నియాండర్తల్

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Neanderthal
Temporal range: Middle to Late Pleistocene0.6–0.03Ma
Homo sapiens neanderthalensis.jpg
A Skull, La Chapelle-aux-Saints
90px
Mounted Neanderthal skeleton, American Museum of Natural History
Scientific classification
Kingdom:
Phylum:
Class:
Order:
Family:
Genus:
Species:
H. neanderthalensis
Binomial name
Homo neanderthalensis
King, 1864
Range of Homo neanderthalensis.png
Range of Homo neanderthalensis. Eastern and northern ranges may be extended to include Okladnikov in Altai and Mamotnaia in Ural
Synonyms

Palaeoanthropus neanderthalensis[ఉల్లేఖన అవసరం]
H. s. neanderthalensis

నియాండర్తల్ అనేది (నియాండర్తల్ మాన్ అనే ఇంగ్లీష్ పదమునకు చిన్న పదము pronounced /niːˈændərtɑːl/, /niːˈændərθɔːl/)లేదా /neɪˈændərtɑːl/; కొత్త అక్షరగుణితములో నియాండర్తల్ అనేది హోమో జినస్ లకు చెందిన, అంతరించిపోయిన ప్లీస్టోసీన్ యొక్క ఉదాహరణగా నిలచిన మరియు ఐరోపా లోను,మధ్య ఆసియా యొక్క ఇతర పడమర ప్రాంతములలోను కనుగొనబడింది. నియాండర్తల్స్ అనేవారు ఉపజాతులుగా (లేదా ప్రస్తుత మానవుల జాతిగా (హోమో సాపియన్స్ నీన్దేర్తలెన్సిస్ ) లేదా ఒక ప్రత్యేక మానవ జాతిగా (హోమో నియాండర్తలెన్సిస్) వర్గీకరించబడ్డారు.[1]

మొదటి ప్రోటో-నియాండర్తల్స్ యొక్క లక్షణాలు ఐరోపాలో 600,000–350,000 సంవత్సరాల క్రితము కనిపించాయి.[2] ప్రోటో-నియాండర్తల్స్ లక్షణాలను మరొక ఫెనేటిక్ 'జాతులు', హోమో హీడేల్బర్గేన్సిస్ , లేదా వలస వచ్చిన హోమో రోడేసియాన్సిస్ తో సముహముగా చెపుతారు.

130,000 సంవత్సరాల క్రితము, పూర్తిగా స్వాభావికమైన నియాండర్తల్ లు కనిపించాయి. ఈ స్వాభావికమైనవి ఆసియాలో 50,000 సంవత్సరాలకు పూర్వము మరియు ఐరోపాలో 30,000 సంవత్సరాలకు పూర్వము అంతరించిపోయాయి, మరియు ఏ ఇతర జంతుజాలములో కూడా మార్పు చెందిన లక్షణాలు సైతము నియాండర్తల్ లా సరిపోయేలా లేవు మరియు వాటిని హోమో నియాన్దర్థలెన్సిస్ [3][ఆధారం యివ్వలేదు]గా భావించడానికి వీలు కుదరదు.

ప్రస్తుతము (అంటే 2010 వరకు)దొరికిన జన్యు ఆధారములను బట్టి చూస్తే నియాండర్తల్ మరియు హోమో సేపియన్స్ (ఈ తరపు మనుషులు) ల మధ్య శారీరికమైన సంబంధము దాదాపు 80,000 మరియు 50,000ల సంవత్సరాల పూర్వము మధ్య తూర్పు ప్రాంతములలో ఏర్పడింది మరియు దాని ఫలితముగా 1–4% వరకు జన్యువులు యురేషియా ప్రాంతము నియాండర్తల్ ల నుంచి వచ్చాయి.[4][5]

నియాండర్తల్ లలో అన్నిటికంటే చిన్నదిగా హైనా డెన్ (UK) భావించబడుతున్నది మరియు ఇది 30,000 సంవత్సరాల పుర్వమునకు చెందినది, అదే విన్దిజా క్రొయేషియా నియాండర్తల్ లు 32,000 మరియు 33,000 సంవత్సరాల మధ్యవిగా తిరిగి నిర్ధారించబడ్డాయి. 30,000 సంవత్సరాల కంటే చిన్నవి అని తెలిపేలా ఉదాహరణకు నిలవడానికి ఏమీ లేవు; ఏది ఏమైనా, గిబ్రల్టార్ లో నియాండర్తల్ లచే రగల్చబడిన అగ్ని, అవి దాదాపు 24,000 సంవత్సరాల క్రితము వరకు కూడా బ్రతికి ఉన్నాయని తెలపడానికి ఆధారముగా ఉంది. క్రో-మాన్యాన్ లేదా ఇంతకు పూర్వము ఉన్న మానవుల పుర్రెలు 'నియాండర్తల్ ల లక్షణాలు' కలిగి ఉన్నవి లగార్ వేల్హో (పోర్చుగల్) ప్రాంతములో కనుగొనబడ్డాయి, ఇవి దాదాపు 24,500 లకు పూర్వమువిగా భావించబడ్డాయి మరియు ఇవి చాలా ఎక్కువగా నియాండర్తల్ ల పోలికలు కలిగి ఉండి మానవులు మరియు నియాండర్తల్ లు ఎక్కువ కలగలుపుగా ఉన్నాయి అనే ఒక విభేదాత్మకమైన భావనకు తెర తీసాయి.[6]

పుర్రెల భాగములు లేని చోట నియాండర్తల్ ల రాతి పని ముట్లు కనుగొనబడడము అనేది ఈ భావనకు మరింత ఆధారమును చేకూరుస్తుంది. గిబ్రల్టార్ యొక్క దక్షిణము వైపు చూసే తీర ప్రాంతములో ఉన్న గోర్హం యొక్క కొండ గుహలో, నియాండర్తల్ లకు చెందిన రాళ్ళ పనిముట్ల యొక్క మౌస్టేరియన్ సంప్రదాయముల యొక్క ఆఖరు ఆనవాళ్ళు లభించాయి.[7] నియాండర్తల్ లకు సంబంధించిన ఇతర పనిముట్ల సంప్రదాయములలో చాటెల్పెర్రోనియాన్, ఆరిగ్నశియాన్ మరియు గ్రావేట్టియాన్ వంటివి ఉన్నాయి, ఈ చివరిది 22,000 సంవత్సరాల క్రితము ఉన్నది మరియు నియాండర్తల్ ఉనికికి సంబంధించిన ఆఖరు సూచిక ఇదే.

నియాండర్తల్ ల మెదడుకు ఉన్న శక్తి హోమో సేపియన్స్ కు ఉన్న శక్తితో సమమైనది, బహుశా ఇంకా ఎక్కువేమో కూడా. ఇది ఈ రెంటి మెదడు పరిమాణములను పోల్చడానికి వీలు కలిగేలా ఉంది అని సూచిస్తున్నట్లుంది. 2008లో, ఒక శాస్త్రవేత్తల బృందం నియాండర్తల్ ల పైన మూడు డైమెన్షన్లు ఉన్న కంప్యుటర్ సేవల ఆధారితము అయిన ఒక అధ్యయనమును చేసారు, ఇందులో వారు రష్యా మరియు సిరియాలలో దొరికిన నియాండర్తల్ పిల్లల ధాతువులతో తిరిగి నిర్మించి వాడారు, ఇది నియాండర్తల్ లకు ఈ తరమునకు చెందిన మనుష్యులు పుట్టినప్పుడు ఎంత మెదడు పరిణామము ఉందో అంత మరియు పెద్ద వారికంటే కూడా పెద్దగా ఉంది అని తెలుస్తోంది.[8] మొత్తం మీద,నియాండర్తల్ ల ఎత్తు వాటి సమకాలీనులైన హోమో సేపియన్ లతో పోల్చి చూడడానికి సరిపోయేలా ఉంది అని తెలుస్తుంది. నియాండర్తల్ లలో మగవాటి ఎత్తు దాదాపు 165–168 cm (65–66 in) ఉంటుంది మరియు అవి గట్టి ఎముకల నిర్మాణ పద్ధతి కలిగి ఉంటాయి. అవి ముఖ్యముగా బలమైన భుజములు మరియు చేతులు కలిగి ఉండి హోమో సేపియన్ ల కంటే చాలా ఎక్కువ బలముగా ఉంటాయి.[9] వీటిలో ఆడ వాటి ఎత్తు152–156 cm (60–61 in)గా ఉంటుంది.[10]

2010లో ఒక U.S. పరిశోధకుడు వండబడిన చెట్ల పదార్ధము ఒక నియాండర్తల్ యొక్క పుర్రె పళ్ళలో కనుగొన్నట్లుగా నమోదు చేసాడు, దీని వలన అవి కేవలము ఎలుక మాంసము మాత్రమే తినేవి [11] అని మరియు అత్యధికముగా వేరే జంతువులను తినేవి[12][ఆధారం యివ్వలేదు] అని ఉన్న పాత భావనను తప్పు అని తెలుపుతోంది.[13]

పదచరిత్ర[మార్చు]

నియాండర్తల్ అనే పేరు నియాండర్తల్ లోయ నుంచి వచ్చింది, దీనిని అంతకు ముందు Neanderthal అని స్పెల్లింగ్ ఇచ్చేవారు, ఇది జర్మనీలో ద్యుషెల్డార్ఫ్ యొక్క 12 km (7.5 mi)తూర్పు ప్రాంతములో ఉంది. ఈ లోయ యొక్క పేరు వేదాంతి అయిన జోయాచిం నియందర్ పేరు మీదుగా వచ్చింది, ఇతను 17వ శతాబ్దమునకు చెందిన వ్యక్తి మరియు ద్యుషెల్డార్ఫ్ దగ్గరి ప్రాంతములలో నివసించేవాడు. "నియాన్దర్" అనేది మాములుగా ఉండే న్యూమాన్ అనే ఒక ఇంటి పేరు యొక్క చక్కటి రూపము. "Tal" (1901 వరకు "Thal"గా జర్మనీలో స్పెల్లింగ్ మార్చి ఇవ్వబడే వరకు ఇలాగే ఇవ్వబడినది), ఇది లోయ అనే పదమునకు జర్మన్ యొక్క పదము. 1856లో నియాండర్తల్ లో కనుగొనబడిన ధాతువులను, నియాండర్తల్ 1 అని అంటారు మరియు ఇది "నియాండర్తల్ పుర్రె"గా తెలియబడుతున్నది లేదా "నియాండర్తల్ ల మెదడుడు కప్పి ఉంచే పుర్రె భాగము" అని యాన్త్రోపాలాజికల్ భాషలో అనబడుతున్నది మరియు ఈ పుర్రె ఆధారముగా నిర్మించబడిన పునర్నిర్మాణమును ఎపుడైనా "నియాండర్తల్మానవుడు" అని పిలుస్తారు.[14] హోమో నియాందర్థలేన్సిస్ అనే బైనామియాల్ పేరు, " నియాండర్తల్ మానవుడు" అనేది మొత్తము జాతులలో ఒక్క రకమైన ఉదాహరణగా తెలుస్తుంది, ఇది ఆంగ్లో-ఐరిష్ భూగర్భ శాస్త్రవేత్త విలియం కింగ్ (1864)ల వలన వచ్చింది.[ఉల్లేఖన అవసరం] 1920లలో వచ్చిన పేరు పొందిన సాహిత్యములో ఒక సముహముగా ఉన్న జాతులను "ది నియాందర్తల్స్" అనీ, ఒక్కటి ఉంటే "ఏ నియాందర్తల్" అని పిలవడము అనేది ఒక అలవాటుగా ఉండేది.[15]

జర్మన్ పదము Thal ("డేల్, వాలీ") యొక్క స్పెల్లింగ్ ను 1901లో Talగా మార్చబడినది మరియు ఈ లోయ యొక్క స్పెల్లింగ్ దానికీ సరిపోయేలా Neandertal గా మార్చబడింది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఈ మొదటి స్పెల్లింగ్ పాత తరము వారి కొరకు ఆంగ్లంలో అలాగే ఉంచబడింది. thతో కూడిన స్పెల్లింగ్ ప్రపంచ వ్యాప్తముగా ప్రతిసారి శాస్త్రీయ నామములో కూర్చబడింది. జర్మన్ లో, tతో ఉన్న క్రొత్త స్పెల్లింగ్ ఈ మానవులను మరియు లోయను కూడా ఉద్దేశించి వాడబడుతున్నది. నియాండర్తల్ అనేది ఆంగ్లంలో బాగా వ్యాప్తి చెందిన మరొక స్పెల్లింగ్, ఇది ఆ తరువాతి కాలములో చాలా పదకోశములలో ఉదాహరణకు MSN ఎన్కార్టా వంటివాటిలో కూడా ఇవ్వబడగలిగేలా సాధారణ పదము అయినది. ఆర్కైవ్ద్ 2009-11-01.

