Jump to content

నాటో

లంకెలను మార్చు
వికీపీడియా నుండి


నార్త్ అట్లాంటిక్ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్
Organisation du traité de l'Atlantique Nord
జెండా
ముదురు ఆకుపచ్చ రంగులో చూపబడిన సభ్య దేశాలు
సంకేతాక్షరం
  • NATO
  • OTAN
స్థాపన4 ఏప్రిల్ 1949 (77 సంవత్సరాల క్రితం) (1949-04-04)
రకంసైనిక కూటమి
ప్రధాన
కార్యాలయాలు		బ్రస్సెల్స్, బెల్జియం
సభ్యులు
అధికారిక భాషలు
సెక్రటరీ జనరల్మార్క్ రుట్టె[3]
సైనిక కమిటీ చైర్మన్గియుసెప్పీ కావో డ్రాగోన్
యూరప్ సుప్రీం మిత్రదేశాల కమాండర్అలెక్సస్ గ్రింకెవిచ్
సుప్రీం మిత్రదేశాల కమాండర్ ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్పియరీ వాండియర్
ఖర్చులుమొత్తం: US$1.588 ట్రిలియన్
అమెరికాను మినహాయించి: US$608 బిలియన్[4]
గీతం: "నాటో గీతం"
నినాదం: "Animus in consulendo liber"

నార్త్ అట్లాంటిక్ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్ 30 ఐరోపా దేశాలు, 2 ఉత్తర అమెరికా దేశాలు సభ్యులుగా ఉన్న అంతర ప్రభుత్వ సైనిక కూటమి. దీన్ని నార్త్ అట్లాంటిక్ అలయన్స్ అని కూడా అంటారు.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత స్థాపించబడిన నాటో, 1949లో ఉత్తర అట్లాంటిక్ ఒప్పంద సంతకంతో ఉనికిలోకి వచ్చింది. [5] [6] ఈ సంస్థ సామూహిక భద్రత వ్యవస్థగా పనిచేస్తుంది, దీని ద్వారా స్వతంత్ర సభ్య దేశాలు ఏదైనా బయటి పక్షం దాడికి ప్రతిస్పందనగా పరస్పర రక్షణకు అంగీకరిస్తాయి. ఇది ఒప్పందంలోని ఆర్టికల్ 5లో పొందుపరచబడింది, ఒక సభ్యునిపై సాయుధ దాడి జరిగితే వారందరిపై జరిగిన దాడిగా పరిగణించబడుతుందని ఇది పేర్కొంటుంది.

ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం అంతటా, నాటో ప్రాథమిక ఉద్దేశ్యం సోవియట్ యూనియన్, దాని ఉపగ్రహ దేశాలు (ఇవి 1955లో ప్రత్యర్థి వార్సా ఒప్పందాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి) విసిరిన ముప్పును అరికట్టడం, ఎదుర్కోవడం. 1991లో సోవియట్ యూనియన్ పతనం తర్వాత కూటమి తనను తాను మార్చుకుని, బోస్నియా, హెర్జెగోవినా (1992-1995), యుగోస్లేవియాలలో (1999) తన మొదటి ప్రధాన సైనిక జోక్యాలను నిర్వహించింది. సెప్టెంబర్ 11 దాడుల తర్వాత ఆర్టికల్ 5ని ఏకైక సారిగా ఉపయోగించారు, ఇది అంతర్జాతీయ భద్రతా సహాయ దళం (ISAF)లో భాగంగా నాటో దళాలను ఆఫ్ఘనిస్తాన్కు పంపడానికి దారితీసింది. అప్పటి నుండి ఈ కూటమి ఇరాక్లో శిక్షణ, 2011లో లిబియాలో జోక్యం, సముద్రపు దొంగల ముప్పును ఎదుర్కోవడం వంటి అనేక పాత్రలలో పాల్గొంది.

