బల్గేరియా

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Република България
గణతంత్ర బల్గేరియా
Flag of బల్గేరియా బల్గేరియా యొక్క చిహ్నం
నినాదం
Съединението прави силата  (Bulgarian)
"Saedinenieto pravi silata"  (transliteration)
"Unity makes strength"1
జాతీయగీతం
Мила Родино  (Bulgarian)
Mila Rodino  (transliteration)
Dear Motherland

బల్గేరియా యొక్క స్థానం
Location of Bulgaria (dark green) within Europe and the EU
రాజధాని
(మరియు అతిపెద్ద నగరం)
Sofia
42°41′N, 23°19′E
అధికార భాషలు Bulgarian
జాతులు  84% Bulgarians, 9% Turkish, 5% Roma, 2% other groups[1]
ప్రజానామము Bulgarian
ప్రభుత్వం Parliamentary republic
 -  President Georgi Parvanov
 -  Prime Minister Boyko Borisov
 -  Chairman of the National Assembly Tsetska Tsacheva
Formation
 -  Medieval kingdom 681[2] 
 -  Last previously independent state2
1422 
 -  Re-establishment
(under nominal Ottoman suzerainty)

1878 
 -  Unification with Eastern Rumelia 1885 
 -  Full sovereignty 1908 
Accession to
the
 European Union
1 January 2007
 -  జలాలు (%) 0.3
జనాభా
 -  2008 అంచనా Decrease7,640,238 (94th)
 -  2001 జన గణన Increase7,932,984 
జీడీపీ (PPP) 2008 అంచనా
 -  మొత్తం $93.8 billion[3] (63rd)
 -  తలసరి $12,370[3] (65th)
జీడీపీ (nominal) 2008 అంచనా
 -  మొత్తం $52.0 billion[3] (75th)
 -  తలసరి $6,850[3] (88th)
Gini? (2003) 29.2 (low
మా.సూ (హెచ్.డి.ఐ) (2006) Increase 0.834 (high) (56వది)
కరెన్సీ Lev3 (BGN)
కాలాంశం EET (UTC+2)
 -  వేసవి (DST) EEST (UTC+3)
ఇంటర్నెట్ డొమైన్ కోడ్ .bg4
కాలింగ్ కోడ్ +359
1 "Bulgaria’s National Flag". Bulgarian Government. 3 October 2005. Retrieved 2007-01-01. 
2 Vidin Tsardom.
3 plural Leva.
4 Bulgarians, in common with citizens of other European Union member-states, also use the .eu domain.
5 Cell phone system GSM and NMT 450i
6 Domestic power supply 220 V/50 Hz, Schuko (CEE 7/4) sockets

బల్గేరియా (ఆంగ్లం : The state of Bulgaria) అధికారిక నామం "రిపబ్లిక్ ఆఫ్ బల్గేరియా".ఇది ఆగ్నేయ ఐరోపా ఖండంలోని ఒక బాల్కన్ దేశం. ఈ దేశానికి ఉత్తరాన రొమేనియా, పశ్చిమానసెర్బియా మరియు మాసిడోనియా, దక్షిణాన గ్రీస్ మరియు టర్కీ దేశాలు సరిహద్దు దేశాలు. ఈ దేశపు తూర్పున నల్ల సముద్రం ఉంది.


చరిత్రపూర్వ వ్యవస్థీకృత సంస్కృతులు ప్రస్తుత బాలిలాండ్ భూములలో నియోలిథిక్ కాలంలో అభివృద్ధి చెందాయి. దాని పురాతన చరిత్రలో థ్రేసియన్లు, గ్రీకులు, పర్షియన్లు, సెల్ట్స్, రోమన్లు, గోథ్స్, అలన్స్ మరియు హన్స్ ఉన్నారు.సమైఖ్య బల్గేరియన్ రాజ్యం ఆవిర్భావం క్రీ.శ. 681 లో మొట్టమొదటి బల్గేరియన్ సామ్రాజ్యం స్థాపనకు పునాదిగా మారింది. ఇది బాల్కన్లలో అధికభాగం మరియు మధ్య యుగంలో స్లావ్ల కోసం ఒక సాంస్కృతిక కేంద్రంగా పనిచేసింది. 1396 లో రెండో బల్గేరియన్ సామ్రాజ్యం పతనమవడంతో దాని భూభాగాలు దాదాపు ఐదు శతాబ్దాల వరకు ఒట్టోమన్ పరిపాలన కిందకు వచ్చాయి. 1877-78లో రష్యా-టర్కిష్ యుద్ధం మూడవ బల్గేరియన్ రాజ్యం ఏర్పడటానికి దారి తీసింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో పొరుగుదేశాలతో అనేక విభేదాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఇది బల్గేరియా జర్మనీతో కలిసి ప్రపంచ యుద్ధాల్లో కలిసి పోరాడడానికి ప్రేరణ కలిగించింది. 1946 లో సోవియట్ నేతృత్వంలోని తూర్పు బ్లాక్‌లో భాగంగా ఇది ఒక-పార్టీ సోషలిస్టు రాజ్యంగా మారింది. డిసెంబరు 1989 లో పాలక కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ బహుళ-పార్టీ ఎన్నికలను అనుమతించింది. దీంతో బల్గేరియా ప్రజాస్వామ్యం మరియు మార్కెట్-ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థకు పరివర్తన చెందింది.

