ఎస్టోనియా

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
ఏస్టి వబరీక్
రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఎస్టోనియా
Flag of ఎస్టోనియా ఎస్టోనియా యొక్క చిహ్నం
జాతీయగీతం
en:Mu isamaa, mu õnn ja rõõm
(English: "My Fatherland, My Happiness and Joy")
ఎస్టోనియా యొక్క స్థానం
Location of  ఎస్టోనియా  (dark green)

– on the European continent  (light green & dark grey)
– in the ఐరోపా సమాఖ్య  (light green)  —  [Legend]

రాజధాని
(మరియు అతిపెద్ద నగరం)
en:Tallinn
59°25′N, 24°45′E
అధికార భాషలు Estonian1
జాతులు  68.8 % Estonian
25.6 % Russian
  2.1 % Ukrainian
  4.5 % others
ప్రజానామము Estonian
ప్రభుత్వం en:Parliamentary republic
 -  President en:Toomas Hendrik Ilves
 -  Prime Minister Andrus Ansip (RE)
 -  Parliament speaker Ene Ergma (IRL)
 -  Current coalition (RE, IRL, SDE)
Independence from Russia and Germany 
 -  Autonomy declared 12 April 1917 
 -  Independence declared
Officially recognized
24 February 1918

2 February 1920 
 -  1st Soviet occupation 1940-1941 
 -  German occupation 1941-1944 
 -  2nd Soviet occupation 1944-1991 
 -  Independence restored 20 ఆగస్టు 1991 
Accession to
the
 European Union
1 May 2004
 -  జలాలు (%) 4.45%
జనాభా
 -  2007 అంచనా 1,340,602[1] (151st)
 -  2000 జన గణన 1,376,743 
జీడీపీ (PPP) 2008 అంచనా
 -  మొత్తం $27.207 billion[2] 
 -  తలసరి $20,259[2] 
జీడీపీ (nominal) 2008 అంచనా
 -  మొత్తం $23.232 billion[2] 
 -  తలసరి $17,299[2] 
Gini? (2005) 34 (medium
మా.సూ (హెచ్.డి.ఐ) (2006) Increase 0.871[3] (high) (42nd)
కరెన్సీ యూరో (EUR)
కాలాంశం EET (UTC+2)
 -  వేసవి (DST) EEST (UTC+3)
ఇంటర్నెట్ డొమైన్ కోడ్ .ee3
కాలింగ్ కోడ్ +372
1 Võro and Seto in southern counties are spoken along with Estonian. Russian is widely spoken in Ida-Virumaa due to the Soviet program promoting mass immigration of urban industrial workers from the USSR in the post-war period.
2 47,549 km² were defined according to the Tartu Peace Treaty in 1920 between Estonia and Russia. Today the remaining 2,323 km² are nowadays part of Russia.
The ceded areas include the Petserimaa county and the boundary in the north of Lake Peipus as the Lands behind the city of Narva including Ivangorod (Jaanilinn).[4][5]
3 .eu is also shared with other member states of the European Union.

ఎస్టోనియా (ఆంగ్లం :Estonia), [6][7] అధికారిక నామం రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఎస్టోనియా. ఉత్తర యూరప్ బాల్టిక్ ప్రాంతంలోని ఒక దేశం. [8] దీని ఉత్తరసరిహద్దున ఫిన్లాండు, పశ్చిమ సరిహద్దున స్వీడెన్, దక్షిణసరిహద్దున లాట్వియా(343 కి.మీ) మరియు తూర్పు సరిహద్దున రష్యా(338) దేశాలు ఉన్నాయి.[9]. [10] బాల్టిక్ సముద్రం పశ్చిమతీరంలో స్వీడన్ మరియు ఉత్తరాన ఫిన్లాండ్ ఉంది. బాల్టిక్ సముద్రంలోని ఎస్టోనియా ప్రధాన భూభాగం మరియు 2,222 దీవులను కలిగి ఉంది. [11] దీనిలో 45,339 చ.కి.మీ. (17,505 చ.కి.మీ.) భూమి మరియు నీటి వైశాల్యం కలిగి ఉంది. తేమతో కూడిన ఖండాంతర వాతావరణంతో ప్రభావితమవుతుంది. ఎథ్నిక్ ఎస్టోనియన్లు ఫిన్నిక్ ప్రజలు వారి ఉత్తర పొరుగు సాంస్కృతిక అనుబంధాలు ఏర్పరుచుకున్నారు.ఎస్టోనియా అనేది ఫిన్యో-ఉగ్రిక్ భాష, ఇది ఫిన్నిష్ మరియు సామీ భాషలతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంటుంది, మరియు హంగరీకి సుదూర సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.

ఎస్టోనియన్ భూభాగం కనీసం క్రీ.పూ 6500 కాలం నుండి ఫిన్నో-ఉగ్రిక్ మాట్లాడేవారు - ఆధునిక ఎస్టోనియన్ల భాషా పూర్వీకులు - సుమారు క్రీ.పూ 1800 తరువాత చేరుకున్నారు.[12][13] తరువాత జర్మనీ, డానిష్, స్వీడిష్ మరియు రష్యన్ పాలనలో శతాబ్దాలుగా ఎస్టోనియన్లు 1918 జనవరి 24 న మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగింపులో రష్యన్ సామ్రాజ్యం నుండి స్వాతంత్ర్యం పొంది ఒక జాతీయ మేల్కొలుపును అనుభవించారు. విజయవంతమైన ప్రజాస్వామ్య పాలన తరువాత సైలెన్స్ ఎరా ఎస్టోనియాను ఎక్కువగా నిరంకుశంగా చేసింది. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో 1940 లో ఎస్టోనియాను సోవియట్ యూనియన్ ఆక్రమించింది. తరువాత ఒక సంవత్సరం తర్వాత నాజీ జర్మనీ మరియు తిరిగి 1944 లో సోవియట్‌లు స్వాధీనం చేసుకుంది. దాని తరువాత అది ఎస్టోనియన్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్‌గా పునర్నిర్మించబడింది. స్వాతంత్రం కోల్పోయిన తరువాత బహిష్కరణలో ఉన్న ఒక ప్రభుత్వం పనిచేసింది. 1988 లో సింగింగ్ రివల్యూషన్ సందర్భంగా ఈస్టోనియా సుప్రీం సోవియట్ పాలనను తిరస్కరించడంతో ఈస్టోనియా సార్వభౌమాధికార ప్రకటనను విడుదల చేసింది.[14]

1991 ఆగస్టు 20 న స్వాతంత్రం పునరుద్ధరించబడింది. స్వాతంత్ర్యం పునరుద్ధరించడంతో ఎస్టోనియా ఒక ప్రజాస్వామ్య ఏకత్వ పార్లమెంటరీ గణతంత్రంగా విభజించబడింది పదిహేను కౌంటీలు ఉన్నాయి. దీని రాజధాని మరియు అతిపెద్ద నగరం టాలిన్. 1.3 మిలియన్ల జనాభాతో యూరోపియన్ యూనియన్, యూరోజోన్, నార్త్ అట్లాంటిక్ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్ (NATO), OECD మరియు స్కెంజెన్ ప్రాంతంలోని అతి తక్కువ జనాభా కలిగిన సభ్య దేశాల్లో ఇది ఒకటి.


ఎస్టోనియా ఒక అభివృద్ధి చెందిన దేశం. 2011 లో యురేపియన్ యూనియన్‌లో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతూ ఆధునిక అధిక-ఆదాయం కలిగిన ఆర్థికవ్యవస్థ కలిగిన దేశంగా గుర్తించబడుతుంది.[15] మానవ అభివృద్ధి సూచికలో దేశం అత్యున్నత స్థానంలో ఉంది.[16] ఆర్ధిక స్వేచ్ఛ పౌర హక్కులు మరియు పత్రికా స్వేచ్ఛ (2012 మరియు 2007 లో ప్రపంచంలో 3 వ స్థానం) పరిమాణంలో ఇది అనుకూలంగా ఉంటుంది. [17] 2015 పి.ఐ.ఎస్.ఎ.పరీక్షలో ఈస్టోనియా ఉన్నత పాఠశాల విద్యార్థులు సింగపూర్ మరియు జపాన్ తర్వాత ప్రపంచంలోని 3 వ స్థానంలో ఉంది. [18] ఎస్టోనియన్ పౌరులు సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణ [19] ఉచిత విద్య [20] మరియు ఒ.ఇ.సి.డి. లో దీర్ఘకాలంగా చెల్లింపుతో ప్రసూతి సెలవులను అందిస్తారు. [21] స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి దేశంలో ఐటి రంగం వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. ఇది ప్రపంచంలోని అత్యధిక డిజిటల్ సమాజాలలో ఒకటిగా మారింది. [22]2005 లో ఎస్టోనియా ఇంటర్నెట్ ద్వారా ఎన్నికలను నిర్వహించిన మొట్టమొదటి దేశంగా మారింది మరియు 2014 లో మొదటి దేశం ఇ- రెసిడెన్సీని అందించింది.

పేరు వెనుక చరిత్ర[మార్చు]

ఈస్టోనియన్ భాషలో ఎస్టోనియన్ల అత్యంత పురాతనమైన అర్థం మారావ్వాస్.[23] "దేశ ప్రజలు" లేదా "భూమి ప్రజలు" అని అర్థం. ఎస్టోనియన్లు నివసించే భూమిని మావల్డ్ అని పిలుస్తారు. దీని అర్థం "దేశం రాజ్యం" లేదా "భూమి రాజ్యం".ఎస్టేషియా ఆధునిక నామము గురించి ఒక ఊహ ఏమిటంటే ఇది జర్మనీ (క్రీ.శ. 98 AD) లో రోమన్ చరిత్రకారుడు టాసిటస్ వర్ణించిన ప్రజలు ఎయిస్తి నుండి పుట్టిందని భావిస్తున్నారు.[24] చారిత్రాత్మక ఎయిస్తి బాల్టిక్ ప్రజలకు ఆరోపించబడింది. అయితే ఆధునిక ఎస్టానియన్లు ఫిన్నో-ఉగ్రిక్.ఎయిస్తి మరియు ఎస్టోనియా మధ్య భౌగోళిక ప్రాంతాలు సరిపోలడం లేదు. ఎయిస్తి దూరంగా దక్షిణం వైపుగా ఉంటుంది.


