నరేంద్ర మోడి

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
నరేంద్ర మోడి
Narendra Damodardas Modi
Narendra Damodardas Modi.jpg
ప్రధానమంత్రి
నియోజకవర్గం వారణాసి లోకసభ నియోజకవర్గం
వ్యక్తిగత వివరాలు
జననం (1950-09-17) 17 సెప్టెంబరు 1950 (వయస్సు: 63  సంవత్సరాలు)
వాద్‌నగర్, మెహ్సానాజిల్లా, గుజరాత్
రాజకీయ పార్టీ భారతీయ జనతా పార్టీ
భాగస్వామి జసొదా బెన్
సంతానం -
As of మే 21, 2014

1950 సెప్టెంబర్ 17న జన్మించిన [1] నరేంద్ర మోడి (Narendra Dāmodardās Modī) (Gujarati: નરેંદ્ર દામોદરદાસ મોદી) 2001-14 కాలంలో గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా కొనసాగినారు. 2001లో కేశూభాయి పటేల్ ఉప ఎన్నికలలో భాజపా ఓటమిని నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ రాజీనామా చేయడంతో నరేంద్ర మోడికి అధికార పగ్గాలు లభించాయి. ఆ తర్వాత రాష్ట్రంలో మోడికి తిరుగులేకుండా పోయింది. 2012 శాసనసభ ఎన్నికలలో విజయభేరి మ్రోగించి వరుసగా నాల్గవసారి గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి పీఠాన్ని అధిష్టించి దేశ ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షించారు. ఆ తర్వాత భారతీయ జనతాపార్టి ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థిగా ప్రకటించబడ్డారు. 2000 నుంచి నుంచి మే 21, 2014 నాడు రాజీనామా చేసేవరకు కూడా అతనే ముఖ్యమంత్రి అధికార పీఠంపై ఆసీసులై ఉన్నారు. రాష్ట్రాన్ని ప్రగతిపథంలోకి నడిపిస్తూ దేశంలోనే అగ్రస్థానంలో నిలబెట్టారు. అత్యుత్తమ భారతీయ పరిపాలన సామర్థ్యానికి గుజరాత్ నిదర్శనమని అమెరికా అభివర్ణించింది.[2] 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో భాజపా ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థిగా ఎన్డీఏను విజయపథంలో నడిపించి పూర్తి మెజారిటీ సాధించిపెట్టి మే 26, 2014న ప్రధానమంత్రి పీఠంపై అధిష్టించారు.

బాల్యం[మార్చు]

1950, సెప్టెంబర్ 15న గుజరాత్‌లోని మెహ్సానా జిల్లాలోని వాద్‌నగర్‌లో ఒక మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించిన నరేంద్ర మోడి పాఠశాల విద్య స్థానికంగానే పూర్తి చేశారు. గుజరాత్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి రాజనీతి శాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పట్టా పొందినారు. విద్యార్థి దశలో ఉన్నప్పుడే అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్తు నాయకుడిగా పనిచేశారు. 1970లలో విశ్వ హిందూ పరిషత్తులో చేరినారు. గుజరాత్‌లోని ఒక మారుమూల గ్రామంలో చాయ్ అమ్మడం ద్వారా మొదలు పెట్టిన జీవితం అనేక మలుపులు తిప్పింది[3]. శాసనమండలి సభ్యుడిగా, గుజరాత్ రాష్ట్ర మంత్రిగా, గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా పదవులు పొంది భారతదేశ ప్రధానమంత్రి పదవి అధిష్టిఇమ్చచార

రాజకీయ జీవితం[మార్చు]

1987లో నరేంద్ర మోడి భారతీయ జనతా పార్టీలో ప్రవేశించినారు. కొద్దికాలంలోనే రాష్ట్ర భాజపా ప్రధాన కార్యదర్శి పదవిని చేపట్టారు. 1990లో లాల్ కృష్ణ అద్వానీ చేపట్టిన అయోధ్య రథయాత్రకు, 1992లో మరళీ మనోహర్ జోషి చేపట్టిన కన్యాకుమారి-కాశ్మీర్ రథయాత్రకు ఇంచార్జీగా పనిచేశారు[4]. 1998లో భాజపా జాతీయ ప్రధాన కార్యదర్శిగా నియమించబడ్డారు. ఆ తర్వాత జరిగిన ఎన్నికలలో భాజపా విజయం సాధించింది. పార్టీలో సీనియర్ నాయకుడైన కేశూభాయి పటేల్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. ఆ సమయంలో గుజరాత్‌లో సంభవించిన పెను భూకంపం తర్వాత సహాయ కార్యక్రమాలు చేపట్టడంలో కేశూభాయి ప్రభుత్వం విఫలమైందని ప్రతిపక్షాలు విమర్శించడంతో భాజపా నాయకత్వం 2001 అక్టోబర్లో నరేంద్ర మోడిని గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి పీఠంపై అధిష్టించింది. అప్పటి నుంచి మే 21, 2014 నాడు ప్రధానమంత్రి పదవి చేపట్టేందుకు వీలుగా రాజీనామా చేసేవరకు గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా నరేంద్ర మోడీనే కొనసాగినారు.