బల్గేరియా జనాభా 7.2 మిలియన్లు. ప్రధానంగా పట్టణీకరణ చేయబడిన బల్గేరియా జనాభా అధికంగా దాని 28 రాష్ట్రాల పాలనా కేంద్రాలలో కేంద్రీకృతమై ఉంది. చాలా వ్యాపార మరియు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు రాజధాని మరియు అతిపెద్ద నగరం సోఫియాలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. ఆర్ధిక వ్యవస్థలో బలమైన రంగాలుగా ఉన్న భారీ పరిశ్రమ, విద్యుత్తు శక్తి, ఇంజనీరింగ్ మరియు వ్యవసాయం ఇవి అన్ని స్థానిక సహజ వనరులపై ఆధారపడతాయి.

1991 లో దేశం ప్రస్తుత రాజకీయ నిర్మాణం ప్రజాస్వామ్య రాజ్యాంగాన్ని స్వీకరించింది. బల్గేరియా ఒక సమైఖ్య పార్లమెంటరీ రిపబ్లిక్ ఉన్నత స్థాయి రాజకీయ, పరిపాలన మరియు ఆర్థిక కేంద్రీకరణ కలిగిన దేశంగా ఉంది. ఇది యూరోపియన్ యూనియన్, నాటో మరియు కౌన్సిల్ ఆఫ్ యూరప్‌లలో సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.యూరప్లో భద్రత మరియు సహకార సంస్థ (ఒ.ఎస్.సి.ఇ) వ్యవస్థాపక దేశంగా మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలిలో మూడు సార్లు సంపాదించింది.

పేరువెనుక చరిత్ర[మార్చు]

దేశం పేరు బల్గేరియా పదం బుర్గర్స్ నుండి తీసుకోబడింది. వీరు టర్కిక్ మూలం కలిగిన ఒక అంతరించిపోయిన తెగ నివాసిత భూమి కనుక ఇది బల్గేరియా అయింది.బల్గేరియా లోపల కొందరు చరిత్రకారులు తమ టర్కిక్ జాతికి చెందిన బల్గార్లను గుర్తించడానికి బదులుగా ఉత్తర ఇరానియన్ మూలానికి అనుకూలురుగా గుర్తించారు.[4][5] క్రీశ. 4 వ శతాబ్దం కంటే ముందుగా వారి పేరు ఉనికిని పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడం కష్టం.[6]

కానీ ఇది ప్రోటో-టర్క్క్ పదమైన బుల్ఖహా ("కలపాలి", "షేక్", "కదిలించు") మరియు దాని ఉత్పన్న బుల్గాక్ ("తిరుగుబాటు", "క్రమరాహిత్యం") నుండి పుట్టింది.[7] ప్రత్యామ్నాయ ఎటిమాలజీలు మంగోలిక్ కాగ్నేట్ నుండి బల్గోరాక్ ("వేరుచేయుట", "స్ప్లిట్ ఆఫ్") నుండి ఉత్పన్నం అయిందని భావిస్తున్నారు.[ఆధారం కోరబడింది] లేదా ప్రోటో-టర్కిక్ బెల్ ("ఐదు") మరియు గురు ( అర్థంలో "బాణం") లేదా కీలుబొమ్మలు లేదా ఆన్గోర్స్ ("పది తెగలు")అని అర్ధం. [8]

చరిత్ర[మార్చు]

చరిత్రలు పూర్వం మరియు పూర్వీకత[మార్చు]

పాలోయోలిథిక్‌ కాలం నుండి ఆధునిక బల్గేరియా భూభాగాలలో మానవ నివాసాలు ఉన్నట్లు గుర్తించబడుతుంది. బల్గేరియన్ భూభాగాల్లో వ్యవస్థీకృత పూర్వచరిత్ర సమాజాలు నియోలిథిక్ హమాంగియా సంస్కృతికి చెందిన ప్రజలు నివసించారని భావిస్తున్నారు.[9] విన్కా సంస్కృతి [10] మరియు ఎనోలిథిక్ వర్నా సంస్కృతి (క్రీ.పూ 5 వ సహస్రాబ్ది) ఉన్నాయి. తరువాతి బంగారు పని మరియు మరియు బహుళ ఉపయోగం కనిపెట్టిన ఘనత పొందింది.[11][12] ఈ మొట్టమొదటి గోల్డ్ స్మెల్టర్లలో కొన్ని వార్నా నెక్రోపోలిస్ నిధి నాణేలు, ఆయుధాలు మరియు ఆభరణాలను ఉత్పత్తి చేశాయి. ప్రపంచంలో సుమారు 6,000 సంవత్సరాల పూర్వం నాటి పురాతన బంగారు ఆభరణాలు ఉన్నాయి.[13] ఈ సైట్ కూడా ప్రారంభ యూరోపియన్ సమాజాల సాంఘిక సోపానక్రమం గురించి అవగాహనను అందిస్తుంది.[14][15]