నాటో ప్రధాన కార్యాలయం బెల్జియంలోని బ్రస్సెల్స్‌లో ఉంది, దాని సైనిక ప్రధాన కార్యాలయం బెల్జియంలోని మోన్స్ సమీపంలో ఉంది. అన్ని నాటో సభ్య దేశాల సైన్యాలు కలిపి దాదాపు 3.5 మిలియన్ల సైనికులు, సిబ్బంది ఉన్నారు. వారి మొత్తం సైనిక వ్యయం ప్రపంచ సైనిక వ్యయంలో సగానికి పైగా ఉంది. కూటమి సైనిక సంసిద్ధతను నిర్ధారించడానికి సభ్యులు తమ స్థూల జాతీయోత్పత్తి (GDP)లో కనీసం 5% రక్షణ కోసం ఖర్చు చేయాలనే లక్ష్యానికి కట్టుబడి ఉన్నారు.[7]

నాటోను స్థాపించిన సమయంలో సభ్యదేశాల సంఖ్య 12 ఉండేది. తదనంతరం కొత్త సభ్య దేశాల ప్రవేశంతో 30 కి పెరిగింది. నాటోలో తాజాగా ఉత్తర మాసిడోనియా 2020 మార్చి 27 న చేరింది. నాటో ప్రస్తుతం బోస్నియా హెర్జెగోవినా, జార్జియా, ఉక్రెయిన్‌ లను ఔత్సాహిక సభ్యులుగా గుర్తిస్తోంది. [8] అదనంగా 20 దేశాలు నాటో శాంతి భాగస్వామ్య కార్యక్రమంలో పాల్గొంటాయి. మరో 15 దేశాలు సంస్థాగత సంభాషణ కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటాయి. 2020లో నాటో సభ్యులందరి సంయుక్త సైనిక వ్యయం ప్రపంచ మొత్తం వ్యయంలో 57% పైగా ఉంది. [9] 2024 నాటికి తమ GDP లో కనీసం 2% మొత్తాన్ని రక్షణ కోసం కేటాయించాలన్న లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడం తమ లక్ష్యమని సభ్యులు అంగీకరించారు. [10] [11]

అదనపు 20 దేశాలు మరో 15 సంస్థాగత సంభాషణ కార్యక్రమాలలో పాలుపంచుకున్న దేశాలూ నాటో శాంతి భాగస్వామ్య కార్యక్రమంలో పాల్గొంటాయి. 2020లో నాటో సభ్యులందరి సంయుక్త సైనిక వ్యయం ప్రపంచపు మొత్తం వ్యయంలో 57 శాతానికి పైగా ఉంది. [12] 2024 నాటికి తమ GDP లో కనీసం 2 శాతాన్ని రక్షణకు వినియోగించడం తమ లక్ష్యంగా సభ్యులు అంగీకరించారు. [13]

చరిత్ర

[మార్చు]

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తదనంతరం జర్మనీ లేదా సోవియట్ యూనియన్ తమపై దాడి చేసే అవకాశం ఉన్నట్లయితే, డంకిర్క్ ఒప్పందంపై ఫ్రాన్స్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ లు కూటమి, పరస్పర సహాయ ఒప్పందంపై 1947 మార్చి 4 న సంతకం చేశాయి. 1948లో, బ్రస్సెల్స్ ఒప్పందం ద్వారా బెనెలక్స్ దేశాలను చేర్చుకుని ఈ కూటమిని విస్తరించారు. అప్పుడు ఈ కూటమిని బ్రస్సెల్స్ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్ (BTO) అని వెస్ట్రన్ యూనియన్ అనీ అన్నారు. [14] ఆ తరువాత, 1949 ఏప్రిల్ 4 న పశ్చిమ యూనియన్‌లోని సభ్య దేశాలతో పాటు యునైటెడ్ స్టేట్స్, కెనడా, పోర్చుగల్, ఇటలీ, నార్వే, డెన్మార్క్, ఐస్లాండ్ లు కలిసి ఉత్తర అట్లాంటిక్ ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి. [15]

1961లో బెర్లిన్ గోడ నిర్మాణం ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ ఉద్రిక్తతలలో ఒక శిఖరాగ్రానికి గుర్తుగా నిలిచింది, అప్పుడు ఐరోపాలో 4,00,000 మంది అమెరికా సైనికులు మోహరించబడ్డారు.[16] ఐరోపా దేశాలు, అమెరికా మధ్య సంబంధాల బలంపై సందేహాలు తలెత్తాయి, 1966లో ఫ్రాన్స్ స్వతంత్ర అణు నిరోధక శక్తిని అభివృద్ధి చేసుకోవడం, నాటో సైనిక నిర్మాణం నుండి ఫ్రాన్స్ వైదొలగడానికి ఈ సందేహాలు దారితీశాయి.[17][18] 1982లో, కొత్తగా ప్రజాస్వామ్యబద్ధమైన స్పెయిన్ కూటమిలో చేరింది.[19]

