జోధ్‌పూర్ జిల్లా

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Jodhpur జిల్లా

जोधपुर जिला
దేశంభారతదేశం
రాష్ట్రంRajasthan
పరిపాలన విభాగముJodhpur Division
ముఖ్య పట్టణంJodhpur
విస్తీర్ణం
 • మొత్తం22,850 కి.మీ2 (8,820 చ. మై)
జనాభా
(2011)
 • మొత్తం36,87,165
 • సాంద్రత160/కి.మీ2 (420/చ. మై.)
 • పట్టణ
34.30
జనగణాంకాలు
 • అక్షరాస్యత65.94
 • లింగ నిష్పత్తి916
అక్షాంశరేఖాంశాలు27°37′N 72°55′E / 27.62°N 72.92°E / 27.62; 72.92 - 26°00′N 73°52′E / 26.00°N 73.87°E / 26.00; 73.87
జాలస్థలిఅధికారిక జాలస్థలి

రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో జోధ్‌పూర్ జిల్లా (హిందీ:) ఒకటి. జిల్లా ప్రధానకార్యాలయాలు జోధ్‌పూర్ వద్ద ఉన్నాయి. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి రాజస్థాన్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో అత్యధిక జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలో రెండవ స్థానంలో ఉన్నట్లు గుర్తించబడింది. మొదటి స్థానంలో జైపూర్ జిల్లా ఉంది.[1]

చరిత్ర[మార్చు]

చారిత్రకంగా జోధ్‌పూర్ మేవార్ మధ్యభూభాగం ఉంది. జిల్లాలో ప్రతిహరా రాజపుత్రుల రాజధాని (6-13 శతాబ్దాలు) !అయిన మందోర్ నగరం, ఆలయ నగరం అయిన ఒసియాన్ నగరం ఉన్నాయి. జోధ్‌పూర్‌ను 15వ శతాబ్దంలో రావు జోధా స్థాపించాడు. అలాగే జోధ్‌పూర్ రాథోర్ రాజపుత్రుల పాలనలో 1947 వరకు మేవార్ రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉంది.

భౌగోళికం[మార్చు]

జోధ్‌పూర్ జిల్లా రాజస్థాన్ రాష్ట్ర పశ్చిమ భూభాగంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో బికనీర్ జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో నగౌర్ జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో అజ్మీర్ జిల్లా, నైరుతీ సరిహద్దులో పాలి జిల్లా మరియు పశిమ మరియు వాయవ్య సరిహద్దులో జైసల్మేర్ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా 26 00’ and 27 37’ డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 72 55’ మరియు 73 52’డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది.

ఆర్ధికం[మార్చు]

పర్యాటకం[మార్చు]

జోధ్‌పూర్ ప్రాంతం చారిత్రకంగా సుసంపన్నమైనది. దీనిని బ్లూ సిటీ మరియు సన్ సిటీ అనే పేర్లు ఉన్నాయి. మెహ్రాంగర్ కోటలో గృహాలకు నీలిరంగు కలిపిన వైట్ వాష్ వేయడం వలన ఈ నగరానికి బ్లూ సిటీ అనే పేరు వచ్చింది. జిల్లాలో ఉమైడ్ భవన్ ప్యాలెస్ వంటి పర్యాటక ఆకర్షణలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఉమైడ్ భవన్ ప్యాలెస్‌లో కొంతభాగం ప్రస్తుత మహారాజా గజ సింగ్ కుంటుంబానికి నివాసంగా ఉంది. మిగిలిన భాగంలో ఐదు నక్షత్రాల హోటల్ అయిన " తాజ్ గ్రూప్ హోటల్ "లో ఒకటిగా ఉంది.

విభాగాలు[మార్చు]

2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లాను 5 ఉపవిభాగాలుగా మరియు 7 తాలూకాలుగా విభజించబడి ఉంది.[2][3] నిర్వహణా సౌలభ్యం కొరకు 4 ఉప తాలూకాలు (బలేశ్వర్, బాప్, ఝంవర్ మరియు తుంవరి) [3] Two of them had local councils (panchayat samiti), Balesar and Bap.[3]2011 జిల్లాలో 3 ఉప విభాగాలు మరియు 11 తాలూకాలు, 2 స్వతంత్ర ఉప తాలూకాలు (జంవర్ మరియు తింవారి) ఉన్నాయి.[4]

విభాగాలు[మార్చు]