ఆధునిక బల్గేరియన్ల మూడు ప్రాధమిక పూర్వీకుల సమూహాలలో థ్రాసినియన్లు ఒకరు.[16] ఇనుప యుగంలో ఈ ప్రాంతంలో కనిపించడం ప్రారంభించారు.[17] క్రీ.పూ. 6 వ శతాబ్దం చివరలో పర్షియన్లు ప్రస్తుత బల్గేరియాను జయించి క్రీ.పూ 479 వరకు పాలించారు. పర్షియన్ల ప్రభావంతో థ్రేసియన్ తెగల సమూహంలో 470 వ దశకంలో కింగ్ టెర్స్ ఒడిస్సియ రాజ్యంలో సమైఖ్యం చేసారు. అయితే తర్వాత క్రీ.శ. 46 లో అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్ మరియు రోమన్లు. 5 వ శతాబ్దంలో రోమన్ సామ్రాజ్య విభజన తరువాత ఈ ప్రాంతం బైజాంటైన్ నియంత్రణలోకి తీసుకుంది. ఈ సమయానికి క్రైస్తవ మతం ఇప్పటికే ఈప్రాంతంలో వ్యాపించింది.4 వ శతాబ్దంలో నికోపోలిస్ యాడ్ ఇస్ట్రం లోని ఒక చిన్న గోతిక్ సమాజం ది వాల్ఫిలా బైబిల్లో మొదటి జర్మనీ భాషా పుస్తకాన్ని నిర్మించింది.[18][19] సెంట్రల్ బల్గేరియాలో సెయింట్ అథానిసిస్ ఐరోపాలో మొట్టమొదటి క్రిస్టియన్ మొనాస్టరీ స్థాపించాడు.[20]6 వ శతాబ్దం నుండి తూర్పున పాక్షికంగా వారిని పోలిన హేలేనియెన్సిస్ లేదా రోమనైజ్డ్ థ్రేసియన్లను కలుపుకొని దక్షిణ స్లావ్లు క్రమంగా ఈ ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డారు.[21][22][23]

మొదటి బల్గేరియన్ సాంరాజ్యం[మార్చు]

Krum feasting with his nobles after the battle of Pliska, detail from the Manasses chronicle
Khan Krum feasts with his nobles after the battle of Pliska. His servant (far right) brings the wine-filled skull cup of Nicephorus I.

680 లో అస్పర్పఖ్ నాయకత్వంలో టర్కిక్ పాక్షిక-సంచార బుల్గార్ గిరిజనులు [16] డానుబే దగ్గర దక్షిణంవైపుకు చేరుకుని డానుబే మరియు బాల్కన్ ప్రాంతాల మధ్య ప్రాంతంలో స్థిరపడి వారి రాజధాని ప్లిస్కా స్థాపించారు.[24][25] 681 లో బైజాంటియన్‌తో శాంతి ఒప్పందం మొదటి బల్గేరియన్ సామ్రాజ్యం ప్రారంభాన్ని సూచించింది. స్థానిక జనాభాతో క్రమంగా బల్గేర్స్, స్థానిక స్లావిక్ మిశ్రిత మాండలికం ఆధారంగా ఒక సాధారణ భాషను అనుసరించారు.[26]


8 వ మరియు 9 వ శతాబ్దాలలో బల్గేరియా రాజ్యం బలోపేతం చేయబడింది. క్రమ్ దేశం భూభాగాన్ని రెండింతలు చేసి ప్లిస్కా యుద్ధంలో బైజాంటైన్ చక్రవర్తి మొదటి నీస్ఫారస్‌ను హత్య చేశాడు.[27] తరువాత మొట్టమొదటి లిఖిత నియమావళిని ప్రవేశపెట్టాడు. 864 లో మొదటి బోరిస్‌ ఆధ్వర్యంలో తూర్పు సాంప్రదాయ క్రైస్తవ మతానికి మద్దతుగా పాగనిజం నిర్మూలించబడింది. ఈ మార్పిడి తరువాత బల్గేరియన్ చర్చి బైజాంటైన్ గుర్తింపును పొందింది.[28] ప్రెస్లావ్ అభివృద్ధి చెందిన సిరిల్లిక్ వర్ణమాలను దత్తతగా స్వీకరించారు. ఇది సమైఖ్యత చెందిన ఫ్యూజ్ స్లావ్స్ మరియు బల్గర్లను ప్రజల కేంద్ర అధికారంను బలపరిచింది.[29] [30][31] తరువాతి సాంస్కృతిక స్వర్ణ యుగం షిమోన్ ది గ్రేట్ 34 సంవత్సరాల పాలన ప్రారంభమైంది. వీరు రాష్ట్రంలోని అతిపెద్ద భూభాగ విస్తరణను కూడా సాధించారు. [32]

