మాల్టా

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Republic of Malta
Repubblika ta' Malta  (language?)
గీతం: L-Innu Magulti
The Maltese Hymn
Location of  మాల్టా  (Green circle)– on the European continent  (light green & dark grey)– in the European Union  (light green)  —  [Legend]
Location of  మాల్టా  (Green circle)

– on the European continent  (light green & dark grey)
– in the European Union  (light green)  —  [Legend]

రాజధాని Valletta
అతిపెద్ద నగరం Birkirkara
అధికార భాషలు Maltese
Maltese Sign Language[1]
English
జాతి సమూహాలు (2011[2])
  • 95.17% Maltese
  • 4.83% Non-Maltese[[#endnote_a{{{3}}}|[a]]]
ప్రజానామము Maltese
ప్రభుత్వం Unitary parliamentary republic
 -  President Marie Louise Coleiro Preca
 -  Prime Minister Joseph Muscat
శాసనసభ House of Representatives
Independence from the United Kingdom
 -  Commonwealth realm 21 September 1964 
 -  Republic 13 December 1974 
ప్రాంతం
 -  Total 316[3] km2 (186th)
122 sq mi 
 -  Water (%) 0.001
జనాభా
 -  2014 estimate 445,426[4] (171st)
 -  2011 census 416,055[2]
 -  Density 1410[2]/km2 (7th)
4/sq mi
GDP (PPP) 2017 estimate
 -  Total $18.404 billion[5]
 -  Per capita $42,239[5]
GDP (nominal) 2017 estimate
 -  Total $11.164 billion[5]
 -  Per capita $25,623[5]
Gini (2014) positive decrease 27.7[6]
low · 15th
HDI (2015) Increase 0.856[7]
very high · 33rd
ద్రవ్యం Euro ()[[#endnote_b{{{3}}}|[b]]] (EUR)
Time zone CET (UTC+1)
 -  Summer (DST) CEST (UTC+2)
Date format dd/mm/yyyy (AD)
Drives on the left
Calling code +356
Patron saints Paul the Apostle, Saint Publius and Agatha of Sicily[8]
Internet TLD .mt[[#endnote_c{{{3}}}|[c]]]
Website
www.gov.mt
a. ^  Maltese nationals as referred to in the 2011 census.[2]
b. ^  Maltese lira before 2008.
c. ^  Also .eu, shared with other European Union member states.

మాల్టా (Listeni / mɒltə / మూస: IPA-mt)అధికారికంగా రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మాల్టా (మాల్టీస్: రిపబ్లికా టాటా మాల్టా) గా పిలువబడుతుంది. ఇది మధ్యధరా సముద్రంలో ద్వీపసమూహం కలిగి ఉన్న దక్షిణ ఐరోపా ద్వీపం దేశాలలో ఒకటి. (Maltese: Repubblika ta' Malta), [9] ఇది ఇటలీకి 80 కిమీ (50 మైళ్ళు), ట్యునీషియాకు 284 కిమీ (176 మైళ్ళు) తూర్పు [10] మరియు లిబియాకు ఉత్తరాన 333 కి.మీ (207 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. [11]దేశవైశాల్యం 316 చ.కి.మీ.[3] ఈ దేశం 4,50,000 కంటే తక్కువ జనాభా కలిగి ఉంది. [4] ప్రపంచంలోని అతిచిన్న దేశంగా గుర్తించబడుతుంది.[12][13][14]

మరియు అత్యంత జనసాంద్రత కలిగిన దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. మాల్టా రాజధాని వాలెట్టా ఇది యూరోపియన్ యూనియన్లో వైశాల్యపరంగా అతి చిన్న జాతీయ రాజధానిగ గుర్తించబడుతుంది. [15] మాల్టాలో మాల్టీస్ ఒక జాతీయ భాషగా మరియు ఆగ్లం అధికారభాషగా ఉన్నాయి.మధ్యధరా మధ్యలో మాల్టా యొక్క ప్రదేశం [16] చారిత్రాత్మకంగా నావికా స్థావరం గొప్ప వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యతను కలిగిఉన్న మాల్టా ద్వీపాలను వరుసగా ఫోనీషియన్లు, కార్తగినియన్లు, గ్రీకులు, రోమన్లు, బైజాన్టిన్స్, అరబ్స్, నార్మాన్స్, సిసిలీయన్స్, స్పానిష్, నైట్స్ సెయింట్ జాన్, ఫ్రెంచ్ మరియు బ్రిటీష్ ప్రభుత్వాలు పాలించాయి. [17]రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో అప్పటి బ్రిటీష్ కాలనీ ప్రదర్శించిన ధైర్యానికి అనందించి యునైటెడ్ కింగ్డానికి చెందిన 6వ కింగ్ జార్జ్ 1942 లో జార్జి క్రాస్‌ను మాల్టాకు బహుమతిగా ఇచ్చాడు. [18] మాల్టా జాతీయ పతాకంపై జార్జ్ క్రాస్ కనిపిస్తుంది. [19] 1964 లో బ్రిటీష్ పార్లమెంటు ఆమోదించిన మాల్టా ఇండిపెండెన్స్ చట్టం ప్రకారం, మాల్టా యునైటెడ్ కింగ్డమ్ నుండి రెండవ ఎలిజబెత్ ఆధ్వర్యంలో స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన సార్వభౌమ కామన్వెల్త్ రాజ్యంగా అవతరించింది.అధికారికంగా 1964 నుండి 1974 వరకు మాల్టా రాజ్యంగా పిలువబడింది. [20]

1974 లో ఈ దేశం గణతంత్ర రాజ్యంగా మారింది. దీర్ఘకాలం కామన్వెల్త్ రాజ్యంగా కొనసాగనప్పటికీ మాల్టా కామన్వెల్త్ ఆఫ్ నేషన్స్ సభ్య దేశంగా ఉంది. మాల్టాను 1964 లో ఐక్యరాజ్యసమితిలో మరియు 2004 లో యూరోపియన్ యూనియన్లో చేర్చారు. 2008 లో ఇది యూరోజోన్లో భాగమైంది.మాల్టాకు సుదీర్ఘ క్రైస్తవ వారసత్వం ఉంది. అపోస్తలుల చట్టాల ఆధారంగా మాల్టా ఆర్చ్‌డ్ యోసెస్ ఆఫ్ అపోస్టలిక్ కార్యక్రమంగా చెప్పుకోబడింది.[21]

సెయింట్ పాల్స్ "మెలిటా"లో నౌకాప్రమాదంలో చిక్కుకుని విస్తృతంగా మాల్టాను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. మాల్టాలో కాథలిక్ అధికారిక మతంగా ఉంది. అయినప్పటికీ మాల్టాలోని వ్యక్తులందరూ పూర్తి మతస్వాతంత్ర్యానికి స్వాతంత్ర్యానికి అర్హులుగా ఉంటారు. మతపరమైన ఆరాధన వారి స్వంత పద్ధతి ఉచిత ఆచారాలను అనుభవించవచ్చని రాజ్యాంగం పేర్కొంది.[22][23]

మాల్టా వెచ్చని వాతావరణం మరియు అనేక వినోద ప్రాంతాలు మరియు మూడు యునెస్కో వరల్డ్ హెరిటేజ్ సైట్స్ (ప్రపంచ వారసత్వ సంపద): హెల్ సఫ్లీని హైపోగెయం [24] వాలెట్టా, [25] మరియు ఏడు మెగాలిథిక్ దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో కొన్ని ప్రపంచంలో అత్యంత పురాతనమైన స్వేచ్ఛా-నిర్మాణాలు. [26][27][28] అజూర్ విండో మరియు గోజో మాల్టాలో అత్యంత ప్రసిద్దమైన ప్రదేశాలు. ఇది 2017 లో భారీ తుఫాను కారణంగా సముద్రంలోకి నాటకీయంగా పడిపోయింది.[29]

పేరువెనుక చరిత్ర[మార్చు]

మాల్టా అనే పదం మూలం గురించి ఖచ్ఛితమైన ఆధారాలు లేవు. ఆధునిక భాషా వైవిధ్యము మాల్టీస్ భాష నుండి వచ్చింది. మాల్టా అనే పదం గ్రీకు పదం మెలి, 'తేనె' మూలమని భావిస్తున్నారు. [30] పురాతన గ్రీకులు ఈ ద్వీపాన్ని (మెలిటె) అని పిలుస్తారు. దీని అర్ధం 'తేనె-తీపి', బహుశా మాల్టా ఏకైక ఉత్పత్తి తేనె. ద్వీపంలో తేనెటీగలు అధికంగా ఉంటాయి. రోమన్లు ​​ఈ ద్వీపాన్ని మలిటా అని పిలిచారు. [31] ఇది గ్రీకు మెల్టిన్ లాటిన్ లేదా డొరిక్ గ్రీక్ మెలిటా ఉచ్చారణ పదంగా పరిగణించబడుతుంది. [32] మరొక కథనం మాల్టా పలు బే మరియు ఫెయినీషియన్‌కు సంబంధించి మాల్టా 'హెవెన్' (స్వర్గం) అని అర్ధం.[33] లేదా 'పోర్ట్'[34] అనే ఫెయినీషియన్ పదం నుండి మాల్టా అనే పదం వస్తుంది అని మరొక కథనం సూచిస్తుంది. కొన్ని ఇతర శబ్దవ్యుత్పాదక ప్రస్తావనలు శాస్త్రీయ సాహిత్యంలో కనిపిస్తాయి. అంటోనిన్ ఇటిటెరీలో ప్రస్తుత రూపంలో మాల్టా అనే పదం కనిపిస్తుంది. [35]

