందు హైదర్ అలీ, టిపు సుల్తాన్ కూడా ఈ నగరాన్ని (1784–1792 మధ్య) పాలించారు.[4] టిపు అమ్మమ్మ, హైదర్ అలీ తల్లి ఫాతిమా ఫఖర్-ఉన్-నిసా కడప కోట గవర్నర్ అయిన మీర్ ముయిన్-ఉద్-దిన్ కుమార్తె.
ఆ తర్వాత క్రీ.శ. 1800లో బ్రిటిష్ వారు కడప జిల్లా నియంత్రణను చేపట్టారు.[5] ఈ పట్టణం ప్రాచీనమైనది అయినప్పటికీ, దీనిని బహుశా కుతుబ్ షాహి కమాండర్ అయిన దిల్లాజక్ నెకనామ్ ఖాన్ విస్తరించారు, ఆయన ఆ పొడిగింపును "నెకనామాబాద్" అని పిలిచారు. "నెకనామాబాద్" అనే పేరు కొంతకాలం పాటు పట్టణానికి ఉపయోగించబడింది, అయితే క్రమంగా వాడుకలో లేకుండా పోయింది, 18వ శతాబ్దపు రికార్డులు పాలకులను "కడప నవాబు"గా సూచించాయి. ప్రారంభంలో కొన్ని సంవత్సరాలు మినహా, 18వ శతాబ్దంలో కడప జిల్లా మయానా నవాబుల కేంద్రంగా ఉంది. 1800 క్రీ.శ.లో బ్రిటిష్ వారు ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించడంతో, ఇది ప్రధాన కలెక్టర్ సర్ థామస్ మన్రో ఆధ్వర్యంలోని నాలుగు అధీన కలెక్టరేట్లలో ఒకదాని ప్రధాన కార్యాలయంగా మారింది. 2004లో కడప నగరపాలక సంస్థగా గుర్తింపు పొందింది.[6]
భౌగోళిక స్వరూపం
[మార్చు]నేలల స్వరూపం
[మార్చు]
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని రాయలసీమ ప్రాంతంలో ఉన్న కడప 14°28′N 78°49′E / 14.47°N 78.82°E వద్ద ఉంది. ఇది బెంగళూరు నుండి సుమారు 250 కి.మీ., చెన్నై నుండి 260 కి.మీ., విజయవాడ నుండి 360 కి.మీ., అలాగే హైదరాబాద్ నుండి 410 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.[7] ఈ నగరం బుగ్గవంక లేదా రాల్లవంక నదుల ప్రాంతంలో ఉంది, దీనికి దక్షిణాన పాలకొండలు, పెన్నా నదికి అవలి వైపున లంకమలల వైపు ఉత్తరంగా విస్తరించి ఉన్న కొండల వలయం తూర్పు వైపు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.[8] ఇది సగటున 138 మీటర్ల (452 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది.[9] నెల్లూరు, కడప జిల్లాలను వేలికొండ కొండలు వేరు చేస్తాయి.[10]
వాతావరణం
[మార్చు]కడపలో సంవత్సరం పొడవునా అధిక ఉష్ణోగ్రతలు ఉండే ఉష్ణ అర్ధ-శుష్క వాతావరణం (కోపెన్ BSh) ఉంది. ఇక్కడ ఉష్ణోగ్రత 45 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు చేరుకున్న రికార్డు ఉంది. వేసవి కాలం వేడిగా, తేమతో కూడిన వాతావరణంతో అసౌకర్యంగా ఉంటుంది. ఈ సమయంలో ఉష్ణోగ్రతలు కనిష్టంగా 25 °C or 77.0 °F నుండి గరిష్టంగా 45 °C or 113.0 °F వరకు ఉంటాయి. వేసవి నెలలలో తేమ సుమారు 75% ఉంటుంది. రుతుపవనాల కాలం ఈ ప్రాంతానికి గణనీయమైన వర్షపతాన్ని తెస్తుంది, అలాగే కడప నైరుతి రుతుపవనాలు, ఈశాన్య రుతుపవనాలు రెండింటి నుండి కొంత వర్షపతాన్ని పొందుతుంది. జూన్ నుండి అక్టోబర్ మధ్య కాలంలో సగటు వార్షిక వర్షపాతం సుమారు 770 millimetres or 30.3 inches ఉండగా, అందులో దాదాపు 615 millimetres or 24.2 inches వర్షం కురుస్తుంది. శీతాకాలంలో వాతావరణం చాలా వరకు సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది, రుతుపవనాల ఆగమనం తర్వాత ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గుతాయి. ఈ సమయంలో ఉష్ణోగ్రతలు కనిష్టంగా 17 °C or 63 °F నుండి గరిష్టంగా 32 °C or 90 °F వరకు ఉంటాయి. శీతాకాలంలో తేమ చాలా తక్కువగా ఉంటుంది, ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించడానికి ఇదే ఉత్తమ సమయం.[11]