మగ్యార్స్ మరియు పెచెనెగ్స్‌తో యుద్ధాలు మరియు బోగోమీల్ మతవిశ్వాశాల వ్యాప్తి సిమియన్ మరణం తరువాత బల్గేరియా బలహీనపడింది. [33][34] వరుస రస్ 'మరియు బైజాంటైన్ దండయాత్రలు 971 లో బైజాంటైన్ సైన్యం రాజధాని ప్రేస్లావ్ స్వాధీనం చేసుకుంది.[35] . సామ్యూల్ ఆధ్వర్యంలో బల్గేరియా కోలుకున్నది.[36] ఈ దాడుల నుంచి బైజాంటియన్ చక్రవర్తి రెండవ బాసిల్ 1014 లో క్లైకులో బల్గేరియా సైన్యాన్ని ఓడించినతరువాత ఇది ముగింపుకు వచ్చింది.యుద్ధం తరువాత స్వల్పకాలంలో మరణించాడు.[37] 1018 నాటికి బైజాంటైన్లు బల్గేరియన్ సామ్రాజ్యం ముగింపుకు తీసుకు వచ్చారు.[38]

రెండవ బల్గేరియన్ సాంరాజ్యం[మార్చు]

బల్గేరియా విజయం తర్వాత రెండవ బాసిల్ తిరుగుబాటుదారులను మరియు అసంతృప్తిని స్థానిక ప్రభువుల పాలనను నిలుపుకోవడమే కాకుండా కొత్తగా స్వాధీనం చేసుకున్న భూముల నుండి బంగారం రూపంలో పన్నులు చెల్లించడానికి అనుమతించాడు.[39] అతను బల్గేరియన్ పార్టియార్చిటే డియోసెస్లలో స్వయంప్రతిపత్తి నిలుపుకోవటానికి అనుమతించి ఆర్చ్ బిషప్రాక్ అధికారం తగ్గించాడు. [39][40] అతని మరణం తరువాత బైజాంటైన్ దేశీయ విధానాలు మార్చబడ్డాయి. తరువాత విజయవంతం కాని వరుస తిరుగుబాట్లు సంభవించాయి.వీటిలో పీటర్ దెలన్ నాయకత్వం వహించిన తిరుగుబాటు అతిపెద్దది. 1185 లో అసెన్ వంశీయులైన ఇవాన్ మొదటి ఆసెన్ మరియు 4 వ పీటర్ ఒక ప్రధాన తిరుగుబాటును నిర్వహించారు. దీని ఫలితంగా బల్గేరియన్ రాజ్య పునఃస్థాపన జరిగింది. ఇవాన్ ఆసేన్ మరియు పీటర్ రెండో బల్గేరియన్ సామ్రాజ్యానికి రాజధానిగా టార్నోవోతో పునాది వేశారు.[41]

రెండవ సామ్రాజ్యం రాజధాని వెలికో టార్నోవోలో సిరేవెట్స్ కోట యొక్క గోడలు

ఆసెన్ చక్రవర్తుల మూడవ వాడైన కలోయ్యన్ తన రాజ్యమును బెల్జిడ్ మరియు ఓహ్రిడ్ల వరకు విస్తరించాడు. అతను పోప్ ఆధ్యాత్మిక ఆధిపత్యంను గుర్తించాడు మరియు పాపల్ లెగెట్ నుండి ఒక రాజ కిరీటాన్ని అందుకున్నాడు. [42] వాణిజ్యం మరియు సంస్కృతి వృద్ధి చెందడంతో సామ్రాజ్యం ఇవాన్ రెండవ ఆసేన్ (1218-1241) ఆధ్వర్యంలో శిఖరాగ్రం చేరుకుంది. [42] టార్‌క్వో బలమైన ఆర్ధిక మరియు మతపరమైన ప్రభావంతో అది "మూడవ రోమ్" గా మారింది. అప్పటికే తిరస్కరించే కాన్స్టాంటినోపుల్ వలె కాదు.[43]

అంతర్గత వైరుధ్యాలు స్థిరమైన బైజాంటైన్ మరియు హంగేరియన్ దాడులను మరియు మంగోల్ ఆధిపత్యాన్ని ఎదుర్కొని 1257 లో ఆసియన్ రాజవంశం ముగిసిన తరువాత దేశం సైనిక మరియు ఆర్ధికవ్యవస్థ క్షీణించింది.[42][44] 14 వ శతాబ్దం చివరినాటికి భూస్వాములు మరియు బోగోమిలిజం వ్యాప్తి మధ్య రెండో బల్గేరియన్ సామ్రాజ్యాన్ని మూడు గొర్రెమ్-విదిన్, టార్దోవో మరియు కర్వూణలుగా విభజించాయి-మరియు అనేక సెమీ స్వతంత్ర రాజ్యాలు బైజాంటైన్లు, హంగేరియన్లు, సెర్బ్స్, వెనెటియన్స్ మరియు జెనోయీస్ విభజన విభాగాలు విభజించబడ్డాయి. 14 వ శతాబ్దం చివరినాటికి ఒట్టోమన్ టర్కులు బల్గేరియాను జయించటం ప్రారంభించి బాల్కన్ పర్వతాలకు దక్షిణాన చాలా పట్టణాలు మరియు కోటలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. [42]