రెండు వైపులా అనేక వరుసలలో కూర్చున్న వ్యక్తులతో ఉన్న పొడవైన గది, చివరలో జెండాలు వేలాడుతున్నాయి.
1955లో పశ్చిమ జర్మనీ నాటోలో చేరింది, ఇది ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ సమయంలో ప్రత్యర్థి వార్సా ఒప్పందం ఏర్పాటుకు దారితీసింది.

సైనిక కార్యకలాపాలు

[మార్చు]

ప్రారంభ కార్యకలాపాలు

[మార్చు]

ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ సమయంలో నాటో ఎటువంటి సైనిక కార్యకలాపాలు నిర్వహించలేదు. ప్రచ్ఛన్నయుద్ధం ముగిసిన తరువాత జరిగిన మొదటి కార్యకలాపాలు, 1990లో యాంకర్ గార్డ్, 1991లో ఏస్ గార్డ్. కువైట్‌పై ఇరాక్ చేసిన దండయాత్ర వీటికి మూలం. ఆగ్నేయ టర్కీకి కవరేజీని అందించడానికి వాయుమార్గాన ముందస్తు హెచ్చరిక విమానాలను పంపించారు. తరువాత త్వరిత-ప్రతిచర్య దళాన్ని ఆ ప్రాంతంలో మోహరించారు. [20]

బోస్నియా హెర్జెగోవినాలో జోక్యం

[మార్చు]

యుగోస్లేవియా విచ్ఛిన్నం ఫలితంగా 1992లో బోస్నియన్ యుద్ధం ప్రారంభమైంది. క్షీణిస్తున్న పరిస్థితి కారణంగా 1992 అక్టోబరు 9 న ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి తీర్మానం 816 చేసింది. దీని ప్రకారం, సెంట్రల్ బోస్నియా హెర్జెగోవినా పై నో-ఫ్లై జోన్‌ ప్త్రకటించింది. దీనిని నాటో 1993 ఏప్రిల్ 12 న ఆపరేషన్ డెనై ఫ్లైట్‌తో అమలు చేయడం ప్రారంభించింది. 1993 జూన్ నుండి 1996 అక్టోబరు వరకు, ఆపరేషన్ షార్ప్ గార్డ్ ఫెడరల్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ యుగోస్లేవియాకు వ్యతిరేకంగా ఆయుధాల నిషేధం, ఆర్థిక ఆంక్షల సముద్ర అమలును జోడించింది. 1994 ఫిబ్రవరి 28 న, నో-ఫ్లై జోన్‌ను ఉల్లంఘించిన నాలుగు బోస్నియన్ సెర్బ్ విమానాలను కూల్చివేయడంతో నాటో, తన మొదటి యుద్ధకాల చర్యను చేపట్టింది. [21]

తదుపరి కాలంలో నాటో చేపట్టిన వైమానిక దాడులు యుగోస్లావ్ యుద్ధాలను ముగించడానికి తోడ్పడ్డాయి. దీని ఫలితంగా 1995 నవంబరులో [22] డేటన్ ఒప్పందం కుదిరింది.

కొసావోలో జోక్యం

[మార్చు]

కొసావోలో KLA వేర్పాటువాదులు, అల్బేనియన్ పౌరులపై స్లోబోదాన్ మిలోసెవిచ్ నేతృత్వంలోని సెర్బియన్ అణిచివేతను ఆపడానికి చేసిన ప్రయత్నంలో, కాల్పుల విరమణను డిమాండ్ చేస్తూ ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి 1998 సెప్టెంబర్ 23 న తీర్మానం 1199 ని ఆమోదించింది. US ప్రత్యేక రాయబారి రిచర్డ్ హోల్‌బ్రూక్ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన చర్చలు 1999 మార్చి 23 న విఫలమవడంతో అతను ఈ విషయాన్ని నాటోకి అప్పగించాడు, నాటో 1999 మార్చి 24 న 78 రోజుల బాంబు దాడిని ప్రారంభించింది. ఆపరేషన్ అలైడ్ ఫోర్స్ అప్పటి ఫెడరల్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ యుగోస్లేవియా సైనిక సామర్థ్యాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంది. సంక్షోభ సమయంలో, కొసావో నుండి వచ్చిన శరణార్థులకు మానవతా సహాయం అందించడానికి నాటో, తన అంతర్జాతీయ ప్రతిచర్య దళాలలో ఒకటైన ACE మొబైల్ ఫోర్స్ (ల్యాండ్) ను అల్బేనియాలో అల్బేనియా ఫోర్స్ (AFOR) పేరుతో మోహరించింది. [23]