చరిత్ర[మార్చు]

సిసిలీ ద్వీపం నుండి వచ్చిన ప్రజలు స్థిరపడినవారికి ముందు సుమారుగా క్రీ.పూ. 5200 నుండి మాల్టా ప్రాంతంలో మానవులు నివసించారని భావిస్తున్నారు. [36]

క్రీ.పూ 3600 నుండి ద్వీపాలలో ఉనికిలో ఉన్న పూర్వ చారిత్రక నియోలిథిక్ సంస్కృతి మెగాలైతిక్ నిర్మాణాలు ఇందుకు నిదర్శనగా ఉన్నాయి. మన్నాజ్రా, గాంగ్జియా మరియు ఇతరుల ప్రాంతాలలో ఉన్న దేవాలయాల రుజువులు ఇందుకు మరింత బలం చేకూరుస్తున్నాయి. క్రీ.పూ 800-700 మధ్యకాలంలో ఫియోనిషియన్స్ మాల్టా ప్రాంతానికి వలసవచ్చారు.తరువాత ప్రజలు వచ్చి చేరడానికి ముందు వారు ఈ ద్వీపానికి సెమెటిక్ భాష మరియు సంస్కృతిని తీసుకువచ్చారు.[37] వారు ద్వీపాలను సముద్రపు అన్వేషణలు మరియు మధ్యధరా ప్రాంతంలో వ్యాపార విస్తరణకు ఉపయోగించుకుంటూ తమ భూభాలను విస్తరించారు. క్రీ.పూ. 216 కార్టగినియన్లను రోమన్లు ​​మాల్టీజ్ ప్రజల సాయంతో ఇక్కడ నుండి తరిమివేసి మాల్టాను మునిసియం (పురపాలకంగా) చేసారు. [38] బైజాంటైన్ పాలన కాలం (4 నుండి 9 వ శతాబ్దం) మరియు వాండల్స్ [39] చేత సంభవించిన ఒక సాక్ తర్వాత ఈ ద్వీపాలు క్రీ.శ. 870 లో అగ్లబాయిడ్స్ చేత ఆక్రమించబడ్డాయి. అరబ్ దండయాత్ర తరువాత ప్రజల గతి అస్పష్టంగా ఉంది.ఇక్కడ ప్రజలు ద్వీపాలను విసర్జించి వెళ్ళారని భావిస్తున్నారు. రెండో సహస్రాబ్ది ప్రారంభంలో ద్వీపాలు సిలోలో-అరబిక్ మాట్లాడే అరబ్-పరిపాలిత సిసిలీ నుండి వలస ప్రజలతో ఈ ప్రాంతం తిరిగి జనావసంగా మారింది. [40] 1091 లో ద్వీపాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న నార్మన్లు ముస్లిం పాలన ముగింపు పలికారు.1249 నాటికి తిరిగి దీవులు పూర్తిగా క్రైస్తవ మతపరంగా మారాయి. [41] 1530 వరకు ఈ ద్వీపాలు సిసిలీ రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేవి. కొంతకాలం క్యాప్టిటి హౌస్ ఆఫ్ అంజౌచే నియంత్రించబడ్డాయి. 1530 లో స్పెయిన్ చెందిన మొదటి చార్లెస్ శాశ్వత అద్దె షరతుతో " జెరూసలత్ సెయింట్ జాన్ ఆర్డర్ ఆఫ్ నైట్స్ ఆఫ్ హాస్పిటల్‌ " మాల్టా దీవులు ఇచ్చారు.నెపోలియన్ పాలనలో ఉన్న ఫ్రెంచ్ ప్రజలు 1798 లో మాల్టీస్ ద్వీపాలను పట్టుకున్నాయి. బ్రిటీష్‌ వారి సహాయంతో రెండు సంవత్సరాల తరువాత ఫ్రెంచ్ నియంత్రణను తొలగించగలిగారు. నివాసితులు డిక్లరేషన్లో పేర్కొన్న హక్కుల షరతుతో ద్వీపాలపై సార్వభౌమాధికారాన్ని చేపట్టమని బ్రిటీష్ వారిని కోరారు.[42]

"సార్వభౌమాధికార దేశం తన శక్తిని ఉపసంహరించుకోవాలని ఎంచుకున్నట్లయితే వేరెవరికి సార్వభౌమాధికార శక్తికి ఈ ద్వీపాలను విడిచిపెట్టడానికి హక్కు లేదు. అతని సార్వభౌమాధికారం మరొక సార్వభౌమాధికారాన్ని ఎన్నుకునే హక్కు, ఈ ద్వీపాల పాలన, నివాసులు మరియు ఆదిమవాసులకు నియంత్రణ లేకుండా ఒంటరిగా ఉంటారు. " పారిస్ ఒప్పందం (1814) లో భాగంగా మాల్టా ఒక బ్రిటీష్ కాలనీ అయింది. చివరకు 1956 లో యునైటెడ్ కింగ్డం విలీనం చేయాలన్న ప్రతిపాదన ప్రయత్నం తిరస్కరించబడింది.

1964 సెప్టెంబరు 21 (స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం) లో మాల్టా స్వతంత్రంగా మారింది. 1964 లో మాల్టా రాజ్యాంగం ప్రారంభంలో మాల్టా రాణిగా క్వీన్ రెండవ ఎలిజబెత్‌ను నిలుపుకుంది. ఆమె తరఫున గవర్నర్-జనరల్ నిర్వహణ కార్యనిర్వాహక అధికారం కలిగి ఉంటాడు. 1974 డిసెంబరు 13 న (గణతంత్ర దినోత్సవం) కామన్వెల్త్‌లో ఒక గణతంత్ర రాజ్యంగా అవతరించి అధ్యక్ష పాలనా దేశంగా అవతరించింది. 1979 మార్చి 31 న మాల్టా నుండి చివరి బ్రిటీష్ దళాలను మరియు రాయల్ నావిని ఉపసంహరించింది.ఈరోజు స్వతంత్ర దినంగా జరుపుకుంటున్నారు.మాల్టా తనకు తాను అలీన దేశంగా ప్రకటించింది. 2004 మే 1 న మాల్టా యురేపియన్ యూనియన్‌లో చేరింది.

చరిత్రకు పూర్వం[మార్చు]

ఇటలీలో దొరికిన స్కోర్బా దేవాలయాలలోని పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలచే దొరికిన మృణ్మయకళాఖండాలు మొదటగా క్రీ.పూ. 5200 లో ఇటాలియన్ ద్వీపం సిసిలీకి చెందిన స్టోన్ ఏజ్ వేటగాళ్ళు లేదా రైతులు స్థిరపడినట్లు సూచిస్తున్నాయి. మరగుజ్జు హిప్పోస్ మరియు మరగుజ్జు ఏనుగుల విలుప్తం కావడం మాల్టాలో మానవుల మొట్టమొదటి రాకతో ముడిపడివుంది. [43] తొలి నియోలిథిక్ కాలం నాటి చరిత్రపూర్వ వ్యవసాయ క్షేత్రాల స్థావరాలు బహిరంగ ప్రదేశాలలో మరియు గుహార్ దలాం వంటి గుహలలో కనుగొనబడ్డాయి.[44] ఈ సమయములో ద్వీపములో సిసినై తెగ మాత్రమే నివసించింది.[36][45] తరువాత ఇబెరియన్లకు చాలా దగ్గరి సంబంధము ఉన్నట్లుగా సాధారణంగా భావిస్తారు.[46] మాల్టాలోని ప్రజలు తృణధాన్యాలు పండించడం, పశువుల పెంపకం మరియు ఇతర ప్రాచీన మధ్యధరా సంస్కృతులను అలవరచుకున్నారు. సంతానం అందించే వీనస్ విలెండాఫ్ వంటి మాతృదేవతను ఆరాధించారు.[ఆధారం కోరబడింది]

Ġgantija megalithic temple complex.
The temple complex of Mnajdra.

ఘర్ దలాం ప్రాంతంలో కనుగొనబడిన మృణ్మయ పాత్రలు అగ్రిగెంటో, సిసిలీలో కనుగొనబడిన కుండల మాదిరిగానే ఉంటాయి. మెగాలిథిస్ ఆలయ నిర్మాణకారుల సంస్కృతి ఈ ప్రారంభ కాలానికి చెందినదిగా భావించబడుతుంది. క్రీస్తుపూర్వం 3500 కాలంనాటికి ఈ ప్రజలు గోజోలోని మెగాలిథిక్ గోంజీజ ఆలయాల రూపంలో ప్రపంచంలో ఉన్న అతి పురాతన స్వేచ్ఛా నిర్మాణాలను నిర్మించారు.[47] ఇతర ప్రారంభ ఆలయాలు హాలర్ క్విమ్ మరియు మన్నాజ్రా వద్ద ఉన్నాయి.[28][48][49]

ఈ దేవాలయాలు విలక్షణమైన వాస్తుకళను కలిగి ఉంటాయి. సాధారణంగా సంక్లిష్ట ట్రఫుయిల్ డిజైన్ ఇవి 4000 నుండి 2500 బి.సి.ఇ వరకు ఉపయోగించబడ్డాయి. జంతువుల ఎముకలు మరియు తొలగించదగిన బలిపీఠం, రాతి వెనుక ఉన్న ఒక కత్తి, ఆలయ ఆచారాలు జంతు బలిని కలిగి ఉన్నాయని సూచిస్తున్నాయి. సంతానోత్పత్తి దేవతకు త్యాగం చేయబడిందని, తాత విగ్రహం ఇప్పుడు వాలెట్టాలోని నేషనల్ మ్యూజియమ్స్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీలో ఉందని తాత్కాలిక సమాచారం సూచిస్తుంది.[50] ఈ సంస్కృతి సుమారుగా క్రీ.పూ 2500 లో మాలియా దీవుల నుండి అదృశ్యమైంది. పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఆలయం నిర్మాణశిల్పుల దేవతకు బలి ఇవ్వడం లేదా వ్యాధి బాధితుడై ఉండవచ్చు అని ఊహించారు. కానీ ఇది కచ్చితంగా కాదు.