పురాతన స్కాండినేవియా సాగాస్ ఎస్ట్లాండ్ అని పిలవబడే భూమిని సూచిస్తుంది. దేశం ఇప్పటికీ ఐస్‌లాండ్ పిలువబడుతున్నందున మరియు డానిష్, జర్మన్, డచ్, ఆఫ్రికాన్స్, స్వీడిష్ మరియు నార్వేజియన్ పదం ఎస్ట్లాండ్ దేశానికి దగ్గరగా ఉంది. ఎర్టియా మరియు హస్తడియా అనే తొలి లాటిన్ మరియు ఇతర పురాతన వెర్షన్లు ఉన్నాయి.[25]ఎస్టోనియా అనేది 1921 కు ముందు ఒక సాధారణ ప్రత్యామ్నాయ ఆంగ్ల అక్షరక్రమం. [26][27]

చరిత్ర[మార్చు]

వైకింగ్ యుగానికి పూర్వ చరిత్ర[మార్చు]

Bronze Age stone-cist graves

ఎస్టోనియాలో 13,000 నుండి 11,000 సంవత్సరాల క్రితం చివరి హిమ యుగాల నుండి వచ్చిన మంచు కరిగిపోయిని తరువాత మానవ నివాసాలు ప్రారంభం అయ్యాయి. ఎస్టోనియాలో అత్యంత పురాతనమైనది పుల్లి సెటిల్మెంట్. ఇది పర్ను నది ఒడ్డున ఉంది. ఇది దక్షిణ-పశ్చిమ ఎస్టోనియాలోని సిండి పట్టణ సమీపంలో ఉంది. రేడియోకార్బన్ డేటింగ్ ప్రకారం ఇది సుమారు 11,000 సంవత్సరాల క్రితం పుల్లి ప్రజలు ఈ ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డారని భావిస్తున్నారు. [28]

కుండ సంస్కృతి మెథోలితిక్ కాలంతో ముడిపడి ఉందని భావిస్తున్నారు. ఈకాలంలో ఉత్తర ఎస్టోనియాలోని నిర్మించబడిన నగరానికి కుండా పట్టణం పేరు పెట్టబడింది. ఇక్కడ పురాతన కాలం నాటికి మొట్టమొదటి మానవ నివాసం ఉంది. ఆ సమయంలో దేశం అడవులతో కప్పబడి ఉండేది. ప్రజలు జలాశయాల సమీపంలో నోమాడిక్ సంచారజీవులుగా నివసించారు. ప్రజలు నీటి మృతదేశాల సమీపంలో పాక్షిక సంచార వర్గాల్లో నివసించారు. సబ్సిస్టెన్స్ కార్యకలాపాలు వేట, సేకరణ మరియు చేపలు పట్టడం జీవనోపాధిగా ఉన్నాయి. [29] దాదాపు క్రీస్తుపూర్వం 4900 నాటికి నియోలిథిక్ కాలానికి చెందిన నర్వా సంస్కృతిని పిలిచే నవీన కాలపు సెరామిక్స్ కనిపిస్తాయి.[30] క్రీస్తు పూర్వం సుమారు 3200 నుండి ప్రారంభమై కార్డెడ్ వేర్ సంస్కృతి కనిపించింది; ఇది ఆదిమ వ్యవసాయం మరియు జంతువుల పెంపకం వంటి నూతన కార్యకలాపాలను కలిగి ఉంది.[31]క్రీ.పూ. 1800 కాలానికి కాంస్య యుగం ప్రారంభమైంది, మరియు మొదటి కొండ కోట స్థావరాలు స్థాపించబడ్డాయి.[32]సుమారు క్రీ.పూ 1000 నాటికి వేటాడు-చేపల పెంపకం నుండి జీవనాధారము సింగిల్ వ్యవసాయ ఆధారిత స్థావరాలు ఏర్పరచుకుని నివసించడం ప్రారంభమైంది.ఇది ఇనుము యుగం ప్రారంభంలో క్రీ.పూ .500 వరకు కొనసాగింది. [28][33] పెద్ద మొత్తంలో కాంస్య వస్తువులు స్కాండినేవియన్ మరియు జర్మనీ తెగలతో చురుకుగా సంభాషణ ఉనికిని సూచిస్తున్నాయి.[34]

Iron Age artefacts of a hoard from Kumna[35]
Cord Ware, Boat Axe Culture pottery and stone axes

మరింత సమస్యాత్మక మరియు యుద్ధ పరమైన మధ్య ఐరన్ ఏజ్ తరువాత బాహ్య బెదిరింపులు వేర్వేరు దిశల్లో కనిపించేవి. అనేక స్కాండినేవియన్ సాగాస్ ఎస్టోనియన్లతో ప్రధాన ఘర్షణలను జరిగాయి. ముఖ్యంగా ఎస్టోనియన్లు స్వీడిష్ రాజు ఇంగ్రార్ను ఓడించి చంపినప్పుడు. [36][37] ఇలాంటి బెదిరింపులు తూర్పులో కనిపించాయి. పశ్చిమప్రాంతంలో రష్యారాజ్యాలు విస్తరించాయి. 1030 లో యారోస్లావ్ వైజ్ ఎస్టోనియన్లను ఓడించి ఆధునిక టార్టులో ఒక కోటను స్థాపించాడు; 1061 లో పోస్కొవ్‌మీద వారి దాడి తరువాత ఈ స్థావరాన్ని ఎస్టోనియన్ జాతి (సోసోల్స్) నాశనం చేసారు. [38][39][40][41] 11 వ శతాబ్దంలో స్కాండినేవియన్ వైకింగ్ యుగం కాలంలో బాల్టిక్ సముద్రం చుట్టూ బాలొనిటిక్ వైకింగ్ యుగంలో క్యొరోనియన్లు మరియు సారేమావా ద్వీపం నుండి ఎస్టానియన్ల (ఒసిలియన్స్ అని పిలిచేవారు) సీబోర్న్ దాడులతో విజయం సాధించింది. 1187 లో ఎస్టానియన్స్ (ఒసిలియన్స్), కురోనియన్లు లేదా / మరియు కరేలియన్లు ఆ సమయంలో స్వీడన్ ప్రధాన నగరంగా ఉన్న సిగ్టునాను తొలగించారు.[42][43] క్రీ.శ.ప్రారంభ శతాబ్దాలలో ఎస్టోనియాలో రాజకీయ మరియు పరిపాలనా ఉపవిభాగాలు మొదలయ్యాయి. రెండు పెద్ద ఉపవిభాగాలు కనిపించాయి: పారిష్ (ఎస్టోనియన్: కిహేల్కొండ్) మరియు కౌంటీ (ఎస్టోనియన్: మాకాంగ్), ఇది పలు పారిష్లను కలిగి ఉంది. ఒక పారిష్‌కు పెద్దలు నాయకత్వం వహించారు.ఇది కొండ కోట చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉంది. కొన్ని అరుదైన సందర్భాలలో ఒక పారిష్‌కు బహుళ కోటలు ఉన్నాయి. 13 వ శతాబ్దం నాటికి ఎస్టోనియాలో ఎనిమిది అతిపెద్ద కౌంటీలు ఉన్నాయి: హర్జుమా, జర్వామా, లానామా, రివాలా, సారెమా, సకల, ఉగాది, మరియు వీరుమా; మరియు ఆరు చిన్న ఒకే పారిష్ కౌంటీలు: అలెంపోయిస్, జొగెంటాగనా, మొహు, నూర్ంకుండ్,ంసూపూలిటెస్ మరియు వైగా. కౌంటీలు స్వతంత్ర సంస్థలు మరియు విదేశీ బెదిరింపులకు వ్యతిరేకంగా అనుకూలంగా ఉన్న సహకారంతో మాత్రమే నిమగ్నమయ్యాయి.[44][45]ప్రారంభ ఎస్టోనియన్‌లో అన్యమత మత అభ్యాసాలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి. లివనియా హెన్రీ క్రానికల్ తారపిటా ఓసేలియన్స్ ఉన్నతమైన దేవుడిగా పేర్కొన్నాడు. ఆధ్యాత్మిక అభ్యాసాలు షమాన్స్చే మార్గనిర్దేశం చేయబడ్డాయి, పవిత్రమైన తోటలతో, ముఖ్యంగా ఓక్ పొదలు, ప్రార్థనా స్థలంగా పనిచేస్తున్నాయి.[46][47]

డానిష్ ఎస్టోనియా, టెర్రా మారినా మరియు మద్య యుగం[మార్చు]

Kuressaare Castle, square stone keep with one square corner tower and red tile roof
Kuressaare Castle in Saaremaa dates back to the 1380s

1199 లో పోప్ మూడవ ఇన్నోసెంట్ "లైవ్నియా క్రైస్తవులను కాపాడటానికి" ప్రకటించిన ఒక క్రుసేడ్‌ను [48]1206 లో ఎస్టోనియాకు చేరుకుంది. డానిష్ రాజు రెండవ వాల్డెమర్ సారామామాను మీద సాగించిన దాడి అసఫలం అయింది. ఇంతకుముందు లివొనియన్లు, లాటలియన్లు మరియు సెలానియన్లు స్వాధీనం చేసుకున్న జర్మన్ లివియోనియన్ బ్రదర్స్ 1208 లో ఎస్టోనియన్లపై పోరాటం ప్రారంభించారు. తరువాతి సంవత్సరాల్లో రెండు వైపులా అనేక దాడులను మరియు కౌంటర్ రైడ్లను చేసింది. ఎస్టోనియన్ నిరోధకతకు సకల కైంటీ పెద్ద అయిన లెంబిట్ నాయకత్వం వహించాడు. కానీ 1217 మంది ఎస్టోనియన్లు సెయింట్ మాథ్యూస్ డే యుద్దంలో గణనీయమైన ఓటమిని ఎదుర్కొన్నారు మరియు లెంబిటు చంపబడ్డాడు. 1219 లో రెండవ వాల్డెమార్ లిన్డనిసెస్‌లో అడుగుపెట్టి యుద్ధంలో ఎస్టోనియన్లను ఓడించి ఉత్తర ఎస్టోనియాను జయించేందుకు ప్రారంభించారు.[49][50] తరువాతి సంవత్సరం స్వీడన్ వెస్ట్రన్ ఎస్టోనియాను ఆక్రమించుకుంది. కానీ ఒసిలినియన్లు దాడిని తిప్పికొట్టారు. 1223 లో రివాల్ మినహా ఎస్టోనియన్ మొత్తం ఒక పెద్ద తిరుగుబాటు జర్మనీ మరియు డేన్స్‌ను ఎత్తివేసింది. కానీ ఈ క్రుసేడర్లువెంటనే దాడిని తిరిగి ప్రారంభించారు. మరియు 1227 లో సరేమా సరెండర్కు చివరి కౌంటీగా ఆక్రమించబడింది.[51][52] ఈ దండయాత్ర తరువాత ప్రస్తుత ఎస్టోనియా మరియు లాట్వియా ప్రాంతానికి టెర్రా మరియానా అనే పేరు పెట్టారు. కానీ తరువాత లివోనియాగా పిలువబడింది. [53] ఉత్తర-ఎస్టోనియా ఎస్టోనియన్ డానిష్ డచీగా మారింది. మిగిలినవి స్వోర్డ్ బ్రదర్స్ మరియు డోర్పాట్ మరియు ఓసెల్- వీక్ ప్రిన్స్-బిషపిక్ల మధ్య విభజించబడింది. 1236 లో పెద్ద ఓటమిని ఎదుర్కొన్న తరువాత స్వోర్డ్ బ్రదర్స్ లిటోనియన్ ఆర్డర్‌గా అవతరించిన ట్యుటోనిక్ ఆర్డర్‌లో విలీనం అయ్యారు.[54] తరువాతి దశాబ్దాలలో సారేమాలో విదేశీ పాలకులు వ్యతిరేకంగా అనేక తిరుగుబాట్లు ఉన్నాయి. 1343 లో పెద్ద తిరుగుబాటు ప్రారంభమైంది. సెయింట్ జార్జ్ నైట్ తిరుగుబాటు అని పిలుస్తారు. ఉత్తర-ఎస్టోనియా మరియు సారెమా మొత్తం ప్రాంతంలో ఆవరించింది. ట్యుటోనిక్ ఆర్డర్ 1345 లో తిరుగుబాటును అణిచివేసింది. తరువాత సంవత్సరం డేనిష్ రాజు ఆర్డర్లో ఎస్టోనియాలో తన ఆస్తులను అమ్మాడు.[55][56] విజయవంతం కాని తిరుగుబాటు బాల్టిక్ జర్మన్ మైనారిటీకి అధికారం యొక్క ఏకీకరణకు దారితీసింది. విజయవంతం కాని తిరుగుబాటు బాల్టిక్ జర్మన్ మైనారిటీకి అధికారం ఏకీకరణకు దారితీసింది. [57] తరువాతి శతాబ్దాల్లో వారు రెండు నగరాల్లో మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పాలనా శ్రేణిగా ఉన్నారు.[58]