ఓట్టమన్ పాలన[మార్చు]

Hristo Botev, a prominent revolutionary in the April Uprising

1393 లో మూడు నెలల ముట్టడి తరువాత ఒట్టోమన్స్ స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 1396 లో నికోపాలిస్ యుద్ధం తరువాత విటిన్ సార్డమ్ పతనం తరువాత ఒట్టోమన్లు ​​డానుబేకు దక్షిణంగా ఉన్న బల్గేరియా భూభాగాలన్నింటిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఉన్నతవర్గం తొలగించబడి వ్యవసాయదారులు ఒట్టోమన్ మాస్టర్స్ బానిసలుగా మారారు.[45] రైతులకు అనుగుణంగా వ్యవహరించిన విద్యావంతులైన మతాధికారులు ఇతర దేశాలకు పారిపోయేవారు.[46] ఒట్టోమన్ వ్యవస్థలో క్రైస్తవులు తక్కువస్థాయి ప్రజలుగా భావించబడ్డారు. అందువలన ఇతర క్రైస్తవుల మాదిరిగా బల్గేరియన్లు భారీ పన్నులకు లోబడి బల్గేరియన్ జనాభాలో కొంత భాగం పాక్షిక లేదా పూర్తి ఇస్లామీకరణను అనుభవించారు.[47] వారి సంస్కృతి అణిచివేయబడింది. [46] ఒట్టోమన్ అధికారులు రమ్మిల్లెట్‌ను స్థాపించారు.ఇది ఒక మతపరమైన పాలనా సంఘం. ఇది అన్ని సాంప్రదాయ క్రైస్తవులను వారి జాతితో సంబంధం లేకుండా పాలించింది.[48] స్థానిక జనాభాలో చాలామంది క్రమంగా దాని ప్రత్యేక జాతీయ చైతనాన్ని కోల్పోయారు క్రైస్తవులుగా గుర్తించబడ్డారు.[49][50] ఏది ఏమయినప్పటికీ కొన్ని వివిక్త మఠాలకు మిగిలివున్న మతాధికారులు గ్రామీణ మారుమూల ప్రాంతాల్లో ప్రజలను సజీవంగా ఉంచారు. [51] అలాగే దేశంలోని వాయువ్య ప్రాంతంలో ఉన్న తీవ్రవాద కాథలిక్ సమాజంలో జీవించి ఉండటానికి సహాయపడింది.[52]

ముఖ్యంగా హబ్స్బర్గ్ మద్దతుగల సుమారుగా ఐదు శతాబ్దాల ఒట్టోమన్ పరిపాలనలో [53] 1598 లో టార్నోవో తిరుగుబాట్లు మరియు 1686 లో చిపోరోత్స్ తిరుగుబాటు మరియు 1689 లో కార్పొస్ తిరుగుబాటు అనేక బల్గేరియన్ తిరుగుబాట్లు సంభవించాయి.[45] 18 వ శతాబ్దంలో పశ్చిమ ఐరోపాలో " ఎన్లైట్మెంట్ యుగం " లో బల్గేరియా ప్రారంభించిన ఉద్యమం జాతీయ మేల్కొలుపుగా పిలువబడింది. [45] ఇది జాతీయ చైతన్యాన్ని పునరుద్ధరించింది. 1876 ఏప్రిల్ తిరుగుబాటు ఫలితంగా విముక్తి పోరాటంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ఒట్టోమన్ అధికారులు తిరుగుబాటును అణిచివేసేందుకు చేపట్టిన చర్యలలో 30,000 మంది బల్గేరియన్లు చంపబడ్డారు. మారణకాండలు గ్రేట్ పవర్స్ చర్య తీసుకోవటానికి ప్రేరేపించాయి. [54] వారు 1876 లో కాన్‌స్టాంటినోపుల్ సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. కానీ వారి నిర్ణయాలు ఒట్టోమన్లచే తిరస్కరించబడ్డాయి. ఇది క్రిమియన్ సామ్రాజ్యంలో జరిగినట్లుగా ఇతర గొప్ప శక్తులతో సైనిక చర్యలకు భయపడకుండా రష్యా సామ్రాజ్యశక్తి ద్వారా ఒక పరిష్కారాన్ని కోరింది. [54] 1877 లో రష్యా ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంపై యుద్ధం ప్రకటించి బల్గేరియన్ స్వయంసేవకుల సహాయంతో తన దళాలను ఓడించింది.