ముఖ్యమంత్రిగా మోడీ[మార్చు]

ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థిగా ప్రకటించిన పిదప హర్యానాలో ప్రసంగిస్తున్న మోడి

ముఖ్యమంత్రి పీఠం అధిష్టించిన ఏడాదిలోనే ఆయన అద్భుత విజయాలు సాధించారు [5]. భూకంపం వల్ల నష్టపోయిన ప్రాంతాల్లో పెద్ద ఎత్తున పునరావాస కార్యక్రమాలు చేపట్టినారు. 2002లో గోద్రాలో సబర్మతి ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు బోగీ దహనం తర్వాత జరిగిన అల్లర్లు ఆయన ప్రభుత్వానికి కష్టం కల్గించాయి. దేశ వ్యాప్తంగా ఆయన రాజీనామా చేయాలని విమర్శలు రావడంతో రాజీనామా సమర్పించి మళ్ళీ ఎన్నికలకు సిద్ధమయ్యారు.

2002 ఎన్నికలు :2002 డిసెంబర్లో జరిగిన గుజరాత్ శాసనసభ ఎన్నికలలో మొత్తం 182 స్థానాలకు గాను భారతీయ జనతా పార్టీకి 126 స్థానాలలో విజయం చేకూర్చి వరుసగా రెండో సారి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. 2002 గుజరాత్ అల్లర్లపై రాజకీయంగా ఎన్నో విమర్శలు వచ్చినప్పటికినీ [6] సమర్థంగా తన అధికారాన్ని నిలబెట్టుకున్నారు. గుజరాత్ రాష్ట్రాన్ని ఆర్థికంగా బలోపేతం చేసి .[7][8] మంచి ఉత్తమమైన పరిపాలన కార్యశీలిగా పేరుతెచ్చుకున్నారు.

2007 ఎన్నికలు : 2007 డిసెంబర్లో జరిగిన గుజరాత్ శాసనసభ ఎన్నికలు దేశవ్యాప్తంగా ఆకర్షించాయి. ఆ కాలంలో ఏ ఎన్నికలకూ లేని విశేష ప్రాధాన్యత గుజరాత్ ఎన్నికలకు లభించిందంటే అందులో ఎటువంటి అతిశయోక్తి లేదు [9]. కేవలం ఒక రాష్ట్ర ఎన్నికలు దేశవ్యాప్తంగా ఆకర్షించడానికి కారణం ఇది జర్గబోయే లోక్‌సభ ఎన్నికలను ప్రభావితం చేయడమే. అంతేకాకుండా 2009లో భాజపా తరఫున ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థిగా ప్రకటించబడిన లాల్ కృష్ణ అద్వానీది గుజరాతే. కాంగ్రెస్ పార్టీ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ రాజకీయ కార్యదర్శి కూడా గుజరాత్‌కే చెందినవారు. ఇటీవల కాలంలో అధికారంలో ఉంటూ మళ్ళీ పార్టీని గెలిపించిన సందర్భాలు తక్కువే. అటువంటిది వరుసగా మూడో పర్యాయం 182 స్థానాలకుగాను 117 స్థానాలు పొందటం విషేశం. ఆయన స్వయంగా మణినగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి, కేంద్ర మంత్రి అయిన దిన్షా పటేల్ పై 87,161 ఓట్ల తేడాతో ఘన విజయం సాధించారు. గుజరాత్‌లో భాజపా ప్రభుత్వం ఏర్పడటం అది 4 వ సారి కాగా నరేంద్ర మోడి సర్కారు ఏర్పడటం 3 వ పర్యాయం[10]. గుజరాత్‌లోని 4 భౌగోళిక ప్రాంతాలైన సౌరాష్ట్ర, మధ్య గుజరాత్, దక్షిణ గుజరాత్, ఉత్తర గుజరాత్‌ అన్నంటిలోనే భాజపా స్పష్టమైన మెజారిటీ సాధించింది. భాజపా కేంద్ర కార్యాలయం మాత్రం భాజపా జట్టు విజయమని, 'మ్యాన్ ఆఫ్ ది మ్యాచ్' మాత్రం నరేంద్ర మోడీని క్రికెట్ భాషలో వ్యాఖ్యానించింది [11]. తాను 2001 నుంచే కాదు ఎప్పటి నుంచో సీఎం అని, ఎప్పటికీ గుజరాత్‌ సీఎం నేనని, సీఎం అంటే కామన్‌ మ్యాన్‌ అని నరేంద్ర మోడి సరి కొత్త భాష్యం చెప్పారు ఉదహరింపు పొరపాటు: Closing </ref> missing for <ref> tag అడ్డుతగిలిననూ వెంటనే ఆయన కూడా మోడి అభ్యర్థిత్వాన్ని అంగీకరించారు. 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో భాజపా నాయకత్వంలోని ఎన్డీఏ మోడి ప్రభావంతో గణనీయమైన స్థానాలు సాధించింది. మోడి స్వయంగా వడోడర నుంచి 5లక్షలకుపైగా మెజారిటీతో విజయం సాధించడమే కాకుండా వారణాసిలో కూడా భారీ మెజారిటోతో గెలుపొందినారు.