బెల్‌గ్రేడ్‌లోని చైనీస్ రాయబార కార్యాలయంపై బాంబు దాడితో సహా పౌర ప్రాణనష్టం అధికంగా జరిగింది. మిలోసెవిక్ చివరకు 1999 జూన్ 3 న కొసావో యుద్ధాన్ని ముగించి అంతర్జాతీయ శాంతి ప్రణాళిక నిబంధనలను అంగీకరించాడు. జూన్ 11న, మిలోసెవిక్ UN తీర్మానం 1244 ను ఆమోదించాడు. దీని ప్రకారం KFOR అనే శాంతి పరిరక్షక దళాన్ని స్థాపించడానికి నాటో తోడ్పడింది.

వాషింగ్టన్ D.C.లో జరిగిన 75వ వార్షికోత్సవ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో గ్రూప్ ఫోటో, 2024

ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో యుద్ధం

[మార్చు]
A monumental green copper statue of a woman with a torch stands on an island in front of a mainland where a massive plume of grey smoke billows among skyscrapers.
యునైటెడ్ స్టేట్స్లో సెప్టెంబరు 11 దాడులతో నాటో, మొదటిసారిగా దాని సామూహిక రక్షణ అధికరణాన్ని అమలు చేసేలా చేసింది.

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో సెప్టెంబర్ 11 దాడుల కారణంగా, నాటో చరిత్రలో మొదటిసారిగా నాటో చార్టర్‌లోని ఆర్టికల్ 5 ను అమలు చేయవలసి వచ్చింది. [24] సభ్యునిపై దాడిని అందరిపై దాడిగా పరిగణించాలని ఆ ఆర్టికల్ పేర్కొంటుంది. నార్త్ అట్లాంటిక్ ట్రీటీ నిబంధనల ప్రకారం దాడులు దీనికి అర్హమైనవేనని నాటో నిర్ధారించడంతో 2001 అక్టోబర్ 4 న ఆదేశం ధృవీకరించబడింది. [25] దాడులకు ప్రతిస్పందనగా నాటో తీసుకున్న ఎనిమిది అధికారిక చర్యలలో ఆపరేషన్ ఈగిల్ అసిస్ట్, ఆపరేషన్ యాక్టివ్ ఎండీవర్లు ఉన్నాయి., ఈ ఆపరేషన్లు 2001 అక్టోబర్ 4 న ప్రారంభమయ్యాయి. [26]

కూటమి ఐక్యతను చూపింది: 2003 ఏప్రిల్ 16 న, 42 దేశాలకు చెందిన దళాలతో ఏర్పాటైన అంతర్జాతీయ భద్రతా సహాయ దళానికి (ISAF) నేతృత్వం వహించేందుకు నాటో అంగీకరించింది. ఒప్పందం సమయంలో ISAFకి నాయకత్వం వహించిన రెండు దేశాలైన జర్మనీ, నెదర్లాండ్స్ అభ్యర్థన మేరకు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. పందొమ్మిది మంది నాటో రాయబారులు దీనిని ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించారు. నాటోకి నియంత్రణను అప్పగించడం ఆగస్టు 11న జరిగింది. ఉత్తర అట్లాంటిక్ ప్రాంతం వెలుపల ఒక మిషన్‌కు బాధ్యత వహించడం నాటో చరిత్రలో ఇది మొదటిసారి. [27]