Territories a part of the Kingdom of Denmark during 1219–1645

క్రుసేడ్ రెవాల్ (టాలిన్ని) సమయంలో లిన్డనిసేస్సే ప్రాంతంలో డానిష్ ఎస్టోనియా రాజధానిగా స్థాపించబడింది. 1248 లో రివాల్ పూర్తి పట్టణం హక్కులను స్వీకరించింది మరియు లుబెక్ చట్టమును స్వీకరించింది.[59] హన్సీటిక్ లీగ్ బాల్టిక్ సముద్రంపై వాణిజ్యం మీద నియంత్రణ సాధించింది. ఎస్టోనియాలో మొత్తం నాలుగు అతిపెద్ద పట్టణాలు ఇందులో సభ్యత్వం స్వీకరించాయి: రెవాల్, డోర్పాట్ (టార్టు), పెర్నావు (పెర్ను), మరియు ఫెల్లిన్ (విల్జాండి). రెవాల్ నోవగోరోడ్ మరియు పశ్చిమ హాన్సియాటిక్ నగరాల మధ్య వాణిజ్య మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించింది, డోర్పాట్ అదే పాత్రను పోస్కోవ్‌తో కొనసాగించింది. ఆ సమయంలో అనేక వర్గాలు ఏర్పడ్డాయి. కానీ స్థానిక ఎస్టోనియన్ల చాలా కొద్ది మంది మాత్రమే పాల్గొన్నారు.[60] హన్సాతో వారి రాతి గోడలు మరియు సంధి ద్వారా సంరక్షించబడిన రెవాల్ మరియు డోర్పాట్ వంటి సంపన్న నగరాలు పదేపదే లివోనియాలోని ఇతర పాలకులు నిరాకరించారు.[61]1410 లో గ్రున్వాల్డ్ యుద్ధంలో దాని ఓటమి తరువాత ట్యుటోనిక్ ఆర్డర్ పతనమవడంతో, మరియు 1435 సెప్టెంబర్ 1 న స్వివెనా యుద్ధంలో లివానియన్ ఆర్డర్ ఓటమి తరువాత 1435 డిసెంబర్ 4 న లివానియన్ కాన్ఫెడరేషన్ ఒప్పందం సంతకం చేయబడింది.[62] లివినియన్ ఆర్డర్ పట్ల వ్యతిరేకత ఉన్నప్పటికీ 1517 లో ఐరోపాలో ప్రారంభమైన సంస్కరణ వెంటనే లివినియాలో వ్యాప్తి చెందింది.[63] పట్టణాలు మొట్టమొదట ప్రొటెస్టంటిజంను 1520 లో స్వీకరించాయి మరియు 1530 నాటికి మెజారిటీ ప్రజలు మరియు సెర్వ్ రైతులు లూథరనిజంను స్వీకరించారు. [64][65] చర్చి సేవలను ఇప్పుడు ప్రాంతీయ భాషలో నిర్వహించారు. ఇది ప్రారంభంలో జర్మన్‌లో ఉన్నప్పటికీ ఎస్టోనియాలో 1530 లో మొట్టమొదటి మతపరమైన సేవలు కూడా జరిగాయి. [64][66] 16 వ శతాబ్దంలో Muscowy (స్వీడన్) మరియు పోలాండ్-లిథువేనియా ఏకీకృత అధికారం, నగరాలు, ఉన్నత వర్గాల, బిషప్లు మరియు ఆర్డర్ల మధ్య వివాదాల ద్వారా వికేంద్రీకృత లివోనియా బలహీనతకు దారితీసింది.[64][67]

స్వీడిష్ ఎస్టోనియా[మార్చు]

historical map of the Swedish Empire
Estonia as part of the Swedish Empire (1561–1721)
walled city of Reval and castle on hill
Estonian capital Tallinn (then Reval) in the first half of the 17th century.

1558 లో జార్జి " ఇవాన్ ది టెర్లిబుల్ ఆఫ్ రష్యా " లివోనియాపై దాడి చేసి లియోనియన్ యుద్ధాన్ని ప్రారంభించింది. 1560 లో లివొనియన్ ఆర్డర్ వ్యూహాత్మకంగా ఓడిపోయింది. లివొనియన్ బలగాలు విదేశీ రక్షణ కోరుకున్నాయి. లివోనియాలో అధిక భాగం పోలిష్-లిథువేనియన్ పరిపాలనను స్వీకరించింది. ఉత్తర రిపబ్లిక్ రివాల్ మరియు కులీనులు స్వీడిష్ రాజుకు విధేయత చూపారు.ఓసెల్-వీక్ బిషప్ తన భూములను డానిష్ రాజుకు విక్రయించారు. రష్యన్ దళాలు క్రమంగా లివోనియాలో అధిక సంఖ్యలో విజయం సాధించాయి. కాని 1570 చివరిలో పోలిష్-లిథువేనియన్ మరియు స్వీడిష్ దళాలు దాడిని ప్రారంభించాయి మరియు చివరకు 1583 లో రష్యన్ ఓటమితో యుద్ధం ముగింపుకు వచ్చింది.[67][68] యుద్ధ ఫలితంగా ఉత్తర ఎస్టోనియా ఎస్టోనియాకు చెందిన స్వీడన్ డచీగా మారింది. దక్షిణ ఎస్టోనియా పోలిష్-లిథువేనియన్ డచీ ఆఫ్ లివోనియాగా మారింది. సారేమా డానిష్ నియంత్రణలోనే కొనసాగింది[69]1600 లో సంభవించిన పోలిష్-స్వీడిష్ యుద్ధం మరింత వినాశనం కలిగించింది. 1629 లో స్వీడన్ మరియు ఉత్తర లాట్వియా ప్రాంతాలతో స్వీడన్‌ లివోనియా పొందింది.[70] 1645 లో డేనిష్ సారేమామా స్వీడన్‌కు బదిలీ చేయబడింది.[71] ఈ యుద్ధం ఫలితంగా ఎస్టోనియా జనాభాన 16 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో 2,70,000 నుండి 1630 లలో 1,20,000 కు చేరుకున్నాయి. [72] సెర్ఫ్‌డం స్వీడిష్ పాలనలో ఉండిపోయింది. కాని చట్టబద్ధంగా జరిగిన సంస్కరణలు రైతుల భూవినియోగం మరియు వారసత్వ హక్కులను బలపరిచింది. దీని ఫలితంగా ప్రజల చారిత్రక జ్ఞాపకార్థం "గుడ్ ఓల్డ్ స్వీడిష్ టైమ్" ఏర్పడింది.[73] రెవాల్ మరియు డోర్పాట్లో స్వీడిష్ రాజు రెండవ గుస్టాఫ్ అడాల్ఫ్ జిమ్నాసియంలను ఏర్పాటు చేశారు. తరువాతి 1632 లో టార్టు యూనివర్సిటీకి అప్గ్రేడ్ చేయబడింది. రెండు పట్టణాలలో కూడా ప్రింటింగ్ ప్రెస్ లు స్థాపించబడ్డాయి. 1680 లలో ఎస్టోనియన్ ఎలిమెంటరీ విద్య ప్రారంభం అయింది. బెంగాట్ గోట్ఫ్రైడ్ ఫోర్సెలియస్ ప్రయత్నాల కారణంగా, ఎస్టోగ్రాఫికల్ సంస్కరణలను ఎస్టోనియన్ వ్రాసేందుకు వీరికి పరిచయం చేసింది.[74] ఎస్టోనియా జనాభా 60-70 సంవత్సరాల కాలంతో వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది.1695-97 నాటి భారీ కరువు వరకూ 70,000-75,000 మంది ఉన్న ప్రజలు కరువు కారణంగా - జనాభాలో 20% మంది మరణించారు.[75]

జాతీయ జాగృతి మరియు రష్యన్ సాంరాజ్యం[మార్చు]

Estonia is dotted with a large number of manors which used to house the ruling German landowning upper classes.[76]

1700 లో గ్రేట్ నార్తరన్ యుద్ధం ప్రారంభమైంది మరియు 1710 నాటికి రష్యన్ సాంరాజ్యం ఎస్టోనియా అంతటినీ జయించింది. [77] ఈ యుద్ధం ఎస్టోనియా జనాభాను మళ్లీ నాశనం చేసింది. 1712 జనాభా 1,50,000-1,70,000 గా అంచనా వేశారు.[78] రష్యన్ పరిపాలన బాల్టిక్ జర్మన్ల రాజకీయ మరియు భూస్వామ్య హక్కులను పునరుద్ధరించింది. [79] 18 వ శతాబ్దంలో సామూహిక వ్యవసాయ సంబంధాలపై పూర్తిగా ఆధిపత్యం వహించిన ఎస్టోనియా రైతుల హక్కులు అత్యల్ప స్థానానికి చేరుకున్నాయి.[80] 1816-1819లో సెర్ఫ్డమ్ అధికారికంగా రద్దు చేయబడింది. కాని ఇది ప్రారంభంలో చాలా తక్కువ ఆచరణాత్మక ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంది; 19 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో రైతాంగం హక్కుల ప్రధాన మెరుగుదలలు సంస్కరణలతో ప్రారంభమయ్యాయి. [81] సామూహిక మరియు స్థానిక ఈస్టోనియా-మాట్లాడే జనాభాకు విద్య లభించిన కారణంగా 19 వ శతాబ్దంలో ఒక చురుకైన ఈస్టెంటో జాతీయవాద ఉద్యమం అభివృద్ధి చెందింది.[ఆధారం కోరబడింది] ఇది సాంస్కృతిక స్థాయిలో ప్రారంభమైంది. ఎస్టోనియన్ భాషల సాహిత్యం స్థాపనతో థియేటర్ మరియు ప్రొఫెషినల్ మ్యూజిక్, ఎస్టోనియా జాతీయ గుర్తింపు మరియు వయసు చైతన్యం (మూస: Lang-et) రూపకల్పనకు దారి తీసింది. 19 వ శతాబ్దంలో ఎస్టోనియా జాతీయ చైతన్యం విస్తరించినప్పటికీ [82] ఈ అభివృద్ధికి ముందే మధ్యతరగతిలో సాహిత్యపరమైన జాతి అవగాహన జరిగింది.[83] 18 వ శతాబ్దం నాటికి స్వీయ విలువ కలిగిన ఈస్ట్లేన్, పురాతన మారావాలతో పాటు ఎస్టోనియాలోని ఈస్టోనియా ప్రావిన్సులలో మరియు రష్యన్ సామ్రాజ్య లివనియా ఎస్టోనియన్ల మధ్య విస్తరించింది.[84] 1739 లో బైబిల్ అనువదించబడింది. ఎస్టోనియాలో ప్రచురించిన పుస్తకాల మరియు కరపత్రాల సంఖ్య 1750 లలో 18 నుండి 1790 వరకు 54 కి పెరిగింది. శతాబ్దం ముగిసే సమయానికి వయోజన రైతులలో సగం కంటే ఎక్కువ మంది చదవగలిగారు. ఫ్రెడరిక్ రాబర్ట్ ఫేహ్ల్మాన్ (1798-1850), క్రిస్ట్జోన్ జాక్ పీటర్సన్ (1801-1822) మరియు ఫ్రెడరిక్ రెయిన్హోల్డ్ క్రూట్జ్వాల్డ్ (1803-1882) సహా ఎస్టోనియన్లుగా గుర్తించిన మొట్టమొదటి విశ్వవిద్యాలయ విద్యావంతులైన మేధావులు 1820 లో ప్రాముఖ్యత పొందారు. 13 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో విజయం సాధించినప్పటి నుంచీ పాలక వర్గీయులు ఎక్కువగా జర్మన్ భాష మరియు సంస్కృతికి చెందిన ప్రజలు ఉన్నారు.


గల్లీబ్ మెర్కెల్ (1769-1850) ఒక బాల్టిక్ జర్మన్ ఎనోఫైల్ ఎస్టోనియన్లను ఇతరులకు సమానంగా ఉన్న జాతీయతగా భావించిన మొట్టమొదటి రచయిత; 19 వ శతాబ్దం మధ్యలో బాల్టిక్ జర్మనీ సాంస్కృతిక ప్రపంచం నమూనాలో ఎథోనియా జాతీయ ఉద్యమానికి ప్రేరణగా మారింది. ఏదేమైనా శతాబ్దపు మధ్యలో కార్ల్ రాబర్ట్ జాకబ్సన్ (1841-1882), జాకబ్ హర్ట్ (1839-1907) మరియు జోహన్ వోల్దేమర్ జాన్సెన్ (1819-1890) వంటి నాయకులతో ఉన్న ఎస్టోనియన్లు వారి రాజకీయ డిమాండ్లలో మరింత ప్రతిష్టాత్మకంగా మారారు. జాతీయ ఉద్యమంలో విజయవంతమైన నమూనాగా ఫిన్స్ వైపు మొగ్గుచూపారు.1862 లో నేషనల్ ఇతిహాసమైన కలేవిపోగ్ మరియు 1869 లో మొట్టమొదటి జాతీయ గీత ఉత్సవం సంస్థ ముఖ్యమైన పురస్కారాలను ప్రచురించింది. 1890 వ దశకంలో రష్యన్ సామ్రాజ్యం ప్రారంభించిన రస్సిఫికేషన్కు ప్రతిస్పందనగా ఎస్టోనియన్ జాతీయవాదం మరింత రాజకీయాంగా గళం విప్పింది.[ఆధారం కోరబడింది] మొట్టమొదట పూర్తి స్వయంప్రపత్తి పిలుపునిచ్చారు మరియు తరువాత రష్యన్ సామ్రాజ్యం నుండి పూర్తిగా స్వాతంత్ర్యం పొందింది.