చేపట్టిన అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు[మార్చు]

భాజపా నేతలతో నరేంద్రమోడి

2002లో ఎన్నికలలో విజయం సాధించిన తర్వాత మోడి అనేక అభివృద్ధి కార్యక్రమాలపై దృష్టి సారించారు. విదేశీ పెట్టుబడులను కూడా ఆకర్షించడానికి విశేషంగా తోడ్పడినారు. నర్మదా ఆనకట్ట ఎత్తును పెంచి లక్షల ఎకరాల భూమిని సాగులోనికి తెచ్చినారు. తాగునీటి సరఫరా మరియు జల విద్యుత్‌పై కూడా శ్రద్ధ చూపినారు. అనేక మహిళా పథకాలను చేపట్టినారు. పెట్టుబడులను రప్పించడంలో, పారిశ్రామిక అభివృద్ధిలో, ఎగుమతులలో గుజరాత్ రాష్ట్రాన్ని మోడి అగ్రస్థానంలో కొనసాగిస్తున్నారు. సెప్టెంబరు 14, 2011న నరేంద్రమోడి పరిపాలన సామర్థ్యాన్ని అమెరికా శ్లాఘించింది. అమెరికా కాంగ్రెస్‌కు చెందిన పరిపాలన విభాగం "భారతదేశపు అత్యుత్తమ పాలన, ఆకర్షణీయమైన అభివృద్ధి గుజరాత్‌లో కనిపిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వ యంత్రాంగంలోని అవినీతిని, అలసత్వాన్ని తొలిగించి ఆర్థికరథ చక్రాలను గాడిలో పెట్టారు" అని అభివర్ణించింది.

ప్రధానమంత్రిగా[మార్చు]

మే 26, 2014న నరేంద్రమోడి భారతదేశ 15వ ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేశారు.

వ్యక్తిగత జీవితం[మార్చు]

నరేంద్ర మోడికి నలుగులు సోదరులు, ఒక సోదరి ఉన్నారు. ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఝానాన్ని ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. వెంట ఎప్పుడు లాప్‌టాప్ను ఉంచు కుంటారు. ఖరీదైన దుస్తులు ధరిస్తారు. అనేక వ్యాసాలతో పాటు 3 పుస్తకాలను కూడా రచించారు. సొంత ఆస్తి కూడబెట్టుకోలేదు. మంచి వక్త, వ్యూహకర్త అయిన మోడీ జీవితంలో చాలా భాగం ఇప్పటికీ రహస్యమే. సాధారణంగా ముఖ్యమంత్రులు, మంత్రుల వంటి పదవులను అధిష్టించినవారి కుటుంబసభ్యులు ఏదో ఒక విధంగా లబ్ధి పొందుతుంటారు. రాజకీయాల్లోకి వస్తుంటారు. కానీ, మోడీ కుటుంబం ఇందుకు పూర్తి విరుద్ధం. ఆయన సోదరులు, సోదరీమణులు ఎవరి జీవితం వారిదే. తండ్రి దామోదర్‌దాస్ మరణించగా, తల్లి హీరాబెన్ మోడీ వద్దే ఉంటారు. మోడీ శాకాహారి.