14 ఏప్రిల్ 2021న, నాటో సెక్రటరీ జనరల్ జెన్స్ స్టోల్టెన్‌బర్గ్ మే 1 నాటికి ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి తన సైన్యాన్ని ఉపసంహరించుకోవడం ప్రారంభించడానికి కూటమి అంగీకరించిందని తెలిపాడు. నాటో దళాల ఉపసంహరణ ప్రారంభమైన వెంటనే, తాలిబాన్ ఆఫ్ఘన్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా దాడిని ప్రారంభించింది, కూలిపోతున్న ఆఫ్ఘన్ సాయుధ దళాల పైకి వేగంగా ముందుకు సాగింది. 2021 ఆగస్టు 15 నాటికి, తాలిబాన్ మిలిటెంట్లు ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని అత్యధిక భాగాన్ని నియంత్రణ లోకి తెచ్చుకున్నారు. రాజధాని నగరం కాబూల్‌ను చుట్టుముట్టారు. నాటో సభ్య దేశాలలోని కొంతమంది రాజకీయ నాయకులు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి పాశ్చాత్య దళాలను అస్తవ్యస్తంగా ఉపసంహరించుకోవడం, ఆఫ్ఘన్ ప్రభుత్వం పతనం కావడం నాటో స్థాపించినప్పటి నుండి ఎదుర్కొన్న అతిపెద్ద పరాజయంగా అభివర్ణించారు.

ఇరాక్ శిక్షణ మిషన్

[మార్చు]

ఆగష్టు 2004లో, ఇరాక్ యుద్ధ సమయంలో, ఇరాకీ భద్రతా దళాలకు సహాయం చేయడానికి ఒక శిక్షణ మిషన్ - నాటో నాటో ట్రైనింగ్ మిషన్ - ను ఏర్పాటు చేసింది. [28] నాటో ట్రైనింగ్ మిషన్-ఇరాక్ (NTM-I) ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి తీర్మానం 1546 నిబంధనల ప్రకారం ఇరాక్ మధ్యంతర ప్రభుత్వపు అభ్యర్థన మేరకు స్థాపించారు. NTM-I లక్ష్యం ఇరాక్ భద్రతా దళాల శిక్షణా నిర్మాణాలు, సంస్థల అభివృద్ధికి సహాయం చేయడం. తద్వారా ఇరాక్ అవసరాలను తీర్చే సమర్థవంతమైన, స్థిరమైన సామర్థ్యాన్ని నిర్మించడం. NTM-I అనేది పోరాట మిషన్ కాదు, ఇది నార్త్ అట్లాంటిక్ కౌన్సిల్ రాజకీయ నియంత్రణలో ఉన్న ఒక ప్రత్యేకమైన మిషన్. [29]

గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్ లో సముద్రపు దొంగలకు ప్రతిఘటన

[మార్చు]

2009 ఆగస్టు 17 నుండి, సోమాలి సముద్రపు దొంగల నుండి గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్ లోను, హిందూ మహాసముద్రంలోనూ సముద్ర ట్రాఫిక్‌ను రక్షించడానికి, ప్రాంతీయ రాష్ట్రాల నావికాదళాలు, కోస్ట్ గార్డ్‌లను బలోపేతం చేయడానికీ నాటో యుద్ధనౌకలను మోహరించింది. ఈ ఆపరేషన్‌ను నార్త్ అట్లాంటిక్ కౌన్సిల్ ఆమోదించింది. ప్రధానంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ నుండి యుద్ధనౌకలు అనేక ఇతర దేశాల నౌకలు కూడా ఇందులో చేరాయి. సోమాలియాలో వరల్డ్ ఫుడ్ ప్రోగ్రామ్ మిషన్‌లో భాగంగా సహాయాన్ని పంపిణీ చేస్తున్న ఆపరేషన్ అలైడ్ ప్రొవైడర్ నౌకలను రక్షించడంపై ఆపరేషన్ ఓషన్ షీల్డ్ దృష్టి సారించింది. రష్యా, చైనా, దక్షిణ కొరియాలు కూడా ఈ కార్యకలాపాలలో పాల్గొనేందుకు యుద్ధ నౌకలను పంపాయి. [30] [31] ఈ ఆపరేషన్ సముద్రపు దొంగల దాడులను నిరోధించడానికి, అంతరాయం కలిగించడానికి, నౌకలను రక్షించడానికీ, ఈ ప్రాంతంలో సాధారణ స్థాయి భద్రతను పెంచడానికీ నాటో ప్రయత్నించింది. [32]

లిబియాలో జోక్యం

[మార్చు]