| Climate data for Kadapa (1991–2020, extremes 1901–present) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| నెల | Jan | Feb | Mar | Apr | May | Jun | Jul | Aug | Sep | Oct | Nov | Dec | Year |
| Record high °C (°F) | 37.8 (100.0) |
41.5 (106.7) |
43.5 (110.3) |
45.3 (113.5) |
46.2 (115.2) |
45.7 (114.3) |
40.6 (105.1) |
40.0 (104.0) |
39.8 (103.6) |
39.5 (103.1) |
36.5 (97.7) |
35.6 (96.1) |
46.2 (115.2) |
| Mean daily maximum °C (°F) | 32.3 (90.1) |
35.2 (95.4) |
38.8 (101.8) |
40.8 (105.4) |
40.5 (104.9) |
37.3 (99.1) |
34.9 (94.8) |
33.7 (92.7) |
33.4 (92.1) |
32.4 (90.3) |
31.2 (88.2) |
30.5 (86.9) |
35.1 (95.2) |
| Mean daily minimum °C (°F) | 18.6 (65.5) |
20.4 (68.7) |
23.9 (75.0) |
26.9 (80.4) |
27.7 (81.9) |
26.6 (79.9) |
25.4 (77.7) |
25.0 (77.0) |
24.5 (76.1) |
23.8 (74.8) |
21.1 (70.0) |
18.5 (65.3) |
23.5 (74.3) |
| Record low °C (°F) | 10.0 (50.0) |
12.0 (53.6) |
12.6 (54.7) |
17.2 (63.0) |
18.0 (64.4) |
17.6 (63.7) |
16.2 (61.2) |
16.0 (60.8) |
14.6 (58.3) |
16.0 (60.8) |
13.8 (56.8) |
10.6 (51.1) |
10.0 (50.0) |
| సగటు వర్షపాతం mm (inches) | 0.6 (0.02) |
0.4 (0.02) |
6.7 (0.26) |
16.3 (0.64) |
47.6 (1.87) |
78.5 (3.09) |
109.8 (4.32) |
115.2 (4.54) |
153.4 (6.04) |
147.4 (5.80) |
64.2 (2.53) |
18.5 (0.73) |
758.7 (29.87) |
| సగటు వర్షపు రోజులు | 0.1 | 0.1 | 0.5 | 1.0 | 2.2 | 4.2 | 6.2 | 6.5 | 6.9 | 6.7 | 4.0 | 1.3 | 39.8 |
| Average relative humidity (%) (at 17:30 IST) | 52 | 43 | 33 | 31 | 35 | 46 | 52 | 56 | 58 | 64 | 66 | 61 | 50 |
| Source: భారత వాతావరణ శాఖ[12][13][14] | |||||||||||||
భారతదేశంలో (కేటగిరీ 2 3-10 లక్షల జనాభా నగరాలు) కింద కడప 23వ ఉత్తమ "జాతీయ స్వచ్ఛమైన గాలి నగరంగా" (National Clean Air City) ర్యాంక్ పొందింది.[15]
జనాభా వివరాలు
[మార్చు]| చారిత్రికంగా జనాభా | ||
|---|---|---|
| సంవత్సరం | జనాభా | ±% |
| 1871 | 16,307 | — |
| 1891 | 18,307 | +12.3% |
| 1901 | 16,432 | −10.2% |
| 1911 | 17,807 | +8.4% |
| 1961 | 49,027 | +175.3% |
| 1971 | 66,195 | +35.0% |
| 1981 | 1,03,125 | +55.8% |
| 1991 | 1,21,463 | +17.8% |
| 2001 | 2,87,093 | +136.4% |
| 2011 | 3,44,893 | +20.1% |
| Source: [16] | ||