ఈ పురాతన నిర్మాణశిల్పులకు చెందిన మిల్లిస్ ఐలండ్స్ మరొక పురావస్తు పరిశోధన "కార్ట్ ట్రాక్స్" లేదా "కార్ట్ రైట్స్"గా పిలవబడే సమైక్యమైన ఏకరీతిలో ఉండే పొడవైన కమ్మీలు ద్వీపం అంతటా అనేక ప్రదేశాలలో కనిపిస్తాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనవి మిస్రా జి గర్ ఇల్- కబీర్ అనధికారికంగా "క్లాఫం జంక్షన్"గా పిలువబడుతుంది. ఇవి మృదువైన సున్నపురాయిని కొల్లగొట్టే చెక్క చక్రాల బండ్ల వలన కలుగుతాయి.[51][52] క్రీ.పూ 2500 తర్వాత కాంశ్య యుగానికి చెందిన వలసదారుల నూతన ప్రవాహం రాకముందు అనేక దశాబ్దాలుగా మాల్టా దీవులను విడిచి పోయిన ప్రజలు విడిచి వెళ్ళిన చనిపోయిన దహన సంస్కృతికి అంత్యక్రియలు జరిపిన డోల్మెన్స్ అని పిలిచే చిన్న మెగాలిథిక్ నిర్మాణాలను ఉన్నాయి.[53] చాలా సందర్భాలలో ఇక్కడ చిన్న గదులున్నాయి. నిటారుగా ఉన్న రాళ్ళపై పెద్ద స్లాబ్ తయారు చేయబడిన పైకప్పు ఉంటుంది. ఇవి మునుపటి మెగాలిథిక్ దేవాలయాలను నిర్మించిన వాటి నుండి కచ్చితంగా భిన్నంగా ఉన్న జనాభాకు చెందిన వారు నిర్మించినవిగా పేర్కొంటారు. మధ్యధరా సముద్రపు అతిపెద్ద ద్వీపంలో కనిపించే కొన్ని చిన్న నిర్మాణాలకు మాల్టీస్ డోల్మెన్స్ పోలిక కారణంగా ఈ ప్రజలు సిసిలీ నుండి వచ్చినట్లు భావిస్తున్నారు.[54]

Greeks, Phoenicians, Carthaginians and Romans[మార్చు]

ద్వీపంలోని స్థానికులతో చేరి తూర్పు మధ్యధరా నుండి కార్న్వాల్ వరకు వారి వ్యాపార మార్గాల్లో నిలిపివేయడం ద్వారా [105]

ఫొనీషియన్ వ్యాపారులు [55] క్రీ.పూ. 1,000 తరువాత కాలనైజ్డ్ చేయబడిన ద్వీపాలను వలసరాజారు[10] మెడిటరేనియ నుండి కార్న్‌వాల్ వరకు ఉండే వ్యాపారులు ఈ ద్వీపంలో స్థానికులను కలుసుకునే వారు.[56] ఫెనిషియన్లు నివసించిన ప్రాంతం ప్రస్తుతం మడినా అని పిలవబడే ప్రాంతం మరియు దాని పరిసర పట్టణం రబాట్ మొత్తం ప్రాంతాన్ని వారు మలేత్ అని పిలిచేవారు. [57][58] మడినాలో నివసించిన రోమన్లు, (మరియు ద్వీపం) దీనిని మెలిటాగా సూచించారు.[31]

డొమోస్ రోమానా నుండి రోమన్ మొజాయిక్.

క్రీ.పూ. 332 లో ఫెనోసియా పతనం తరువాత ఈ ప్రాంతం పూర్వపు ఫోనిసియన్ కాలనీ అయిన కార్తేజ్ నియంత్రణలో ఉంది.[10][59] ఈ సమయంలోమాల్టలోని ప్రజలు ప్రధానంగా ఆలీవ్లు సాగు చేపట్టి మరియు కరోబ్ మరియు వస్త్రాలు తయారు చేయబడ్డాయి.[59]మొట్టమొదటి పునిక్ యుద్ధం సమయంలో మార్కస్ అటిలియస్ రెగులస్ కఠినమైన పోరాటం తర్వాత ఈ ద్వీపాన్ని జయించారు. [60]తరువాత ఈద్వీపాన్ని కార్టెజ్ స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. క్రీ.పూ 218 లో రెండో పునిక్ యుద్ధ సమయంలో రోమన్ కాన్సుల్ టిబెరియస్ సెప్రోనియస్ లాంగస్ తిరిగి ఈ ప్రాంతాన్ని జయించాడు.[60] అప్పటినుండి మాల్టా ఫోయిడెరాటా కివిటాస్ అయ్యింది. రోమన్ చట్టపూర్వక పాలన నుండి మినహాయింపు పొందింది. సిసిలీ యొక్క ప్రావీన్స్ పరిధిలోకి వచ్చింది.[31] అయితే పునిక్ ప్రభావం మెక్కక్ర్ట్ ప్రసిద్ధ సిప్పి దీవుల్లో శక్తివంతమైనదిగా ఉంది. ఇది క్రీ.పూ 2 వ శతాబ్దంలో అంకితం చేయబడిన ప్యూనిక్ భాషని అర్థం చేసుకోవడంలో కీలకమైనది.[61][62] క్రీ.పూ 1 వ శతాబ్దంలో ముగిసిన స్థానిక రోమన్ కాయినేజ్ [63]ద్వీపం నెమ్మదిగా రోమనీకరణ చేయబడి పురాతన గ్రీకు లిపి ముద్రించబడిన నాణేలు ( "మాల్టీస్ " అర్థం) మరియు పునిక్ చిహ్నాలు, గ్రీకు మరియు పునిక్ సంస్కృతులకు చిహ్నంగా ఉన్నాయి.[64]700 వ శతాబ్దం నుండి గ్రీకు దేశస్థులు మాల్టీస్ ద్వీపాల్లో స్థిరపడ్డారు. రోమన్ ఆధిపత్యం అంతటా వ్యాపించినదనడానికి అనేక నిర్మాణ అవశేషాలు సాక్ష్యంగా మిగిలి ఉన్నాయి.[65] క్రీ.పూ 1 వ శతాబ్దంలో రోమన్ సెనేటర్ మరియు ప్రసంగ సిసెరో జూనో ఆలయం ప్రాముఖ్యత గురించి వ్యాఖ్యానించారు మరియు సిసిలీ రోమన్ గవర్నర్, వెరెస్ విపరీతమైన ప్రవర్తన గురించి వ్యాఖ్యానించారు. [66] క్రీ.పూ 1 వ శతాబ్దంలో ఈ ద్వీపం ప్లైన్ ఎల్డర్ మరియు డియోడోరస్ సికులస్‌చే ప్రస్తావించబడింది. దాని నివాసుల సంపద దాని విలాసవంతమైన అలంకృత ఇళ్ళు మరియు దాని వస్త్ర ఉత్పత్తుల నాణ్యతను ప్రశంసించింది. 2 వ శతాబ్దంలో చక్రవర్తి హడ్రియన్ (క్రీ.పూ.117-38) మాల్టా హోదాను మున్సిపాలిటీ లేదా ఫ్రీ టౌన్‌కు అప్గ్రేడ్ చేశారు. ద్వీపం స్థానిక వ్యవహారాలను నాలుగు క్వాట్యుయోర్విరీ ఐయురి డికూండొ మరియు పురపాలక సెనేట్ ద్వారా నిర్వహించబడింది. సిసిలీ ప్రణోసకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.[60] క్రీ.పూ. 58 లో పౌల్ అపోస్టిల్ తమ ద్వీపాల్లో తమ ఓడను తుడిచిపెట్టిన తర్వాత లూకాకు చెందిన ఇవాంజెలిస్ కలిసి ద్వీపాలను చేరుకున్నాడు.[60] పాల్ అపోస్టిల్ ద్వీపాలలో మూడు నెలలు ఉండి క్రైస్తవ విశ్వాసాన్ని బోధించి దానిని మాల్టాలో వర్ధిల్లజేసాడు.[60]395 లో రోమన్ సామ్రాజ్యం చివరిసారిగా మొదటి థియోడోసియస్ మాల్టా మరణంతో సిసిలీ తరువాత పాశ్చాత్య రోమన్ సామ్రాజ్యంపై నియంత్రణలోకి వచ్చింది.[67] వలసల కాలంలో పాశ్చాత్య రోమన్ సామ్రాజ్యం క్షీణత కారణంగా, మాల్టా దాడికి గురై అనేక సార్లు స్వాధీనం చేసుకోవడం లేదా ఆక్రమించడం సంభవించింది. [63]454 నుండి 464 వరకు ఈ ద్వీపాలు వాండల్స్ చేత నియంత్రించబడ్డాయి. 464 తరువాత ఓస్ట్రొగోత్స్ ఆధిక్యత సాగింది. [60] ఉత్తర ఆఫ్రికాలో వాండల్ సామ్రాజ్యాన్ని జయించటానికి 533 లో బెలిసరిస్‌లో ఇంపీరియల్ (తూర్పు) పాలనలో ద్వీపాలను తిరిగి కలిపారు. [60]లిటిల్ మాల్టాలోని బైజాంటైన్ పాలన గురించి తెలుస్తుంది: ఈ ద్వీపం సిసిలీ నేపథ్యంపై ఆధారపడింది మరియు గ్రీక్ గవర్నర్లు మరియు ఒక చిన్న గ్రీకు సైన్యాన్ని కలిగి ఉంది. [60]ఈ కాలంలో జనాభాలో ఎక్కువ మంది పాత లాటిన్ ప్రజలు ఉన్నప్పటికీ పోప్ మరియు కాన్స్టాంటినోపుల్ పాట్రియార్క్ మతవిశ్వాసం విపరీతంగా అధికరించింది. [60] బైజాంటైన్ పాలన గ్రీకు కుటుంబాలను మాల్టీస్ సముదాయాలకు పరిచయం చేసింది. [68] 870 వరకు మాల్టా బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. ఇది అరేబియాకు పడిపోయింది.[60][69]