లిబియా అంతర్యుద్ధం సమయంలో, కల్నల్ ముయమ్మర్ గడ్డాఫీ ప్రభుత్వానికి నిరసనకారులకూ మధ్య హింస పెరిగింది. 2011 మార్చి 17 న ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి తీర్మానం 1973 ని ఆమోదించింది. ఇది కాల్పుల విరమణకు పిలుపునిచ్చింది. పౌరులను రక్షించడానికి సైనిక చర్యకు అనుమతి ఇచ్చింది. మార్చి 19న ఫ్రెంచ్ వైమానిక దళం చేపట్టిన ఆపరేషన్ హర్మట్టన్‌తో నాటో సభ్యులతో కూడిన సంకీర్ణం లిబియాపై నో-ఫ్లై జోన్‌ను అమలు చేయడం ప్రారంభించింది.

32 నాటో సభ్య దేశాలు:

[మార్చు]

నాటోలో ముప్పై రెండు సభ్య దేశాలు ఉన్నాయి, ఎక్కువగా ఐరోపాలో, రెండు ఉత్తర అమెరికాలో ఉన్నాయి. ఈ ముప్పై రెండింటిలో పన్నెండు దేశాలు 1949లో చేరిన అసలు సభ్య దేశాలు, మిగిలిన ఇరవై దేశాలు పది విస్తరణ దశలలో చేరాయి.

A world map with countries in blue, cyan, orange, yellow, purple, and green, based on their NATO affiliation.
Twelve men in black suits stand talking in small groups under a backdrop with the words Lisbonne and Lisboa.
నాటో సభ్య దేశాలు, భాగస్వామ్యాల నాయకుల కోసం శిఖరాగ్ర సమావేశాలను నిర్వహిస్తుంది.

ఈ దేశాలలో కొన్నిటికి బహుళ ఖండాలలో భూభాగం ఉంది. నాటో పరిధి దక్షిణాన, అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలోని కర్కట రేఖ వరకు ఉంది. తొలి ఒప్పంద చర్చల సమయంలో అమెరికా, బెల్జియన్ కాంగో వంటి కాలనీలను ఒప్పందం నుండి మినహాయించాలని పట్టుబట్టింది. [33] [34] [35] అయితే ఫ్రెంచ్ అల్జీరియా 1962 జూలై 3 న స్వాతంత్ర్యం పొందే వరకు నాటో పరిధిలో ఉండేది. ఈ ముప్పై దేశాల్లో పన్నెండు 1949లోనే చేరిన మూల సభ్యులు. మిగిలిన పద్దెనిమిది మంది తదనంతరం చేసిన విస్తరణలలో చేరాయి.

1960ల మధ్య నుండి 1990ల మధ్య వరకు, ఫ్రాన్స్ "గాల్లో-మిటర్‌రాండిజం" అనే విధానం ప్రకారం నాటో కు అతీతంగా సైనిక వ్యూహాన్ని అనుసరించింది. [36] నికోలస్ సర్కోజీ 2009లో సమీకృత సైనిక కమాండ్, డిఫెన్స్ ప్లానింగ్ కమిటీలో ఫ్రాన్స్ తిరిగి చేరాలని చర్చలు జరిపాడు. తరువాతి సంవత్సరం ఈ కమిటీని రద్దు చేసారు. న్యూక్లియర్ ప్లానింగ్ గ్రూప్ లో చేరని ఏకైక నాటో సభ్య దేశం ఫ్రాన్స్ మాత్రమే. యునైటెడ్ స్టేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌ల వలె కాకుండా, ఫ్రాన్సు తన అణ్వాయుధ జలాంతర్గాములను కూటమికి అప్పగించదు. [37] [38] కొద్దిమంది సభ్యులు తమ స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో రెండు శాతం కంటే ఎక్కువ, రక్షణ కోసం ఖర్చు చేస్తారు. [39] నాటో రక్షణ వ్యయంలో మూడొంతుల వాటా యునైటెడ్ స్టేట్స్‌దే. [40]

