భారతదేశంలో జాతీయ వనాలు

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

భారత జాతీయ వనాలు (ఆంగ్లం : National Parks of India). భారతదేశంలో మొదటి జాతీయవనం IUCN వర్గం II కు చెందిన అభయారణ్యం 1935 లో స్థాపించబడినది. దీనికి హైలీ జాతీయ వనం అని పేరు పెట్టారు. దీని ప్రస్తుత నామం జిమ్ కార్బెట్ జాతీయ వనం. 1970 లో భారతదేశంలో కేవలం ఐదు జాతీయ వనాలుండేవి. 1972 లో వన్యప్రాణుల సంరక్షణా చట్టం చేసి, ప్రాజెక్టు టైగర్ ప్రారంభించబడినది. 1980 లో ఫెడరల్ లెజిస్లేచర్ చట్టాలు చేయబడ్డాయి. 2007 లో 96 జాతీయ వనాలు గలవు. అన్ని జాతీయవనాల మొత్తం వైశాల్యం 38,029.18 కి.మీ.², భారత భూభాగపు ఉపరితలంలో 1.16% ఇవి ఆక్రమించివున్నాయి.

మొత్తం 166 జాతీయ వనాలు అధికారికంగా వున్నవి. వీటి నిర్వహణ కొరకు నిర్దిష్ట నియమావళి తయారుచేయబడినది. భారతదేశంలో జాతీయ వనాల జాబితా ఇవ్వబడినది. భారతదేశంలో అభయారణ్యాల కొరకు భారతదేశంలో అభయారణ్యాలు చూడండి.

జాతీయ వనాల జాబితా[మార్చు]