Arab period and the Middle Ages[మార్చు]

The Majmuna Stone, a Roman period marble stone, was reused as a 12th-century tombstone believed to have been found in Gozo.

మాల్టా అరబ్-బైజాంటైన్ యుద్ధాలలో పాల్గొంది. మాల్టా విజయం సన్నిహితంగా 827 లో ప్రారంభమై తన సహచర బైజాంటైన్‌ల అడ్మిరల్ " యుఫేమియస్ " ద్రోహం తరువాత ద్వీపంపై దాడి చేయాలని కోరింది.[70] ముస్లిం చరిత్రకారుడు మరియు భూగోళ శాస్త్రవేత్త అల్-హిమ్యారీ 870 లో బైజాంటైన్లు" హలాఫ్ అల్-హదీం " నేతృత్వం వహించిన అరబ్ ఆక్రమణదారులను మరియు తరువాత సవాడ ఇబ్న్ ముహమ్మద్ హింసాత్మక పోరాటం తరువాత[71] ఈ ద్వీపాన్ని దోచుకొని దోచుకున్నారు అత్యంత ముఖ్యమైన భవనాలను నాశనం చేసి 1048-1049 లో సిసిలీ నుండి అరబ్బులు వెనుకకు పిలిచే వరకు ఇక్కడ నివసించారు.[71] సిసిలీలో అధిక స్థాయి జీవనశైలి ఫలితంగా ఈ కొత్త సెటిల్మెంట్ సిసిలీలో జనాభా విస్తరణ ఫలితంగా జరిగిందని తెలియడం లేదు (ఈ సందర్భంలో పునఃస్థితి కొన్ని దశాబ్దాల ముందు జరగవచ్చు) లేదా ఫలితంగా 1038 లో సిసిలీ అరబ్ పాలకుల మధ్య జరిగిన అంతర్యుద్ధం. [72]అరబ్బులు నూతన నీటిపారుదల కొన్ని పండ్లు మరియు పత్తిని ప్రవేశపెట్టారు మరియు సిసిలీ-అరబిక్ భాషను ద్వీపంలో సిసిలీ నుండి స్వీకరించారు; ఇది చివరకు మాల్టీస్ భాషలోకి మారింది.[73]ద్వీపంలోని క్రైస్తవుల మత స్వేచ్ఛను అనుమతించారు; వారు ముస్లింలు కానివారికి జీజాను చెల్లించవలసి వచ్చింది. కాని ముస్లింలు చెల్లించవలసిన పన్ను నుండి మినహాయింపు ఇవ్వబడింది (జకాత్).[74]

Norman conquest[మార్చు]

Roger I of Sicily returned Malta to Christian rule.

సిసిలీ వారి విజయంలో భాగంగా నార్మాన్స్ మాల్టాను 1091 లో స్వాధీనం చేసుకున్నారు. [75] స్థానిక నాయకులు నార్మన్ నేత మొదటి రోజర్ సిసిలీ స్వాగతించారు. [31] కౌగర్ మొదటి రోజెర్ తన గీసిన ఎరుపు మరియు తెలుపు బ్యానర్ ఒక భాగాన్ని కొల్లగొట్టినట్లు మరియు తన తరపున పోరాడినందుకు కృతజ్ఞతగా మాల్టాసైన్యానికి అందజేసాడు. ఈ పురాణ కథనం ఆధారంగా మాల్టా ఆధునిక జెండా రూపొందింది. [31][76]

మాల్టా యొక్క ఒట్టోమన్ పటం, పిరి రీస్ చేత

నార్మన్ కాలం నిర్మాణాత్మకం అయినది.కొత్తగా ఏర్పడిన సిసిలీ రాజ్యంలో మాల్టా భాగమైంది. ఇది సిసిలీ ద్వీపం మరియు ఇటాలియన్ ద్వీపకల్పం దక్షిణ భాగంలో కూడా ఉంది.[31] సీ ఆఫ్ పలెర్మోలో కాథలిక్ చర్చ్ మాల్టాతో ఉన్న రాజ్యమతంగా తిరిగి స్థిరపడింది. ప్రాచీన రాజధాని మ్డినాలో మాల్టాను నార్మన్ నిర్మాణాలు ముంచెత్తాయి. [31] చివరి నార్మన్ చక్రవర్తి సిసిలీ రాజు టాంక్రేడ్ మాల్టా సామ్రాజ్యం ఒక ఫెఫ్‌గా చేసాడు.మాల్టా కౌంట్ను స్థాపించారు. ఈ ద్వీపాలు అధికంగా తమ వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉన్న కారణంగా ఈ సమయంలోనే మాల్టా పురుషులు సైనిక సంస్కరణలను తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించారు. ప్రారంభ కౌంటులు నైపుణ్యం కలిగిన జొన్నీస్ ప్రైవేట్గా ఉండేవి.[31]

ఈ రాజ్యం 1194 నుండి 1266 వరకు హోహెన్స్టౌఫెన్ రాజవంశానికి స్వాధీనం అయింది. ఈ కాలంలో హోహెన్స్టౌఫెన్ రెండవ ఫ్రెడెరిక్ తన సిసిలియన్ సామ్రాజ్యాన్ని పునర్వ్యవస్థీకరించడం ప్రారంభించినప్పుడు పాశ్చాత్య సంస్కృతి మరియు మతం మరింత తీవ్రంగా ప్రభావితం చేయటం ప్రారంభించాయి.[77] 72 సంవత్సరాలుగా మాల్టా పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. మాల్టాను ఒక మార్క్సిస్ట్ కౌంటీగా ప్రకటించారు. అయినప్పటికీ వాణిజ్యం పూర్తిగా నాశనం చేయబడింది. చాలాకాలం పాటు ఇది పూర్తిగా సైనిక పరంగా స్వయంగా బలవర్థకమైన దేశంగా ఉంది. [78] 1224 లో అరబ్లు పెద్ద సంఖ్యలో బహిష్కరణకు గురయ్యారు మరియు అబ్రుజోలోని సాలనోలోని క్రిస్టియన్ పురుష జనాభా అదే సంవత్సరంలో మాల్టాకు తరలించబడింది.[31] 1249 లో రెండవ ఫ్రెడెరిక్, పవిత్ర రోమన్ చక్రవర్తి మిగిలిన మైనారిటీలు మాల్టా నుండి బహిష్కరించబడాలని ఆదేశించారు.[79] లేదా మతం మార్చడానికి ప్రేరేపించబడ్డారని పేర్కొన్నారు.[80][81]కొద్ది కాలం పాటు రాజ్యం అంజౌ కాపిటి హౌస్కు స్వాధీనం చేయబడింది.[82] కానీ అధిక పన్నులు విధించడం కారణంగా ఈ రాజవంశానికి మాల్టాలో జనాదరణ పొందలేదు. ఎందుకంటే చార్లెస్ అఫ్జౌ జెనోవాకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన యుద్ధంలో భాగంగా మరియు గోజా ద్వీపం 1275 లో తొలగించబడింది.[31] సిసిలీపై పెద్ద తిరుగుబాటును సిజిఎస్ వెస్పర్స్ అని పిలిచేవారు. ఈ దాడులను తరువాత ద్వీపకల్పం నేపుల్స్ సామ్రాజ్యంలో భాగం అయింది.[ఆధారం కోరబడింది]

Crown of Aragon rule and the Knights of Malta[మార్చు]

Flag of the Aragonese Kingdom of Sicily.