Neandert(h)aler అనబడే జర్మన్ పదమును ఇలా ఉచ్చరించాలి (దాని స్పెల్లింగ్ తో సంబంధము లేకుండా).[nɛˈandɐˌtʰalɐ] అమెరికన్ ఇంగ్లీష్ మాట్లాడేవారు దీనిని సాధారణముగా ఇలా పలుకుతారు thin ) లో ఉన్న /θ/ (thగా పలుకుతారు మరియు అమెరికన్ శాస్త్రవేత్తలు మాములుగా /t/గా వాడుతుంటారు. బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్ మాట్లాడేవారు దీనిని /t/గా పలుకుతారు, తరువాత tar లోని పొడవైన a,[16]గా జర్మన్ల మాట తీరును పోలి ఉండేలా వాడతారు. ఈ మాటతీరు /niːˈændərθɔːl/ యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో చాలా సాధారణము మరియు ముందుగా US నిఘంటువులలో ముందుగా చోటు చేసుకుంటుంది, ఉదాహరణకు అమెరికన్ హెరిటేజ్ డిక్షనరీ మరియు రాండమ్ హౌస్ డిక్షనరీలు ఈ పదమును కలిగి ఉన్నాయి. UK లో పలికే తీరు /niːˈændərtɑːl/గా ఉన్నది, ఇది కేంబ్రిడ్జ్ ఎడ్వాన్స్డ్ లెర్నర్ ల నిఘంటువు), మరియు ఆక్స్ఫర్డ్ ఎడ్వాన్స్డ్ నిఘంటువు లలో ఇవ్వబడింది.

వర్గీకరణ[మార్చు]

ఫస్ట్ కన్స్ట్రక్షన్ ఆఫ్ నియాండర్తల్ మేల్

కొంత కాలము వరకు శాస్త్రవేత్తలు నియాండర్తల్ లను హోమో నియాందర్థలేన్సిస్ లేదా హోమో సేపియన్స్ నియాందర్థలేన్సిస్ లలో ఏ విభాగము క్రింద తీసుకోవాలి అనే విషయము పై విభేదించేవారు, ఆ తరువాతి కాలములో వాటిని హోమో సేపియన్ల ఉపజాతిగా ఉంచారు.[ఆధారం యివ్వలేదు][17] కొన్ని సమరుప అధ్యయనములలో హోమో నియాందర్థలేన్సిస్ అనేది ఒక ప్రత్యేకమైన జాతి అని, మరే ఇతర జాతికి ఉపజాతి కాదు అన్న భావనను సమర్ధించాయి.[18] వేరే వారు వేరే వేరే అభిప్రాయములు వెలిబుచ్చారు, ఉదాహరణకు యూనివర్సిటీ ఆఫ్ కేంబ్రిడ్జ్ యొక్క ఆచార్యుడు అయిన పౌల్ మెల్లర్స్ ఇలా చెప్పాడు, "సంప్రదాయములు కలిసి పని చేయడము[19] అనేదానికి ఆధారము లేదు" మరియు మిటోకాన్ద్రియాల్ DNA అధ్యయనముల నుండి వచ్చిన ఆధారము ప్రకారము నియాండర్తల్ లు H.సేపియన్స్ ,[20] యొక్క ఉపజాతి కాదు అని తెలుస్తోంది కానీ ఇప్పటి కాలములో వచ్చిన జన్యుపరమైన ఆధారములు వేరేలా సూచిస్తున్నాయి.[4][5]

నియాండర్తల్ లు హోమో సేపియన్ ల వంటివే అయిన తోలి హోమో ల ద్వారా పరిణమించాయి, రెండు కూడా చిమ్ప్ లాంటి పూర్వీకుల నుంచి ఐదు మరియు 10 million సంవత్సరాల క్రితము వచ్చాయి. H. సేపియన్ల వలెనే, నియాండర్తల్ లు ఆస్ట్రలోపిథెకస్ , హోమో హ్యాబిలిస్, హోమో ఇరగాస్టర్తో కూడా సంబంధము కలిగి ఉన్నాయి, సరిగ్గా సరైన వారసత్వము అనేది సరిగా చెప్పలేము. హోమో సేపియన్ లు మరియు నియాండర్తల్ ల మధ్య శరీర నిర్మాణ పరముగా రెంటికీ సంబంధించిన పూర్వీకులు హోమో ర్హొడేసియన్సిస్ లు, వీటి పేరు పురాతనమైన హోమో సేపియన్ ల ధాతువులు, బ్రోకెన్ హిల్ 1 కబ్వేలు 1921లో రోడేసియా యొక్క సరిహద్దులో కనిపెట్టబడిన తరువాత వచ్చింది.

హోమో ర్హొడేసియన్సిస్ లు ఆఫ్రికాలో 0.7 నుంచి 1 million సంవత్సరాల క్రితము వచ్చాయని అంచనా. హోమో ర్హొడేసియన్సిస్ లు అంతకు మునుపు దాదాపు800 thousand ఐరోపాను 800 thousandసంవత్సరాల క్రితము మానవులు ఆ ప్రాంతములో అప్పటికే నివసిస్తున్న హోమో అన్టేస్సర్ లేదా హోమో సేప్రానేన్సిస్ ల ఒక రకముగా ముందు వచ్చిన అంచనాలు తెలిపాయి[clarification needed]. ఈ రెండు రకముల మానవులు యురోపియన్ హోమో హీడ్ఎల్బెర్గేన్సిస్ ల కంటే ముందుగా వచ్చినవి అవి ఉంటాయి; ఏది ఏమైనప్పటికీ, దక్షిణ-పడమర ప్రాంత ఐరోపాలో ఎవరు తయారు చేసారో తెలియని రాళ్ళ ఆయుధములు 1.2 నుంచి 1.56 million సంవత్సరాల క్రితము కనుగొనబడ్డాయి. హోమో హీడ్ఎల్బెర్గేన్సిస్ లు ఐరోపాలో 600,000 సంవత్సరాల క్రితము ఉన్నట్లుగా సీమా దే లాస్ హ్యుసస్ (ఆటప్యురికా కొండ గుహ లో) ఇబెరియన్ వెనిజులాలోని ఆధారము తెలుపుతుంది.

మాలిక్యులర్ ఫిలో జెనెటిక్ ఎనాలిసిస్[21] హోమో ర్హొడేసియన్సిస్[ఉల్లేఖన అవసరం]మరియు హోమో హీడ్ఎల్బెర్గేన్సిస్ లు రెండు కూడా 350,000 సంవత్సరాల క్రితము ఒకే జాతిలా కలిసి పోయి ఉండేది అని, ఆ తరువాత గత 200,000 సంవత్సరాల క్రితము మాత్రమే హోమో హీడ్ఎల్బెర్గేన్సిస్ లు హోమో ర్హొడేసియన్సిస్ లుగా వచ్చాయి మరియు అవే ముఖ్యమైన నియాండర్తల్ మానవులు అయ్యాయి. దీని వలన అసలు నియాండర్తల్ జనాభా హోమో హీడ్ఎల్బెర్గేన్సిస్ ల కంటే ఎక్కువగా ఈరోజులలో ఉన్న మానవులతో సంబంధము కలిగి ఉంటుంది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఈ మధ్య నియాండర్తల్ లు మరియు క్రొత్త తరపు మానవుల మధ్య విజయవంతముగా జరిగిన కలయిక సందేహాస్పదమైన విషయమునకు తెర తీసింది, కనీసము కొన్ని నియాండర్తల్ జానాభాలో ప్రత్యేకముగా తెలుస్తూనే ఉంది.

డిస్కవరీ[మార్చు]

ది సైట్ ఆఫ్ క్లీనే గ్రోటీ వేర్ ది ఫస్ట్ నియాండర్తల్ వాజ్ అన్ఎర్త్ద్డ్ బై మైనర్స్ ఇన్ ది 19 త్ సెంచురీ
లొకేషన్ ఆఫ్ నియాండర్తల్ వాలీ, జర్మనీ. (ది హైలైటెడ్ ఏరియా ఈజ్ ది మోడరన్ ఫెడరల్ స్టేట్ ఆఫ్ నార్త్ రైనే-వెస్ట్ఫాలియా.)

నియాండర్తల్ ల పుర్రెలు మొదటి సారిగా ఎంగ్లిస్, బెల్జియం (1829) లో ఫిలిప్పే-కార్లేస్ స్చేమ్ర్లింగ్ చే కనిపెట్టబడ్డాయి మరియు ఫోర్బ్స్ క్వారీ, గిబ్రల్టార్ (1848) లో, ఆ రకమైన వాటికొరకు వెదకడం సాగించడానికి ముందుగానే అంటే నియెన్దర్ లోయ యొక్క లైమ్ స్టోన్ క్వారీ లోను, దస్స్లెదొర్ఫ్ కు దాగ్గరగా ఉన్న ఎర్క్రంట్ లోను ఆగస్టు 1856 లో దొరికాయి మరియు ఇది చార్లెస్ డార్విన్ యొక్క ఆన్ డి ఆరిజిన్ ఆఫ్ స్పీసీస్ ముద్రించబడడానికి మూడు సంవత్సరాల ముందు జరిగింది.[22]

నియాండర్తల్ 1 గా పిలవబడిన టైప్ స్పెసిమెన్ లు పుర్రె పై ఒక కవచము, రెండు ఫిమోరాలు, కుడి చేతి నుంచి మూడు ఎముకలు, రెండు ఎడమ చేతి నుంచి, ఎడమ నడుము ఎముక భాగము, స్కపుల యొక్క ముక్కలు మరియు పక్కటెముకల భాగములు వంటివి కనుగొన్నారు. దీనిని సంపాదించిన పని వాళ్ళు ఇవి నిజమునకు ఒక ఎలుగు బంటి యొక్క అవశేషములుగా భావించారు. వారు వీటిని అభిలాషి అయిన సహజ వాది అయిన జోహాన్న్ కాల్ ఫుహ్ల్రాట్ కు ఇచ్చారు, అతను ఈ అవశేషములను జీవ శాస్త్రవేత్త అయిన హెర్మన్ సచ్ఆఫ్హాసెన్ కు ఇచ్చాడు. ఇలా కనిపెట్టబడిన విషయము కలిసికట్టుగా 1857లో ప్రకటించారు.