స్వతంత్రం[మార్చు]

photograph of crowd around flag raising
Declaration of independence in Pärnu on 23 February 1918. One of the first images of the Republic.

1917 అక్టోబరు విప్లవం తరువాత రష్యన్ సైన్యం బోల్షెవిక్ స్వాధీనం మరియు రష్యన్ సైన్యానికి వ్యతిరేకంగా జర్మన్ విజయాలు రష్యా ఎర్ర సైన్యం తిరోగమనం మరియు జర్మన్ దళాలు ముందుకు రావటం మధ్య మాప్యావ్ ఎల్డర్స్ కమిటీ ఎస్టోనియన్ స్వాతంత్ర్య ప్రకటనను జారీ చేసింది.[85] ఫిబ్రవరి 23 పర్ను మరియు 24 ఫిబ్రవరి 1918 ఫిబ్రవరి 24 న టాలిన్లో.ఈ దేశం జర్మనీ సైనికులచే ఆక్రమించబడి తరువాత బ్రెస్ట్-లిటోవ్స్క్ ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది. దీని వలన రష్యా ప్రభుత్వం ఎస్టోనియాకు సంబంధించిన అన్ని వాదనలు రద్దు చేసింది. జర్మన్లు ​​1918 నవంబరు వరకు కొనసాగారు. పశ్చిమప్రాంతంలో యుద్ధం ముగియడంతో సైనికులు జర్మనీకి తిరిగి వచ్చారు. బోల్షెవిక్ దళాలు ఎస్టోనియాలోకి వెళ్ళడానికి అనుమతించడానికి శూన్యత వదిలివేయబడింది.[86] ఎస్టోనియన్ స్వాతంత్ర్యం యుద్ధం కారణంగా ఇది 14 నెలలు కొనసాగిన తరువాత ముగింపుకు వచ్చింది.


సోవియట్ రష్యాకు వ్యతిరేకంగా ఎస్టోనియా స్వాతంత్ర్య యుద్ధం తరువాత జర్మన్ ఫ్రీకోర్ప్స్, బాల్టిస్కే లాండ్‌స్వెహ్ర్ వాలంటీర్లతో కలసి ఎస్టోనియాతో పాటు పోరాడారు. తార్టు 1920 ఫిబ్రవరిలో శాంతి ఒప్పందం మీద సంతకం చేయబడింది. ఫిన్లాండ్ చేత 1920 జూలై 7 న పోలాండ్‌చే 1920 డిసెంబర్ 31 న అర్జెంటీనా చేత 1921 జనవరి 12 న పాశ్చాత్య మిత్రరాజ్యాలచే 1921 జవవరి 26 న మరియు భారతదేశం 1921 సెప్టెంబర్ 22 న జరిగింది.

ఎస్టోనియా ఇరవై రెండేళ్ల పాటు స్వాతంత్రాన్ని నిలుపుకుంది. ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభం కారణంగా రాజకీయ అశాంతి కారణంగా పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం 1934 లో రద్దు చేయబడింది.[ఆధారం కోరబడింది] తదనంతరం 1938 లో అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన కాన్స్టాన్టిన్ పాట్స్ అధికారం చేపట్టిన అదే సంవత్సరం పార్లమెంటరీ ఎన్నికలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి.

Estonian men fighting for Finland
Estonian volunteers in Finland during the Continuation War

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం[మార్చు]

రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ఎస్టోనియా విధి నిర్ణయించడంలో ప్రధానపాత్ర వహించింది. జర్మన్-సోవియట్ నాన్-ఆక్రమణ ఒప్పందం మరియు ఆగస్టు 1939 నాటి దాని అదనపు సీక్రెట్ ప్రోటోకాల్ ద్వారా నిర్ణయించబడింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో ఎస్టోనియా జనాభాలో 25% మంది పాల్గొన్నారు. యుద్ధం మరియు ఆక్రమణ మరణాలు సంఖ్య 90,000 గా అంచనా వేయబడ్డాయి. వీటిలో 1941 లో సోవియట్ బహిష్కరణలు. జర్మన్ బహిష్కరణలు మరియు హోలోకాస్ట్ బాధితులు ఉన్నారు. [87]

సోవియట్ ఆక్రమణ[మార్చు]

schematic map of Soviet blockade and invasion of Estonia
Schematics of the Soviet military blockade and invasion of Estonia and Latvia in 1940

మోలోటోవ్-రిబ్బెంత్రోప్ ఒప్పందం మరియు దాని సీక్రెట్ అదనపు ప్రోటోకాల్ ప్రకారం 1939 ఆగస్టులో జోసెఫ్ స్టాలిన్ అడాల్ఫ్ హిట్లర్ ఒప్పందాన్ని " స్ఫేర్స్ ఆఫ్ స్పెషల్ ఇంట్రెస్ట్ " తూర్పు ఐరోపాను విభజించడానికి ఒప్పందం చేసుకున్నారు.[88][89]

1939 సెప్టెంబర్ 24 న రెడ్ నేవీ యుద్ధనౌకలు ఎస్టోనియా ఓడరేవులను ఆవిష్కరించాయి మరియు సోవియట్ బాంబర్లు టాలిన్ మరియు సమీపంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాల్ ఒక పహరా ప్రారంభించాయి. [90] ఈస్ట్రన్ ప్రభుత్వం యు.ఎస్.ఎస్.ఆర్. సైనిక స్థావరాలను స్థాపించడానికి మరియు "పరస్పర రక్షణ" కోసం ఎస్టోనియన్ భూభాగంలోని 25,000 మంది సైనికులను అనుమతించాలని ఒత్తిడి చేసింది. [91] 1940 జూన్ 12 న సోవియట్ బాల్టిక్ ఫ్లీట్‌కు ఎస్టోనియా మొత్తం సైనిక దిద్బంధానికి సంబంధించిన ఆదేశం ఇవ్వబడింది. [92] జూన్ 14 న ప్రపంచ దృష్టి పారిస్ పతనం మీద దృష్టి సారించింది. నాజీ జర్మనీ పారిస్‌ను పతనం చేయడానికి ముందు రోజు, ఎస్టోనియా మీద సోవియట్ సైనిక దిగ్బంధనం అమలులోకి వచ్చింది. టాలిన్ రిగా మరియు హెల్సింకిలో ఉన్న సంయుక్త ప్రతినిధుల నుండి మూడు దౌత్య పటాలను మోసుకెళ్ళే టాలిన్ నుండి హెల్సింకికు ప్రయాణిస్తున్న ఫిన్నిష్ ప్రయాణీకుల విమానం "కలేవా" ను రెండు సోవియట్ బాంబర్స్ కొట్టివేసాయి.[93] జూన్ 16 న సోవియట్ యూనియన్ ఎస్టోనియాను ఆక్రమించింది. [94] 17 జూన్ న ఎస్టోనియాలోని వారి సైనిక స్థావరాల నుండి ఎర్ర సైన్యం నిష్క్రమించింది.[95] తరువాతి రోజు దాదాపు 90,000 అదనపు దళాలు దేశంలోకి ప్రవేశించాయి. అధికమైన సోవియట్ బలానికి లొంగిపోయి ఎస్టోనియా ప్రభుత్వం 1940 జూన్ 17 న రక్తపాతాలను నివారించుకుంది. [96] ఈస్టోనియా సైనిక ఆక్రమణ 21 జూన్ నాటికి పూర్తి అయింది. [97] ఎస్టోనియన్ రక్షణ దళాల అధిక భాగం ఎస్టోనియా ప్రభుత్వాల ఆదేశాల ప్రకారం లొంగిపోయింది. ప్రతిఘటన నిరుపయోగం అని నమ్మి మరియు వారు రెడ్ ఆర్మీకి లొంగి పోయారు.[98][99] ఈస్టోనియా ఇండిపెండెంట్ సిగ్నల్ బటాలియన్ రెడ్ ఆర్మీ మరియు కమ్యునిస్ట్ మిలిషియా "పీపుల్స్ స్వీయ-రక్షణ" విభాగాలకు 21 జూన్ నాడు టాలిన్లోని 221 గ్రామర్ స్కూల్ ముందు[100]జూన్ 21 న ప్రతిఘటనను చూపింది. [101] ఆరు సాయుధ పోరాట వాహనాలు మద్దతు ఇచ్చిన అదనపు బలగాలను రెడ్ ఆర్మీ తీసుకువచ్చినప్పుడు. ఈ యుద్ధం సన్టౌన్ వరకు చాలా గంటలు కొనసాగింది. చివరగా సైనిక ప్రతిఘటన చర్చలు ముగిసింది మరియు ఇండిపెండెంట్ సిగ్నల్ బటాలియన్ లొంగిపోయింది మరియు నిరాయుధులయ్యింది.[102] ఇద్దరు చనిపోయిన ఎస్టోనియన్ సైనిక సిబ్బంది అలెక్సీ మానిస్కిస్ మరియు జోహన్నెస్ మండ్రేలు ఉన్నారు. ఎస్టోనియన్ వైపున అనేక మంది గాయపడగా మరియు సోవియట్ వైపు పది మంది మృతిచెందారు మరియు చంపబడ్డారు. [103][104]

1940 ఆగస్టు 6 న ఎస్టోనియన్ సోవియట్ యూనియన్ ఎస్టోనియన్ ఎస్ఎస్ఆర్ కలిసి ఉంది.[105] సుప్రీం-జాతీయ సంఘంలో చేరడానికి నిర్ణయించిన ప్రముఖ ప్రజాభిప్రాయాన్ని ఎస్టోనియా రాజ్యాంగం నియమాలు విస్మరించాయి. బదులుగా మునుపటి నెలలో ఎన్నికలలో ఎన్నుకోబడినవారు సోవియట్ యూనియన్‌లో చేరడానికి ఓటు వేయాలని నిర్ణయం తీసుకున్నారు. [106] 1941 జూన్ 14 న ఎస్టోనియాలో సోవియట్ యూనియన్ల నిర్వహించిన భారీ బహిష్కరణలతో నిరసన చర్యలు జరిగాయి. 1940-1941 లో సోవియట్ అధికారులచే సోవియట్ యూనియన్ విశాల ప్రాంతాలలో అనేక దేశాల రాజకీయ మరియు మేధావి నాయకులు చంపబడ్డారు లేదా బహిష్కరించబడ్డారు. వేలాదిమంది సాధారణ ప్రజలపై అణిచివేత చర్యలు తీసుకోబడ్డాయి.సోవియట్ యూనియన్‌కు వ్యతిరేకంగా జర్మన్ ఆపరేషన్ బర్బరోస్సా ప్రారంభించినప్పుడు సుమారు 34,000 యువ ఎస్టోనియన్ పురుషులు రెడ్ ఆర్మీలో బలంగా చేర్చ చేయబడ్డారు. వీరిలో 30% మందికి తప్పించుకున్నారు. ఖాళీ చేయలేని రాజకీయ ఖైదీలను ఎన్.కె.వి.డి. చేత మరణశిక్షకు గురిచేసింది.[107]యు.కె.మరియు యు.ఎస్.తో సహా అనేక దేశాలు యు.ఎస్.ఎస్.ఆర్. డీ జ్యూర్ ద్వారా ఎస్టోనియాన్ను స్వాధీనం చేసినట్లు గుర్తించలేదు. ఇటువంటి దేశాలు తమ మాజీ ప్రభుత్వాల పేరుతో పనిచేసే ఎస్టోనియన్ దౌత్యవేత్తలు మరియు కంసల్టెంట్లను గుర్తించాయి. [108] ఈ దౌత్యవేత్తలకు ఎస్టోనియా స్వాతంత్ర్యం చివరి పునరుద్ధరణ వరకు ఈ అసాధారణ పరిస్థితి కొనసాగింది.[109] అధికారిక సోవియట్ మరియు ప్రస్తుత రష్యన్ సంస్కరణ 1944-1976లో కమ్యూనిస్ట్ వ్యతిరేక పార్టిసన్లు "బందిపోట్లు" లేదా "నాజీలు" అని పిలుస్తారు. అయితే రష్యన్ స్థానం అంతర్జాతీయంగా గుర్తించబడలేదు.[110]