పూర్ జిల్లాలో డివిజన్లు
సబ్డివిజన్ సబ్డివిజన్ హెడ్క్వార్టర్స్ తాలూకా హెడ్క్వార్టర్స్ తాలూకా పంచాయతీ గ్రామాలు
జోధ్పూర్ సబ్డివిజన్ జోధ్పూర్ జోధ్పూర్ - జోధ్పూర్ తాలూకా 0
భోపాల్గర్ సబ్డివిజన్ భోపాల్గర్ భోపాల్గర్ తాలూకా భోపాల్గర్ 39
బాడి తాలూకా - - - 26
లూనీ సబ్డివిజన్ లూనీ (రాజస్థాన్) లూనీ తాలూకా లూనీ - 41
ఒసియన్ సబ్డివిజన్ ఒసియన్ జోధ్పూర్ ఒసియన్ తాలూకా ఒసియన్ 41
ఫాలోడి సబ్డివిజన్ ఫాలోడి ఫాలోడి తాలూకా ఫాలోడి 38
బి.ఎ.పి తాలూకా బి.ఎ.పి రాజస్థాన్ - - 32
పిపర్ సిటీ బిలర తాలూకా బిలర పిపర్ సిటీ సబ్డివిజన్ 40
మండార్ తాలూకా - - - 28
షేర్గర్ సబ్డివిజన్ షేర్గర్ (రాజస్థాన్ ) షేర్గర్ తాలూకా షేర్గర్ 33
బలెసర్ తాలూకా బలెసర్ - - 33

తాలూకాలు[మార్చు]

తాలూకాలు అన్ని మండలాలు మరియు పంచాయితీ సమితులుగా ఉన్నాయి.[5][6] జోధ్‌పూర్ మాత్రం నగరపాలితంగా ఉంది.[7] బిర్లా, ఫలోడీ మరియు పిపర్‌సిటీలు పురపాలకాలుగా ఉన్నాయి..[7] జిల్లాలో 1,794 గ్రామాలు [4] 351 గ్రామ పంచాయితీలు .[5] ఉన్నాయి.

2001 లో గణాంకాలు[మార్చు]

విషయాలు వివరణలు
జిల్లా జనసంఖ్య . 3,685,681, [1]
ఇది దాదాపు. లిబరియా దేశ జనసంఖ్యకు సమానం.[8]
అమెరికాలోని. ఒక్లహోమా నగర జనసంఖ్యకు సమం..[9]
640 భారతదేశ జిల్లాలలో. 73 వ స్థానంలో ఉంది.[1]
1చ.కి.మీ జనసాంద్రత. 161 [1]
2001-11 కుటుంబనియంత్రణ శాతం. 27.69%.[1]
స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి. 905:1000 [1]
జాతియ సరాసరి (928) కంటే. తక్కువ
అక్షరాస్యత శాతం. 67.09%.[1]
జాతియ సరాసరి (72%) కంటే. తక్కువ

సంస్కృతి[మార్చు]

ప్రముఖులు[మార్చు]

  • ఓం థంవి (1957) రచయిత మరియు సంపాదకుడు. ఫలోడిలో జన్మించాడు.

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 "District Census 2011". Census2011.co.in. 2011. Retrieved 2011-09-30.
  2. "Census 2001 Population Finder: Rajasthan: Jodhpur:". Office of The Registrar General & Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India.
  3. 3.0 3.1 3.2 "Administrative Setup". Jodhpur District. Archived from the original on 25 December 2002.
  4. 4.0 4.1 "Administrative Setup". Jodhpur District. Archived from the original on 13 May 2013.
  5. 5.0 5.1 "Reports of National Panchayat Directory: Block Panchayats of Jodhpur, Rajasthan". Ministry of Panchayati Raj, Government of India.
  6. "Map:Jodhpur District, Administrative Setup". Jodhpur District. 2007. Archived from the original on 9 April 2009.
  7. 7.0 7.1 "Reports of National Panchayat Directory: Report on Urban Local Bodies". Ministry of Panchayati Raj, Government of India. Archived from the original on 13 May 2013.
  8. US Directorate of Intelligence. "Country Comparison:Population". Retrieved 2011-10-01. Liberia 3,786,764 July 2011 est. line feed character in |quote= at position 8 (help)
  9. "2010 Resident Population Data". U. S. Census Bureau. Retrieved 2011-09-30. Oklahoma 3,751,351 line feed character in |quote= at position 9 (help)

వెలుపలి లింకులు[మార్చు]