1283 లో గ్రాంట్ హార్బర్లో నౌకాదళ యుద్ధంలో సిసిలియన్ వెస్పెర్స్లో మాల్టీస్ తిరుగుబాటుదారులకు సహాయం అందించడంతో 1282 నుండి 1409 వరకు అర్కానాస్ రాజవంశం హౌస్ ఆఫ్ బార్సిలోనచే పాలించబడింది. [83] [84]

ఆరగాన్ రాజుల బంధువులు ఈ ద్వీపాన్ని 1409 వరకు పాలించారు. ఇది అధికారికంగా ఆరగాన్ క్రౌన్‌కు చేరుకుంది. అర్కానియన్ ప్రాబల్యం ప్రారంభంలో రాచరిక కుంటంబానికి చెందిన రాకుమారులు "కౌంట్ అఫ్ మాల్టా" బిరుదు అందుకున్నారు. ఈ సమయంలో చాలామంది స్థానిక ప్రభువులు సృష్టించబడ్డారు.అయితే 1397 నాటికి "కౌంట్ ఆఫ్ మాల్టా" అనే పేరును భూస్వామ్య ప్రాతిపదికగా మార్చారు. వివక్షతపై పోరాడుతున్న ఇరు కుటుంబాలు కొన్ని సంఘర్షణలకు కారణమయ్యాయి. ఇది సిసిలీ మొదటి మార్టిన్ టైటిల్ను రద్దు చేయడానికి దారితీసింది. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత టైటిల్ పునరుద్ధరించబడినప్పుడు టైటిల్ మీద వివాదం మొదలయ్యింది. స్థానిక ప్రభువులచే నడిపించిన మాల్టీస్, కౌంట్ గోన్సల్వో మోనోయ్‌కు వ్యతిరేకంగా పెరిగింది.[31]వారు కౌంటును వ్యతిరేకించినప్పటికీ సిసిలియన్ క్రౌన్కు తమ స్వరాన్ని ప్రకటించారు. ఇది ఐదవ అల్గోన్సో ఆఫ్ అరగోన్‌ను ఆకట్టుకుంది. అతను వారి తిరుగుబాటు కోసం ప్రజలను శిక్షించలేదు. దానికి బదులుగా అతను మూడవ పక్షానికి శీర్షికను మంజూరు చేయకూడదని కిరీటానికి తిరిగి చేర్చుకున్నానని అతను వాగ్దానం చేశాడు. ఈ సన్నివేశాల ఫలితంగా మడినా నగరం సిట్టా నోటాబైల్ పేరు ఇవ్వబడింది.[31]

1530 మార్చి 23 న[85] ఐదవ చార్లెస్ హోలీ రోమన్ చక్రవర్తి ద్వీపకల్పాలను నైట్స్ హాస్పిటలర్‌కు ఇచ్చాడు. ఫిలిప్ విలియర్స్ డి ఎల్ 'ఐల్లే-ఆడం, గ్రాండ్ మాస్టర్ అఫ్ ది ఆర్డర్.[86][87] శాశ్వతంగా వారు ఒకే ఒక్క మాల్టీస్ ఫాల్కన్ వార్షిక కప్పం చెల్లించాల్సి వచ్చింది.[88][89][90][91][92][93][94] ఈ నైట్స్ ప్రస్తుతం నైట్స్ ఆఫ్ మాల్టా అని పిలవబడే మతపరమైన ఒక సైనిక వ్యవస్థ. 1522 లో ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం మాల్టాను రోడెస్ నుండి వెలుపలికి తీసుకుని వచ్చింది.[95] 1551 లో గోజో ద్వీపం జనాభా (దాదాపు 5,000 మంది ప్రజలు) బార్బరీ సముద్రపు దొంగలు బానిసలుగా తీసుకున్నారు. నేటి లిబియాలో!బార్బారీ తీరానికి తీసుకువెళ్లారు.[ఆధారం కోరబడింది]

The Beheading of Saint John, by Caravaggio. Oil on canvas, 361 cm × 520 cm (142.13 in × 204.72 in). Oratory of the Co-Cathedral.

1565 లో ఒట్టోమన్ల నుండి గ్రేట్ మాల్టాను ఫ్రెంచ్ అధిపతి అయిన జీన్ పారిస్యో డి వాలెట్, ఆర్డర్ గ్రాండ్ మాస్టర్ నేతృత్వంలోని నైట్స్ స్వాధీనం చేసుకున్నారు. [87] స్పానిష్ మరియు మాల్టా దళాల సహాయంతో దాడిని తిప్పికొట్టి నైట్స్ విజయం సాధించాయి. [96][97] ముట్టడి తరువాత వారు మాల్టా కోటలను విస్తరించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ప్రత్యేకించి అంతర్గత-నౌకాశ్రయ ప్రాంతంలో కొత్త నగరానికి వాలెట్టా గౌరవార్ధం వాలెట్టా అని పేరు పెట్టారు. వారు తీరప్రాంతాల కట్టడాలు - విగ్నక్కూర్ట్, లాస్కరిస్ మరియు డి రెడిన్ టవర్లు - గ్రాండ్ మాస్టర్స్ అని పేరు పెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో నైట్స్ ఉనికిని సిట్టా రోహన్ (ఆధునిక జెబగ్) మరియు సిట్టా హోంపెస్చ్ (ఆధునిక జెబ్బర్) మరియు నూతన నగరాల నిర్మాణంతో పాటు సిట్టా విట్టోరియోసా (ఆధునిక బిర్గు) అందంతో సహా అనేక నిర్మాణ మరియు సాంస్కృతిక ప్రాజెక్టులు పూర్తి అయ్యాయి. కొత్త విద్యా మరియు సామాజిక వనరుల. జనాభాలో 60,000 మందిలో ప్లేగు వ్యాధితో మరణించిన ప్రజలు మినహా 1675 నాటికి దాదాపు 11,000 మంది ప్రజలు మిగిలి ఉన్నారు.[98]

ఫ్రెంచి కాలం[మార్చు]

నెపోలియన్ 1798 లో ఫ్రెంచ్ విప్లవాత్మక యుద్ధం సమయంలో ఈజిప్ట్కు వెళే మార్గంలో మాల్టాను స్వాధీనం చేసుకోవడంతో నైట్స్ పాలన ముగిసింది. నెపోలియన్ ద్వీపాలను సంగ్రహించడానికి సంవత్సరాల తరబడి జరిగిన యుద్ధంలో నైట్స్ శక్తి క్షీణించి వారి ఆదేశాలు జనాదరణ పొందలేదు. ఫ్రెంచ్ విప్లవం సమయంలో స్వాతంత్ర్యం సార్వత్రిక విలువలు ప్రపంచ వ్యాప్తం అయ్యాయి. ఆర్డర్ లోపల మరియు వెలుపల ఉన్న ప్రజలు నైట్స్ తొలగించటానికి నెపోలియన్ బోనాపార్టీకి విజ్ఞప్తి చేశారు. నెపోలియన్ బొనపార్టే వెనుకాడలేదు. 1798 లో అతని విమానాల ఈజిప్టు దండయాత్రకు వచ్చాయి. నైట్స్ వైపు తిరుగుతూ నెపోలియన్ తన నౌకలను పునఃప్రారంభించడానికి సురక్షితమైన నౌకాశ్రయాన్ని అడిగారు. తరువాత తన తుపాకీలను వాలెట్టాలో సురక్షితంగా ఉంచాడు. గ్రాండ్ మాస్టర్ హోంపెష్ ఓడించి నెపోలియన్ మాల్టాలోకి ప్రవేశించడు.[99]

Bust of Bonaparte at Palazzo Parisio in Valletta.

1798 జూన్ 12-18 సమయంలో నెపోలియన్ వాలెట్టాలోని పాలాజ్జో ప్యారియోలో నివాసం ఉండేవాడు.[100][101][102] ప్రభుత్వ కమిషన్, పన్నెండు పురపాలక సంఘాలు, ప్రభుత్వ ఆర్థిక పరిపాలన, అన్ని భూస్వామ్య హక్కులు మరియు అధికారాలను నిర్మూలించడం, బానిసత్వం రద్దు చేయడం మరియు టర్కిష్ మరియు యూదు బానిసలకు స్వేచ్ఛను మంజూరు చేయడంతో అతను జాతీయ పరిపాలనను సంస్కరించాడు.[103][104] న్యాయసంబంధ స్థాయిలో ఒక కుటుంబ కోడ్‌ను రూపొందించారు మరియు పన్నెండు న్యాయమూర్తులు ప్రతిపాదించబడ్డారు. బోనాపార్టీ తనకు తానుగా ప్రాథమిక మరియు మాధ్యమిక విద్యను అందించే సూత్రాలపై పబ్లిక్ ఎడ్యుకేషన్ నిర్వహించబడింది.[104][105] తరువాత అతను ఈజిప్టుకు పయనిస్తూ మాల్టాలో ఒక పెద్ద దండును విడిచిపెట్టాడు.[106]ఫ్రెంచ్ దళాలు మాలియాతో జనాదరణ పొందలేదు. ప్రత్యేకించి ఫ్రెంచ్ దళాలు కాథలిక్కుల పట్ల వ్యతిరేకత మరియు స్థానిక చర్చిల దౌర్జన్యం నెపోలియన్ యుద్ధ ఫలితాలను ప్రదర్శించాయి. ఫ్రెంచ్ ఆర్థిక మరియు మతపరమైన విధానాలతో కోపోద్రిక్తులైన మాల్టా ప్రజలు తిరుగుబాటు చేసి ఫ్రెంచ్ బయటకు తరమడానికి వత్తిడి చేసారు. గ్రేట్ బ్రిటన్, న్యాపల్స్ సామ్రాజ్యం మరియు సిసిలీ రాజ్యంతో పాటు, మాల్టాకు సహాయం మరియు ఆయుధాలను పంపింది. అలాగే ద్వీపాలను అడ్డుకునేందుకు " హర్ నేవీ "ని నావికాదళాన్ని పంపింది.[104]1800 లో జనరల్ క్లాడ్-హెన్రి బెల్రాండ్ ది వూబోయిస్ తన ఫ్రెంచ్ దళాలతో లొంగిపోయాడు.[104]తరువాత ఈ ద్వీపాన్ని సర్ అలెగ్జాండర్ బాల్కు మాల్టీస్ నాయకులు సమర్పించారు. ఆ ద్వీపం బ్రిటీష్ డొమినియన్‌గా మారింది. మాల్టీస్ ప్రజలు హక్కుల ప్రకటనను సృష్టించారు. ఇందులో వారు "ప్రజలకు ఉచిత రాజు రక్షణ కలిగిస్తూ సార్వభౌమత్వానికి, గ్రేట్ బ్రిటన్ మరియు ఐర్లాండ్ యునైటెడ్ కింగ్డమ్ రాజు రాజ్యాధికారం ఆధీనంలో ఉండడానికి అంగీకరించారు. ఈ ద్వీపాలను వేరు అధికారానికి విడిచిపెట్టడానికి హక్కు లేదు. ప్రకటన తన రక్షణను ఉపసంహరించుకుని, తన సార్వభౌమత్వాన్ని రద్దు చేస్తే మరొక సార్వభౌమాధికారాన్ని ఎన్నుకునే హక్కు, లేదా ఈ ద్వీపాల పాలనానికి చెందినది. నివాసులు మరియు ఆదిమవాసులు ఒంటరిగా మరియు నియంత్రణ లేకుండా స్వయంప్రతిపత్తితో వ్యవహరిస్తారు "అని ప్రతిపాదించబడింది.[104][107]