జర్మన్ ఆక్రమణ[మార్చు]

జర్మనీ 1941 జూన్ 22 న సోవియట్ యూనియన్‌ను ఆక్రమించిన తరువాత వేహ్ర్మచ్ట్ జూలై 7 న ఎస్టోనియన్ దక్షిణ సరిహద్దును దాటింది. ఎర్ర సైన్యం జులై 12 న పర్ను రివర్ - ఎమజొగి లైన్ వెనుకకు వెళ్ళింది. జూలై చివరినాటికి ఎస్టోనియాలోని ఎస్టోనియా ఫారెస్ట్ బ్రదర్స్‌తో కలసి పని చేస్తున్న జర్మన్లు ​​ఎస్టోనియాలో ముందుకు సాగారు. జర్మన్ దళాలు మరియు ఎస్టోనియన్ పార్టిసిన్స్ రెండూ ఆగస్టు 17 న నార్వాను మరియు ఆగష్టు 28 న ఎస్టోనియన్ రాజధాని టాలిన్ని పట్టింది. సోవియట్ యూనియన్ ఎస్టోనియా నుండి బయటకు వెళ్ళిన తరువాత జర్మన్ దళాలు అన్ని పార్టిసన్ సమూహాలను నిరాకరించాయి. [111] ప్రారంభంలో జర్మన్లున్​​చాలా ఎస్టోనియన్లు యు.ఎస్.ఎస్.ఆర్. మరియు దాని అణచివేతల నుండి స్వేచ్ఛగా స్వాగతించారు, మరియు దేశం స్వాతంత్ర్యం పునరుద్ధరణకు నిరీక్షణలు పెరిగాయి. నాజీలు కేవలం మరొక ఆక్రమిత అధికారం మాత్రమే అని గ్రహించారు. జర్మన్లు ​​వారి యుద్ధ ప్రయత్నాలకు ఎస్టోనియా వనరులను ఉపయోగించారు; ఆస్ట్రియాలోని జర్మనీ ప్రావీన్స్లో ఎస్టోనియా వ్యవధిలో భాగంగా ఉంది. జర్మన్లు ​​మరియు వారి ఎస్టోనియా మరియు ఇతర సహకారులు ఎస్టోనియాలో హోలోకాస్ట్‌ను కూడా చేపట్టారు. దీనిలో వారు 22 నిర్బంధ శిబిరాల నెట్వర్క్ ఏర్పాటు చేశారు. వేల మంది ఎస్టోనియన్ యూదులు మరియు ఎస్టోనియన్ జిప్సీలు, ఇతర ఎస్టోనియన్లు, ఎస్టోనియన్ కాని యూదులు మరియు సోవియట్ యుద్ధ ఖైదీలను హత్య చేశారు.[112] సోవియట్ యూనియన్‌తో పోరాడడానికి ఫిన్నిష్ సైన్యం (ఇది నాజీలతో అనుబంధం కలిగివుంది) నాజీల వైపు నేరుగా ఇష్టపడని కొందరు ఎస్టోనియన్లు. (ఎస్టోనియన్: సోమోమ్పోసిడ్) ఫిన్లాండ్లో ఎస్టోనియా స్వచ్ఛంద సేవకులు నుండి ఫిన్లాండ్ ఇన్ఫాంట్రీ రెజిమెంట్ 200 ఏర్పడింది. చాలామంది ఎస్టోనియన్లు జర్మన్ సాయుధ దళాలకు (ఎస్టోనియా వఫ్ఫెన్- SS తో సహా) లోకి నియమించబడ్డారు. ఎనిమిది మంది వారిలో చాలామంది 1944 లో ఎస్టోనియా నూతన ఆక్రమణ ముప్పును రావడముతో ముంచెత్తింది.[113] ఎస్టోనియా రిపబ్లిక్ చివరి చట్టబద్ధమైన ప్రధాన మంత్రి (ఎస్టోనియా రిపబ్లిక్ రాజ్యాంగం ప్రకారం) నుండి 1944 జనవరిలో ఎస్టోనియా మళ్లీ ఎర్ర సైన్యం నుండి దాడి అవకాశాన్ని ఎదుర్కొంటోందని రేడియో సమాచారం అందింది. 1904 నుండి 1923 వరకు సైనిక సేవలకు నివేదించడానికి. ఈ కాల్ ఫలితంగా 38,000 నూతన నియామకాలు [114] మరియు ఫిన్నిష్ ఆర్మీలో చేరిన వేలమంది ఎస్టోనియన్లు సోవియట్ పురోగతికి వ్యతిరేకంగా ఎస్టోనియాను రక్షించడానికి నియమించిన కొత్తగా ఏర్పడిన ప్రాదేశిక రక్షణ దళంలో చేరారు. ఎస్టోనియా యుద్ధంలో పాల్గొనడం ద్వారా ఎస్టోనియన్ స్వాతంత్రానికి పాశ్చాత్య మద్దతును ఆకర్షించగలమని ఆశిస్తుంది. [115]

సోవియట్ ఎస్టోనియా[మార్చు]

sailing ship filled with refugees
Estonian Swedes fleeing the Soviet occupation to Sweden (1944)
Otto Tief, the Prime Minister of the last government of Estonia before the occupation of the country.

సోవియట్ దళాలు 1944 శరదృతువులో నార్వా నదీ తీరంలో టన్నెన్బర్గ్ లైన్ (సిన్నిమాడ్) ఎమ్మాహోగి నది మరియు వెస్ట్రన్ ఎస్టోనియా ద్వీపసమూహంలో ఆగ్నేయ ఎస్టోనియాలో జరిగిన యుద్ధాల తరువాత ఎస్టోనియాను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాయి.

ఎర్ర సైన్యం ద్వారా తిరిగి ఆక్రమించిన నేపథ్యంలో వేలాది మంది ఎస్టోనియన్లు (విద్య, సంస్కృతి, విజ్ఞానశాస్త్రం, రాజకీయ మరియు సామాజిక నిపుణులతో సహా) జర్మన్లు ​​కలిసి తిరుగుబాటు చేసేందుకు లేదా ఫిన్లాండ్‌కు లేదా స్వీడన్‌కు పారిపోవడానికి ఎంచుకున్నారు. అక్కడ వారు ఇతర పాశ్చాత్య దేశాలలో శరణార్ధులను, తరచుగా వాల్నట్ వంటి శరణార్థ నౌకల మీద 1949 జనవరి 12 న " సోవియెట్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మినిస్టర్లు " బాల్టిక్ రాష్ట్రాల్లో "అన్ని కులక్స్ మరియు వారి కుటుంబాలు బందిపోట్ల కుటుంబాలు మరియు జాతీయవాదుల నుండి మరియు "ఇతరులు బహిష్కరణ మరియు బహిష్కరణకు సంబంధించిన" ఒక ఉత్తర్వును విడుదల చేశారు.[116] వయోజన బాల్టిక్ జనాభాలో 10% కంటే ఎక్కువ మంది సోవియట్ కార్మిక శిబిరాలకు తరలించబడ్డారు లేదా పంపబడ్డారు. [116] సోవియట్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా నిరంతర తిరుగుబాటుకు ప్రతిస్పందనగా [117] 20,000 కంటే ఎక్కువ మంది ఎస్టోనియన్లు లేబర్ శిబిరాలకు లేదా సైబీరియాకు బలవంతంగా బహిష్కరించబడ్డారు.[118] దాదాపు మిగిలిన అన్ని గ్రామీణ కుటుంబాలు కలిసిపోయాయి.


రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత, సోవియట్ యూనియన్లో పూర్తిగా ఏకీకృతం చేయాలనే లక్ష్యంగా భాగంగా ఎస్టోనియాలో భారీ బహిష్కరణలు జరిగాయి మరియు దేశంలో రష్యన్ వలసలను ప్రోత్సహించే విధానం కొనసాగింది.[119]1960 ల ఆరంభంలో (స్టాలిన్ మరణం తరువాత) బహిష్కరించబడిన ఎస్టోనియన్లు తిరిగి రావడానికి అనుమతించలేదు. 1940-41లో సోవియెట్ దళాల కార్యకలాపాలు మరియు తిరిగి రాకపోవడంతో ఎస్టోనియాలో ప్రజలు సోవియట్ అధికారులపై గెరిల్లా యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు. పోరాటంలో ఫారెస్ట్ బ్రదర్స్ జర్మన్ మరియు ఫిన్నిష్ సైన్యాలు మరియు కొంతమంది పౌరులు ఎక్కువగా ఎస్టోనియన్ అనుభవజ్ఞులు ఉన్నారు. ఈ సంఘర్షణ 1950 ల ప్రారంభంలో కొనసాగింది.[120]ప్రపంచ యుద్ధం మరియు కింది సోవియట్ యుగం వలన సంభవించిన భౌతిక నష్టం ఎస్టోనియా ఆర్థిక వృద్ధిని గణనీయంగా మందగింపజేసింది.తద్వారా పొరుగున ఉన్న ఫిన్లాండ్ మరియు స్వీడన్లతో పోలిస్తే విస్తారమైన సంపదను కోల్పోయింది. [121]

సోవియట్ రాష్ట్రంలో మిలిటరైజేషన్ మరో అంశం. దేశంలోని పెద్ద భాగాలు, ముఖ్యంగా తీరప్రాంత ప్రాంతాలు, సోవియట్ సైన్యాలన్నీ మినహా ప్రజలందరికీ అనుమతి రద్దు చేయబడింది. తీర ప్రాంతం మరియు అన్ని సముద్ర దీవులు (సారేమామా మరియు హైయయామాతో సహా) "సరిహద్దు మండలాలు" గా ప్రకటించబడ్డాయి. వాస్తవానికి అక్కడ నివసించే ప్రజలు అనుమతి లేకుండా వారితో ప్రయాణించకుండా నియంత్రించబడ్డారు.సైనిక స్థావరాలతో నిండి ఉండి గణనీయంగా నిషేధప్రాంతాలలో పలడిస్కీ నగరం ప్రధానంగా ఉంది. ఇది పూర్తిగా ప్రజల ప్రవేశానికి మూసివేయబడింది. సోవియట్ బాల్టిక్ ఫ్లీట్ జలాంతర్గాములకు మరియు అనేక పెద్ద సైనిక స్థావరాలకు ఈ నగరం ఒక ఆధారంగా ఉంది. ఇందులో అణు జలాంతర్గామి శిక్షణ కేంద్రం పూర్తి అయస్కాంత జలాంతర్గామి అణు రియాక్టర్లతో పనిచేసే అణు జలాంతర్గామి ఉన్నాయి. పాలిడికి రియాక్టర్ భవనం 1994 లో ఎస్టీనియాను అదుపులోకి తీసుకుంది. చివరి రష్యా దళాలు దేశం నుండి బయలుదేరిన తరువాత. [122][123] వలసలు సోవియట్ ఆక్రమణకు మరొక ప్రభావంగా ఉంది.సోవియట్ యూనియన్లోని ఇతర ప్రాంతాల నుండి వందల వేలమంది వలసదారులు పారిశ్రామికీకరణ మరియు సైనికీకరణకు సహాయపడటానికి ఎస్టోనియాకు మార్చారు. 45 సంవత్సరాలలో జనసంఖ్య సుమారు 5 లక్షల మంది ప్రజల పెరుగుదలకు కారణమైంది.[124]

తిరిగి స్వతంత్రం[మార్చు]

crowd in front of cathedral celebration joining the EU in 2007
Estonia joined the European Union in 2004 and signed the Lisbon Treaty in 2007.
Kersti Kaljulaid is the current president of Estonia.