భారతదేశ మొదటి జనాభా లెక్కల సమయంలో 1871లో కడప జనాభా మొదట లెక్కించబడింది, ఇది 1911 వరకు కొనసాగింది.[18] అయితే, ఆ తర్వాత 1961 వరకు ఎలాంటి చారిత్రక రికార్డులు అందుబాటులో లేవు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అతిపెద్ద, వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరాలలో కడప ఒకటి. 1991 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఈ పట్టణ జనాభా 1,21,463. 20వ వార్డుల జనాభా కోసం 1,26,505 లక్షలను నమోదు చేసిన 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఇది అంతగా పెరగలేదు, సగటు దశాబ్దపు వృద్ధి రేటు 0.36 శాతంగా ఉంది. ఆ తర్వాత 2004 లేదా 2005లో ఇది నగరపాలక సంస్థగా మార్చబడింది. 2011 జనాభా లెక్కల తాత్కాలిక డేటా ప్రకారం, కడప పట్టణ సముదాయ జనాభా 344,078, ఇందులో పురుషులు 172,969 అలాగే మహిళలు 171,109 మంది ఉన్నారు. అక్షరాస్యత రేటు 79.34 శాతంగా ఉంది. మతపరమైన జనాభాలో 65% హిందువులు, 32% ముస్లింలు, 2% క్రైస్తవులు ఉన్నారు.[19][20]
భాషలు
[మార్చు]2011 జనాభా లెక్కల సమయంలో, జనాభాలో 67.37% మంది తెలుగు, 31.04% మంది ఉర్దూను తమ మొదటి భాషగా మాట్లాడతారు.[21]
పరిపాలన
[మార్చు]స్థానిక ప్రభుత్వం
[మార్చు]
కడప నగరపాలక సంస్థ నగర పౌర అవసరాలను పర్యవేక్షిస్తుంది, ఇది 2005 సంవత్సరంలో ఏర్పడింది. ఇది ప్రత్యక్ష ఎన్నికల ద్వారా కార్పొరేటర్ చే ప్రాతినిధ్యం వహించే 50 మున్సిపల్ వార్డులను కలిగి ఉంది, వారు మేయర్ను ఎన్నుకుంటారు.[22]
కడప జిల్లా కోర్టు కడపలో ఉంది.
సంస్కృతి
[మార్చు]వివిధ రాజవంశాల ప్రభావంతో ఈ నగరం గొప్ప సంస్కృతి, వారసత్వాన్ని కలిగి ఉంది. హిందూ మతం, ఇస్లాం, క్రైస్తవ మతం, బౌద్ధమతం, జైన మతం వంటి వివిధ మతాల అస్తీత్వంతో విభిన్న ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి. ఈ నగరం చారిత్రాత్మక దేవుని కడప, అమీన్ పీర్ దర్గాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
కళలు - చేతివృత్తులు
[మార్చు]శిల్పారామం అనేది కడప శివార్లలో ఉన్న ఒక హస్తకళల గ్రామం.[23]
వంటకాలు
[మార్చు]కడప దాని కారకరమైన వంటకాలకు బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇది మొత్తం దక్షిణ భారతీయ వంటకాలను పోలి ఉంటుంది. కడపలో కారం దోశ చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది. అల్పాహారంలో సాధారణంగా దోశ, ఇడ్లీ, సాంబార్, పచ్చడి వడ్డిస్తారు. మధ్యాహ్న భోజనంలో సాధారణంగా అన్నం, పప్పు, కూర వడ్డిస్తారు. చాలా రెస్టారెంట్లు మధ్యాహ్న, రాత్రి భోజన మెనులో ఈ వంటకాలతో కూడిన సౌత్ ఇండియన్ థాలీని అందిస్తాయి. ఈ పట్టణంలోని వంటకాల్లో దక్షిణ భారతీయ ప్రభావం ఉన్నప్పటికీ, రాగి సంగటి, బోటి కూర, నాటుకోడి చికెన్, పాయా కూర వంటి స్వంత వైవిధ్యమైన వంటకాలు కూడా ఉన్నాయి. చికెన్ కూరతో కూడిన రాగి సంగటి కడపలో ప్రధాన ఆహారంగా ఉంది, అలాగే ఇది నగరంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ వంటకాలలో ఒకటి. స్థానిక రెస్టారెంట్లలో అనేక ఇతర రకాల వంటకాలను కూడా కనుగొనవచ్చు. భారతదేశంలోని అనేక ఇతర నగరాల వలె ఫాస్ట్ ఫుడ్ కూడా నగరంలో తన ప్రభావాన్ని పెంచుకుంటోంది.[24]
ఆర్థిక వ్యవస్థ
[మార్చు]
2020 నాటికి, కడప నగర జీడీపీ 2.038 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉంది.[25]