అసలు నియాండర్తల్ లను కనుగొనడము అనేది ఇప్పుడు పేలియోఆంత్రోపాలజీ యొక్క మొదలుగా భావించబడుతున్నది. ఇవి మరియు ఇతర కనిపెట్టబడిన విషయముల వలన వీరే ప్రస్తుత క్రొత్త తరపు మానవుల మూలములు కలిగిన ప్రాచీన యురోపియన్లు మరియు ముఖ్య భూమిక కలిగి ఉండే వారు అని తెలుస్తోంది. అప్పటి నుంచి 400లకు పైగా నియాండర్తల్ ల పుర్రెలు కనుగొనబడ్డాయి.[23]

కాలక్రమం[మార్చు]

స్కాల్ ఫౌండ్ ఇన్ 1886 ఇన్ స్పై, బెల్జియం
ఫ్రంట్ బాన్ ఆఫ్ నియాండర్తల్ చైల్డ్ ఫ్రం ది కేవ్ ఆఫ్ లా గారిజులా
స్కూల్ ఫ్రం లా చాపెల్లి ఆక్స్ సెయింట్స్
  • 1829: నియాండర్తల్ ల పుర్రెలు ఎంగిస్, బెల్జియంలలో కనుగొనబడ్డాయి.
  • 1848: నియాండర్తల్ యొక్క పుర్రె ఫోర్బ్స్' క్వారీలో, గిబ్రల్టార్లోను కనుగొనబడ్డాయి. ఇవి ఆ సమయములో "ఒక పురాతన మానవుడు" అని పిలవబడ్డాయి.
  • 1856: జోహాన్న్ కార్ల్ ఫుహ్ల్రుట్తొలిసారిగా "నియాండర్తల్ మనిషి" అని చెప్ప వీలు కుదిరే ధాతువులను కనిపెట్టాడు, అతను దీనిని ప్రస్తుతము నార్త్ రైనే-వేస్త్ఫాలియా, జర్మనీలో ఉన్న మెట్ట్మన్ కు దగ్గరలో ఉన్న లోయలో నియాండర్తల్ లను కనిపెట్టాడు.
  • 1880: నియాండర్తల్ పిల్ల యొక్క క్రింది దవడ ఒక మంచి సందర్భములో కనిపెట్టబడినది మరియు ఇది ఇతర మౌస్టేరియన్ పనిముట్లు, వంట చేసుకునే పొయ్యిలు మరియు చంపబడిన ఇతర జంతువుల కలేబరములు వంటి చెత్తతో కలిసి ఉంది మరియు ఇది సాంస్కృతిక అవశేషాలను సూచిస్తుంది.
  • 1886: రెండు దాదాపు చక్కగా ఉన్న ఒక స్త్రీ మరియు పురుషుల ఆస్తి పంజరములు బెల్జియం లోని స్పైలో కనిపెట్టబడ్డాయి మరియు ఇవి గొప్ప మౌస్టీరియన్-టైప్ వంటి సాధనములకు దాదాపు 16 అడుగుల లోతులో దొరికాయి.
  • 1899: సాంస్కృతిక అవశేషాలు మరియు అంతరించిపోయిన జంతువుల ఎముకులతో సంబంధం ఉన్న వందల కొద్దీ ఎముకలు స్త్రాటిగ్రాఫిక్ స్థాయిలో వర్ణించబడ్డాయి.
  • 1908: దాదాపు పూర్తి అయిన ఒక నియాండర్తల్ యొక్క ఆస్తి పంజరము మౌస్టేరియన్ పనిముట్లు మరియు వధించబడిన జంతువుల ఎముకలతో కూడి దొరికాయి.
  • 1925: ఫ్రాన్సిస్ టూర్విల్లె-పెట్రె 'గెలిలీ మానవుడు ' లేదా 'గెలిలీ అష్టి పంజరము'లను పలేస్టినే లోని జుట్టియే లోయలో కనిపెట్టాడు, ఇది ప్రస్తుతము వాడి అముద్ (ప్రస్తుత ఇజ్రాయిల్) లో ఉంది.
  • 1953–1957: రాల్ఫ్ సోలేకి తొమ్మిది నియాండర్తల్ ల ఆస్తి పంజరములను ఉత్తర ఇరాక్ లోని షనిడర్ లో బయల్పరచాడు.
  • 1975: నియాండర్తల్ ల కాళ్ళ పై ఎరిక్ త్రిన్కస్యొక్క పరిశోధనలో అవి ఈ తరపు మనుషుల లానే నడిచేవి అని తేలింది.
  • 1987: ఇజ్రాయిల్ లో దొరికిన ధాతువులను బట్టి థెర్మోల్యుమినేస్స్నే ఫలితములు కేబరాకు 60,000 BPకు చెందినవి మరియు మనుష్యులు కఫ్క్యాజేకు 90,000 బప్ కు ముందు చెందినవి అని ఎలెక్ట్రాన్ స్పిన్ ప్రతిధ్వని (ESR) ద్వారా కఫ్క్యాజే (90,000 BP) మరియు Es స్ఖుల్ లు (80,000 BP)క్రితమువి అని నిర్ధారించబడ్డాయి.
  • 1991: ESR రోజులు కఫ్క్యాజే మరియు స్ఖుల్ ల నుంచి చూస్తే టబున్ నియాండర్తల్ లు ఇప్పటి మానవుల జాతికి సమకాలీనులు అని తెలుస్తోంది.
  • 1997: మాతిహస్ క్రింగ్ మొదలైనవారులు తొలిసారిగా నియందర్ లోయలో నియాండర్తల్ ల మైటోకాన్ద్రియాల్ DNA (mtDNA) ను, ఫెల్డ్హోఫర్ గ్రోట్తో నుండి ఒక ధాతువును తీసుకుని వాటిని విస్తరించాడు.[24]
  • 2000: కాకసస్ లోని మేజ్మైకా గుహలో చనిపోయిన నియాండర్తల్ (29,000 BP)పిల్ల నుంచి DNA ను ఇగోర్ ఒవ్చిన్నికోవ్, కిర్స్టన్ లైడెన్, విలియం గుడమన్ మొదలైనవారు తిరిగి సంపాదించగలిగారు.[25]
  • 2005: దిమాక్స్ ప్లాంక్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎవల్యుషనరీ యాన్త్రోపాలజీనియాండర్తల్ ల జన్యువును తిరిగి తయారు చేయడానికి ఒక ప్రాజక్ట్ మొదలు పెట్టింది.
  • 2006: ది మాక్స్ ప్లాంక్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎవల్యుషనరీ యాన్త్రోపాలజీ తాను నియాండర్తల్ యొక్క జన్యువును తిరిగి తయారు చేయడములో కనెక్టికట్ లో ఉన్న 454 లైఫ్ సైన్సెస్తో కలిసి పని చేస్తానని అందరకు తెలిపింది.
  • 2009: ది మాక్స్ ప్లాంక్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎవల్యుషనరీ ఆంత్రోపాలజీ తము "మొదటి చిత్తు" నియాండర్తల్ జన్యువును తయారు చేసామని ప్రకటించింది.[26]
  • 2010: నియాండర్తల్ జీనోమ్ ను ఈ తరపు ఆరికా మరియు యురేషియా ప్రాంతపు మానవులతో పోల్చి చూసినప్పుడు ఆఫ్రికన్ లు కాని వారి 1–4% జన్యువులు నియాండర్తల్ ల జన్యువులతో సమముగా ఉన్నాయి.[4][5]
  • 2010: హోమో సేపియన్ల ప్రభావమునకు దూరముగా నియాండర్తల్ ల పనిముట్లు ఉండడము చూసిన తరువాత ఈ జాతులు వాటి అంతట అవే పనిముట్లను తయారు చేసుకోగలిగిన ప్రజ్ఞ కలిగి ఉన్నాయని మరియు అంతకు ముందు భావించిన దానికంటే ఎక్కువగా కుడా తెలివైనవి సూచన లభిస్తోంది. ఇంకా, నియాండర్తల్ లు అంతకు ముందు అనుకున్నట్లుగా హోమో సేపియన్లతో చాలా దగ్గర సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు అని బహుశా అవి ఉపజాతి అయి ఉండవచ్చు అని ఒక అభిప్రాయము వచ్చింది.[27]

పెరిగే ప్రదేశాలు మరియు పరిధి[మార్చు]

సైట్స్ వేర్ టిపికల్ నియాండర్తల్ ఫాసిల్స్ హావ్ బీన్ ఫౌండ్.

తొలి తరము నియాండర్తల్ లు ఆఖరి హిమనీ నదము యొక్క సమయము అయిన 100,000 సంవత్సరాల కాలములో బ్రతికి ఉన్నాయి. ఈ హిమనీ నదము యొక్క సమయము నియాండర్తల్ లకు చాలా ఎక్కువ నష్టము కలిగించినందున, అంతకు ముందు జాతుల గురించి తెలియ రాలేదు. అవి కొంచెంగా మిగిలిన దేశములలో హిమనీ నదము ఉన్న దక్షిణ ప్రాంతము ఐరోపా,ఇంకా దాదాపుగా 50 పారలల్ ఉత్తరము మరియు పడమర ప్రాంతపు ఐరోపా, గ్రేట్ బ్రిటన్ [28] యొక్క దక్షిణ తీర ప్రాంతము, మధ్య ఐరోపా మరియు బాల్కన్ లు,[29] ఉక్రెయిన్ లోని కొన్ని ప్రాంతములు మరియు పడమర రష్యాలోని కొన్ని ప్రాంతములు మరియు ఐరోపా బయట ఉన్న జాగ్రోస్ పర్వతములు మరియు లేవంట్ లు ఉన్నాయి.

నియాండర్తల్ ల అవశేషములు ఇప్పటి వరకు ఆఫ్రికాలో కనుగొనబడలేదు కానీ అవి ఆఫ్రికాకు దగ్గరలోని గిబ్రల్టార్ మరియు లేవంట్ లలో కనుగొనబడ్డాయి. కొన్ని లేవంటైన్ ప్రాంతములలో, నియాండర్తల్ లు హోమో సేపియన్ లు అంతరించి పోయిన తరువాత కుడా చాలా కాలము ఉన్నాయి. తూర్పు మెడిటేరియన్ ప్రాంతములలో క్షీరదముల శిలాజములు నియాండర్తల్ లు ఉన్న సమయములోనే చలిని తక్కుకునే ఇతర జంతువులు ఉండేవని సూచించేవి. దీని అర్ధము నియాండర్తల్ లు H. సేపియన్ ల కంటే చక్కగా చల్లటి వాతావరణమును తట్టుకునే శక్తి కలిగి ఉండేవని నిజమునకు మధ్య తూర్పు ప్రాంతమునకు చెందిన కొన్ని అతి చల్లటి వాతావరణ సమయములో ఈ నియాండర్తల్ లు H. సేపియన్ ల స్థానములోకి వచ్చేసాయని తెలుస్తోంది. ఆ సమయములలో హోమో సేపియన్లు మాత్రమే మానవులను పోలి ఉన్నాయని అనిపిస్తుంది మరియు నియాండర్తల్ లు దక్షిణ-పడమర ప్రాంత కొత్త ఇజ్రాయిల్ ప్రాంతములో ఎపుడైనా నివసించిన దాఖలాలు లేవు. వాతావరణము మరింతగా వేడిగా మారడము మొదలు అవ్వగానే, నియాండర్తల్ లు, ఇతర చలిని తట్టుకునే క్షీరదముల జాతులతో సహా ఉత్తర ప్రాంతమునకు తిరిగి వెళ్ళిపోయాయి. ఈ వాతావరణ ప్రభావము వాటి జనాభా పై "క్రొత్త" తరమునకు చెందిన ప్రజలు నియాండర్తల్ పై పోటా పోటీగా లాభము తీసుకోవడానికి ముందుగా జరిగింది, ఈ మార్పులు అనేవి నియాండర్తల్ లు అసలు లేకుండా పూర్తిగా "క్రొత్త" తరమునకు చెందిన మానవుల ఆధిపత్యము పెరిగే వరకు పది వేల సంవత్సరాల క్రితము జరిగింది, కొంత సంకరము జరిగినప్పటికీ అది అంతగా లెక్కలోకి రాదు.[30]

దక్షిణ ఆఫ్రికా, ఐరోపా వంటి మరియు పడమర/మధ్య ఆసియా నియాండర్తల్ ల మానవ జీవితములో ప్రత్యేకమైన అభివృద్ధి జరిగింది,కానీ వేరు నిజమైన నియాండర్తల్ లు కాదు. అలాంటి ఒక ఉదాహరణ కావాలంటే రోదేషియాన్ మానవుడు హోమో ర్హోదేసియన్సిస్లు వంటి వారు ఒకప్పుడు మరే ఇతర యురోపియన్ నియాండర్తల్ లు రావడానికి ముందుగానే ఉన్నారు, కానీ వేరిలో ఇప్పటి తరమునకు చెందిన పళ్ళు మరియు కొంత H. రోదేన్సియసిస్ జనాభాలు ఇప్పటి తరపు హోమో సేపియన్స్ సేపియన్స్ బయటపడ్డాయి.