యునైటెడ్ స్టేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్, ఫ్రాన్సు, ఇటలీ మరియు ఇతర పాశ్చాత్య దేశాలలో సోవియట్ ఎస్టోనియాను విలీనం చేసుకోవడం ఎస్ఎస్ఆర్ఆర్ అక్రమంగా పరిగణించాయి. బహిష్కరణకు గురైన స్వతంత్ర రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఎస్టోనియా ప్రతినిధులతో వారు దౌత్య సంబంధాలను కొనసాగించారు, [125]వారు ఓస్లో, నార్వే లో [126]వారు ఎస్టోనియా ఎస్ఎస్ఆర్ ఉనికిని మరియు ఎస్టోనియా సోవియట్ యూనియన్ చట్టబద్ధమైన భాగంగా గుర్తించలేదు.[127] సోవియట్ యూనియన్ అంతర్గత పాలన సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నందున దాని బయటి సామ్రాజ్యంపై దాని పట్టును విడిచింది. 1980 లలో పురోగమించిన తరువాత ఎస్టోనియా స్వయంప్రతిపత్తి కోసం ఒక ఉద్యమం ప్రారంభమైంది. 1987-1989 ప్రారంభంలో ఇది మరింత ఆర్ధిక స్వాతంత్రానికి పాక్షికంగా ఉండేది. కానీ సోవియట్ యూనియన్ బలహీనపడటంతో ఎస్టోనియా స్వయంప్రతిపత్తి ప్రారంభం అయింది.

1989 లో "పునరుద్దరణ" సమయంలో జాతీయ పునరుజ్జీవనం ఒక మైలురాయి ప్రదర్శన మరియు ఎక్కువ స్వాతంత్ర్యం పట్ల ఆశించిన స్థాయిలో రెండు మిలియన్లకు పైగా ప్రజలు లిథువేనియా, లాట్వియా మరియు ఎస్టోనియాలకు విస్తరించిన మానవ గొలుసును (బాల్టిక్ వే అని పిలిచారు) రూపొందించారు.మూడు దేశాలు సైనిక మరియు రాజకీయ ఆక్రమణ మరియు స్వతంత్రాన్ని తిరిగి పొందడానికి ఇటువంటి ఆకాంక్షలు వంటి అనుభవాలను కలిగి ఉన్నాయి. ఈస్టోనియా సార్వభౌమాధికార ప్రకటన 1988 నవంబర్ 16 న జారీ చేయబడింది.[128] 1991 మార్చి 3 న జాతీయ స్వాతంత్ర్యం పునరుద్ధరించడానికి దేశవ్యాప్త ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఎస్టోనియాలో జరిగింది. 78.9% మంది ఓటర్లు పాల్గొన్న ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 82.9% ఓట్లతో ఆమోదం పొందారు. 1991 ఆగస్టు 20 న ఎస్టోనియా మాస్కోలో సోవియట్ సైనిక తిరుగుబాటు ప్రయత్నం సందర్భంగా అధికారిక స్వాతంత్రాన్ని ప్రకటించింది. 1940 లో పూర్వం రాజ్య పునఃస్థాపన చేయబడింది. ఎస్టోనియాను గుర్తించిన మొట్టమొదటి దేశంగా 1991 ఆగస్టు 22 న ఐస్‌లాండ్ ఎస్టోనియాను గుర్తించింది. సోవియట్ యూనియన్ 1991 సెప్టెంబర్ 6 న ఎస్టోనియా స్వాతంత్రాన్ని గుర్తించింది. జనరల్ అసెంబ్లీ రిజల్యూషన్ 46/4 కింద 1993 సెప్టెంబర్ 17 న యు.ఎన్. సభ్యదేశాల్లో సభ్యత్వాన్ని ఆమోదించింది. [129] గత ఆక్రమణ శక్తి (రష్యన్ సైన్యం) చివరి విభాగాలు 1994 ఆగస్ట్ 31 న ఎస్టోనియాను విడిచి పోయాయి. 29 మార్చి 2004 న ఎస్టోనియా నాటోలో సభ్యదేశంగా చేరింది. [130]2003 ఏప్రెల్ 16 న ఒప్పందంలో సంతకం చేసిన తరువాత ఎస్తోనియా 2004 మే 1 న యూరోపియన్ యూనియన్లో చేరిన పది దేశాలలో ఒకటిగా మారింది.2007 నవంబర్ 28 నుండి 2008 నవంబర్‌ వరకు ఎస్టోనియా తన 90 వ వార్షికోత్సవాన్ని జరుపుకుంది.

భౌగోళికం[మార్చు]

limestone cliffs at the shore with clouds
The northern coast of Estonia consists mainly of limestone cliffs.

ఎస్టోనియా 57.3 ° నుండి 59.5 ° ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 21.5 ° నుండి 28.1 ° తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. ఈస్ట్ యూరోపియన్ వేదిక వాయవ్య భాగంలో ఫిన్లాండ్ నుండి ఫిన్లాండ్ గల్ఫ్ వెంట బాల్టిక్ సముద్రం తూర్పు తీరంలో ఉంది. సగటు ఎత్తు సముద్రమట్టానికి 50 మీటర్ల ఎత్తుకు (164 అడుగులు) చేరుతుంది. ఆగ్నేయ దిశలో సుకు మునామగీ 318 మీటర్లు (1,043 అడుగులు) దేశంలో ఎత్తైన ప్రదేశంగా గుర్తించబడుతుంది. సముద్ర తీరం 3,794 కిలోమీటర్ల (2,357 మైళ్ళు) తీరప్రాంతం ఉంది. వీటిలో అనేక ప్రదేశాలు స్ట్రెయిట్లు మరియు ప్రవేశాలు ఉన్నాయి. ద్వీపాల సంఖ్య 2,355 (సరస్సులు సహా)ఉంటుందని అంచనా. వాటిలో రెండు ప్రత్యేక కౌంటీలను కలిగి ఉండటానికి తగినంత వైశాల్యం కలిగి ఉంటాయి: సారేమామా మరియు హైయయామా.[131][132]ఇక్కడ ఉన్న ఒక చిన్న ఉల్క క్రేటర్ల సమూహం ఉంది. వీటిలో అతిపెద్దది కాలే అని పిలవబడుతుంది, దీనిని సారెమా, ఈస్టోనియాలో గుర్తించవచ్చు.


ఎస్టోనియా సమశీతోష్ణ వాతావరణం ఉత్తర భాగంలో మరియు సముద్ర మరియు ఖండాంతర వాతావరణం మధ్య పరివర్తనా జోన్లో ఉంది. ఎస్టోనియాకు సమానమైన నాలుగు విభాగాలుగా ఉన్నాయి. ద్వీపాలలో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 16.3 ° సెంటీగ్రేడ్ (61.3 ° ఫారెన్‌హీట్) నుండి జులైలో 18.1 ° సెంటీగ్రేడ్ (64.6 ° ఫారెన్‌హీట్) లోతట్టు, వెచ్చని నెలలో మరియు -3.5 ° సెంటీగ్రేడ్ (25.7 ° ఫారెన్‌హీట్) నుండి -7.6 ° సెంటీగ్రేడ్‌ (18.3 ° ఫారెన్‌హీట్) లోతట్టు ప్రాంతం అత్యంత చల్లని నెల. ఎస్టోనియాలో సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 5.2 ° సెంటీగ్రేడ్ (41.4 ° ఫారెన్‌హీట్). [133] 1961-1990లో సగటు వర్షపాతం 535 నుండి 727 మి.మీ. (21.1 నుండి 28.6 అంగుళాలు) వరకు ఉంది.[134]

ఎస్టోనియా ఆగ్నేయ భాగంలో తీవ్రస్థాయిలో ఉన్న మంచు కవచం డిసెంబరు మధ్యకాలం నుండి మార్చ్ చివరి వరకు సాధారణంగా ఉంటుంది. ఎస్టోనియాలో 1,400 సరస్సులు ఉన్నాయి. వీటిలో అత్యధికం చాలా చిన్నవి. అతి పెద్ద సరస్సు " పీపుస్ " 3,555 చ.కి.మీ (1,373 చ.కి.మీ). దేశంలో అనేక నదులు ఉన్నాయి. పొడవైన వాటిలో వోహాండు (162 కిమీ లేదా 101 మైళ్ళు), పర్ను (144 కి.మీ లేక 89 మీ) మరియు పోల్ట్సామా (135 కి.మీ లేక 84 మీ).[131] ఎస్టోనియాలో అనేక ఫెన్ మరియు బాగ్స్ ఉన్నాయి. ఎస్టోనియాలో 50% వరకూ అటవీప్రాంతం వుంటుంది. [135] అత్యంత సాధారణ వృక్ష జాతులు పైన్, స్ప్రూస్ మరియు బిర్చ్.[136]

ఫైటోగ్యోగ్రాఫికల్గా, ఎస్టోనియా బొరియల్ కింగ్డంలోని సిర్కోంగోరియల్ రీజియన్ సెంట్రల్ యూరోపియన్ మరియు తూర్పు ఐరోపా రాష్ట్రాల మధ్య పంచుకుంది. " వరల్డ్ వైడ్ ఫండ్ ఫర్ నేచుర్ " ఆధారంగా ఎస్టోనియన్ భూభాగం సర్మాటిక్ మిశ్రమ అడవుల పర్యావరణానికి చెందినది.

Satellite image of Estonia 
Osmussaar is one of many islands in the territorial waters of Estonia. 
There are approximately 2,549 square kilometres (984 sq mi) of mires in Estonia which cover 5.6% of the territory.[137] 
50% of Estonia's territory is covered by forest land 
Duckboards along a hiking trail in Viru bog in Lahemaa National Park. The longest hiking trail is 627 km (390 mi) long.[138] 

నిర్వహణా విభాగాలు[మార్చు]

Hiiu County Lääne County Saare County Harju County Lääne-Viru County Ida-Viru County Rapla County Pärnu County Järva County Viljandi County Jõgeva County Tartu County Valga County Põlva County Võru CountyCounties of Estonia
ఈ బొమ్మ గురించి

ఎస్టోనియా ఆఫ్ రిపబ్లిక్ పదిహేను కౌంటీలుగా విభజించబడింది (మాకాన్నాడ్). ఇవి దేశంలోని పరిపాలక ఉపవిభాగాలుగా ఉన్నాయి. ఈస్టోనియా రాజకీయ మరియు పరిపాలనా ఉపవిభాగాలకు సంబంధించిన మొట్టమొదటి లిఖిత ప్రస్తావన ఉత్తర క్రూసేడ్‌లో పదమూడవ శతాబ్దంలో వ్రాయబడిన లివోనియా హెన్రీ క్రానికల్ నుండి లభించింది.[139]

ఒక మాకాంగ్ (కౌంటీ) అతిపెద్ద పరిపాలక ఉపవిభాగం. ఎస్టోనియా స్వతంత్రం పొందాక ముఖ్యంగా వెల్కా కౌంటీ (వోరు, టార్టు మరియు విల్జాండి కౌంటీలు) మరియు పెంపుడుెరీ కౌంటీ (రష్యా నుండి 1920 టార్టు శాంతి ఒప్పందంతో స్వాధీనం చేసుకున్న ప్రాంతం) ఏర్పడటంతో అనేక మార్పులు చేయబడ్డాయి. సోవియట్ పాలనలో పెంపుడుసేరి కౌంటీను 1945 లో రష్యన్ ఎస్.ఎఫ్.ఎస్.ఆర్.కు స్వాధీనం చేసుకుంది. పీస్కోవ్ ఒబ్లాస్ట్ పీచోర్స్కీ జిల్లాగా మార్చారు. 1990 జనవరి 1 న సోవియట్ యుగం జిల్లాల్లోని సరిహద్దుల్లో కౌంటీలను తిరిగి స్థాపించారు. ప్రస్తుత మరియు చారిత్రిక (1940 కు పూర్వం, మరియు 1918 పూర్వపు పూర్వపు) ల మధ్య చాలా వైవిధ్యాల వలన సాంస్కృతిక మరియు భాషా విభేదాలు నిర్వచించే చారిత్రక సరిహద్దులను ఇప్పటికీ మానవ భాషలో ఉపయోగిస్తారు. ఇప్పుడు అమలులో ఉన్న ప్రతి కౌంటీ ప్రభుత్వానికి (మావలిట్సస్) ప్రాంతీయ స్థాయిలో జాతీయ ప్రభుత్వాన్ని ప్రాతినిధ్యం వహించే ఒక కౌంటీ గవర్నర్ (మవవేం) నాయకత్వం వహిస్తాడు. ఎస్టోనియా ప్రభుత్వం ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకమారు గవర్నర్లను నియమిస్తూ ఉంది.