ఈ నగర ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎక్కువగా వ్యవసాయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది; ఇక్కడ వేరుశనగ, పత్తి, కందిపప్పు, శనగలు వంటి పంటలు పండించబడతాయి, అలాగే గనుల తవ్వకం (మైనింగ్) కూడా ముఖ్యమైనది. జిల్లా కేంద్రం కావడంతో అన్ని రకాల ప్రభుత్వ శాఖలు నగరంలోనే ఉన్నాయి. చాలా కుటుంబాలకు ఆదాయ వనరు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు అలాగే దుకాణాలు, హాస్పిటాలిటీ పరిశ్రమ, మార్కెటింగ్‌తో సహా వివిధ విభాగాలలో ప్రైవేట్ రంగ ఉద్యోగాల ద్వారా లభిస్తుంది. పర్యాటకం కూడా నగర ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఒక భాగం. భారతదేశంలో వృద్ధి హాట్‌స్పాట్‌లుగా మెకిన్సే & కంపెనీ ఎంపిక చేసిన 49 మహానగర క్లస్టర్లలో కడప ఒకటి.[26]
విద్య
[మార్చు]ప్రాథమిక, మాధ్యమిక పాఠశాల విద్యను రాష్ట్ర పాఠశాల విద్యా శాఖకు చెందిన ప్రభుత్వ, ఎయిడెడ్, ప్రైవేట్ పాఠశాలలు అందిస్తున్నాయి.[27][28]
విద్యా సంస్థలు
[మార్చు]
- రాజీవ్ గాంధీ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్, కడప
- కెఎస్‌ఆర్‌ఎం కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్
- యోగి వేమన విశ్వవిద్యాలయం
- ఫాతిమా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్
రవాణా
[మార్చు]కడప నగరం రోడ్డు, రైలు, విమాన మార్గాల ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది.
రోడ్డు మార్గాలు
[మార్చు]తిరుపతి, బెంగళూరు, చెన్నై, విశాఖపట్నం, విజయవాడ, రాజమండ్రి, కాకినాడ, నెల్లూరు, కర్నూలు, అనంతపురం వంటి ఇతర ప్రధాన నగరాలకు కడప చక్కటి రోడ్డు కనెక్టివిటీని కలిగి ఉంది. కడప జిల్లాలోని వివిధ ప్రాంతాలకు అలాగే దక్షిణ భారతదేశంలోని ఇతర నగరాలకు ఏపీఎస్‌ఆర్టీసీ (APSRTC) బస్సు సేవలను అందిస్తుంది. ఈ నగరంలో మొత్తం 803.84 కి.మీ. రోడ్డు పొడవు ఉంది.[29]
రైలు మార్గాలు
[మార్చు]కడప నగరంలో స్వంత రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. ఇది రాష్ట్రంలోని అత్యంత పురాతన రైల్వే స్టేషన్లలో ఒకటి, ఇది సుమారు 1866లో ప్రారంభించబడింది. దక్షిణ తీర ప్రాంతంలో అత్యంత రద్దీగా ఉండే లైన్లలో ఒకటైన ముంబై–చెన్నై మార్గం కడప రైల్వే స్టేషన్ గుండా వెళుతుంది. ఇది గుంతకల్ రైల్వే డివిజన్ పరిధిలోని దక్షిణ తీర రైల్వే జోన్ లోని 'A' కేటగిరీ రైల్వే స్టేషన్లలో ఒకటి. ఒక కొత్త రైలు మార్గం కడప-బెంగళూరు విభాగం నిర్మాణంలో ఉంది. ఆగస్ట్ 2021 నాటికి, కడప నుండి బెంగళూరుకు నేరుగా రైలు లేదు, అయినప్పటికీ అప్పుడప్పుడు ప్రత్యేక రైళ్లు అలాగే దారి మళ్లించిన రైళ్లు వాటిని కలుపుతాయి. కడప రోడ్డు మార్గం ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది, అందువల్ల బస్సు సేవలు విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి.
విమాన మార్గాలు
[మార్చు]కడప విమానాశ్రయం 2015 జూన్ 7న విమాన రవాణా కోసం ప్రారంభించబడింది. ఇది నగరానికి వాయవ్య దిశలో 12 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
| విమానయాన సంస్థలు | గమ్యస్థానాలు |
|---|---|
| ఇండిగో (Indigo) | బెంగళూరు, చెన్నై, హైదరాబాద్, విజయవాడ, విశాఖపట్నం |
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "About District | District YSR(Kadapa), Government of Andhra Pradesh | India" (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-05-08.
