సిరోహి జిల్లా

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search

రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో సిరోహి జిల్లా ఒకటి. సిరోహి పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. సిరోహి జిల్లాలో మౌట్ అబూ పెద్ద నగరంగా మరియు పెద్ద వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది. 2011 గణాంకాల ఆధారంగా సిరోహి జిల్లా రాష్ట్రంలో అత్యల్ప జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలలో మూడవదిగా గుర్తించబడుతుంది. మొదటి రెండు స్థానాలలో జైసల్మేర్ మరియు ప్రతాప్‌ఘర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.[1]

2001 లో గణాంకాలు[మార్చు]

విషయాలు వివరణలు
జిల్లా జనసంఖ్య . 1,037,185, [1]
ఇది దాదాపు. సైప్రస్ దేశ జనసంఖ్యకు సమానం.[2]
అమెరికాలోని. రోడ్ ఐలాండ్ నగర జనసంఖ్యకు సమం..[3]
640 భారతదేశ జిల్లాలలో. 437వ స్థానంలో ఉంది.[1]
1చ.కి.మీ జనసాంద్రత. 202[1]
2001-11 కుటుంబనియంత్రణ శాతం. 21.86%.[1]
స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి. 938:1000 [1]
జాతియ సరాసరి (928) కంటే. అధికం
అక్షరాస్యత శాతం. 56.02%.[1]
జాతియ సరాసరి (72%) కంటే. తక్కువ

చరిత్ర[మార్చు]

1948లో సిరోహి భూభాగాన్ని బాంబే రాజాస్థానం స్వాధీనం చేసుకుంది.[4] 1950లో సిరోహి రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి ఇవ్వబడింది. అప్పుడీ భూభా వైశాల్యం 787 చ.కి.మీ. ఇందులో అబూ రోడ్డు తాలూకా మరియు దెల్వారా తాలూకాలోని కొంత భూభాగం బంబే రాజస్థానంలో కలుపబడింది.[5] 1956 నవంబరు 1 న ఈ భూభాగం సిరోహి జిల్లాకు ఇవ్వబడింది.[6] చౌహాన్ డియోరా పాలనలో (15వ శతాబ్దం నుండి 1947 వరకు ) సిరోహి పురాతన కాలంలో " దేవ్ నగరి " అని పిలువబడింది. ఈ ప్రాంతంలో అనేక ఆలయాలు ఉండడమే అందుకు కారణం. రెండువైపులా పదునైన కత్తుల తయారీకి సిరోహి ప్రత్యేకత సంతరుంచుకుంది., [7][8]

భౌగోళికం[మార్చు]

జిల్లా వైశాల్యం 5136 చ.కి.మీ. జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో జలోర్ జిల్లా, ఉత్తర సరిహద్దులో పాలి జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో ఉదయపూర్ జిల్లా మరియు దక్షిణ సరిహద్దులో రాజస్థాన్ రాష్ట్రం లోని బనస్ కాంతా జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లా వైశాల్యం 5139 చ.కి.మీ. సిరోహి జిల్లా రాజస్థాన్ రాష్ట్ర నైరుతీ భూభాగంలో ఉంది. ఇది 24 నుండి 20' మరియు 25 నుండి 17' ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 72 నుండి 16' మరియు 73 నుండి 10' తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది.

నైసర్గికం[మార్చు]

సిరోహి జిల్లా కొండలు మరియు రాళ్ళవరుసలతో విభజించబడి ఉంది. మౌంట్ అబూలోని గ్రానైట్ పర్వతభాగం జిల్లాను రెండు భాగాలుగా విభజిస్తూ ఈశాన్యం నుండి నైరుతీదిశగా విస్తరించి ఉంది. మౌంట్‌ అబూలో మద్యలో ఉన్న జిల్లాలోని ఆగ్నేయ భూభాగంలో ఉన్న ఆరవల్లీ పర్వతలోయల నుండి పశ్చిమ బనాస్ నది ప్రవహిస్తూ ఉంది. ఢిల్లీ మరియు అహమ్మదాబాదు రైలు మార్గంలో బనాస్ నది పశ్చిమ తీరంలో అబూ రైలు స్టేషను ఉంది. కతివార్ డ్రై డిసెడ్యుయస్ ఫారెస్ట్స్ " ఈ ప్రాంతం అంతా విస్తరించి ఉంది. జిల్లాలోని ఎత్తైన మౌంట్ అబూ భూభాగంలో కొనీఫర్ అరణ్యాలు ఉన్నాయి. మౌంట్ అబూ నగరం సిరోహి జిల్లాలో పెద్దనగరంగా మరియు వ్యారకేంద్రంగా ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో గ్రామాలు అతి తక్కువగా ఉన్న జిల్లా సిరోహి ప్రత్యేక గుర్తింపు కలిగి ఉంది.