2024 నుండి, నాటో అమెరికాకు ఇతర మెజారిటీ నాటో సభ్యులకు మధ్య చీలికను ఎదుర్కొంది, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ రెండు వ్యవస్థాపక సభ్యులైన కెనడా, డెన్మార్క్ సార్వభౌమాధికారానికి పదేపదే ముప్పు తెచ్చాడు.[41][42] మార్చి 2026లో, 2026 ఇజ్రాయెల్-అమెరికా దాడుల సమయంలో హార్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవడంలో సహాయం చేయాలనే పిలుపులను తిరస్కరించినందుకు ట్రంప్ నాటో మిత్రదేశాలను పిరికివారని పిలిచాడు, సోషల్ మీడియాలో "అమెరికా లేకుండా, నాటో ఒక కాగితపు పులి!" అని రాశాడు.[43][44]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

ఇలాంటి ఇతర సంస్థలు

[మార్చు]
  • AUKUS (ఆస్ట్రేలియా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, యునైటెడ్ స్టేట్స్)
  • ANZUS (ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెక్యూరిటీ ట్రీటీ)
  • కలెక్టివ్ సెక్యూరిటీ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్ (CSTO)
  • ఐదు పవర్ డిఫెన్స్ ఏర్పాట్లు (FPDA)
  • ఇంటర్-అమెరికన్ ట్రీటీ ఆఫ్ రెసిప్రోకల్ అసిస్టెన్స్
  • ఇస్లామిక్ మిలిటరీ కౌంటర్ టెర్రరిజం కూటమి (IMCTC)
  • మిడిల్ ఈస్ట్ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్ (METO)
  • ఈశాన్య ఆసియా ఒప్పంద సంస్థ (NEATO)
  • షాంఘై సహకార సంస్థ (SCO)
  • దక్షిణ అట్లాంటిక్ శాంతి, సహకార జోన్
  • ఆగ్నేయాసియా ఒప్పంద సంస్థ (SEATO)