ఈ రోజు వరకు, పడమర/మధ్య యురేషియన్ నియాండర్తల్ లలా ఉన్న ఒకే లాంటి ప్రజల మధ్య ఎలాంటి దగ్గర సంబంధము కానీ కనిపెట్టబడలేదు, కనీసము యురేషియన్ నియాండర్తల్ ల మరియు H. ర్హోదేసియాన్సిస్ లు వేరు వేరుగా పరిణామము చెందినట్లుగా తెలుస్తోంది మరియు అంతకు ముందు నియాండర్తల్ ల కంటే కలిసి పరిణామము పొందినట్లుగా తెలుస్తోంది.

ఐరోపా లేదా పడమర మరియు మధ్య ఆసియా ప్రాంతములకు చెందినవి కాకుండా మరే ఇతర ప్రాంతపు వాటినైనా ప్రస్తుతము జరిగిన పరిశోధన మరియు దొరికిన శిలాజముల ఆధారములతో అసలు నియాండర్తల్ అనడం కష్టము మరియు తప్పు కూడా. నిజమైన నియాండర్తల్ లు బహుశా తూర్పు నుండి అల్టాయి పర్వతముల వరకు వ్యాపించాయి, ఇంకా తూర్పు నుంచి దక్షిణము వైపుకు కాదు మరియు ఆఫ్రికా లోకు అసలు వెళ్ళలేదు.నియాండర్తల్ ల వ్యాప్తి ఆఫ్రికా లోని దక్షిణ ప్రాంతపు భూమి "క్రొత్త తరపు" H.సాప్ లచే 160,000 సంవత్సరాల క్రితము వాటి రాకకు పూర్వమే ఉంది.

ఉత్తమ జాతికి చెందిన నియాండర్తల్ ల శిలాజములు ఉత్తర జర్మనీ నుండి ఇజ్రాయిల్ వరకు మరియు మెడిటేరియన్ దేశములు అయిన స్పైన్[31] మరియు ఇటలీ[32]లు దక్షిణ ప్రాంతములో మరియు పడమర ప్రాంతము నుండి ఇంగ్లాండ్ మరియు పోర్చుగల్ లు, తూర్పు ప్రాంతములో ఉజ్బెకిస్తాన్లు వంటి పెద్ద ప్రదేశములలో ఉండేవి. ఈ ప్రదేశము మొత్తములో ఒకేసారి ఉండేవి కాదు. చల్లటి సమయము అయిపోతూ ఉంటే వాటి వ్యాప్తి ఉన్న దక్షిణ ప్రాంత సరిహద్దు చిన్నది అయిపోతూ ఉంటుంది. మరోలా చూస్తే, వాటి శిలాజములు చెప్పిన ప్రకారము ఉన్న ప్రదేశము వాటి చేత ఆక్రమించబడిన నిజమైన దక్షిణ ప్రాంత సరిహద్దు కాదు, మధ్య శిలా యుగమునకు చెందిన పొరపాటు వలన దక్షిణముగా, 60° న వరకు రష్యన్ మైదానములో కూడా ఉన్నట్లుగా తెలుస్తోంది.[33] ఈ మధ్య దొరికిన ఆధారములు నియాండర్తల్ ల వ్యాప్తి1,250 miles (2,010 km) తూర్పు నుండి దక్షిణమునకు సైబీరియా వరకు, అట్లై పర్వతముల వరకు వ్యాప్తి చెందినట్లు తెలుస్తోంది.[34][35]

శరీర శాస్త్రం[మార్చు]

నియాండర్తల్ శరీర శాస్త్రము ఇప్పటి తరమునకు చెందిన మానవుల శరీరము కంటే చాలా గట్టిగా, బలముగా ఉంటుంది.

ప్రవర్తనా సరళి[మార్చు]

నియాండర్తల్ లు దాదాపు మాంసాహారులు[11][12] వారు రాళ్ళతోను, చెక్కలతోను, ఆయుధాలు తయారు చేయగలిగేవారు, వారికి స్వంత భాష ఉండేది (దీని స్వభావము గురించి ఏప్పుడు చర్చలు జరుగుతున్నాయి) మరియు ఒక చోట సముహములుగా బ్రతుకుతూ ఉండేవారు[36]. జంతు చర్మాలను దుస్తులుగా శరీరాన్ని కప్పుకునేవారని, మరణించిన వారిని సమాధి చేసేవారని పరిశోధనల్లో తేలినవి.

జన్యురాశి[మార్చు]

ముందుగా జరిగిన పరిశోధనలు మైటోకాన్ద్రియాల్ DNA (mtDNA) పైనే శ్రద్ధ చూపించాయి, దీని వలన కేవలము తల్లి తరఫున వస్తున్న వారసత్వము మరియు దాని వలన వచ్చే జన్యుపరమైన ఇబ్బందులు మాత్రమే తెలుస్తాయి, దీని వలన నియాండర్తల్ మరియు ఇతర ప్రజల మధ్య అయి ఉండవచ్చు అని భావింపబడే సంకరమునకు సంబంధించిన వివరములు తెలుసుకోవడానికి ఇది అంతగా ఉపయుక్తము కాదు.

1997లో, 30,000 ఏళ్ళ క్రితము బ్రతికిన నియాండర్తల్ ఎముకల నుంచి జన్యు శాస్త్రవేత్తలు చిన్న DNA వరుసను తీయగలిగారు.[37]

జులై 2006లో, ది మాక్స్ ప్లాంక్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎవల్యుషనరీ యాన్త్రోపాలజీ మరియు 454 లైఫ్ సైన్సెస్ లు తాము రాబోయే రెండు సంవత్సరాలలో నియాండర్తల్ జన్యువును తయారు చేస్తామని ప్రకటించారు. ఈ జన్యువు దాదాపు మనిషి జన్యువు అంత పరిణామము కలిగి ఉంటుంది అని ఉహించబడినది మరియు మూడు బిలియన్ల మూల జతలు ఉంటాయని మరియు చాలా జన్యువులను పంచుకుంటాయని భావించబడింది. ఈ పోలిక నియాండర్తల్ లు అర్ధం చేసుకోవడానికి మరియు మానవుల మరియు వారి మెదడుల పరిణామ క్రముమును కూడా అర్ధం చేసుకోవడానికి పనికి వస్తుంది అని ఆశించబడింది.[38]

స్వంతే పాబో 70 కంటే ఎక్కువ నియందర్తాల్ నమూనాలను పరీక్ష చేసాడు. ముందుగా 38,000 సంవత్సరాల పూర్వము నుంచి ఉన్న,విన్దిజా గుహలో కనుగొనబడిన ఒక ఫెముర్ ఎముక ముక్కను DNA వరుసలు కనిపెట్టడానికి వాడుకున్నాడు, క్రోషియా, 1980 లో హోమో నియందర్తలేన్సిస్ మరియు హోమో సేపియన్ లు దాదాపు 99.5% వరకు ఒకేలాంటి DNA ను కలిగి ఉన్నాయి, ఈ రెండు జాతులు దాదాపు 500,000 సంవత్సరాల పూర్వము ఒకే పూర్వీకులను కలిగి ఉన్నాయి. నేచర్ పత్రికలో వస్తున్న ఒక వ్యాసములో[39]జాతులు రెండుగా విడిపోయింది 516,000 సంవత్సరాల పూర్వము అని లెక్కించి వ్రాయబడినది, అదే శిలాజముల లెక్క ప్రకారము అది 400,000 సంవత్సరాల పూర్వము అని తెలుస్తోంది.[40] 2007లో జరిగిన ఒక అధ్యయనము ఇలా విడిపోవడము ఇంకా పూర్వము దాదాపు 800,000 సంవత్సరాల క్రితము జరిగింది అని తెలిపింది.[41]

బెర్కిలీ, కాలిఫోర్నియా, లారెన్స్ బెర్క్లీ నేషనల్ లాబొరేటరీకు చెందిన ఎడ్వర్డ్ రూబిన్ నియాండర్తల్ ల జన్యువు పై పరీక్షలు జరిపి మానవులు మరియు నియాండర్తల్ DNA లు దాదాపు 99.5% నుండి 99.9% వరకు ఒకేలా ఉన్నాయి అని తెలిపాడు.[42][43]

2006 నవంబరు 16 న లారెన్స్ బెర్క్లీ నేషనల్ లాబొరేటరీ ప్రత్రికా ముఖముగా ఒక ప్రకటన చేసింది, అందులో నియాండర్తల్ లు మరియు మానవులు బహుశా సంయోగము చెందలేదు అని అభిప్రాయము వ్యక్తము చేసింది.[44] U.S. డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ ఎనేర్జీ'స్ లారెన్స్ బెర్కిలీ నేషనల్ లాబొరేటరీ మరియు జాయింట్ జీనోమ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (JGI)ల డైరెక్టర్ ఐన ఎడ్వర్డ్ M. రూబిన్ 38,000 సంవత్సరాల వయస్సు కలిగిన విన్దియా నియాండర్తల్ ఫెముర్ యొక్క జీనోమిక్ కేంద్రీయ DNA (nDNA) లోని (0.00002)వ వంతును తయారు చేసాడు. వారి లెక్కల ప్రకారము రెంటికీ ఒకటే అయిన పూర్వీకులు దాదాపు 353,000 సంవత్సరాల క్రితము ఉండేవారు మరియు రెండు జాతులుగా విడిపోయి 188,000 సంవత్సరాలు అయినది అని తెలుస్తోంది. వారి ఫలితములు ఇప్పటి తరమునకు చెందిన మానవుల మరియు నియాండర్తల్ ల జన్యువులు దాదాపు 99.5% శాతము ఒకటే అని తెలిపాయి, కానీ ఈ రెండు జాతుల జన్యువులలో ఇంత దగ్గరితనము ఉన్నప్పటికీ, మరియు ఈ రెండు జాతులు ఒకేసారి ఒకే ప్రాంతములో వేల సంవత్సరాల పాటు కలిసి బ్రతికినప్పటికినీ, రూబిన్ మరియు అతని జట్టు సభ్యులు ఎవరు ఈ రెండు జాతుల సమాగమమును గురించిన ఎలాంటి ఆధారమును కనిపెట్టలేకపోయారు. రూబిన్ "ఈ రెండు మానవ జాతుల సమాగమమును గురించి సరిగ్గా నిర్ధారించలేకపోయినప్పటికీ, నియాండర్తల్ ల కేంద్రీయ విశ్లేషణ ఇలా చెప్పుకోతగ్గ స్థాయిలో జరిగి ఉండి ఉండవచ్చు అని సూచిస్తోంది" అని అన్నాడు.[45]