British Empire and the Second World War[మార్చు]

Plaque of the Rights of man during the British Protectorate (1802) at Palazzo Parisio
The heavily bomb-damaged Kingsway (now Republic Street) in Valletta during the Siege of Malta, 1942.

1814 లో పారిస్ ఒప్పందంలో భాగంగా [104][108] మాల్టా అధికారికంగా బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా మారింది మరియు దీనిని షిప్పింగ్ మార్గం స్టేషన్ మరియు విమానాల ప్రధాన కార్యాలయంగా ఉపయోగించారు. 1869 లో సూయజ్ కాలువ తెరిచిన తరువాత జిబ్రాల్టర్ మరియు ఈజిప్టు జలసంధి మధ్య మాల్టా స్థానం దాని ప్రధాన ఆస్తిగా నిరూపించబడింది. ఇది బ్రిటీష్ కేంద్ర వాణిజ్య మార్గంగా భారతదేశం మార్గంలో ఒక ముఖ్యమైన రహదారిగా పరిగణించబడింది. దాని స్థానం కారణంగా అనేక ఆహార మరియు బొటానికల్ ఉత్పత్తులు మాల్టాలో ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. కొన్ని ఉదాహరణలు (నేషనల్ లైబ్రరీలో కనుగొనబడిన నేషనల్ బుక్ ఆఫ్ ట్రేడ్ కస్టమ్స్ నుండి తీసుకోబడింది) గోధుమ (బ్రెడ్ తయారీకి) మరియు బేకరీ ఉన్నాయి.[ఆధారం కోరబడింది]1915 మరియు 1918 మధ్య మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో మాల్టాలో చాలా మంది గాయపడిన సైనికుల కారణంగా మాల్టా మధ్యధరా నర్సుగా పేరు గాంచారు. [109] 1919 లో బ్రిటిష్ సైనికులు ర్యాలీలో కొత్త పన్నులు వ్యతిరేకంగా నిరసన, కాల్పులు నాలుగు మాల్టీస్ పురుషులు మరణించారు. సెట్టే జిగునో (ఇటలీకి 7 జూన్) అని పిలువబడే ఈ కార్యక్రమం, ప్రతి సంవత్సరం జ్ఞాపకం చేసుకొనబడుతూ ఉంది. ఐదు జాతీయ దినాల్లో ఒకటిగా ఉంది.[110][111] రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ముందు వాలెట్టా రాయల్ నేవీ మధ్యధరా ఫ్లీట్ ప్రధాన కార్యాలయంగా ఉంది. అయినప్పటికీ విన్స్టన్ చర్చిల్ అభ్యంతరాలు[112] ఉన్నప్పటికీ ఈ కమాండ్ ఐరోపా నుండి వైమానిక దాడులకు భయపడి 1937 ఏప్రిల్‌లో ఈజిప్ట్‌ నుండి అలెగ్జాండ్రియాకి తరలించబడింది. [112][113][114]రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో మాల్టా మిత్రరాజ్యాల కోసం ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది. సిసిలీ మరియు యాక్సిస్ షిప్పింగ్ దారుల సమీపంలో ఉన్న ఒక బ్రిటిష్ కాలనీ మాల్టా ఇటాలియన్ మరియు జర్మన్ వైమానిక దళాలచే పేల్చబడింది. ఇటాలియన్ నౌకాదళంపై దాడులను ప్రారంభించేందుకు బ్రిటిష్ వారు మాల్టాను ఉపయోగించారు మరియు జలాంతర్గామి ఆధారాన్ని కలిగి ఉన్నారు. ఎనిగ్మా రద్దీతో సహా జర్మన్ రేడియో సందేశాలను అడ్డగించడం కూడా వినడం.[115] మాల్టా రెండవ ముట్టడిలో ఉన్న మాల్టీస్ ప్రజల ధైర్యాన్ని జార్జ్ క్రాస్ను 1942 ఏప్రిల్ 15 న "సామూహికత మరియు దేశభక్తిని చారిత్రాత్మకంగా ప్రసిద్ధత "కు సాక్ష్యంగా ప్రకటించారు. సింగపూర్లో బ్రిటీష్ దళాలు చేసినట్లు మాల్టా లొంగిపోయినట్లయితే బ్రిటిష్ విశ్వసనీయత బాధించబడుతుందని ఈ అవార్డు మాల్టాను రక్షించడానికి అసమాన నష్టాలకు పాల్పడిందని కొందరు చరిత్రకారులు వాదించారు. [116] జార్జ్ క్రాస్ చిత్రణ ఇప్పుడు మాల్టా ఫ్లాగ్ ఉన్నత ఎగువ మూలలో కనిపిస్తుంది. ఈ సమష్టి పురస్కారం ఏప్రిల్ 1999 వరకు ఉంది. రాయల్ అల్స్టార్ కాన్స్టేబులరీ రెండోదిగా మరియు ఇప్పటి వరకు ఉంది. మరొకటి - సామూహిక జార్జి క్రాస్ గ్రహీతగా మారింది..[117]

Independence and Republic[మార్చు]

Monument to the independence of Malta in Floriana.
Malta joined the European Union in 2004 and signed the Lisbon Treaty in 2007.

మాల్టా 1964 సెప్టెంబరు 21 యునైటెడ్ కింగ్డంతో తీవ్ర చర్చలు జరిపిన తరువాత (స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం) లో మాల్టా స్టేట్ స్వాతంత్ర్యం సాధించింది.ఇది ప్రధానమంత్రి జార్జి బోర్గ్ ఒలివియర్ నేతృత్వంలో జరిగింది. దాని 1964 రాజ్యాంగంలో మాల్టా ప్రారంభంలో రెండవ క్వీన్ ఎలిజబెత్‌ను మాల్టా రాణిగా నిలుపుకుంది, తద్వారా ఆమె తరపున ఒక గవర్నర్-జనరల్ కార్యనిర్వాహక అధికారితో రాష్ట్ర అధిపతిగా ఉన్నారు. 1971 లో డొమ్ మింటోఫ్ నేతృత్వంలోని మాల్టా లేబర్ పార్టీ సార్వత్రిక ఎన్నికలను గెలిచింది. ఫలితంగా మాల్టా 1974 డిసెంబరు 13 (రిపబ్లిక్ డే) లో కామన్వెల్త్‌లో అధ్యక్షపాలిత దేశంగా ప్రకటించబడింది. స్వాతంత్ర్యం తరువాత వెంటనే సంతకం చేసిన ఒక రక్షణ ఒప్పందం మరియు 1972 లో మళ్లీ చర్చలు జరిగాయి. 1979 మార్చి 31 న గడువు ముగిసింది.[ఆధారం కోరబడింది]

మాల్టా 1980 లో తటస్థ విధానాన్ని అనుసరించింది.[118] 1989 లో మాల్టా సంయుక్త అధ్యక్షుడు జార్జి హెచ్.డబల్యూ బుష్ మరియు సోవియెట్ నాయకుడు మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్, మొట్టమొదటి ముఖాముఖి ఎన్కౌంటర్, ఇది ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ ముగింపుకు సంకేతంగా ఉంది. [119]1990 జూలై 16 న, మాల్టా తన విదేశాంగ మంత్రి గుయిడో డి మార్కో ద్వారా యూరోపియన్ యూనియన్లో చేరడానికి దరఖాస్తు చేసుకున్నారు.[120] కఠినమైన చర్చల తరువాత, 2003 మార్చి 8 న ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది, ఫలితంగా ఇది అనుకూల ఓటుకు దారితీసింది.[121] ఏప్రిల్ 16, 2003 న గ్రీస్లోని ఏథెన్స్లో యూరోపియన్ యూనియన్కు దరఖాస్తు చేసుకునేందుకు ఒప్పందంపై సంతకం చేయడానికి ప్రధానమంత్రి ఎడ్డీ ఫెనాచ్ అదామికి స్పష్టమైన ఆదేశం ఇచ్చారు. [122]మాల్టా 1 మే 2004 న యూరోపియన్ యూనియన్లో చేరింది.[123] యురోపియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ 21-22 జూన్ 2007 తరువాత మాల్టా జనవరి 1, 2008 న యూరోజోన్లో చేరింది. [124]