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "Final Communiqué". NATO. 17 September 1949. Archived from the original on 6 December 2006. Retrieved 2 March 2024. English and French shall be the official languages for the entire North Atlantic Treaty Organization.
  2. ↑ "The North Atlantic Treaty" (in ఇంగ్లీష్). NATO. 4 April 1949. Archived from the original on 14 September 2011. Retrieved 2 March 2024. This Treaty, of which the English and French texts are equally authentic ...
  3. ↑ "Mark Rutte takes office as NATO Secretary General" (in ఇంగ్లీష్). NATO. Retrieved 2024-10-01.
  4. ↑ "Defence Expenditure of NATO Countries (2014–2025)" (PDF). NATO.
  5. ↑ "What is NATO?". NATO Headquarters, Brussels, Belgium. 26 May 2017. Archived from the original on 5 November 2014. Retrieved 26 May 2017.
  6. ↑ Cook, Lorne (25 May 2017). "NATO: The World's Largest Military Alliance Explained". militarytimes.com. The Associated Press. Archived from the original on 25 May 2017. Retrieved 26 May 2017.
  7. ↑ "Defence expenditures and NATO's 5% commitment". NATO (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-08-07.
  8. ↑ NATO. "Enlargement". NATO (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 11 March 2018. Retrieved 18 March 2018.
  9. ↑ "The SIPRI Military Expenditure Database". SIPRI. IMF World Economic Outlook. 2021. Archived from the original on 24 February 2022. Retrieved 3 March 2022.
  10. ↑ The Wales Declaration on the Transatlantic Bond Archived 10 జూన్ 2018 at the Wayback Machine, NATO, 5 September 2014.
  11. ↑ Erlanger, Steven (26 March 2014). "Europe Begins to Rethink Cuts to Military Spending". The New York Times. Archived from the original on 29 March 2014. Retrieved 3 April 2014. Last year, only a handful of NATO countries met the target, according to NATO figures, including the United States, at 4.1 percent, and Britain, at 2.4 percent.
  12. ↑ "The SIPRI Military Expenditure Database". Milexdata.sipri.org. 2021. Retrieved 28 April 2021.
  13. ↑ The Wales Declaration on the Transatlantic Bond Archived 10 జూన్ 2018 at the Wayback Machine, NATO, 5 September 2014.
  14. ↑ "The origins of WEU: Western Union". University of Luxembourg. December 2009. Archived from the original on 21 June 2018. Retrieved 23 July 2018.
  15. ↑ "A short history of NATO". NATO. Archived from the original on 26 March 2017. Retrieved 26 March 2017.
  16. ↑ Olmsted, Dan (September 2020). "Should the United States Keep Troops in Germany?". National WW2 Museum. Archived from the original on 25 January 2021. Retrieved 22 February 2021.
  17. ↑ van der Eyden 2003, pp. 104–106.
  18. ↑ Cody, Edward (12 March 2009). "After 43 Years, France to Rejoin NATO as Full Member". The Washington Post. Archived from the original on 26 October 2017. Retrieved 19 December 2011.
  19. ↑ "Spain and NATO". Country Studies US. Source: U.S. Library of Congress. Archived from the original on 15 April 2021. Retrieved 10 April 2021.
  20. ↑ "NATO's Operations 1949–Present" (PDF). NATO. 2009. Archived (PDF) from the original on 1 March 2013. Retrieved 3 March 2013.
  21. ↑ Zenko 2010, pp. 133–134.
  22. ↑ Zenko 2010
  23. ↑ "Operation Shining Hope". Global Security. 5 July 2011. Archived from the original on 8 November 2012. Retrieved 11 April 2012.
  24. ↑ . "Creating common sense: Getting NATO to Afghanistan".
  25. ↑ "NATO Update: Invocation of Article 5 confirmed". Nato.int. 2 October 2001. Archived from the original on 25 August 2010. Retrieved 22 August 2010.
  26. ↑ "NATO's Operations 1949–Present" (PDF). NATO. 22 January 2010. Archived (PDF) from the original on 17 May 2013. Retrieved 4 September 2013.
  27. ↑ David P. Auerswald, and Stephen M. Saideman, eds.
  28. ↑ "Official Website". Jfcnaples.nato.int. Archived from the original on 12 December 2011. Retrieved 29 January 2013.
  29. ↑ "NATO closes up training mission in Iraq". Retrieved 17 January 2012.
  30. ↑ "Operation Ocean Shield". NATO. Archived from the original on 13 May 2011. Retrieved 3 March 2011.
  31. ↑ "2009 Operation Ocean Shield News Articles". NATO. October 2010. Archived from the original on 29 April 2011. Retrieved 19 May 2011.
  32. ↑ "Operation Ocean Shield purpose". 12 July 2016. Archived from the original on 13 September 2016. Retrieved 27 September 2016.
  33. ↑ Collins 2011, pp. 122–123.
  34. ↑ "Washington Treaty". NATO. 11 April 2011. Archived from the original on 16 October 2013. Retrieved 28 September 2013.
  35. ↑ "The area of responsibility". NATO Declassified. NATO. 23 February 2013. Archived from the original on 1 June 2013. Retrieved 28 September 2013.
  36. ↑ "Why the concept of Gaullo-Mitterrandism is still relevant". IRIS. 29 April 2019. Retrieved 7 March 2022.
  37. ↑ Cody, Edward (12 March 2009). "After 43 Years, France to Rejoin NATO as Full Member". The Washington Post. Retrieved 19 December 2011.
  38. ↑ Stratton, Allegra (17 June 2008). "Sarkozy military plan unveiled". The Guardian. Retrieved 17 December 2016.
  39. ↑ Adrian Croft (19 September 2013). "Some EU states may no longer afford air forces-general". Reuters. Retrieved 31 March 2013.
  40. ↑ Craig Whitlock (29 January 2012). "NATO allies grapple with shrinking defense budgets". Washington Post. Archived from the original on 30 మే 2013. Retrieved 29 March 2013.
  41. ↑ Satta, Marianna (2026-01-18). "The Greenland Fracture: Strategic Divergence and the De-coherence of the North Atlantic Alliance". Atlas Institute for International Affairs. Retrieved 2026-02-27.
  42. ↑ "When Allies Become Threats: What U.S. Pressure on Greenland Reveals about NATO's Fragility and Canada's Arctic Vulnerability". NAOC (in కెనడియన్ ఇంగ్లీష్). 2026-02-17. Retrieved 2026-02-27.
  43. ↑ Mason, Rowena; Stewart, Heather; Topham, Gwyn; Elgot, Jessica (20 March 2026). "UK ministers begin contingency planning amid economic fears over Iran war". The Guardian. Retrieved 20 March 2026.
  44. ↑ Chiacu, Doina (20 March 2026). "Trump calls NATO cowards over lack of support in Iran war". Reuters. Retrieved 20 March 2026.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=నాటో&oldid=4792970" నుండి వెలికితీశారు