పేరు రాష్ట్రం ప్రారంభం వైశాల్యము (కి.మీ².)
అణశి జాతీయ వనం కర్నాటక 1987 250
బాల్ ఫాక్రమ్ జాతీయ వనం మేఘాలయ 1986 220
బంధ్వ్ గఢ్ జాతీయ వనం మధ్యప్రదేశ్ 1982 448.85
బందీపూర్ జాతీయ వనం కర్నాటక 1974 874.20
బన్నేర్ ఘట్టా జాతీయ వనం కర్నాటక 1974 104.27
వాన్స్ దా జాతీయ వనం గుజరాత్ 1979 23.99
బెట్లా జాతీయ వనం జార్ఖండ్ 1986 231.67
భిటార్కనికా జాతీయ వనం ఒరిస్సా 1988 145
బ్లాక్ బక్ జాతీయ వనం, వేలావడార్ గుజరాత్ 1976 34.08
బక్సా టైగర్ రిజర్వ్ పశ్చిమ బెంగాల్ 1992 117.10
కాంప్ బెల్ బే జాతీయ వనం అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు 1992 426.23
చందోలీ జాతీయ వనం మహారాష్ట్ర 2004 308.97
కార్బెట్ జాతీయ వనం ఉత్తరాఖండ్ 1936 520.82
డచిగామ్ జాతీయ వనం జమ్మూ కాశ్మీరు 1981 141
ఎడారి జాతీయ వనం రాజస్థాన్ 1980 3162
దిబ్రూ సైఖోవా జాతీయ వనం అస్సాం 1999 340
డుఢ్వా జాతీయ వనం ఉత్తర ప్రదేశ్ 1977 490.29
ఎరావికులం జాతీయ వనం కేరళ 1978 97
శిలాజ జాతీయ వనం (Fossil National Park) మధ్యప్రదేశ్ 1983 0.27
గలేథియా జాతీయ వనం అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు 1992 110
గంగోత్రి జాతీయ వనం ఉత్తరాఖండ్ 1989 1552.73
గిర్ జాతీయ వనం గుజరాత్ 1975 258.71
గోరుమార జాతీయ వనం పశ్చిమ బెంగాల్ 1994 79.45
గోవింద్ పశు విహార్ ఉత్తరాఖండ్ 1990 472.08
గ్రేట్ హిమాలయన్ జాతీయ వనం హిమాచల్ ప్రదేశ్ 1984 754.40
గుగామల్ జాతీయ వనం మహారాష్ట్ర 1987 361.28
గిండీ జాతీయ వనం తమిళనాడు 1976 2.82
కఛ్ అఖాత సముద్ర జాతీయ వనం గుజరాత్ 1980 162.89
మన్నార్ అఖాత సముద్ర జాతీయ వనం తమిళనాడు 1980 6.23
హెమిస్ జాతీయ వనం జమ్మూ కాశ్మీరు 1981 4100
హజారీబాగ్ జాతీయ వనం జార్ఖండ్ N/A 183.89
ఇందిరా గాంధీ జాతీయ వనం (పాతపేరు: అన్నామలై జాతీయ వనం) తమిళనాడు 1989 117.10
ఇంద్రావతి జాతీయ వనం ఛత్తీస్‌గఢ్ 1981 1258.37
ఇంటాంకి జాతీయ వనం నాగాలాండ్ 1993 202.02
కాళేశ్వర్ జాతీయ వనం హర్యానా 2003 100.88
కాన్హా జాతీయ వనం మధ్యప్రదేశ్ 1955 940
కాంగర్ ఘాటి జాతీయ వనం (కాంగర్ లోయ) ఛత్తీస్‌గఢ్ 1982 200
కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి జాతీయ వనం ఆంధ్రప్రదేశ్ 1994 1.42
కాజీరంగా జాతీయవనం అస్సాం 1974 471.71
కీబుల్ లమ్‌జావో జాతీయ వనం మణిపూర్ 1977 40
కియోలాడియో జాతీయ వనం రాజస్థాన్ 1981 28.73
ఖాంగ్‌చెంద్ జోంగా జాతీయ వనం సిక్కిం 1977 1784
కిష్వర్ జాతీయ వనం జమ్మూ కాశ్మీరు 1981 400
కుద్రేముఖ్ జాతీయ వనం కర్నాటక 1987 600.32
మాధవ్ జాతీయ వనం మధ్యప్రదేశ్ 1959 375.22
మహాత్మా గాంధీ సముద్ర జాతీయ వనం (పాతపేరు: వందూర్ జాతీయ వనం) అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు 1983 281.50
మహావీర్ హరీనా వనస్థలి జాతీయ వనం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ 1994 14.59
మానస్ జాతీయ అభయారణ్యం అస్సాం 1990 500
మాతికెట్టన్ షోలా జాతీయ వనం కేరళ 2003 12.82
మిడిల్ బటన్ ఐలాండ్ జాతీయ వనం అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు 1987 0.64
మోల్లెమ్ జాతీయ వనం గోవా 1978 107
మౌలింగ్ జాతీయ వనం అరుణాచల్ ప్రదేశ్ 1986 483
మౌంట్ అబూ అభయారణ్యం రాజస్థాన్ 1960 288
మౌంట్ హరీత్ జాతీయ వనం అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు 1987 46.62
మృగవాణి జాతీయ వనం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ 1994 3.60
ముదుమలై జాతీయ వనం తమిళనాడు 1990 103.24
ముకుర్తి జాతీయ వనం తమిళనాడు 1990 78.46
ముర్లెన్ జాతీయ వనం మిజోరం 1991 200
నాగర్‌హోలె జాతీయ వనం కర్నాటక 1988 643.39
నామ్‌దఫా జాతీయ వనం అరుణాచల్ ప్రదేశ్ 1983 1985.23
నామేరి జాతీయ వనం అస్సాం 1998 200
నందాదేవి జాతీయ వనం ఉత్తరాఖండ్ 1982 630.00
నవేగాఁవ్ జాతీయ వనం మహారాష్ట్ర 1975 133.88
నియోరా లోయ జాతీయ వనం పశ్చిమ బెంగాల్ 1986 88
నోక్రెక్ జాతీయ వనం మేఘాలయ 1986 47.48
నార్త్ బటన్ ఐలండ్ జాతీయ వనం అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు 1987 0.44
ఒరాంగ్ జాతీయ వనం అస్సాం 1999 78.80
పళణి కొండల జాతీయ వనం తమిళనాడు Proposed 736.87
పన్నా జాతీయ వనం మధ్యప్రదేశ్ 1973 542.67
పెంచ్ జాతీయ వనం (మధ్యప్రదేశ్) మధ్యప్రదేశ్ 1975 292.85
పెంచ్ జాతీయ వనం మహారాష్ట్ర 1975 257.26
పెరియార్ జాతీయ వనం కేరళ 1982 350
ఫాంగ్ పుయి నీలి కొండల జాతీయ వనం మిజోరం 1997 50
పిన్ లోయ జాతీయ వనం హిమాచల్ ప్రదేశ్ 1987 675
రాజాజీ జాతీయ వనం ఉత్తరాఖండ్ 1983 820.42
రాజీవ్ గాంధి జాతీయ వనం కర్నాటక 2003 200
రాణీ ఝాన్సీ సముద్ర జాతీయ వనం అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు 1996 256.14
రాంధంబోర్ జాతీయ వనం రాజస్థాన్ 1980 392
సాడెల్ పీక్ జాతీయ వనం అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు 1987 32.54
సలీం అలీ జాతీయ వనం జమ్మూ కాశ్మీరు 1992 9.07
సంజయ్ జాతీయ వనం (ఛత్తీస్‌గఢ్)² ఛత్తీస్‌గఢ్ 1981 1471.13
సంజయ్ జాతీయ వనం² మధ్యప్రదేశ్ 1981 466.88
సంజయ్ గాంధీ జాతీయ వనం a.k.a. బోరివలి జాతీయ వనం, ముంబై మహారాష్ట్ర 1983 86.96
సారిస్కా జాతీయ వనం రాజస్థాన్ 1982 273.80
సత్పురా జాతీయ వనం మధ్యప్రదేశ్ 1981 585.17
సైలెంట్ లోయ జాతీయ వనం కేరళ 1984 89.52
సిరోహి జాతీయ వనం మణిపూర్ 1982 0.41
సిమ్లిపాల్ జాతీయ వనం ఒరిస్సా 1980 845.70
సింగలీలా జాతీయ వనం పశ్చిమ బెంగాల్ 1992 78.60
సౌత్ బటన్ ఐలాండ్ జాతీయ వనం అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు 1987 0.03
శ్రీ వెంకటేశ్వర జాతీయ వనం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ 1989 353.62
సుల్తాన్ పూర్ జాతీయ వనం హర్యానా 1989 1.43
సుందర్‌బన్ జాతీయ వనం పశ్చిమ బెంగాల్ 1984 1330.10
తాడోబా జాతీయ వనం మహారాష్ట్ర 1955 116.55
పుష్పాల లోయ జాతీయ వనం ఉత్తరాఖండ్ 1982 87.50
వాల్మీకి జాతీయ వనం బీహార్ 1989 335.65
వన్ విహార్ జాతీయ వనం మధ్యప్రదేశ్ 1979 4.45

ఇవీ చూడండి[మార్చు]

ఫుట్ నోట్స్[మార్చు]

1The Maharashtra and Madhya Pradesh parts of the Pench National Park are administered separately.

2The Chhattisgarh and Madhya Pradesh parts of the Sanjay National Park are administered separately.

మూలాలు[మార్చు]

బయటి లింకులు[మార్చు]