మూడవ బల్గేరియన్ దేశం[మార్చు]

The Defence of the Eagle's Nest, painting by Alexey Popov from 1893, depicting the Defence of Shipka Pass
The Russian and Bulgarian defence of Shipka Pass was crucial for the independence of Bulgaria.[55]

1878 మార్చి 3 లో రష్యా మరియు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం " శాన్ స్టెఫానో ఒప్పందం " మీద సంతకం చేసింది. రెండో బల్గేరియన్ సామ్రాజ్యం భూభాగాల్లో ఒక స్వయంప్రతిపత్తమైన బల్గేరియన్ రాజ్యంగా ఏర్పడటానికి ఏర్పాటు చేసింది. [56][57] తరువాత మార్చి 3 తరువాత బల్గేరియాలో " లిబరేషన్ డేగా " ఒక ప్రభుత్వ సెలవుదినం మారింది.[58] అయితే 1944 లో లెఫ్ట్ వింగ్ తిరుగుబాటు తరువాత ఈ సెలవుదినం రద్దు చేయబడింది.[59] బాల్కన్‌లోని ఒక పెద్ద దేశం వారి ప్రయోజనాలను బెదిరించవచ్చనే భయంతో ఇతర గ్రేట్ పవర్స్ వెంటనే ఒప్పందాన్ని తిరస్కరించింది. జూలై 13 న సంతకం చేసిన బెర్లిన్ ఒడంబడిక ఒప్పందం ద్వారా ఇది భర్తీ చేయబడింది. ఇది దేశం వెలుపల బల్గేరియన్లు పెద్ద సంఖ్యలో మొసెసియా మరియు సోఫియా ప్రాంతాల కొరకు ఈ ఒప్పందం చేయబడింది.[56] [60] ఇది 20 వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధభాగంలో విదేశీ వ్యవహారాలకు బల్గేరియా సైనిక విధానాన్ని రూపొందించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.[61] బల్గేరియన్ రాజ్యం సెర్బియా మీద చేసిన యుద్ధంలో విజయం సాధించింది. 1885 లో తూర్పు రుమానియా పాక్షిక-స్వతంత్ర ఒట్టోమన్ భూభాగాన్ని విలీనం చేసుకుంది. తరువాత అది స్వతంత్ర దేశంగా 1908 అక్టోబర్ 5 న ప్రకటించింది. [62] స్వాతంత్ర్యం తరువాత సంవత్సరాలలో బల్గేరియా ఎక్కువగా సైనికీకరణ చేసి తరచూ "బాల్కన్ ప్రుస్సియా" గా పిలువబడుతుంది. [63][64] 1912 మరియు 1918 మధ్య బల్గేరియా వరుసగా మూడు ఘర్షణలు-రెండు బాల్కన్ యుద్ధాలు మరియు మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో పాలుపంచుకుంది. రెండో బాల్కన్ యుద్ధంలో ఘోరమైన ఓటమి తరువాత బల్గేరియా మళ్లీ సెంటర్ పవర్స్ సంబంధాల ఫలితంగా ఓటమిపొందిన వారి వైపు పోరాడింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో 12,00,000 మంది సైనికులతో బల్గేరియన్ సైన్యం యుద్ధంలో పాల్గొన్నది.[65][66] ఇది బల్గేరియా జనాభాలో నాలుగింట ఒకవంతు కంటే అధికంగా ఉన్నప్పటికీ 1918 లో దేశంలో టోరోన్ మరియు డోబ్రిచ్‌లలో అనేక నిర్ణయాత్మక విజయాలు సాధించాయి. ఈ యుద్ధంలో గణనీయమైన ప్రాదేశిక నష్టాలు సంభవించాయి. మొత్తం 87,500 మంది సైనికులు మరణించారు.[67] ఈ యుద్ధాల ప్రభావాల కారణంగా 1912 నుండి 1929 వరకు బల్గేరియాకు 2,53,000 కంటే ఎక్కువ మంది శరణార్థులు వలస వచ్చారు.[68] ఇప్పటికే భగ్నం చేసిన జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థపై అదనపు భారం ఉంచబడింది.[69]

ఈ నష్టాల వల్ల ఏర్పడిన రాజకీయ అశాంతి ఫలితంగా మూడవ జార్ బోర్స్ (1918-1943) రాచరిక అధికారవాద నియంతృత్వాన్ని స్థాపించడానికి దారి తీసింది. బల్గేరియన్ 1941 లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో యాక్సిస్ సభ్యదేశంగా చేరింది. కానీ ఆపరేషన్ బర్బరోస్సాలో పాల్గొనడానికి తిరస్కరించింది. యూదు జనాభాను నిర్బంధిత శిబిరాలకు తరలించటం నుండి వారిని రక్షించింది. [70]