మూలాలు[మార్చు]


  1. "Maltese sign language to be recognized as an official language of Malta". The Malta Independent. 
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 Census 2011. National Statistics Office, Malta
  3. 3.0 3.1 Zammit, Andre (1986). "Valletta and the system of human settlements in the Maltese Islands". Ekistics. Athens Center of Ekistics. 53 (316/317): 89–95. JSTOR 43620704. 
  4. 4.0 4.1 "Estimated Population by Locality 31st March, 2014". Government of Malta. 16 May 2014. Archived from the original on 21 June 2015. 
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 "Malta". International Monetary Fund. 
  6. "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Retrieved 4 December 2015. 
  7. "2016 Human Development Report". United Nations Development Programme. 2016. Retrieved 25 March 2017. 
  8. Lesley, Anne Rose (15 April 2009). Frommer's Malta and Gozo Day by Day. John Wiley & Sons. p. 139. ISBN 0470746106. 
  9. Chapman, David; Cassar, Godwin (October 2004). "Valletta". Cities. 21 (5): 451–463. doi:10.1016/j.cities.2004.07.001. 
  10. 10.0 10.1 10.2 Ashby, Thomas (1915). "Roman Malta". 5. Journal of Roman Studies: 23–80. JSTOR 296290. doi:10.2307/296290. Archived from the original on 5 November 2016. 
  11. Bonanno, Anthony (ed.). Malta and Sicily: Miscellaneous research projects (PDF). Palermo: Officina di Studi Medievali. ISBN 8888615830. 
  12. "European Microstates". Traveltips24.com. 22 December 2008. Archived from the original on 14 May 2012. Retrieved 31 March 2009. 
  13. Sultana, Ronald G. (1998). "Career guidance in Malta: A Mediterranean microstate in transition" (PDF). International Journal for the Advancement of Counselling. 20: 3. doi:10.1023/A:1005386004103. 
  14. "The Microstate Environmental World Cup: Malta vs. San Marino". Environmentalgraffiti.com. 15 December 2007. Archived from the original on 25 January 2013. Retrieved 31 March 2009. 
  15. "Top 10 Things to See and Do in Malta". Mercury Direct. 12 June 2012. Archived from the original on 16 June 2012. 
  16. Boissevain, Jeremy (1984). "Ritual Escalation in Malta". In Eric R. Wolf. Religion, Power and Protest in Local Communities: The Northern Shore of the Mediterranean. Walter de Gruyter. p. 165. ISBN 9783110097771. ISSN 1437-5370. 
  17. Rudolf, Uwe Jens; Berg, Warren G. (2010). Historical Dictionary of Malta. Scarecrow Press. pp. 1–11. ISBN 9780810873902. 
  18. "GEORGE CROSS AWARD COMMEMORATION". VisitMalta.com. 14 April 2015. Archived from the original on 3 April 2015. Retrieved 20 April 2015. 
  19. "Should the George Cross still be on Malta’s flag?". Times of Malta. 29 April 2012. Retrieved 20 April 2015. 
  20. "Christmas Broadcast 1967". Retrieved 20 April 2015. 
  21. మూస:Bibleref. Wikisource
  22. Central Intelligence Agency (CIA). "Malta". The World Factbook. 
  23. "Chapter 1 – The Republic of Malta". Legal-Malta. Archived from the original on 27 August 2011. Retrieved 4 September 2011. 
  24. "Hal Saflieni Hypogeum". UNESCO. Retrieved 18 January 2014. 
  25. "City of Valletta". UNESCO. Archived from the original on 25 March 2016. Retrieved 18 January 2014. 
  26. "Megalithic Temples of Malta". UNESCO. Retrieved 18 January 2014. 
  27. "Malta Temples and The OTS Foundation". Otsf.org. Retrieved 31 March 2009. 
  28. 28.0 28.1 Daniel Cilia, Malta Before History (2004: Miranda Publishers) ISBN 9990985081
  29. "Malta's iconic Azure Window, seen in Game of Thrones, crumbles into sea during heavy storms". ABC. 
  30. మూస:LSJ.
  31. 31.00 31.01 31.02 31.03 31.04 31.05 31.06 31.07 31.08 31.09 31.10 31.11 Castillo, Dennis Angelo (2006). The Maltese Cross: A Strategic History of Malta. Greenwood Publishing Group. 
  32. మూస:L&S
  33. Pickles, Tim (1998). Malta 1565: Last Battle of the Crusades. Osprey Publishing. ISBN 978-1-85532-603-3. 
  34. "Renaming Malta the Republic of Phoenicia". Times of Malta. Allied Newspapers Ltd. 
  35. Smith, William (1872). John Murray, ed. A Dictionary of Greek and Roman Geography. II. p. 320. 
  36. 36.0 36.1 "Gozo". IslandofGozo.org. 7 October 2007. Archived from the original on 22 August 2008.  ఉదహరింపు పొరపాటు: Invalid <ref> tag; name "gozo" defined multiple times with different content
  37. Bonanno 2005, p.22
  38. Dennis Angelo Castillo (2006). The Maltese Cross A Strategic History of Malta. Greenwood Publishing Group. p. 25. ISBN 978-0-313-32329-4. 
  39. Victor Paul Borg (2001). Malta and Gozo. Rough Guides. p. 331. ISBN 978-1-85828-680-8. 
  40. So who are the ‘real’ Maltese. There’s a gap between 800 and 1200 where there is no record of civilisation. It doesn’t mean the place was completely uninhabited. There may have been a few people living here and there, but not much……..The Arab influence on the Maltese language is not a result of Arab rule in Malta, Prof. Felice said. The influence is probably indirect, since the Arabs raided the island and left no-one behind, except for a few people. There are no records of civilisation of any kind at the time. The kind of Arabic used in the Maltese language is most likely derived from the language spoken by those that repopulated the island from Sicily in the early second millennium; it is known as Siculo-Arab. The Maltese are mostly descendants of these people. 
  41. The origin of the Maltese surnames. Ibn Khaldun puts the expulsion of Islam from the Maltese Islands to the year 1249. It is not clear what actually happened then, except that the Maltese language, derived from Arabic, certainly survived. Either the number of Christians was far larger than Giliberto had indicated, and they themselves already spoke Maltese, or a large proportion of the Muslims themselves accepted baptism and stayed behind. Henri Bresc has written that there are indications of further Muslim political activity on Malta during the last Suabian years. Anyhow there is no doubt that by the beginning of Angevin times no professed Muslim Maltese remained either as free persons or even as serfs on the island. 
  42. Holland, James (2003). Fortress Malta An Island Under Siege 1940-43. Miramax. ISBN 1-4013-5186-7. 
  43. Palaeolithic Man in the Maltese Islands, A. Mifsud, C. Savona-Ventura, S. Mifsud
  44. Skeates, Robin (2010). An Archaeology of the Senses: Prehistoric Malta. Oxford University Press. pp. 124–132. ISBN 978-0-19-921660-4. 
  45. "Brief History of Malta". LocalHistories.org. 7 October 2007. 
  46. Anthon, Charles (1848). A Classical Dictionary: Containing an Account of the Principal Proper Names. New York Public Library. 
  47. "Old Temples Study Foundation". OTSF. Retrieved 31 March 2009. 
  48. Sheehan, Sean (2000). Malta. Marshall Cavendish. ISBN 0-7614-0993-9. 
  49. "Archaeology and prehistory". Aberystwyth, The University of Wales. Archived from the original on 12 December 2008. Retrieved 31 March 2009. 
  50. "Visit Malta-Malta, Gozo, Comino-Museums in Malta-Museum of Archaeology". Visitmalta.com. Retrieved 2 August 2010. 
  51. "Ancient mystery solved by geographers". Port.ac.uk. 20 April 2009. Archived from the original on 29 December 2010. Retrieved 14 November 2010. 
  52. Mottershead, Derek; Pearson, Alastair; Schaefer, Martin (2008). "The cart ruts of Malta: an applied geomorphology approach". Antiquity. 82 (318): 1065–1079. doi:10.1017/S0003598X00097787. 
  53. Daniel Cilia, "Malta Before Common Era", in The Megalithic Temples of Malta. Retrieved 28 January 2007.
  54. Piccolo, Salvatore; Darvill, Timothy (2013). Ancient Stones, The Prehistoric Dolmens of Sicily. Abingdon/GB: Brazen Head Publishing. ISBN 9780956510624. 
  55. "Notable dates in Malta's history". Department of Information – Maltese Government. 6 February 2008. 
  56. Owen, Charles (1969). The Maltese Islands. Praeger. 
  57. "Mdina & The Knights". Edrichton.com. Archived from the original on 4 March 2016. 
  58. Cassar 2000, pp. 53–55
  59. 59.0 59.1 Terterov, Marat (2005). Doing Business with Malta. GMB Publishing Ltd. ISBN 1-905050-63-1. 