2008 లో జర్మనీ, మున్సిచ్ లో ఉన్న మాక్స్ ప్లాంక్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎవల్యుషనరీ ఆంత్రోపాలజీకు చెందిన రిచర్డ్ E. గ్రీన్ మొదలైనవారు నియాండర్తల్ ల మొత్తము మైటో కాన్ద్రియాల్ DNA (mtDNA)యొక్క పూర్తి వరుసను ప్రచురించాయి మరియు ఇలా చెప్పాయి " నియాండర్తల్ లు ఇతరపు మానవుల కన్నా చాలా సమయములలో చిన్న చిన్న జనాభా సంఖ్య పై తమ ప్రభావమును కలిగి ఉన్నాయి".[46] నేచర్లో గ్రీన్ మొదలైనవారు కనుగొనిన విషయముల గురించి వ్రాస్తూ, జేమ్స్ మోర్గాన్ mtDNA శ్రేణి నియాండర్తల్ లు అక్కడ నివసించాయి అనడానికి ఒక ఆధారము అని "చిన్న మరియు వేరు పడిన జనాభా, మరియు ఇవి బహుశా వాటి మానవ పోరుగుతో సంయోగం చెందలేదు అని చెప్పారు."[47][48]

అదే ప్రచురణలో, స్వాంటే పాబో అంతకు ముందు మాక్స్ ప్లాంక్ ఇన్స్టిట్యుట్ లో చేసిన పనికి సంబంధించిన విషయమును "కాలుష్యము అనేది చాలా పెద్ద విషయము" అని రహస్యమును విప్పాడు మరియు ఆ తరువాత వారు తమ నమూనాలో 11% శాతము మొత్తము ఇప్పటి మానవుల DNA అన్న విషయమును తెలుసుకోగలిగారు.[49][50] అప్పటి నుంచి, సరైన ప్రాంతాములలో తయారు అయ్యే పని ఎక్కువగా చేయబడినది మరియు నాలుగు జతల కాళ్ళ "టాగులు" నియాండర్తల్ ల DNA తో ఉంచేవారు, దీని వలన DNAను గుర్తించడానికి వీలు కలిగేది.

పాబో ప్రకారము మూడు బిలియన్ల న్యుకియోటైడ్ లు తయారు చేయబడ్డాయి, మరియు మానవులు మరియు నియాండర్తల్ ల మధ్య మూడవ వంతు విశ్లేషణ కూడా ఆ రెంటి మధ్య ఉన్న సంబంధమును తెలపలేకపోయాయి. ఇదే విషయము పై రెండు సంవత్సరాల తరువాత నూనాన్ తన పనితో గెలిచాడు. మైక్రోసేఫాలిన్ వేరియంట్ అనేది ఆఫ్రికా బయట చాలా మామూలు, ఇది నియాండర్తల్ లు ఉన్న ప్రాంతములో కనుగోనమని చెప్పబడినది మరియు ఇది మానవులలో మెదడు బాగా పెరగడానికి కారణము, ఇంకా ఇది నియాండర్తల్ లలో కనుగొనబడలేదు. అలాగే అతి పాత యురోపియన్ లలో ముఖ్యముగా కనుగొనబడిన MAPT వేరియంట్ కూడా నియాండర్తల్ లలో కనుగొనబడలేదు.[49]

ఏది ఏమైనప్పటికీ, మొదటి నియాండర్తల్ ల జన్యువు యొక్క తొలి చిత్తు పత్రి వీరి చేతనే మే 2010లో వెలువరించబడినది మరియు ఆయా జాతుల మధ్య సంగమము జరిగి ఉండవచ్చు అని అభిప్రాయము తెలుపుతోంది.[4][5] ఈ అధ్యయనమును నడిపించిన పాబో "మనలో ఆఫ్రికా బయట ఉండే వారు చిన్న నియాండర్తల్ DNA ను తమతో పాటు మోసుకుని తిరుగుతున్నారు" అని అన్నాడు. "నియాండర్తల్ ల నుంచి వచ్చిన జన్యువుల సమాచారము 1 నుంచి 4 శాతమునకు ఉంది." ఇది ఆఫ్రికన్ కాని వారిలో ఈ రోజున ఇది చిన్నది కాని నిజమైన పూర్వీకుల శాతము" అని ఈ అధ్యయనము పై పనిచేసిన డాక్టర్.డేవిడ్ రీచ్ ఆఫ్ హార్వర్డ్ మెడికల్ స్కూల్, బోస్టన్ అన్నారు. ఈ అధ్యయనములో నియాండర్తల్ జన్యువును చైనా, ఫ్రాన్స్, సబ్-సహారాన్ ఆఫ్రికా మరియు పపు న్యూ గినియాకు చెందిన ఐదు వేరు వేరు మానవులతో పోల్చి చూడబడింది. కనిపెట్టబడిన విషయము ఏమిటి అంటే ఇద్దరు ఆఫ్రికన్ల ద్వారా నిర్వచించబడిన బేస్ లైన్ తో పోల్చి చూస్తే ఆఫ్రికన్లు కాని వారికీ దాదాపు 1 నుండి 4 శాతము నియాండర్తల్ ల జన్యువులు ఉన్నాయి. దీని అర్ధము నియాండర్తల్ ల జన్యువులు ఇప్పటి తరము మానవులకు వస్తున్నాయి అంటే ఈ రెండు జాతుల జనాభా మధ్య సంయోగము జరిగింది అని తెలుస్తోంది. ఈ మూడు ఆఫ్రికన్ కాని వారి జన్యువులు ఒకే లాంటి నియాండర్తల్ ల జన్యువుల వరుసలు చూపిస్తున్నాయి కాబట్టి, ఇప్పటి తరము మానవులు ఆఫ్రికా నుంచి బయటకు వలస వస్తున్నప్పుడు, బహుశా మధ్య తూర్పు ప్రాంతములలో సంయోగము జరిగి ఉండాలి. మానవుల నుండి నియాండర్తల్ లకు జన్యువులు వచ్చినట్లుగా ఏమి ఆధారములు కనుగొనబడలేదు. ఇది వస్తుంది అని కూడా అనుకోకూడదు ఎందుకంటే చిన్న మానవ సమూహము మరియు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్న నియాండర్తల్ ల మధ్య సంబంధములు ఏర్పడ్డాయి. చాలా కొద్దిగా మాత్రమే ఈ సంయోగములు జరిగి ఉన్నట్లుగా తెలుస్తోంది, ఎందుకంటే అది బహుసా వలసల తోలి దశలో జరిగినట్లుగా ఉంది.[4]

సంయోగము అనేదాని గురించి తెలపడానికి ఇంటర్ బ్రీడింగ్ అనేది ఖర్చులేని విధానము అని, జన్యువులను తెలుసుకోవడానికి సరైన పద్ధతి అయినప్పటికీ, రచయితలు వేరే అవకాశము ఉన్న సంగతిని పూర్తిగా విస్మరించలేదు, ఇందులో ఆధారభూతమైన జనాభా అయిన ఆఫ్రికాకు చెందని జనాభాలో అప్పటికే నియాండర్తల్ ల జన్యువులు ఉన్నాయి మరియు వేరే ఆఫ్రికన్ల కంటే ఎక్కువగా నియాండర్తల్ లతో సంబంధములు కలిగి ఉన్నారు, ఇది పురాతన కాలము నుంచి ఆఫ్రికాలో వస్తున్న జన్యుపరమైన విభాగముల వలన వస్తుంది.[4]

ఇప్పటి తరము మానవుల మరియు నియాండర్తల్ ల మధ్య తేడాగా ఉన్న జన్యువులు RPTN, SPAG17, CAN15, TTF1 మరియు PCD16 .[4]

వినాశక కారకమైన హైపాథాసిస్[మార్చు]

దాదాపు 25,000 వేల సంవత్సరాల పూర్వము నుండి నియాండర్తల్ లు శిలాజముల నమోదు నుంచి మాయము అయిపోయాయి. మౌస్టేరియాన్ సంస్కృతి యొక్క ఆఖరు ఆనవాళ్ళు (మానవుల జాడ లేకుండా) గిబ్రల్టార్ యొక్క దక్షిణం వైపు చూస్తున్న తీర ప్రాంతము లోపలికి ఉన్న గోర్హం'స్ గుహలలో దాదాపు 30,000 నుండి 24,500 సంవత్సరాల పూర్వము కనిపెట్టబడ్డాయి. వీలైన ప్రకృతి చిత్రములు ఇలా ఉన్నాయి:

  1. నియాండర్తల్ లు ఇప్పటి మానవుల కంటే ప్రత్యేకమైన జాతి మరియు (వాతావరణములో మార్పులు మరియు మానవులతో సంబంధములు కలగడము వలనా)అంతరించి పోయాయి మరియు ఆ తరువాత వాటి స్థానములోకి H. సేపియన్లు వచ్చి చేరాయి మరియు అవి 80 లలో అలవాటు పడిపోయాయి.[51] H. సేపియన్ల నుండి వచ్చిన పోటీ కూడా బహుశా నియాండర్తల్ లు అంతరించి పోవడానికి ఒక కారణము అయి ఉండవచ్చు.[52] జరేడ్ డైమండ్ ఒక క్రూరమైన గొడవ మరియు స్టాన భ్రంశము కారణము అయి ఉండి ఉండవచ్చు అని సూచించాడు.[53]
  2. నియాండర్తల్ లు హోమో సేపియన్ ల సమకాలీనులు మరియు ఇంటర్ బ్రీడింగ్ అనే పద్ధతి వలన నశించి పోయాయి.
mtDNA-బేస్డ్ సిములేషన్ ఆఫ్ మోడరన్ హుమన్ ఎక్స్పాన్స్హన్ ఇన్ ఐరోపా స్టార్టింగ్ 1600 జెనరేషన్స్ ఎగో.నియాండర్తల్ రేంజ్ ఇన్ లైట్ గ్రే.[54]

జోర్డాన్ సూచన[ఎవరు?]:"ఒక సహజమైన జాలి మరియు తీక్షణముగా దురదృస్టమును ఎదుర్కున్న నియాండర్తల్ ల పట్ల ఉన్నాయి, కానే అది జరిగి పోయింది." జోర్డాన్, అయినప్పటికీ, కొంత వరకు జాతుల మధ్య సంయోగము జరిగింది అని చెప్పలేదు, కానీ పూర్తిగా నియాండర్తల్ లుగా ఉండిపోయినవి ఆరిగ్నశియాన్ లచే వధించబడి అంతరించి పోయాయి.[30]

వాతావరణ మార్పు[మార్చు]

దాదాపు 55,000 సంవత్సరాల పూర్వము, వాతావరణము అత్యంత చల్లని వాతావరణము మరియు కొంచెం చల్లగా ఉన్న వాతావరణముల మధ్య అదే పనిగా కొన్ని దశాబ్దముల పాటు ఉగిసలాడింది.[ఉల్లేఖన అవసరం] నియాండర్తల్ ల శరీరము అత్యంత చల్లని వాతావరణమును తట్టుకునేలా వాటి పొడుచుకు వచ్చిన చాతీలు మరియు మోకాలు వంటివి కరో-మాగంస్ కంటే ఎక్కువగా శరీరము యొక్క వేడిని కాపాడుకుంటాయి. ఏది ఏమైనప్పటికీ, నియాండర్తల్ ల వలన తట్టుకో వీలు కాని స్థాయిలో వాతావరణములో మార్పులు జీవావరణములో కూడా చాలా మార్పులు తెచ్చింది. ఈ వాతావరణములో మార్పులు ఏ స్థాయిలో ఉండేవి అంటే అప్పుడు పెరుగుతున్న చెట్లు మరియు జంతువులూ ఒక్క జీవిత కాలము కూడా పూర్తి కాకుండానే వేరే వాటితో తమ ఉనికిని కోల్పోయేవి. నియాండర్తల్ లు దాగుకుని చేసే దాడులు ఫలితము ఇవ్వలేకపోయాయి, ఎందుకంటే గడ్డి మైదానాలు చెట్లతో ఆక్రమించబడ్డాయి. పెద్ద సంఖ్యలో నియాండర్తల్ లు ఈ వాతావరణములోని మార్పుల వలన మరణించాయి, ఇది 30,000 సంవత్సరాల క్రితము బాగా ఊపు అందుకున్నది.[55]