మోడీ రాజకీయ ప్రస్థానం[మార్చు]

2014 ఎన్నికలలో మోడి ప్రసంగిస్తున్న బహిరంగసభ వేదిక
భాజపా అగ్రనేత లాల్ కృష్ణ అద్వానీతో మోడి
  • గుజరాత్ లోని మొహసనా జిల్లాలోని వాద్ నగర్ పట్టణంలో 17-09-1950 దామోదర్ దాస్ ముల్ చంద్ మోడీ , హీరబెస్లకు మూడో సంతానంగా మోడీ జననం
  • రాజనీతి శాస్త్రం లో పీజీ
  • బాలుడిగా ఉన్నప్పుడే.. 1960ల్లో భారత్ - పాక్ మద్య యుద్ధం సమయంలో రైల్వే స్టేషన్ లో సైనిక సేవలు
  • గుజరాత్ లో పలు సామాజిక రాజకీయ ఉద్యమాల్లో క్రీయాశీల పాత్ర .
  • చిన్న వయస్సులోనే వివాహం అయిందని స్థానిక మీడియా పేర్కొంటుంది . కాని అయన దాన్ని బహిరంగంగా ఎక్కడ ప్రకటించలేదు .
  • చిన్నతనంలో సోదరుడితో కలిసి బస్సు స్టాండ్ లో టీ కొట్టు నడిపారు.
  • ప్రచారక్ గా జీవితాన్ని ప్రారంభించే వరకూ గుజరాత్ రోడ్డు రవాణా సంస్థ క్యాంటిన్ లో విధులు
  • నాగపూర్ లో అర్ ఎస్ ఎస్ లో శిక్షణ
  • గుజరాత్ లో ఏబీవీపి బాధ్యతలు
  • 1987 లో బాజపా లో చేరిక. 1988 నుంచి 1995 మధ్య కాలంలో భాజపా ను అధికారంలోకి తీస్కునిరావడం లో కీలక పాత్ర
  • 1995 లో జాతీయ కార్యదర్శిగా ఎంపికతో బాటు ఐదు రాష్ట్రాల వ్యవహారాల బాధ్యత అప్పగింత.
  • 1998 లో ప్రధాన కార్యదర్శిగా పదోన్నతి
  • 07-10-2001 లో కేశుభాయ్ పటేల్ స్థానంలో తొలిసారిగా గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ఎంపిక.
  • 2002 లో రెండో దఫా ముఖ్యమంత్రిగా ఎన్నిక
  • 2007 లో మూడో దఫా మఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు
  • 2012 లో నాల్గోసారి మఖ్యమంత్రిగా రికార్డు విజయం
  • 2013 లో భాజపా పార్లమెంటరీ పార్టీ బోర్డు లో సభ్యుడిగా నియామకం. భాజపా ఎన్నికల ప్రచార కమిటీ సారధ్య బాధ్యతలు .
  • 13-09-2013 లో భాజపా ప్రధానమంత్రి అభ్యర్ధిగా ఎంపిక [12].
  • 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో భాజపాకు పూర్తి మెజారిటీ సాధించిపెట్టి ప్రధానమంత్రి పదవి అధిష్టించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు.
  • మే 21, 2014 ప్రధానమంత్రి పదవి అధిష్టించడానికి వీలుగా గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు.
  • మే 26, 2014న ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేశారు.

విమర్శలు[మార్చు]

అమెరికా వీసా పొందేందుకు గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి నరేంద్ర మోడీ అనర్హుడని అమెరికా అంతార్జాతీయ మత స్వేచ్చ కమీషన్ అధ్యక్షురాలు కత్రినా లాంటోస్ స్వేట్ వ్యాఖ్యానించారు. 2002 గుజరాత్ లో జరిగిన మత ఘర్షణల్లో మోడీ పాత్రపై అనేక అనుమానాలు నివృతం అవ్వలేదని, అల్లర్లలో ఆయన పాత్ర గురించి నివృతం చేసుకోవాల్సిన అంశాలు ఉన్నాయని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు.మోడీ కి అమెరికా వీసా మంజూరుచేసే అవకాశాన్ని ఆమె తోసిపుచ్చారు. [13] ఎన్నికల ముందు పలు సర్వేలలో భాజపా విజయం సాధిస్తుందని తేలడంతో అమెరికా అధ్యక్షుడు మోడీకి పరోక్షంగా మద్దతు తెలుపుతూ భారత్‌లో కొత్తగా ఏర్పడే ప్రభుత్వంతో సత్సంబంధాలు నెలకొల్పుకుంటామని ప్రకటించగా, ఎన్నికల అనంతరం భాజపా మెజారిటీ సాధించడంతో ఏకంగా నరేంద్రమోడిని ఒబామా తమ దేశానికి ఆహ్వానించారు.

వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలు[మార్చు]

ఖూనీ పంజా
కాంగ్రెస్ ఎన్నికల చిహ్నమైన హస్తాన్ని 'ఖూనీ పంజా(రక్తసిక్తమైన హస్తం)' అని విమర్శించినందుకు, చర్యలు తీసుకోవాలని కాంగ్రెస్ పార్టీ ఎన్నికల సంఘానికి ఫిర్యాదు పై ఎన్నికల సంఘం మోడీకి నోటీసులు జారీ చేసింది.[14][15] [16] [17]
కుక్కపిల్ల వ్యాఖ్య
"కుక్కపిల్ల(పప్పి) కారు చక్రం కింద పడి మరణిస్తే బాధ పడతాం...డ్రైవింగ్ సీటులో ఉన్నా, వెనుక కూర్చున్నా అంతే ఫీలవుతాం... [18] 'కుక్కపిల్ల(పప్పి) కారు చక్రం కింద పడి మరణిస్తే బాధ పడతాం...డ్రైవింగ్ సీటులో ఉన్నా, వెనుక కూర్చున్నా అంతే ఫీలవుతాం... అని గుజరాత్ అల్లర్లలో మరణించిన వారి గురించి పరోక్షంగా చేసిన వ్యాఖ్యలు. గోద్రా దారుణాలకు ఒక ముఖ్యమంత్రిగా తాను పశ్చాత్తాప పడటం లేదని గతంలో వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలు చేసిన మోడీ సాబ్ తాజాగా బాధితులను కారు కింద పడ్డ కుక్క పిల్లగా పోలుస్తూ సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. [19] [20] [21]

బయటి లింకులు[మార్చు]

Wikiquote-logo-en.svg
వికీవ్యాఖ్యలో ఈ విషయానికి సంబంధించిన వ్యాఖ్యలు చూడండి.

మూలాలు[మార్చు]

  1. [1]Birth date as per personal website
  2. ఈనాడు దినపత్రిక, తేది 15-9-2011
  3. http://www.andhrabhoomi.net/nationalnews.html తీసుకున్న తేది 24 డిసెంబర్, 2007[dead link]
  4. http://www.eenadu.net/panelhtml.asp?qrystr=htm/panel12.htm[dead link]
  5. http://www.eenadu.net/panelhtml.asp?qrystr=htm/panel12.htm[dead link]
  6. "Don't mention the massacre". The Economist. December 8, 2007. p. 47. 
  7. "Cover story: Narendra Modi - Face of Discord" (HTML). Swapan Dasgupta. Retrieved 2007-11-16. 
  8. Riots+economic growth=? Indian Express - October 15, 2007
  9. http://in.telugu.yahoo.com/News/National/0712/24/1071224054_1.htm[dead link]
  10. http://in.telugu.yahoo.com/News/National/0712/23/1071223011_1.htm[dead link]
  11. http://in.telugu.yahoo.com/News/National/0712/23/1071223010_1.htm[dead link]
  12. ఈనాడు దినపత్రిక (14-09-2013)
  13. "అమెరికా వీసా పొందేందుకు నరేంద్ర మోడీ అనర్హుడు". http://www.mana-andhra.com/. 16 August 2013. Retrieved 16 August 2013. 
  14. "మోడీకి నోటీసులు..". http://www.10tv.in/. November 13, 2013. Retrieved November 13, 2013. 
  15. "మోడీపై ఈసీకి కాంగ్రెస్ ఫిర్యాదు..". http://www.10tv.in/. November 18, 2013. Retrieved November 18, 2013. 
  16. "మోడీ ‘ఖూనీ పంజా’ వ్యాఖ్యలపై ఈసీ అసంతృప్తి". http://www.sakshi.com/. November 22, 2013. Retrieved November 22, 2013. 
  17. "‘ఖూనీ పంజా’ వ్యాఖ్యలపై మోడీకి ఈసీ నోటీసు". http://www.andhrabhoomi.net/. November 14, 2013. Retrieved November 14, 2013. 
  18. http://www.10tv.in/news/oppositions-demand-apologies-from-narendra-modi-for-his-remarks-comparing-godra-massacre-to-a-puppy-s-death 10tv
  19. "నరేంద్ర మోడీ కారు కూతలు...". http://www.10tv.in/. July 13, 2013. Retrieved July 13, 2013. 
  20. "దుమారం రేపిన మోడీ వ్యాఖ్యలు". http://namasthetelangaana.com. July 12, 2013. Retrieved July 12, 2013. 
  21. "నేను హిందూ జాతీయవాదిని : నరేంద్ర మోడీ". http://www.sakshi.com. July 13, 2013. Retrieved July 13, 2013.