ప్రతి కౌంటీ ఇంకా పురపాలక సంఘాలుగా విభజించబడింది. (ఒమవాలిట్సస్) ఇది ఎస్టోనియా చిన్న పరిపాలక ఉపవిభాగం. మునిసిపాలిటీలు రెండు రకాలు ఉన్నాయి: ఒక పట్టణ పురపాలక సంఘం - లిన్ (పట్టణం) మరియు గ్రామీణ మునిసిపాలిటీ - వాల్డ్ (పారిష్). వాటి మధ్య ఏ ఇతర స్థితి విలక్షణం లేదు. ప్రతి మునిసిపాలిటీ దాని ప్రతినిధి మరియు కార్యనిర్వాహక సంస్థలతో ఒక స్వీయ-ప్రభుత్వ యూనిట్. ఎస్టోనియాలోని మున్సిపాలిటీలు దేశంలోని మొత్తం భూభాగాన్ని కప్పివేస్తాయి.

ఒక మునిసిపాలిటీలో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ జనాభా కలిగిన ప్రదేశాలు ఉండవచ్చు. టాలిన్ని ఎనిమిది జిల్లాల (లిన్నాసాసా) పరిమిత స్వీయ-ప్రభుత్వంతో (హబెర్స్టీటి, కేస్క్లిన్ (కేంద్రం), క్రిస్టియన్, లాస్నమే, మస్తేమా, నోమ్మే, పిరిస్తా మరియు పోజా-టాలిన్) విభజించబడింది. గ్రామీణ మునిసిపాలిటీలను కూడా (గ్రామీణ) జిల్లాలుగా (ఓస్వాల్డ్) విభజించవచ్చు. అతి ముఖ్యమైన స్వయంప్రత్తి కలిగిన జిల్లాలతో అత్యంత ప్రముఖమైన భూభాగంగా హిమ్యోమా పారిష్ ఉంది.


సుమారు 4,50,000 మంది నివాసితులు రుహ్ను పరిధిలో సుమారు 150 మునిసిపాలిటీలు ఉన్నాయి. అవి సారెమాయా పారిష్ (2717,83 చ.కి.మీ) నుండి లోస్సా పట్టణానికి (3,82 కి.మీ) ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. 2017 అక్టోబర్ నాటికి ఎస్టోనియాలోని పరిపాలనా సంస్కరణల తరువాత ఎస్టోనియాలో 79 మున్సిపాలిటీలు ఉన్నాయి. వాటిలో 14 పట్టణాలు మరియు 65 గ్రామీణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. ముందుగా 213 పురపాలక సంఘాలు ఉన్నాయి.

వెలుపలి లింకులు[మార్చు]


పాదపీఠికలు మరియు మూలాలు[మార్చు]