నియాండర్తల్ ల శరీరము తీరు పై జరిగిన అధ్యయనములలో వాటికి ఈ పరిస్థితులలో బ్రతకడానికి వేరే జాతుల కంటే ఎక్కువ శక్తి అవసరము అని తెలుస్తోంది. వారి శక్తి అవసరములు రోజుకు 100-350 కాలరీల కంటే ఎక్కువగా ఉంది, ఇది ఇప్పటి తరము మగవారు 68.5 kg మరియు స్త్రీలు 59.2 kg లు ఉంటే కావలసినంత శక్తి అని తెలుస్తోంది.[56] ఆహారము యొక్క కొరత ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఈ తేడా నియాండర్తల్ లు అంతరించిపోవడములో ముఖ్య భూమిక పోషించింది.[55]

H. సేపియన్ లతో పాటుగా కలిసి ఒకే సమయములో బ్రతకడము[మార్చు]

ఆరిగ్నసియాన్ సంప్రదాయమును తయారు చేసిన మానవుల గురించి ఎలాంటి సరైన ఆధారములు లేవు, అయినప్పటికీ పడమర ప్రాంతము శారీరికముగా ఇప్పటి మానవులపై (AMHs)తమ ప్రభావమును మొత్తము ఐరోపాలో కలిగి ఉంది, ఇంకా ఆరిగ్నసియాన్ ల తొలి రోజుల గురించి చర్చలు నడుస్తూనే ఉన్నాయి. ప్రస్తుతము, పాత కాలపు యురోపియన్ లు శరీర ధర్మము ప్రకారము ఇప్పటి హోమో సేపియన్ లను వాటి బలమైన మానవుల వంటి దృష్టితో చూపించబడతాయి, ఇవి పెస్తేరాకు ఒఆసే (దక్షిణ పడమర రోమానియా)లో 34–36 thousand సంవత్సరాల క్రితము కనుగొనబడ్డాయి. జర్మన్ సైట్ వోగల్ హెర్డ్ లో మావన ఆస్తి పంజరములు ఇప్పటికీ ఉన్నాయి, ఇప్పటి వరకు కొత్త హోమో సేపియన్ లు మరియు అరిగ్నశియాన్ సంప్రదాయముల మధ్య మేలు కలయికగా వీటిని అనుకుంటారు, ఇప్పటి అమర్యాదగా చొరబడిన నియోలితిక్ సమాధులను అరిగ్నశియాన్ లకు చెపుతారు మరియు ఆ తరువాత వోగెల్ హెర్డ్ కు చెందిన శిలాజములను 3.9–5.0 thousandసంవత్సరాల క్రితమునకు చెందినవిగా చెపుతారు.[57] ఇప్పటి వరకు, ఐరోపా లోకి మొదటి మానవుల వ్యాప్తి అనేది పరీక్షల వలన కానీ లేదా చక్కగా రోజులు ఇవ్వబడిన AMH శిలాజముల వలన కానీ తెలియరాదు, దాన్యుబే యొక్క "ఐరన్ గేట్స్" యొక్క పడమర ప్రాంతము 32 thousandరెండు సంవత్సరాల క్రితము చూడబడింది.[58]

[59] తత్ఫలితముగా,జీవ సంబంధ మరియు సంప్రదాయముల మధ్య నియాండర్తల్ లు మరియు ఇతర మానవ సమూహాలు 50 నుండి 30 thousand సంవత్సరాల క్రితము వరకు చాలా ఎక్కువగా చర్చనీయంశము అయింది.[59] యురేషియన్ జెనెటిక్ పూల్ 30 thousand సంవత్సరాల పూర్వము జరిగిన తరువాత గ్రవేట్టియాన్ లను ఆరిగ్నశియాన్ ల కంటే ఎక్కువగా ఇప్పటి మానవుల శరీరము తీరు కలిగిన వారుగా చెప్పాలనే ఒక క్రొత్త ఆలోచన బయలుదేరింది.[59] దానికి తగినట్టుగానే, హాంబర్గ్ కు దగ్గరగా హహ్నోఫెర్సండ్ లో ఎల్బే రివర్ బాంక్ లో కనుగొనబడిన మానవ ఆస్తిపంజరము ఒకప్పుడు రేడియో కార్బన్ తో కూడి ఉండి 36,000 సంవత్సరాల క్రితముది అని తెలుస్తోంది మరియు నియాండర్తల్ లు మరియు ఇప్పటి మానవుల మధ్య సంయోగము జరిగి ఉంటుంది అనే దానికి ఒక ఆధారముగా నిలచింది. ప్రస్తుతము ఇదే అత్యంత క్రొత్త మధ్య రాతి యుగముగా భావించబడుతున్నది .[60]

సంయోగములకు చెందిన భావన[మార్చు]

నియాండర్తల్ లు అంతరించిపోకుండా చూడడానికి మరొక మార్గము క్రో-మాన్యాన్ జానాభాతో వాటి సంయోగము జరిపించడమే అని భావించారు. ఇది ఇప్పటి ఆఫ్రికన్ మూలములకు వ్యతిరేకము కావచ్చును, ఎందుకంటే నియాండర్తల్ ల నుంచి యూరోపియన్ లకు కొంత జన్యు భాగము వచ్చింది అనే భావన అప్పటికే బాగా ఉంది.

మాటల ద్వారా ఈ సంయోగ సిద్ధాంతమును వాషింగ్టన్ విశ్వవిద్యాలయమునకు చెందిన ఎరిక్ త్రిన్కాస్ బాగా సమర్ధించాడు.[61] త్రిన్కాస్ చాలా శిలాజములు ఇలాంటి సంయోగ ఫలితములు అని అభిప్రాయపడ్డాడు, వాటిలో "లాగర్ వేల్హో యొక్క బిడ్డ" కూడా ఉండి, ఇది పోర్చుగల్ లోని లాగర్ వేల్హోలో 24,000 సంవత్సరాల క్రితము కనుగొనబడిన ఒక శిలాజము.[62] వేరే వారితో పాటుగా త్రిన్కాస్ చేత 2006లో ప్రచురించబడిన వ్యాసము ప్రకారము, 1952లో పేస్టిరా ముఎరి, రోమానియాలో కనిపెట్టబడిన శిలాజములు ఇలా సంయోగము చెందిన వాటి ఫలితములు అని తెలిపారు.[63]

యూరోపియన్లు మరియు ఆసియా వారిలో 1 నుండి 4 శాతము లెక్కించబడిన DNA పాత కాలమునకు చెందినది, మరియు సబ్-సహారన్ ఆఫ్రికన్ లను కాకుండా పాత కాలపు నియాండర్తల్ DNA లను పోలి ఉంటుంది .[64] దీని కారణము సరిగ్గా తెలియదు. ఇది బహుశా నియాండర్తల్ లు మరియు ఆఫ్రికన్లు కాని వారు ఆఫ్రికాను వదిలి వేసిన తరువాత జరిగిన సంయోగ ఫలితముగా భావించారు, కానీ ఇది కూడా సరిగా నిర్ధారించబడలేదు.

నమూనాలు[మార్చు]

ది ఫెరాస్సీ స్కూల్
  • నియాండర్తల్ 1: తొలి నియాండర్తల్ నమూనాలు ఆగస్టు 1856 లో పురాతత్వ శాస్త్ర త్రవ్వకములలో బయటపడ్డాయి. జర్మనీ లోని, నియాండర్తల్ లోని ఫెల్డ్ హోఫర్ గ్రోట్తో లోని సున్నపు రాయి క్వారీలో కనిపెట్టబడ్డాయి. వాటిలో ఒక పుర్రె పై భాగము, రెండు ఫిమోరాలు, మూడు కుడి చేయి ఎముకలు, రెండు ఎడమ చేయి ఎముకలు మరియు భుజము యొక్క ఎముక, ప్రక్క ఎముకల భాగములు ఉన్నాయి.
  • లా చాపెల్లి-ఆక్స్-సెయింట్స్ 1: వృద్దుడు అని పిలుస్తారు, ఒక ధాతువైన సిలాజము లా చాపెల్లి-ఆక్స్-సెయింట్స్, ఫ్రాన్స్ లో, A&J. బైసోనీ మరియు L.బార్దన్ లచే 1908లో కనిపెట్టబడింది. వీటి లక్షణాలలో చిన్నగా వంపు తిరిగిన పుర్రె పై భాగము మరియు పెద్ద బ్రౌ రిడ్జ్ వంటి కేవలము నియాండర్తల్ లలో ఉండే లక్షణాలు ఉన్నాయి. ఇది దాదాపు 60,000 సంవత్సరాల క్రితముదిగా భావించబడినది, ఈ నమూనా చాలా మోకాలి నొప్పితో బాధపడినది మరియు ఉపశమనం కొరకు ప్రయత్నించినందుకు మొత్తము పళ్ళు రాలిపోయాయి. అతనికి బ్రతకడానికి తన ఆహారము కూడా ఎవరైనా వండి పెట్ట వలసి ఉండి ఉంటుంది, ఇది నియాండర్తల్ లలో ఉన్న పరోపకార బుద్ధిని సూచించే ఒక తొలి ఉదాహరణ (శాండిదర్ I కూడా ఇలాగే).
  • లా ఫెర్రస్సి 1: లా ఫెర్రస్సి, ఫ్రాన్స్ లో ఒక ధాతువుగా మారిపోయిన సిలాజము R. కాప్టైన్ కు 1909లో దొరికింది. ఇది దాదాపు 70,000 సంవత్సరాల పుర్వముది అని భావించారు. దీని లక్షణాలలో పెద్ద కనుబొమ్మల తీరు, తక్కువ వంచబడిన మెదడును కప్పి ఉంచే పుర్రె భాగము మరియు పెద్ద పళ్ళు ఉంటాయి.
  • లే మౌస్టీరియర్: ఒక ధాతువుగా మారిపోయిన ఆస్తిపంజరము, పీజాక్-లే-దొర్దోగ్నే, ఫ్రాన్స్ లోని పురాతత్వ శాస్త్ర సంబంధ ప్రదేశములో, 1909లో కనుగొనబడింది. లే మౌస్టీరియర్ మరణానంతరము మౌస్టీరియాన్ పనిముట్ల సంప్రదాయమునకు ఆ పేరు పెట్టారు. ఈ పుర్రె, 45,000 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయసు ఉన్నదిగా లెక్కించబడినది, ఇందులో ముక్కు స్థానములో పెద్ద ప్రదేశము ఉండి మరియు తక్కువగా ఎదిగిన భ్రుకుటి ఎముక మరియు తలవెనుక భాగములు జేవేనిలేలోలా ఉన్నాయి.
టైప్ స్పెసిమెన్, నియాండర్తల్ 1
  • షానిదర్ 1: ఉత్తర ఇరాక్ లోని జాగ్రోస్ పర్వతములలో కనుగొనబడినది; మధ్య శిలా యుగములో నివసించిన వారివి అని నమ్మబడేలా ఉన్న తొమ్మిది ఆస్తి పంజరములు దొరికాయి. దాని యొక్క కుడి మోచేతిలో కనిపించకుండా పోయిన భాగం ఆ తొమ్మిది అవశేషాలలో ఒకటి; అది విరిగిపోయింది లేదా తొలగించబడింది అని చెప్పబడింది. ఇలా కనుగొన్న విషయం చాలా ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంది ఎందుకంటే అది ఆ జాతుల సంస్కృతిలో రాతి పనిముట్లు ఉన్నట్టుగా చూపుతున్నది. ఒకటి పూలతో పూడ్చబడింది, తద్వారా ఒక రకమైన శవదహనం జరిగింది అని చూపుతుంది.