  60. 60.0 60.1 60.2 60.3 60.4 60.5 60.6 60.7 60.8 60.9 "Malta". www.treccani.it (in Italian). Enciclopedia Italiana. Retrieved 2 November 2015. 
  61. The Art Journal: The Illustrated Catalogue of the Industry of All Nations, Volume 2. Virtue. 1853. p. vii. Retrieved 15 February 2014. 
  62. "Volume 16, Issue 1". Fondazzjoni Patrimonju Malti. Retrieved 16 February 2014. 
  63. 63.0 63.1 Cassar 2000, pp. 56–57
  64. "218 BC – 395 AD Roman Coinage". www.centralbankmalta.org. Bank of Malta. Archived from the original on 26 January 2015. Retrieved 2 November 2015. 
  65. Caruana, A. A. (1888). "Remains of an Ancient Greek Building Discovered in Malta". The American Journal of Archaeology and of the History of the Fine Arts. Valletta, Malta. 4 (4): 450–454. JSTOR 496131. doi:10.2307/496131. 
  66. "Roman Times". visitmalta.com. 
  67. Brown, Thomas S. (1991). "Malta". In Kazhdan, Alexander. Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press. p. 1277. ISBN 0195046528. 
  68. Edwards, I. E. S.; Gadd, C. J.; Hammond, N. G. L. (1975). The Cambridge Ancient History. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-08691-2. 
  69. Troll, Christian W.; Hewer, C.T.R. (12 September 2012). "Journeying toward God". Christian Lives Given to the Study of Islam. Fordham Univ Press. p. 258. ISBN 9780823243198. 
  70. "Brief history of Sicily" (PDF). Archaeology.Stanford.edu. 7 October 2007. 
  71. 71.0 71.1 Travel Malta. The Arab period and the Middle Ages: MobileReference. ISBN 9781611982794. 
  72. Brincat, M.J. (1995) Malta 870–1054 Al-Himyari's Account and its Linguistic Implications. Valletta, Malta: Said International.
  73. Wilson, Andrew (2006). Corpus Linguistics Around the World. Rodopi. ISBN 90-420-1836-4. 
  74. Bain, Carolyn (2004). Malta & Gozo. Lonely Planet. ISBN 1-74059-178-X. 
  75. Previté-Orton (1971), pg. 507–11
  76. Blouet, B. (1987) The Story of Malta. Third Edition. Malta: Progress Press, p.37.
  77. Blouet, B. (1987) The Story of Malta. Third Edition. Malta: Progress Press, p.37-38.
  78. Martin, Robert Montgomery (1843). History of the colonies of the British Empire, W. H. Allen, p. 569: "Malta remained for 72 years subject of the emperors of Germany. The island was after the period of Count Roger of the Normans afterwards given up to the Germans, on account of the marriage between Constance, heiress of Sicily, and Henry VI, son of the Emperor Friedrick Barbarossa. Malta was elevated to a county and a marquisate, but its trade was now totally ruined, and for a considerable period of it remained solely a fortified garrison."
  79. "Time-Line". AboutMalta.com. 7 October 2007. 
  80. Goodwin, Stefan (2002). Malta, Mediterranean bridge, Greenwood Publishing Group. p. 31 ISBN 0897898206.
  81. Peregin, Christian (4 August 2008). "Maltese makeover". The Times. Malta. 
  82. Malta under the Angevins. melitensiawth.com
  83. "Superintendance of Cultural Heritage". Government of Malta. Archived from the original on 28 January 2012. Retrieved 29 November 2011. 
  84. Luttrell, Anthony (1970). "The House of Aragon and Malta: 1282-1412" (PDF). Journal of the Faculty of Arts. 4 (2): 156–168. 
  85. Denaro, Victor F. (1963). Yet More Houses in Valletta Archived 9 April 2016 at WebCite. Melita Historica. p. 22.
  86. de Vertot, Abbe (1728) The History of the Knights of Malta vol. II (facsimile reprint Midsea Books, Malta, 1989).
  87. 87.0 87.1 "Malta History". Jimdiamondmd.com. Retrieved 12 October 2008. 
  88. "Malta History 1000 AD–present". Carnaval.com. Retrieved 12 October 2008. 
  89. "La cesión de Malta a los Caballeros de San Juan a través de la cédula del 4 de marzo de 1530" (PDF). orderofmalta.int. 
  90. "LA SOBERANA ORDEN DE MALTA A TRAVÉS DE DIEZ SIGLOS DE HISTORIA Y SU RELACIÓN CON LA ACCIÓN HUMANITARIA" (PDF). uma.es. 
  91. El halcón maltés regresará a España dos siglos después. El Pais (14 August 2005). Retrieved on 1 May 2017.
  92. "La verdadera historia del halcón maltés". Archived from the original on 30 May 2016. 
  93. "El halcón y el mar". trofeocaza.com. 22 October 2014. Archived from the original on 30 May 2016. 
  94. "El Rey volverá a tener otro halcón maltés en primavera". 
  95. https://www.britannica.com/topic/Hospitallers
  96. Angelo Castillo, Dennis (2006). The Maltese Cross: A Strategic History of Malta. Greenwood Publishing Group. p. 55. ISBN 978-0-313-32329-4. 
  97. Braudel, Fernand (1995) The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II, vol. II. University of California Press: Berkeley.మాల్టా
  98. Martin, Robert Montgomery (1839) Statistics of the colonies of the British empire. W.H. Allen. p. 574.
  99. Frendo, Henry (December 1998). "The French in Malta 1798 – 1800 : reflections on an insurrection". Cahiers de la Méditerranée. University of Malta. 57 (1): 143–151. ISSN 1773-0201. 
  100. "Palazzo Parisio". gov.mt. 
  101. "Napoleon’s bedroom at Palazzo Parisio in Valletta!". maltaweathersite.com. 
  102. Stagno-Navarra, Karl (24 January 2010). "Leaving it in neutral". MaltaToday. 
  103. "This day, May 15, in Jewish history". Cleveland Jewish News. Archived from the original on 19 May 2014. 
  104. 104.0 104.1 104.2 104.3 104.4 104.5 Sciberras, Sandro. "Maltese History – F. The French Occupation" (PDF). St Benedict College. Archived from the original (PDF) on 3 May 2015. Retrieved 23 November 2014. 
  105. Weider, Ben. "Chapter 12 – The Egyptian Campaign of 1798". International Napoleonic Society. Archived from the original on 12 March 2016. 
  106. Shosenberg, J.W. (April 2017). "NAPOLÉON'S EGYPTIAN RIDDLE". Military History. 34 (1): 25 – via Ebsco. 
  107. Holland, James (2003). Fortress Malta: An Island Under Siege, 1940–1943. Miramax Books. ISBN 1-4013-5186-7. 
  108. Rudolf & Berg 2010, p. 11
  109. Galea, Michael (16 November 2014). "Malta earns the title 'nurse of the Mediterranean'". Times of Malta. Archived from the original on 6 February 2016. 
  110. "Malta definition of Malta in the Free Online Encyclopedia.". Free Online Encyclopedia – List of Legal Holidays. Retrieved 8 July 2013. 
  111. "SETTE GIUGNO". Visitmalta – The official tourism website for Malta, Gozo and Comino. Retrieved 8 July 2013. 
  112. 112.0 112.1 Bierman, John; Smith, Colin (2002). The Battle of Alamein: Turning Point, World War II. Viking. p. 36. ISBN 978-0-670-03040-8. 
  113. Titterton, G. A. (2002). The Royal Navy and the Mediterranean, Volume 2. Psychology Press. p. xiii. ISBN 978-0-7146-5179-8. 
  114. Elliott, Peter (1980). The Cross and the Ensign: A Naval History of Malta, 1798–1979. Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-926-9. 
  115. Calvocoressi, Peter (1981). Top Secret Ultra – Volume 10 of Ballantine Espionage Intelligence Library (reprint ed.). Ballantine Books. pp. 42, 44. ISBN 978-0-345-30069-0. 
  116. "The Siege of Malta in World War Two". Retrieved 15 April 2007. 
  117. "RUC awarded George Cross". BBC News. 23 November 1999. Retrieved 21 June 2011. 
  118. Breacher, Michael (1997). A Study of Crisis. University of Michigan Press. p. 611. ISBN 9780472108060. 
  119. "1989: Malta summit ends Cold War". BBC: On This Day. 3 December 1989. Retrieved 1 October 2014. 
  120. Grima, Noel (2 October 2011). "Retaining Guido De Marco’s Euro-Mediterranean vision". The Malta Independent. Standard Publications Ltd. Retrieved 27 February 2016. 
  121. "Malta votes 'yes' to EU membership". CNN. 9 March 2003. Archived from the original on 13 March 2003. Retrieved 1 October 2014. 
  122. Bonello, Jesmond (17 April 2013). "Malta takes its place in EU". Times of Malta. Allied Newspapers Limited. Retrieved 27 February 2016. 
  123. "The History of the European Union – 2000–today". Archived from the original on 11 October 2007. Retrieved 12 October 2007. 
  124. "Cyprus and Malta set to join eurozone in 2008". 16 May 2007. Archived from the original on 30 January 2009. Retrieved 12 October 2007. 
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=మాల్టా&oldid=2279494" నుండి వెలికితీశారు