  1. Estonian Statistics Bureau
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 "Estonia". International Monetary Fund. Retrieved 2009-04-22. 
  3. Human Development Index report, 2008
  4. Territorial changes of the Baltic states#Actual territorial changes after World War II Soviet territorial changes against Estonia after World War II
  5. Pechory under Russian control
  6. "Definition of Estonia". The Free Dictionary. Retrieved 29 October 2013.  /ɛˈstniə, ɛˈstnjə/
  7. "Define Estonia". Dictionary.com. Retrieved 29 October 2013.  /ɛˈstniə, ɛˈstnjə/
  8. "United Nations Statistics Division- Standard Country and Area Codes Classifications (M49)". United Nations. 31 October 2013. Retrieved 31 March 2016. 
  9. Portal of the Republic of Estonia, మూస:Et icon
  10. "Estonian Republic". Archived from the original on 21 July 2011. Retrieved 21 July 2011. . Official website of the Republic of Estonia (in Estonian)
  11. Matthew Holehouse Estonia discovers it's actually larger after finding 800 new islands The Telegraph, 28 August 2015
  12. Petri Kallio 2006: Suomalais-ugrilaisen kantakielen absoluuttisesta kronologiasta. – Virittäjä 2006. (With English summary).
  13. Häkkinen, Jaakko (2009). "Kantauralin ajoitus ja paikannus: perustelut puntarissa. – Suomalais-Ugrilaisen Seuran Aikakauskirja" (PDF). p. 92. 
  14. For a legal evaluation of the incorporation of the three Baltic states into the Soviet Union, see K. Marek, Identity and Continuity of States in Public International Law (1968), 383–91
  15. "Estonian Economic Miracle: A Model For Developing Countries". Global Politician. Archived from the original on 28 June 2011. Retrieved 5 June 2011. 
  16. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; HDI అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  17. "Press Freedom Index 2016 – Reporters Without Borders". Reports Without Borders. Retrieved 29 May 2016. 
  18. |archivedate=7 December 2016 |title=Asian countries dominate, science teaching criticised in survey |publisher=Yahoo! |accessdate=10 December 2016
  19. Comparing Performance of Universal Health Care Countries, 2016 Fraser Institute
  20. Estonia OECD 2016
  21. "Which countries are most generous to new parents?". The Economist. Retrieved 28 October 2016. .
  22. "Welcome to E-stonia, the world's most digitally advanced society". Wired. Retrieved 20 October 2016. 
  23. Ariste, Paul (1956). Maakeel ja eesti keel. Eesti NSV Teaduste Akadeemia Toimetised 5: 117–24; Beyer, Jürgen (2007). Ist maarahvas (‚Landvolk'), die alte Selbstbezeichnung der Esten, eine Lehnübersetzung? Eine Studie zur Begriffsgeschichte des Ostseeraums. Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung 56: 566–593.
  24. Germania, Tacitus, Chapter XLV
  25. Cole, Jeffrey (2011). Ethnic Groups of Europe: An Encyclopedia. ABC-CLIO. p. 124. ISBN 9781598843026. 
  26. "Spell it "ESTHONIA" here; Geographic Board Will Not Drop the "h," but British Board Does.". The New York Times. 17 April 1926. Retrieved 6 November 2009. 
  27. Ineta Ziemele (20 March 2002). Baltic yearbook of international law. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 26–. ISBN 978-90-411-1736-6. 
  28. 28.0 28.1 Laurisaar, Riho (31 July 2004). "Arheoloogid lammutavad ajalooõpikute arusaamu" (in Estonian). Eesti Päevaleht. Retrieved 1 November 2016. 
  29. Subrenat, Jean-Jacques (2004). Estonia: Identity and Independence. Rodopi. p. 23. ISBN 9042008903. 
  30. Subrenat, Jean-Jacques (2004). Estonia: Identity and Independence. Rodopi. p. 24. ISBN 9042008903. 
  31. Subrenat, Jean-Jacques (2004). Estonia: Identity and Independence. Rodopi. p. 26. ISBN 9042008903. 
  32. Kasekamp, Andres (2010). A History of the Baltic States. Palgrave Macmillan. p. 4. ISBN 9780230364509. 
  33. Kasekamp, Andres (2010). A History of the Baltic States. Palgrave Macmillan. p. 5. ISBN 9780230364509. 
  34. Subrenat, Jean-Jacques (2004). Estonia: Identity and Independence. Rodopi. p. 28. ISBN 9042008903. 
  35. Jüri Selirand; Evald Tõnisson (1984). Through past millennia: archaeological discoveries in Estonia. Perioodika. 
  36. Frucht, Richard C. (2005). Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture. ABC-CLIO. p. 68. ISBN 9781576078006. 
  37. Faure, Gunter; Mensing, Teresa (2012). The Estonians; The long road to independence. Lulu.com. p. 27. ISBN 9781105530036. 
  38. Tvauri, Andres (2012). The Migration Period, Pre-Viking Age, and Viking Age in Estonia. pp. 33, 34, 59, 60. Retrieved 27 December 2016. 
  39. Mäesalu, Ain (2012). "Could Kedipiv in East-Slavonic Chronicles be Keava hill fort?" (PDF). Estonian Journal of Archaeology. 1: 199. Retrieved 27 December 2016. 
  40. Kasekamp, Andres (2010). A History of the Baltic States. Palgrave Macmillan. p. 9. ISBN 9780230364509. 
  41. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 12. ISBN 9780817928537. 
  42. Kasekamp, Andres (2010). A History of the Baltic States. Palgrave Macmillan. pp. 9–11. ISBN 9780230364509. 
  43. Enn Tarvel (2007). Sigtuna hukkumine Haridus, 2007 (7–8), pp. 38–41
  44. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 4. ISBN 9780817928537. 
  45. Raukas, Anto (2002). Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld (in Estonian). Eesti Entsüklopeediakirjastus. p. 227. ISBN 9985701151. 
  46. Kasekamp, Andres (2010). A History of the Baltic States. Palgrave Macmillan. p. 7. ISBN 9780230364509. 
  47. Laurisaar, Riho (29 April 2006). "Arheoloogid lammutavad ajalooõpikute arusaamu" (in Estonian). Eesti Päevaleht. Retrieved 4 November 2016. 
  48. Tyerman, Christopher (2006). God's War: A New History of the Crusades. Harvard University Press. p. 690. ISBN 9780674023871. 
  49. Kasekamp, Andres (2010). A History of the Baltic States. Palgrave Macmillan. p. 14. ISBN 9780230364509. 
  50. Raukas, Anto (2002). Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld (in Estonian). Eesti Entsüklopeediakirjastus. p. 278. ISBN 9985701151. 
  51. Kasekamp, Andres (2010). A History of the Baltic States. Palgrave Macmillan. p. 15. ISBN 9780230364509. 
  52. Raukas, Anto (2002). Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld (in Estonian). Eesti Entsüklopeediakirjastus. p. 279. ISBN 9985701151. 
  53. Plakans, Andrejs (2011). A Concise History of the Baltic States. Cambridge University Press. p. 54. ISBN 9780521833721. 
  54. O'Connor, Kevin (2006). Culture and Customs of the Baltic States. Greenwood Publishing Group. pp. 9–10. ISBN 9780313331251. 
  55. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 20. ISBN 9780817928537. 
  56. O'Connor, Kevin (2006). Culture and Customs of the Baltic States. Greenwood Publishing Group. p. 10. ISBN 9780313331251. 
  57. Pekomäe, Vello (1986). Estland genom tiderna (in Swedish). Stockholm: VÄLIS-EESTI & EMP. p. 319. ISBN 91-86116-47-9. 
  58. Jokipii, Mauno (1992). Jokipii, Mauno, ed. Baltisk kultur och historia (in Swedish). pp. 22–23. ISBN 9789134512078. 
  59. Miljan, Toivo (2015). Historical Dictionary of Estonia. Rowman & Littlefield. p. 441. ISBN 9780810875135. 
  60. Frucht, Richard C. (2005). Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture, Volume 1. ABC-CLIO. p. 100. ISBN 9781576078006. 
  61. Frost, Robert I. (2014). The Northern Wars: War, State and Society in Northeastern Europe, 1558 – 1721. Routledge. p. 305. ISBN 9781317898573. 
  62. Raudkivi, Priit (2007). Vana-Liivimaa maapäev (in Estonian). Argo. pp. 118–119. ISBN 9949-415-84-5. 
  63. Mol, Johannes A.; Militzer, Klaus; Nicholson, Helen J. (2006). The Military Orders and the Reformation: Choices, State Building, and the Weight of Tradition. Uitgeverij Verloren. pp. 5–6. ISBN 9789065509130. 
  64. 64.0 64.1 64.2 Frucht, Richard C. (2005). Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture, Volume 1. ABC-CLIO. p. 121. ISBN 9781576078006. 
  65. O'Connor, Kevin (2003). The History of the Baltic States. Greenwood Publishing Group. p. 25. ISBN 9780313323553. 
  66. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 24. ISBN 9780817928537. 
  67. 67.0 67.1 Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 25. ISBN 9780817928537. 
  68. Stone, David R. (2006). A Military History of Russia: From Ivan the Terrible to the War in Chechnya. Greenwood Publishing Group. pp. 14–18. ISBN 9780275985028. 
  69. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. pp. 28–29. ISBN 9780817928537. 
  70. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 28. ISBN 9780817928537. 
  71. Williams, Nicola; Debra Herrmann; Cathryn Kemp (2003). Estonia, Latvia & Lithuania. University of Michigan. p. 190. ISBN 1-74059-132-1. 
  72. Frost, Robert I. (2014). The Northern Wars: War, State and Society in Northeastern Europe, 1558 – 1721. Routledge. p. 77. ISBN 9781317898573. 
  73. Raukas, Anto (2002). Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld (in Estonian). Eesti Entsüklopeediakirjastus. p. 283. ISBN 9985701151. 
  74. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. pp. 32–33. ISBN 9780817928537. 
  75. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 31. ISBN 9780817928537. 
  76. "Eesti Mõisate Statistika". 
  77. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 33. ISBN 9780817928537. 
  78. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 34. ISBN 9780817928537. 
  79. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 38. ISBN 9780817928537. 
  80. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. p. 41. ISBN 9780817928537. 
  81. Raun, Toivo U. (2002). Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated. Hoover Press. pp. 47–49. ISBN 9780817928537. 
  82. Gellner, Ernest (1996). "Do nations have navels?" Nations and Nationalism 2.2, 365–370.
  83. Raun, Toivo U. (2003). "Nineteenth- and early twentieth-century Estonian nationalism revisited". Nations and Nationalism 9.1, 129–147.
  84. Ariste, Paul (1956). "Maakeel ja eesti keel". Eesti NSV Teaduste Akadeemia Toimetised 5: 117–124.
  85. "Estonian Declaration of Independence, 24 February 1918 : Manifesto". Web.archive.org. Archived from the original on 10 December 2007. Retrieved 23 July 2017. 
  86. Buttar, Prit. Between Giants. ISBN 9781780961637. 
  87. Encyclopædia Britannica: Baltic states, World War II losses
  88. World Book, Inc (2003). The World Book encyclopedia. World Book. ISBN 978-0-7166-0103-6. 
  89. Kevin O'Connor (2003). The history of the Baltic States. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-32355-3. 
  90. Moscow's Week at Time Magazine on Monday, 9 October 1939
  91. David J. Smith (2002) The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania, Routledge, p. 24, ISBN 0415285801.
  92. Pavel Petrov, Viktor Stepakov, Dmitry Frolov (2002)"War in Petsamo, 1939–1940". Archived from the original on 5 February 2008. Retrieved 12 July 2007. . The State Archive of the Russian Navy (in Russian) ISBN 951–707-100–0 Invalid ISBN.
  93. Eric A. Johnson and Anna Hermann The Last Flight from Tallinn Archived 17 January 2012 at the Wayback Machine.. Foreign Service Journal. American Foreign Service Association. May 2007
  94. "Five Years of Dates", The Time magazine, 24 June 1940.
  95. Estonia: Identity and Independence by Jean-Jacques Subrenat, David Cousins, Alexander Harding, Richard C. Waterhouse ISBN 90-420-0890-3
  96. The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania by David J. Smith p.19 ISBN 0-415-28580-1
  97. The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania by David J. Smith, Page 27, ISBN 0-415-28580-1
  98. 14 June the Estonian government surrendered without offering any military resistance; The occupation authorities began ... by disarming the Estonian Army and removing the higher military command from power Ertl, Alan (2008). Toward an Understanding of Europe. Universal-Publishers. p. 394. ISBN 1-59942-983-7. 
  99. the Estonian armed forces were disarmed by the Soviet occupation in June 1940 Miljan, Toivo (2004). Historical Dictionary of Estonia. Scarecrow Press. p. 111. ISBN 0-8108-4904-6. 
  100. Baltic States: A Study of Their Origin and National Development, Their Seizure and Incorporation Into the U.S.S.R. W. S. Hein. 1972. p. 280. 
  101. "The President of the Republic acquainted himself with the Estonian Defence Forces". Press Service of the Office of the President. 19 December 2001. Retrieved 2 January 2009. 
  102. 51 years from the Raua Street Battle. Estonian Defence Forces (in Estonian)
  103. "Riigikogu avaldus kommunistliku režiimi kuritegudest Eestis" (in Estonian). Riigikogu. Archived from the original on 3 November 2008. Retrieved 2 January 2009. 
  104. Lohmus, Alo (10 November 2007). "Kaitseväelastest said kurja saatuse sunnil korpusepoisid" (in Estonian). Archived from the original on 27 May 2012. Retrieved 2 January 2009. 
  105. Lauri Mälksoo (2003). Illegal Annexation and State Continuity: The Case of the Incorporation of the Baltic States by the USSR. Leiden – Boston: Brill. ISBN 90-411-2177-3. 
  106. Justice in The Baltic. Time, 19 August 1940
  107. The Baltic Revolution: Estonia, Latvia, Lithuania and the Path to Independence by Anatol Lieven p424 ISBN 0-300-06078-5
  108. Ilves, Toomas Hendrik. "President of the Republic at the State Dinner hosted by President T. E. Mary McAleese and Dr. Martin McAleese, Dublin, Republic of Ireland, 14 April 2008". President of Estonia. Estonian Embassy in Dublin, Ireland. Retrieved 2 May 2015. We will never forget John McEvoy, Estonia's honorary consul in Dublin from 1938 to 1960. 
  109. Diplomats Without a Country: Baltic Diplomacy, International Law, and the Cold War by James T. McHugh, James S. Pacy ISBN 0-313-31878-6
  110. "Russia denies it illegally annexed the Baltic republics in 1940 – Pravda.Ru". Web.archive.org. 5 May 2005. Archived from the original on 15 December 2007. Retrieved 2 June 2010. 
  111. Dave Lande Resistance! Occupied Europe and Its Defiance of Hitler, p. 188, ISBN 0-7603-0745-8
  112. "Conclusions of the Commission". Estonian International Commission for Investigation of Crimes Against Humanity. 1998. Archived from the original on 29 June 2008. 
  113. Estonia 1940–1945, Estonian International Commission for the Investigation of Crimes Against Humanity, p.613 ISBN 9949-13-040-9
  114. Resistance! Occupied Europe and Its Defiance of Hitler (Paperback) by Dave Lande on Page 200 ISBN 0-7603-0745-8
  115. The Baltic States: The National Self-Determination of Estonia, Latvia and Lithuania Graham Smith p.91 ISBN 0-312-16192-1
  116. 116.0 116.1 Stephane Courtois; Werth, Nicolas; Panne, Jean-Louis; Paczkowski, Andrzej; Bartosek, Karel; Margolin, Jean-Louis & Kramer, Mark (1999). The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression. Harvard University Press. ISBN 0-674-07608-7.
  117. Heinrihs Strods; Matthew Kott (Spring 2002). "The file on operation "Priboi": A re-assessment of the mass deportations of 1949". Journal of Baltic Studies. 33 (1): 1–36. doi:10.1080/01629770100000191. 
  118. Valge raamat, p. 18
  119. Background Note: Latvia at US Department of State
  120. Valge raamat, pp. 25–30
  121. Valge raamat, pp. 125, 148
  122. "Tuumarelvade leviku tõkestamisega seotud probleemidest Eestis" (PDF). Archived from the original (PDF) on 10 August 2011. Retrieved 2 June 2010. 
  123. "Estonia had a nuclear submarine fleet – The Paldiski nuclear object" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 August 2008. Retrieved 2 June 2010. 
  124. "Valge raamat" (PDF). Retrieved 31 March 2016. 
  125. Historical Dictionary of Estonia, 2004, p. 332 ISBN 0-8108-4904-6
  126. "Plaque unveiled in Oslo to remember Estonia's exiled government". news.err.ee. 7 October 2015. Retrieved 10 November 2017. 
  127. European Parliament (13 January 1983). "Resolution on the situation in Estonia, Latvia, Lithuania". Official Journal of the European Communities. C 42/78.  "whereas the Soviet annexiasమూస:Sic of the three Baltic States still has not been formally recognised by most European States and the USA, Canada, the United Kingdom, Australia and the Vatican still adhere to the concept of the Baltic States".
  128. Frankowski, Stanisław; Paul B. Stephan (1995). Legal reform in post-communist Europe. Martinus Nijhoff Publishers. p. 84. ISBN 0-7923-3218-0. 
  129. United Nations (1992). Yearbook of the United Nations 1991, Volume 45. Martinus Nijhoff Publishers. p. 97. ISBN 978-0-7923-1970-2. 
  130. "Seven new members join NATO". NATO. 1 April 2004. Retrieved 21 March 2014. On 29 March [2004], Bulgaria, Estonia, Latvia, Lithuania, Romania, Slovakia and Slovenia formally became members of NATO by depositing their instruments of accession with the United States Government. 
  131. 131.0 131.1 "World Info Zone". World Info Zone. Retrieved 2 June 2010. 
  132. "World InfoZone – Estonia". World InfoZone. World InfoZonek, LTD. Retrieved 20 February 2007. 
  133. "Keskmine ohutemperatuur (°C) 1971–2000". Emhi.ee. Retrieved 2 June 2010. 
  134. "Sademed, õhuniiskus". Emhi.ee. Retrieved 2 June 2010. 
  135. Facts Estonian Timber
  136. "European Commission – PRESS RELEASES – Press release – Land Use/Cover Area frame Survey 2012 Buildings, roads and other artificial areas cover 5% of the EU …and forests 40%". Retrieved 27 March 2015. 
  137. Estonian Mires Inventory Compiled by Jaanus Paal and Eerik Leibak. Estonian Fund for Nature. Tartu, 2011 Archived 10 July 2014 at the Wayback Machine.
  138. "Hiking Route: Aegviidu-Ähijärve 672 km – Loodusega koos RMK". Loodusega Koos. Retrieved 27 March 2015. 
  139. History of Estonia History of Estonia

బయటి లింకులు[మార్చు]

Estonia గురించిన మరింత సమాచారము కొరకు వికీపీడియా యొక్క సోదర ప్రాజెక్టులు:అన్వేషించండి

Wiktionary-logo.svg నిఘంటువు నిర్వచనాలు విక్క్షనరీ నుండి
Wikibooks-logo.svg పాఠ్యపుస్తకాలు వికీ పుస్తకాల నుండి
Wikiquote-logo.svg ఉదాహరణలు వికికోటు నుండి
Wikisource-logo.svg మూల పుస్తకాల నుండి వికి మూల పుస్తకాల నుండి
Commons-logo.svg చిత్రాలు మరియు మాద్యమము చిత్రాలు మరియు మాద్యమము నుండి
Wikinews-logo.png వార్తా కథనాలు వికీ వార్తల నుండి

ప్రభుత్వం

Coordinates: 59°00′N 26°00′E / 59.000°N 26.000°E / 59.000; 26.000

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఎస్టోనియా&oldid=2300155" నుండి వెలికితీశారు