కాలక్రమం[మార్చు]

నియాండర్తల్ ల ఎముకల లక్షణాలు ఒక క్రమమైన వరుసలో ఇవ్వబడ్డాయి.[clarification needed]

H.హీడేల్బేర్గేన్సిస్ గుణములతో కలగలపు చేయడము[మార్చు]

  • > 350 కా : సీమా దే లాస్ హ్యుసాస్ c. 500:350 కా ఎగో [65][66]
  • 350–200 కా : పాంట్న్యూయ్ద్ద్ 225 కా ఎగో.
  • 200–135 కా: ఆటపురికా,[67] వేర్టేస్స్జోల్లాస్,ఎహ్రింగ్స్డార్ఫ్,కాసల్ డే'పజ్జి, బియాచీ, లా చైజ్, మాంట్మారిం, ప్రిన్స్,లాజారిట్, ఫాంటేచేవడే

టిపికల్ H. నీన్దేర్తలేన్న్సిస్ ట్రైట్స్[మార్చు]

  • 135–45 కా : క్రాపిన, సక్కో పూస్టోర్,మలర్నాడ్,అల్టామురా,గానోవ్స్,డేనిసోవ, ఒక్లాడ్నికోవ్ అల్టాయి, పేక్ డే l'ఏజ్, టబున్ 120 కా – 100±5 కా,[68] కాఫ్జయే9 100, షానిదార్ 1 to 9 80–60 కా, లా ఫెర్రస్సీ1 70 కా, కేబరా 60 కా, రీగౌర్దౌ, Mt. సిర్కియో, కొమ్బే గ్రినల్, Erd 50 కా, లా చాపెల్లీ-ఆక్స్ సెయింట్స్ 1 60 కా, అమ్య్యుడ్, తెషిక్-టాష్ .
  • 45–35 కా : లే మాయిశ్చర్ 45కా, ఫెల్డ్ హోఫర్ 42 కా, లా క్వినా, l'హోరాస్, హోర్టాస్, కుల్నా, సిక్పా, సెయింట్ సిజైర్, బచ్కో కిరో, El కాస్టిలో, బ్న్నోలాస్, అర్కీ-సుర్-క్యూర్.[69]
  • < 35 కా: చల్టేల్పేరన్, ఫిగురియా బ్రావా, జాఫరాయ 30 కా,[69] వోగెల్ హెర్డ్ 3?,[70] విన్దిజా 32,400 ± 800 14C B.P.[71] (Vi-208 31,390 ± 220, Vi-207 32,400 ± 1,800 14C B.P.),[72] వేలికా పెకిన,

AMH ప్రత్యేక గుణములతో కలపడము[మార్చు]

  • < 35 పెస్టేరాకు ఒసే 35 కా, మ్లాడే č 31 కా, పెస్టేరా ముయిరి 30 కా (n/s),[73] లాగర్ వేల్హో 24.5 కా .

పాశ్చాత్య సంస్కృతి[మార్చు]

నియాండర్తల్స్ పేరు పొందిన సాహిత్యములో తరచుగా కనిపిస్తూ ఉంటాయి, డైనోసర్ ల లానే ఇవి కూడా సరిగ్గా లేదా మంచిగా చూపబడలేదు.

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • అబ్రిగో డు లాగర్ వేల్హో—మోర్ ఎబౌట్ "ది లపేడో చైల్డ్"
  • అల్మాస్: వైల్డ్ మాన్ ఆఫ్ మంగోలియా
  • ఆల్టామురా మాన్
  • బయోలాజికల్ ఆంత్రపాలజీ
  • కేవ్ మాన్
  • మాక్స్ ప్లాంక్ ఇన్స్టి ట్యూ ట్ ఫర్ ఎవల్యుషనరీ ఆంత్రపాలజీ
  • నియాండర్తల్ మ్యూజియం
  • ప్లీస్టోసీన్ మెగాఫౌనా

జాబితాలు

  • లిస్ట్ ఆఫ్ ఫాసిల్ సైట్స్ (విత్ లింక్ డైరెక్టరీ)
  • లిస్ట్ ఆఫ్ హ్యూమన్ ఎవాల్యుయేషన్ ఫాసిల్స్ (విత్ ఇమేజెస్)
  • లిస్ట్ ఆఫ్ నియాండర్తల్ సైట్స్

గమనికలు[మార్చు]

