జ్ఞానపీఠ పురస్కారం

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

భారతదేశపు సాహితీ పురస్కారాల్లో జ్ఞానపీఠ పురస్కారం అత్యున్నతమైనది. దీన్ని టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా వార్తా పత్రిక వ్యవస్థాపకులైన సాహు జైన్ కుటుంబం ఏర్పాటు చేసిన భారతీయ జ్ఞానపీఠం వారు ప్రదానం చేస్తారు. వాగ్దేవి కాంస్య ప్రతిమ, పురస్కార పత్రం, ఐదు లక్షల రూపాయల నగదు ఈ పురస్కారంలో భాగం. 1961లో నెలకొల్పబడిన ఈ పురస్కారం మొదటిసారిగా 1965లో మలయాళ రచయిత జి శంకర కురుప్‌కు వచ్చింది. భారతీయ అధికార భాషలలో దేనిలోనైనా రాసే భారత పౌరులు ఈ బహుమతికి అర్హులు. ఐతే ఒక భాషాసాహిత్యానికి ఈ పురస్కారం లభించిన తర్వాత మూడేళ్ళపాటు ఆ భాషాసాహిత్యాన్ని ఈ పురస్కారానికి పరిశీలించరు.

1982కు ముందు, ఏదైనా ఒక రచనకు గాను సంబంధిత రచయితకు ఈ పురస్కారం ఇచ్చేవారు. అప్పటినుండి, భారతీయ సారస్వతానికి చేసిన సేవకు కూడా ఈ బహుమతిని ఇస్తూ వస్తున్నారు. ఇప్పటి వరకు కన్నడ రచయితలు అత్యధికంగా ఎనిమిదిసార్లు ఈ పురస్కారం అందుకున్నారు. హిందీ రచయితలు ఆరుసార్లు అందుకున్నారు.

అవార్డు[మార్చు]

సంవత్సరం పేరు కృషి భాష
1965 జి. శంకర కురుప్ ఒడక్కుజల్ (వేణువు) మలయాళం
1966 తారాశంకర్ బందోపాధ్యాయ గణదేవత బెంగాలి
1967 డా.కె.వి.పుట్టప్ప (కువెంపు) శ్రీ రామాయణ దర్శన కన్నడ
1967 ఉమాశంకర్ జోషి నిషిత గుజరాతీ
1968 సుమిత్రానందన్ పంత్ చిదంబర హిందీ
1969 ఫిరాఖ్ గోరఖ్‌పురి గుల్-ఎ-నగ్మా ఉర్దూ
1970 విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రామాయణ కల్పవృక్షమ తెలుగు
1971 బిష్ణు డే స్మృతి సత్తా భవిష్యత్ బెంగాలి
1972 రామ్‌ధరీ సింగ్ 'దినకర్' ఊర్వశీ హిందీ
1973 దత్తాత్రేయ రామచంద్ర బెంద్రె నాకుతంతి (నాలుగు తీగలు(తంత్రులు)) కన్నడ
1973 గోపీనాథ్ మొహంతి మట్టిమతల్ ఒరియా
1974 విష్ణు సఖారాం ఖాండేకర్ యయాతి మరాఠీ
1975 పి.వి.అఖిలాండం చిత్రప్పావై తమిళం
1976 ఆశాపూర్ణా దేవి ప్రథం ప్రతిశృతి బెంగాలి
1977 కె.శివరామ కారంత్ మూక్కజ్జియ కనసుగళు (బామ్మ కలలు) కన్నడ
1978 ఎస్.హెచ్.వి.ఆజ్ఞేయ కిత్నీ నావోన్ మే కిత్నీ బార్ (ఎన్ని పడవల్లో ఎన్నిసార్లు?) హిందీ
1979 బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య మృత్యుంజయ్ అస్సామీ
1980 ఎస్.కె.పొత్తేకట్ ఒరు దేశత్తింతె కథ (ఒక దేశపు కథ) మలయాళం
1981 అమృతా ప్రీతం కాగజ్ తే కాన్వాస్ పంజాబీ
1982 మహాదేవి వర్మ హిందీ
1983 మాస్తి వెంకటేశ అయ్యంగార్ చిక్కవీర రాజేంద్ర కన్నడ
1984 తకళి శివశంకర పిళ్ళె "కాయర్" (కాఁయిర్ - నార) మలయాళం
1985 పన్నాలాల్ పటేల్ గుజరాతీ
1986 సచ్చిదానంద రౌత్రాయ్ ఒరియా
1987 విష్ణు వామన్ శిర్వాద్కర్ కుసుమాగ్రజ్ మరాఠీ
1988 డా.సి.నారాయణ రెడ్డి విశ్వంభర కావ్యం తెలుగు
1989 ఖుర్రతుల్-ఐన్-హైదర్ "ఆఖిరీ షబ్ కే హంసఫర్" (ఆఖరు రాత్రి తోటి ప్రయాణికులు) ఉర్దూ
1990 వి.కె.గోకాక్ భారత సింధు రశ్మీ కన్నడ
1991 సుభాష్ ముఖోపాధ్యాయ "పదాతిక్" (వాహనరహిత సైనికుడు) బెంగాలి
1992 నరేశ్ మెహతా హిందీ
1993 సీతాకాంత్ మహాపాత్ర ఒరియా
1994 యు.ఆర్.అనంతమూర్తి కన్నడ
1995 ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్ మలయాళం
1996 మహాశ్వేతా దేవి బెంగాలీ
1997 అలీ సర్దార్ జాఫ్రి ఉర్దూ
1998 గిరీష్ కార్నాడ్ కన్నడ
1999 నిర్మల్ వర్మ హిందీ
1999 గురుదయాల్ సింగ్ పంజాబీ
2000 ఇందిరా గోస్వామి అస్సామీ
2001 రాజేంద్ర కేశవ్‌లాల్ షా గుజరాతీ
2002 డి.జయకాంతన్ తమిళం
2003 విందా కరందీకర్‌ అష్టదర్శనే మరాఠీ
2004 రెహమాన్ రాహి‌ కష్మీరీ
2005 కువర్ నారాయణ్‌ హిందీ
2006 రవీంద్ర కేళేకర్‌ కొంకణి
2006 సత్యవ్రత శాస్త్రి‌ సంస్కృతం
2007 డా.ఓ.యన్.వి.కురూప్ మళయాళం
2008 అక్లాక్ ముహమ్మద్ ఖాన్ ఉర్దూ
2009 అమర్ కాంత్ హిందీ
2009 శ్రీ లాల్ శుక్లా హిందీ
2010 చంద్రశేఖర కంబార కన్నడ
2011 ప్రతిభా రాయ్ ఒడియా
2012 రావూరి భరద్వాజ పాకుడురాళ్ళు(మాయాజలతారు) తెలుగు
2013 కేదార్‌నాథ్‌ సింగ్ హిందీ

బయటి లింకులు[మార్చు]