1943 వేసవిలో మూడవ బోరిస్ ఆకస్మిక మరణం దేశంలో రాజకీయ సంక్షోభానికి దారితీసి జర్మనీకి వ్యతిరేక యుద్ధంగా మారింది. కమ్యూనిస్ట్ గెరిల్లా ఉద్యమం ఊపందుకుంది.తరువాత బొగ్డాన్ ఫిలోవ్ ప్రభుత్వం మిత్రరాజ్యాలతో శాంతి సాధించడంలో విఫలమైంది. సోవియట్ నిర్భంధానికి లొంగి బల్గేరియా జర్మనీ దళాలను దాని భూభాగం నుండి బహిష్కరించడానికి తిరస్కరించింది. సెప్టెంబరు 1944 సెప్టెంబర్‌లో యు.ఎస్.ఎస్.ఆర్. యుద్ధ ప్రకటన మరియు ముట్టడిని ప్రకటించింది.[71] కమ్యూనిస్ట్-ఆధిపత్య ఫాదర్ల్యాండ్ ఫ్రంట్ అధికారం చేపట్టింది. యాక్సిస్లో పాల్గొనడంతో యుద్ధం ముగిసే నాటికి మిత్రరాజ్యాల వైపుకు చేరింది.[72]

Photograph of Bulgarian soldiers cutting enemy barbed wire during World War I: Bulgarian soldiers cutting barbed wire laid by the Entente Powers and preparing to advance.
Bulgarian soldiers with wire cutters during WWI

1944 సెప్టెంబర్ 9 వామపక్ష తిరుగుబాటు రాజ్యాంగ పరిపాలనను రద్దు చేయటానికి దారితీసింది. 1946 వరకు ఒక-పార్టీ పీపుల రిపబ్లిక్ స్థాపించబడలేదు.[73] జార్జి డిమిట్రోవ్ (1946-1949) నాయకత్వంలో సోవియెట్ పరిపాలనలో ఇది ఒక భాగంగా మారింది. వేగంగా పారిశ్రామిక స్టాలినిస్ట్ రాష్ట్రానికి పునాదులు వేసింది. ఇది వేలాదిమంది విద్వాంసులకు మరణశిక్ష అమలుచేసి అణిచివేతకు గురిచేసింది.. [74][75][76] 1950 వ దశకం మధ్యకాలంలో జీవన ప్రమాణాలు గణనీయంగా పెరిగాయి. [77] అయితే రాజకీయ అణచివేతలు తగ్గాయి. [78] 1980 ల నాటికి జాతీయ మరియు తలసరి జీడీపీలు రెండురెట్లు తగ్గాయి.[79] కానీ ఆర్ధికవ్యవస్థ రుణసమస్యలలో చిక్కుకుంది. 1960, 1977 మరియు 1980 సంవత్సరాల్లో అత్యంత తీవ్రమైన పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్నది.[80]సోవియట్-శైలి ప్రణాళిక ఆర్థిక వ్యవస్థ కొన్ని మార్కెట్ ఆధారిత విధానాలను టాడార్ జివ్కోవ్ (1954-1989) లో ప్రయోగాత్మక స్థాయిలో ప్రవేశపెట్టబడింది. [81] అతని కుమార్తె లియుడ్మిలా ప్రపంచవ్యాప్తంగా బల్గేరియన్ వారసత్వం, సంస్కృతి మరియు కళలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా జాతీయ భావాన్ని పెంపొందించింది.[82] తుర్క్ జాతి మైనారిటీ గుర్తింపును తుడిచిపెట్టే ప్రయత్నంలో 1984 లో ఒక సమ్మిలైజేషన్ ప్రచారం ప్రారంభమైంది. ఇందులో మసీదులు మూసివేయడం మరియు టర్కు జాతి ప్రజలు స్లావిక్ పేర్లను దత్తత చేసుకోవడం ప్రారంభించారు. ఈ విధానాలు (1989 లో కమ్యూనిస్ట్ పాలన ముగింపుతో కలిపి) సుమారు 3,00,000 జాతి టర్కీ ప్రజలు టర్కీకి వలసవెళ్ళారు.[83][84]

తూర్పు బ్లాక్ కుప్పకూలిన ప్రభావంతో 1989 నవంబరు 10 న కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ తన రాజకీయ గుత్తాధిపత్యాన్ని వదులుకుంది. జివ్కోవ్ రాజీనామా చేశాడు బల్గేరియా పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యానికి పరివర్తన చెందింది.[85]1990 లో మొదటి ఉచిత ఎన్నికలు బల్గేరియన్ సోషలిస్ట్ పార్టీ (బిఎస్పి, తాజాగా పేరు మార్చబడిన కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ) గెలిచింది.[86] బలహీనమైన ఆధిఖ్యతతో ఎన్నికైన అధ్యక్షుడిగా మరియు శాసనసభకు బాధ్యత వహించిన ప్రధాన మంత్రి 1991 జూలైలో అందించిన ఒక నూతన రాజ్యాంగం, కొత్త వ్యవస్థ ప్రారంభంలో జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం లేదా ఆర్థిక వృద్ధిని సృష్టించడంలో విఫలమైంది-సగటు జీవన నాణ్యత మరియు ఆర్థిక పనితీరు తక్కువగానే ఉంది. [87]1997 సంస్కరణల ప్యాకేజీ ఆర్థిక వృద్ధిని పునరుద్ధరించింది. కానీ జీవన ప్రమాణాలు బాధపడటం కొనసాగించాయి.[88] 2001 తరువాత ఆర్ధిక, రాజకీయ మరియు భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులు బాగా మెరుగుపడ్డాయి. [89] మరియు బల్గేరియా అధిక మానవ అభివృద్ధి స్థాయిని సాధించింది. [90] ఇది 2004 లో నాటోలో సభ్యదేశంగా మారింది.[91] మరియు ఆఫ్గనిస్థాన్లో జరిగిన యుద్ధంలో పాల్గొంది. అనేక సంవత్సరాల సంస్కరణలు తరువాత ప్రభుత్వ అవినీతి కొనసాగుతున్నప్పటికీ 2007 లో యూరోపియన్ యూనియన్‌లో చేరింది.[92]