  1. Tattersall I, Schwartz JH (1999). "Hominids and hybrids: the place of Neanderthals in human evolution". Proceedings of the National Academy of Sciences. 96 (13): 7117–9. doi:10.1073/pnas.96.13.7117. PMC 33580. PMID 10377375. Retrieved 17 May 2009. Unknown parameter |month= ignored (help)
  2. J. L. Bischoff; et al. (2003). "The Sima de los Huesos Hominids Date to Beyond U/Th Equilibrium (>350 kyr) and Perhaps to 400–500 kyr: New Radiometric Dates". J. Archaeol. Sci. 30 (30): 275. doi:10.1006/jasc.2002.0834. Explicit use of et al. in: |author= (help)
  3. Viegas, Jennifer (23 June 2008). "Last Neanderthals Were Smart, Sophisticated". Discovery Channel. Retrieved 18 May 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 Richard E. Green; et al. (2010). "A Draft Sequence of the Neanderthal Genome". Science. 328 (5979): 710–722. doi:10.1126/science.1188021. PMID 20448178. Explicit use of et al. in: |author= (help)
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 Rincon, Paul (2010-05-06). "Neanderthal genes 'survive in us'". BBC News. BBC. Retrieved 2010-05-07. External link in |work= (help)
  6. Duarte C, Maurício J, Pettitt PB, Souto P, Trinkaus E, van der Plicht H, Zilhão J (1999). "The early Upper Palaeolithic human skeleton from the Abrigo do Lagar Velho (Portugal) and modern human emergence in Iberia". Proceedings of the National Academy of Sciences. 96 (13): 7604–9. doi:10.1073/pnas.96.13.7604. PMC 22133. PMID 10377462. Retrieved 16 May 2009. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  7. Finlayson, C; Pacheco, Fg; Rodríguez-Vidal, J; Fa, Da; Gutierrez, López, Jm; Santiago, Pérez, A; Finlayson, G; Allue, E; Baena, Preysler, J; Cáceres, I; Carrión, Js; Fernández, Jalvo, Y; Gleed-Owen, Cp; Jimenez, Espejo, Fj; López, P; López, Sáez, Ja; Riquelme, Cantal, Ja; Sánchez, Marco, A; Guzman, Fg; Brown, K; Fuentes, N; Valarino, Ca; Villalpando, A; Stringer, Cb; Martinez, Ruiz, F; Sakamoto, T (2006). "Late survival of Neanderthals at the southernmost extreme of Europe". Nature. 443 (7113): 850–3. doi:10.1038/nature05195. ISSN 0028-0836. PMID 16971951. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  8. "Neanderthal Brain Size at Birth Sheds Light on Human Evolution". National Geographic. 2008-09-09. Retrieved 2009-09-19. Cite web requires |website= (help)
  9. "Science & Nature—Wildfacts—Neanderthal". BBC. మూలం నుండి 2012-07-19 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 2009-06-21. Cite web requires |website= (help)
  10. Helmuth H (1998). "Body height, body mass and surface area of the Neanderthals". Zeitschrift Für Morphologie Und Anthropologie. 82 (1): 1–12. PMID 9850627. |access-date= requires |url= (help)
  11. 11.0 11.1 Richards MP, Pettitt PB, Trinkaus E, Smith FH, Paunović M, Karavanić I (2000). "Neanderthal diet at Vindija and Neanderthal predation: the evidence from stable isotopes". Proceedings of the National Academy of Sciences. 97 (13): 7663–6. doi:10.1073/pnas.120178997. PMC 16602. PMID 10852955. Unknown parameter |month= ignored (help); |access-date= requires |url= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  12. 12.0 12.1 Frabetti, P (2004). "On the narrow dip structure at 1.9 GeV/c2 in diffractive photo-production". Physics Letters B. 578: 290. doi:10.1016/j.physletb.2003.10.071.
  13. ఘోష్,పల్లబ్. "నియాండర్తల్స్ కుక్ద్ అండ్ ఏట్ వెజిటబుల్స్." బిబిసి వార్తలు డిసెంబరు 15, 1997.
  14. సో ఆన్ p. 302 ఆఫ్ కార్ల్ క్రిస్టోఫ్ వోగ్ట్, జేమ్స్ హంట్, లెక్చర్స్ ఆన్ మాన్: హిజ్ ప్లేస్ ఇన్ క్రియేషన్,అండ్ ఇన్ ది హిస్టరీ ఆఫ్ ది ఎర్త్ , పబ్లికేషన్స్ ఆఫ్ యాన్త్రోపాలాజికల్ సొసైటీ ఆఫ్ లండన్, లాంగ్మన్, గ్రీన్, లాంగ్మాన్ అండ్ రాబర్ట్స్, 1864. సి ఆల్సో ది ఇండెక్స్ ఎంట్రీ "నియాండర్తల్ స్కల్" (ఓన్లీ)ఆన్ p.473.
  15. "ఏ వెరీ ప్రిమిటివ్ రేస్ ఆఫ్ మెన్, నోన్ యాజ్ ది నియాండర్తల్స్" బాయిస్ లైఫ్ జనవరి 1924, p. 18
  16. The Oxford Illustrated Dictionary. Great Britain: Oxford University Press. 1976 [1975]. p. 564. (tahl)
  17. http://www.pnas.org/content/96/13/7604.full.pdf+html
  18. Harvati K, Frost SR, McNulty KP (2004). "Neanderthal taxonomy reconsidered: implications of 3D primate models of intra-and inter-specific differences". Proceedings of the National Academy of Sciences. 101 (5): 1147–52. doi:10.1073/pnas.0308085100. PMC 337021. PMID 14745010. Unknown parameter |month= ignored (help); |access-date= requires |url= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  19. "Modern humans, Neanderthals shared earth for 1,000 years". ABC News (Australia). 1 September 2005. మూలం నుండి 23 December 2005 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 19 September 2006. Cite news requires |newspaper= (help)
  20. Hedges SB (2000). "Human evolution. A start for population genomics". Nature. 408 (6813): 652–3. doi:10.1038/35047193. PMID 11130051. Unknown parameter |month= ignored (help); |access-date= requires |url= (help)
  21. యూజింగ్ జెనెటిక్ ఎవిడెన్స్ టు ఎవాల్యుయేట్ ఫోర్ పాలేఅన్త్ర్హోపాలజికల్ హైపాథసిస్ ఫర్ ది టైమింగ్ ఆఫ్ నియాండర్తల్ అండ్ మోడరన్ హ్యూమన్ ఆరిజిన్స్
  22. "Homo neanderthalensis". Smithsonian Institution. Retrieved 18 May 2009. Cite web requires |website= (help)
  23. http://www.sciencedaily.com/releases/2007/09/070912154630.htm
  24. Krings, M; Stone, A; Schmitz, Rw; Krainitzki, H; Stoneking, M; Pääbo, S (1997). "Neandertal DNA sequences and the origin of modern humans". Cell. 90 (1): 19–30. doi:10.1016/S0092-8674(00)80310-4. ISSN 0092-8674. PMID 9230299. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  25. Ovchinnikov, Iv; Götherström, A; Romanova, Gp; Kharitonov, Vm; Lidén, K; Goodwin, W (2000). "Molecular analysis of Neanderthal DNA from the northern Caucasus". Nature. 404 (6777): 490–3. doi:10.1038/35006625. ISSN 0028-0836. PMID 10761915. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  26. Morgan, James (12 February 2009). "Neanderthals 'distinct from us'". BBC News. Retrieved 22 May 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  27. http://news.discovery.com/archaeology/neanderthals-more-intelligent-than-thought.html
  28. Dargie, Richard (2007). A History of Britain. London: Arcturus. p. 9. ISBN 9780572033422. OCLC 124962416.
  29. "Ancient tooth provides evidence of Neanderthal movement" (Press release). Durham University. 11 February 2008. Retrieved 18 May 2009.
  30. 30.0 30.1 జోర్డాన్ , P. (2001) నియాండర్తల్: నియాండర్తల్ మాన్ అండ్ ది స్టోరీ ఆఫ్ హ్యూమన్ ఆరిజిన్స్. ది హిస్టరీ ప్రెస్ 978-0750926768.
  31. Arsuaga, J.L; Gracia, A; Martinez, I; Bermudez de Castro, J.M; Rosas, A; Villaverde, V; Fumanal, M.P (1989). "The human remains from Cova Negra (Valencia, Spain) and their place in European Pleistocene human evolution". Journal of Human Evolution. 19: 55–92. doi:10.1016/0047-2484(89)90023-7.
  32. Mallegni, F., Piperno, M., and Segre, A (1987). "Human remains of Homo sapiens neanderthalensis from the Pleistocene deposit of Sants Croce Cave, Bisceglie (Apulia), Italy". American Journal of Physical Anthropology. 72 (4): 421–429. doi:10.1002/ajpa.1330720402. PMID 3111268.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  33. Pavlov P, Roebroeks W, Svendsen JI (2004). "The Pleistocene colonization of northeastern Europe: a report on recent research". Journal of Human Evolution. 47 (1–2): 3–17. doi:10.1016/j.jhevol.2004.05.002. PMID 15288521. |access-date= requires |url= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  34. Wade, Nicholas (2 October 2007). "Fossil DNA Expands Neanderthal Range". The New York Times. Retrieved 18 May 2009.
  35. Ravilious, Kate (1 October 2007). "Neandertals Ranged Much Farther East Than Thought". National Geographic Society. Retrieved 18 May 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  36. Moskvitch, Katia (2010-09-24). "Neanderthals were able to 'develop their own tools'". BBC News. BBC. Retrieved 2010-10-01.
  37. బ్రౌన్,సింథియా స్టోక్స్. బిగ్ హిస్టరీ . న్యూ యార్క్, NY: ది న్యూ ప్రెస్,2008. ముద్రణ
  38. Moulson, Geir (20 July 2006). "Neanderthal genome project launches". MSNBC. Retrieved 22 August 2006. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  39. Green RE, Krause J, Ptak SE; et al. (2006). "Analysis of one million base pairs of Neanderthal DNA". Nature. 444 (7117): 330–6. doi:10.1038/nature05336. PMID 17108958. Unknown parameter |month= ignored (help); Explicit use of et al. in: |author= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  40. Wade, Nicholas (15 November 2006). "New Machine Sheds Light on DNA of Neanderthals". The New York Times. Retrieved 18 May 2009.
  41. Pennisi E (2007). "Ancient DNA. No sex please, we're Neandertals". Science. 316 (5827): 967. doi:10.1126/science.316.5827.967a. PMID 17510332. Unknown parameter |month= ignored (help); |access-date= requires |url= (help)
  42. "Neanderthal bone gives DNA clues". CNN. Associated Press. 16 November 2006. మూలం నుండి 18 November 2006 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 18 May 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  43. Than, Ker (15 November 2006). "Scientists decode Neanderthal genes". MSNBC. Retrieved 18 May 2009. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Cite news requires |newspaper= (help)
  44. "Neanderthal Genome Sequencing Yields Surprising Results And Opens A New Door To Future Studies" (Press release). Lawrence Berkeley National Laboratory. 16 November 2006. Retrieved 31 May 2009.
  45. Hayes, Jacqui (15 November 2006). "DNA find deepens Neanderthal mystery". Cosmos. Retrieved 18 May 2009.
  46. Green, Re; Malaspinas, As; Krause, J; Briggs, Aw; Johnson, Pl; Uhler, C; Meyer, M; Good, Jm; Maricic, T; Stenzel, U; Prüfer, K; Siebauer, M; Burbano, Ha; Ronan, M; Rothberg, Jm; Egholm, M; Rudan, P; Brajković, D; Kućan, Z; Gusić, I; Wikström, M; Laakkonen, L; Kelso, J; Slatkin, M; Pääbo, S (2008). "A complete Neandertal mitochondrial genome sequence determined by high-throughput sequencing". Cell. 134 (3): 416–26. doi:10.1016/j.cell.2008.06.021. ISSN 0092-8674. PMC 2602844. PMID 18692465. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  47. Evans PD, Mekel-Bobrov N, Vallender EJ, Hudson RR, Lahn BT (2006). "Evidence that the adaptive allele of the brain size gene microcephalin introgressed into Homo sapiens from an archaic Homo lineage". Proceedings of the National Academy of Sciences. 103 (48): 18178–83. doi:10.1073/pnas.0606966103. PMC 1635020. PMID 17090677. Unknown parameter |month= ignored (help); |access-date= requires |url= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  48. Evans PD, Gilbert SL, Mekel-Bobrov N, Vallender EJ, Anderson JR, Vaez-Azizi LM, Tishkoff SA, Hudson RR, Lahn BT (2005). "Microcephalin, a gene regulating brain size, continues to evolve adaptively in humans". Science. 309 (5741): 1717–20. doi:10.1126/science.1113722. PMID 16151009. Unknown parameter |month= ignored (help); |access-date= requires |url= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  49. 49.0 49.1 Elizabeth Pennisi (2009). "NEANDERTAL GENOMICS: Tales of a Prehistoric Human Genome". Science. 323 (5916): 866–871. doi:10.1126/science.323.5916.866. PMID 19213888. Unknown parameter |wolume= ignored (help)
  50. Green RE, Briggs AW, Krause J, Prüfer K, Burbano HA, Siebauer M, Lachmann M, Pääbo S. (2009). "The Neandertal genome and ancient DNA authenticity". EMBO J. 28 (17): 2494–502. doi:10.1038/emboj.2009.222. PMC 2725275. PMID 19661919.CS1 maint: multiple names: authors list (link) CS1 maint: PMC format (link)
  51. "First genocide of human beings occurred 30,000 years ago". Pravda. 24 October 2007. Retrieved 18 May 2009.
  52. McKie, Robin (17 May 2009). "How Neanderthals met a grisly fate: devoured by humans". The Observer. London. Retrieved 18 May 2009.
  53. Diamond, Jared M. (1992). The third chimpanzee: the evolution and future of the human animal. New York City: HarperCollins. p. 52. ISBN 0-06-098403-1. OCLC 60088352.
  54. [137]
  55. 55.0 55.1 "ది మిస్టీరియస్ డౌన్ ఫాల్ ఆఫ్ ది నియాండర్తల్స్ ", సైంటిఫిక్ అమెరికన్ , ఆగస్ట్ 2009
  56. ISSN 1545-0031
  57. Conard, Nj; Grootes, Pm; Smith, Fh (2004). "Unexpectedly recent dates for human remains from Vogelherd". Nature. 430 (6996): 198–201. doi:10.1038/nature02690. ISSN 0028-0836. PMID 15241412. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  58. Soficaru A, Dobos A, Trinkaus E (2006). "Early modern humans from the Peştera Muierii, Baia de Fier, Romania". Proceedings of the National Academy of Sciences. 103 (46): 17196–201. doi:10.1073/pnas.0608443103. PMC 1859909. PMID 17085588. Unknown parameter |month= ignored (help); |access-date= requires |url= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  59. 59.0 59.1 59.2 Finlayson C, Carrión JS (2007). "Rapid ecological turnover and its impact on Neanderthal and other human populations". Trends in Ecology & Evolution (Personal Edition). 22 (4): 213–22. doi:10.1016/j.tree.2007.02.001. PMID 17300854. Unknown parameter |month= ignored (help); |access-date= requires |url= (help)
  60. Terberger, Thomas (2006). "From the First Humans to the Mesolithic Hunters in the Northern German Lowlands– Current Results and Trends" (PDF). In Keld Møller Hansen and Kristoffer Buck Pedersen (సంపాదకులు.). Across the western Baltic. Vordingborg, Denmark: Sydsjællands Museum. pp. 23–56. ISBN 87-983097-5-7. Retrieved 17 May 2009.CS1 maint: uses editors parameter (link)
  61. డాన్ జోన్స్:ది నేన్దేర్తాల్స్ వితిన్. , న్యూ సైంటిస్ట్ 193.2007, H. 2593 (3 మార్చ్), 28–32. మోడరన్ హ్యుమన్స్,నియాండర్తల్స్ మే హావ్ ఇంటర్ బ్రీడ్; హ్యుమన్స్ అండ్ నియాండర్తల్స్ ఇంటర్ బ్రీడ్
  62. [1]; [2]; [3]
  63. యాన్ద్రై సోఫికారు u. a.: ఎర్లీ మోడరన్ హ్యూమన్స్ ఫ్రమ్ పెస్టిరా ముఏరి, బైడా దే ఫైర్, రోమానియా. ఇన్:ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది నేషనల్ ఎకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్. వాషింగ్టన్ 2006.
  64. R. E. Green; et al. (2010). "A Draft Sequence of the Neandertal Genome". Science. 328 (5979): 710–722. doi:10.1126/science.1188021. PMID 20448178. Explicit use of et al. in: |author= (help)
  65. Bischoff, J (2003). "The Sima de los Huesos Hominids Date to Beyond U/Th Equilibrium (>350kyr) and Perhaps to 400–500kyr: New Radiometric Dates". Journal of Archaeological Science. 30: 275. doi:10.1006/jasc.2002.0834.
  66. Arsuaga JL, Martínez I, Gracia A, Lorenzo C (1997). "The Sima de los Huesos crania (Sierra de Atapuerca, Spain). A comparative study". Journal of Human Evolution. 33 (2–3): 219–81. doi:10.1006/jhev.1997.0133. PMID 9300343. |access-date= requires |url= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  67. Kreger, C. David. "Homo neanderthalensis". ArchaeologyInfo.com. Retrieved 16 May 2009. Cite web requires |website= (help)
  68. Mcdermott, F; Grün, R; Stringer, Cb; Hawkesworth, Cj (1993). "Mass-spectrometric U-series dates for Israeli Neanderthal/early modern hominid sites". Nature. 363 (6426): 252–5. doi:10.1038/363252a0. ISSN 0028-0836. PMID 8387643. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  69. 69.0 69.1 Rincon, Paul (13 September 2006). "Neanderthals' 'last rock refuge'". BBC News. Retrieved 18 May 2009. Cite news requires |newspaper= (help)
  70. Conard, Nj; Grootes, Pm; Smith, Fh (2004). "Unexpectedly recent dates for human remains from Vogelherd". Nature. 430 (6996): 198–201. doi:10.1038/nature02690. ISSN 0028-0836. PMID 15241412. Unknown parameter |month= ignored (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  71. Higham T, Ramsey CB, Karavanić I, Smith FH, Trinkaus E (2006). "Revised direct radiocarbon dating of the Vindija G1 Upper Paleolithic Neandertals". Proceedings of the National Academy of Sciences. 103 (3): 553–7. doi:10.1073/pnas.0510005103. PMC 1334669. PMID 16407102. Unknown parameter |month= ignored (help); |access-date= requires |url= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  72. doi:10.1073/pnas.0510005103.
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  73. Hayes, Jacqui (2 November 2006). "Humans and Neanderthals interbred". Cosmos. Retrieved 17 May 2009.

సూచనలు[మార్చు]

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

మూస:Human Evolution