జిల్లా వాయవ్యభూభాగంలో ఉన్న మౌంటు అభూపర్వతాలు జిల్లాలో వర్షపాతం కలిగించడంలో ప్రధానపాత్ర వహిస్తున్నాయి. ఇవి నైరుతీ ఋతుపవనాలను పట్టిఉంచి సుక్రి నదీజాలాలను అధికరిస్తూ జిల్లా నైరుతీ భూభాగ వ్యవసాయ భూములకు జలాలను అందిస్తుంది. జిల్లావాయవ్య భూభాగంలోని వ్యవసాయ భూములకు ల్యూని నది ఉపనదులు వ్యవసాయ జలాలను అందిస్తున్నాయి. " నార్త్‌వెస్టర్న్ థాం స్క్రబ్ ఫారెస్ట్స్ " జిల్లా పశ్చిమ మరియు ఉత్తర భూభాగంలో విస్తరించి ఉన్నాయి. సిరోహి-సియాని రోడ్డులో ఉన్న వరదా గ్రామం జిల్లాలోని చిట్టచివరి గ్రామంగా ఉంది.

ఆర్ధికం[మార్చు]

2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో సిరోహిజిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది .[9] .బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్ర 12 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.[9]

విభాగాలు[మార్చు]

  • జిల్లా 3 ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడింది : సిరోహి, మౌంట్ అబూ మరియు రెయీడర్.
  • జిల్లాలో 5 తాలూకాలు ఉన్నాయి (గ్రామపంచాయితీలు ) ఉన్నాయి :- సిరోహి, షెయోగంజ్, పిండ్వారా, అబూరోడ్ మరియు మౌంట్ అబూ.
  • జిల్లాలో 3 ఉప తాలూకాలు ఉన్నాయి : పిండ్వరా లోని భైరవి, సిరోహి లోని కలాండ్రి మరియు రియోడర్ లోని మందర్.

స్థలాలను[మార్చు]

  • ప్రాచీన మీర్పూర్ జైన్ ఆలయం (సిరోహి సిటీ నుండి 18 కి.మీ)
  • అంబెష్వర్ మహాదేవ ఆలయం, కొలర్గర్హ్ ( ఆర్.ఎం సెంటర్ నుండి 6 కి.మీ),
  • జబెష్వర్ మహాదేవ ఆలయం, వ్యాసాలు
  • కుసుమ
  • మొరియ బాబా ఆలయం, సిలోయ ( సిరోహి నగరం 16 కి.మీ )
  • బనెషవరి మతజి ఆలయం, సిలోయ ( సిరోహి నగరం నుండి 17 కి.మీ)
  • లఖవ్ మాతా ఆలయం (నుండి 40 కి.మీ; మరియు 39 కి.మీ; సిరోహి నుండి క్మ్)
  • మర్కండేశ్వర్ ఆలయం, మంజరి
  • మౌంట్ అబూ
  • పవపురి జైన్ ఆలయం
  • చంద్రవతి ఆలయం, నగరం (చారిత్రక ఆలయం) అబూ రోడ్ నుండి 6 కి.మీ
  • సరనెష్వర్ మహాదేవ ఆలయం, సిరోహి ( సెంటర్ నుండి 2 కి.మీ)
  • శ్రీ హనుమాన్ మందిర్ (వరద) श्री हनुमानजी मंदिर, वराड़ा

మూలాలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 "District Census 2011". Census2011.co.in. 2011. Retrieved 2011-09-30. Cite web requires |website= (help)
  2. US Directorate of Intelligence. "Country Comparison:Population". Retrieved 2011-10-01. Cyprus 1,120,489 July 2011 est. line feed character in |quote= at position 7 (help); Cite web requires |website= (help)
  3. "2010 Resident Population Data". U. S. Census Bureau. Retrieved 2011-09-30. Rhode Island 1,052,567 line feed character in |quote= at position 13 (help); Cite web requires |website= (help)
  4. A V Pandya (1952). Abu in Bombay State: a scientific study of the problem. B.K. Patel. p. 88. Retrieved 5 May 2011.
  5. India. Directorate of Census Operations; Rajasthan. Census of India, 2001: Sirohi. Controller of Publications. p. 7. Retrieved 5 May 2011.
  6. K. S. Singh (1 January 1998). People of India: Rajasthan. Popular Prakashan. pp. 12–. ISBN 978-81-7154-766-1. Retrieved 5 May 2011.
  7. E. Jaiwant Paul (1 October 2005). Arms and Armour: Traditional Weapons of India. Roli Books Private Limited. pp. 54–. ISBN 978-81-7436-340-4. Retrieved 5 May 2011.
  8. East India Company; Edward Parry Thornton (1870). A gazetteer of the territories under the government of the East-India company and of the native states on the continent of India, by E. Thornton. pp. 874–. Retrieved 5 May 2011.
  9. 9.0 9.1 Ministry of Panchayati Raj (September 8, 2009). "A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme" (PDF). National Institute of Rural Development. Retrieved September 27, 2011. Cite web requires |website= (help)
Shree Kanbeshwar Mahadev, Kana Kolar Village, Sheoganj.

వెలుపలి లింకులు[మార్చు]

వెలుపలి లింకులు[మార్చు]