- ↑ "It will be 'Kadapa' henceforth". The Hindu. 18 August 2005. Archived from the original on 10 July 2010. Retrieved 8 October 2013.
- ↑ "Kadapa Municipal Corporation About Kadapa". Kadapa Municipal Corporation. Archived from the original on 14 February 2016. Retrieved 28 February 2016.
- ↑ "History of Kadapa". kadapaonline.in.
- ↑ "Official Website of YSR District Police". kadapapolice.ap.gov.in. Retrieved 2025-05-08.
- ↑ "Brief about Kadapa Municipal Corporation". Municipal Administration & Urban Development Department, Govt. of Andhra Pradesh. Archived from the original on 16 నవంబరు 2012. Retrieved 27 నవంబరు 2012.
- ↑ "redirect to /world/IN/02/Cuddapah.html". fallingrain.com.
- ↑ "Geography of Cuddapah, Climate of Cuddapah, Rivers in Kadapa". kadapaonline.in.
- ↑ Hussain (18 December 2010). "Kadapa City". kadapacityrayalseema.blogspot.com.
- ↑ Prasad, P. V. (14 June 2018). "Railways building South India's longest tunnel". www.thehansindia.com. Retrieved 24 April 2019.
- ↑ "KADAPA Weather, Temperature, Best Season, Kadapa Weather Forecast, Climate". mustseeindia.com. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 20 October 2014.
- ↑ "Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020" (PDF). భారత వాతావరణ శాఖ. Retrieved April 8, 2024.
- ↑ "Station: Cuddapah Climatological Table 1981–2010" (PDF). Climatological Normals 1981–2010. భారత వాతావరణ శాఖ. January 2015. pp. 213–214. Archived from the original (PDF) on 5 February 2020. Retrieved 17 February 2020.
- ↑
"Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012)" (PDF). భారత వాతావరణ శాఖ. December 2016. p. M7 (PDF). Retrieved 17 February 2020.
{{cite web}}: Check|archive-url=value (help) - ↑ "Swachh Vayu Sarvekshan 2024" (PDF). Swachh Vayu Sarvekshan 2024. 7 September 2024.
- ↑ "Kadapa Municipal Corporation" (PDF). Archived from the original (PDF) on 24 December 2018. Retrieved 16 March 2015.
- ↑ "C-01 Population By Religious Community: Andhra Pradesh". భారత రిజిస్ట్రార్ జనరల్, సెన్సస్ కమిషనర్ కార్యాలయం.
- ↑ Brackenbury, C. F. (10 May 1915). Madras Districts Gazetteers: Cuddapah District. Superintendent Government Printing, Madras – via dspace.gipe.ac.in.
- ↑ "Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above" (PDF). Provisional Population Totals, Census of India 2011. Retrieved 20 October 2012.
- ↑ "Cities having population 1 lakh and above" (PDF). Provisional Population Totals, Census of India 2011. Retrieved 20 October 2012.
- 1 2 "Table C-16 Population By Mother Tongue (Town level): Andhra Pradesh". సెన్సస్ ఆఫ్ ఇండియా. భారత రిజిస్ట్రార్ జనరల్, సెన్సస్ కమిషనర్ కార్యాలయం.
- ↑ ":: KADAPA MUNICIPAL CORPORATION". ap.gov.in. Archived from the original on 22 June 2014. Retrieved 20 October 2014.
- ↑ "Y.S.R.-District Panchayat". appr.gov.in. Archived from the original on 29 June 2017. Retrieved 5 May 2015.
- ↑ "Cuisine of Kadapa". kadapaonline.in.
- ↑ "Metroverse | Harvard Growth Lab". metroverse.cid.harvard.edu (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-08-26.
- ↑ "McKinsey identifies 49 metropolitan clusters that could be growth hotspots". 30 October 2014.
- ↑ "School Education Department" (PDF). School Education Department, Government of Andhra Pradesh. Archived from the original (PDF) on 27 December 2015. Retrieved 7 November 2016.
- ↑ "The Department of School Education – Official AP State Government Portal | AP State Portal". www.ap.gov.in. Archived from the original on 7 November 2016. Retrieved 7 November 2016.
- ↑ "DETAILS OF ROADS IN EACH ULB OF ANDHRA PRADESH". Archived from the original on 1 August 2016.
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]- Official website at the Wayback Machine (archived 2018-06-19)
ప్రక్కనే ఉన్న పరిసర ప్రాంతాలు | |
|---|---|