భౌగోళికం[మార్చు]

బెలోగ్రాండిక్ రాక్స్

బల్గేరియా తూర్పు బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలో ఒక భాగంగా ఉంది. దీనికి సరిహద్దులలో ఐదు దేశాలు ఉన్నాయి. దక్షిణసరిహద్దులోగ్రీస్ మరియు టర్కీ పశ్చిమసరిహద్దులో మాసిడోనియా మరియు సెర్బియా మరియు ఉత్తరసరిహద్దులో రొమానియా సరిహద్దుగా ఉన్నాయి. భూ సరిహద్దులు మొత్తం 1,808 కిలోమీటర్లు (1,123 మైళ్ళు) పొడవు ఉంది. తీరరేఖ పొడవు 354 కిలోమీటర్లు (220 మైళ్ళు) ఉంది.[93][94] దేశ మొత్తం వైశాల్యం 110,994 చదరపు కిలోమీటర్లు (42,855 చదరపు మైళ్ళు) ప్రపంచంలో 105 వ అతిపెద్ద దేశంగా ఉంది.[95]

భౌగోళికంగా డాన్యుబియాన్ మైదానం, బాల్కన్ పర్వతాలు, థ్రేసియన్ మైదానం మరియు రోడోప్ పర్వతాలు ఉన్నాయి. డానుబేయాన్ మైదానం దక్షిణ అంచు బాల్కన్ పర్వతపాదాల ప్రాంతం ఉంటుంది. డానుబే నది రొమేనియా సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది. థ్రేసియన్ మైదానం సుమారు త్రిభుజాకారంగా ఉంటుంది.ఇది సోఫియా ఆగ్నేయంలో ఆరంభమై నల్ల సముద్రం తీరానికి చేరుకున్నప్పుడు విస్తరిస్తుంది.

Pirin-mountains-Bansko.jpg Oilcape.jpg
Left: Pirin Mountain in western Bulgaria
Right: Maslen nos Primorsko on the Black Sea coast

బాల్కన్ పర్వతాలు దేశం మధ్యలో విస్తరించి ఉన్నాయి. దేశంలోని పర్వతమయమైన నైరుతి దిశలో రెండు ఆల్పైన్ శ్రేణులు - రిలా మరియు పిరిన్ ఉన్నాయి.ఇవి తూర్పున దిగువ విస్తృతమైన రోడోప్ పర్వతాలకు సరిహద్దుగా ఉన్నాయి. బాల్కాన్ ద్వీపకల్పంలో బల్గేరియాలోని ముసాలా సముద్రమట్టానికి 2,925 మీ (9,596 అ)ఎత్తున అత్యధిక ఎత్తైన ప్రాంతంగా ఉంది.[96] దాని సముద్ర మట్టం అత్యల్ప స్థానంలో ఉంది. భూభాగం మూడింట ఒక వంతు ప్రాంతంలో ప్లైన్స్ ఆక్రమించగా పీఠభూములు మరియు కొండలు 41% ఆక్రమించాయి.[97] దేశంలో సుమారు 540 నదులు ఉన్నాయి. వాటిలో నీరు చాలా తక్కువగా మరియు తక్కువ స్థాయిలతో ఉంది. బల్గేరియా భూభాగంలోనే ఉన్న అతి పొడవైన నది ఇస్కర్ పొడవు 368 కి.మీ (229 మై) పొడవు ఉంది. ఇతర నదులలో దక్షిణాన స్ట్రామా మరియు మారిట్సా ప్రాధాన్యత వహిస్తూ ఉన్నాయి.

బల్గేరియా ఒక గతిశీల వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంది. ఇది మధ్యధరా మరియు ఖండాంతర వాయు ద్రవ్యరాశి సమావేశాలు మరియు దాని పర్వతాల అడ్డంకి ప్రభావంతో ఏర్పడింది.[98] ఉత్తర బల్గేరియా సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1 ° సె (1.8 ° ఫా) చల్లగా ఉంటాయి. బాల్కన్ పర్వతాలకు దక్షిణప్రాంతం కంటే సంవత్సరానికి 200 మిల్లీమీటర్ల (7.9 అంగుళాలు) వర్షపాతం నమోదవుతుంది. వివిధ ప్రాంతాలలో ఉష్ణోగ్రత విస్తృతి గణనీయంగా మారుతుంటుంది. అత్యల్ప నమోదు ఉష్ణోగ్రత -38.3 ° సె (-36.9 ° ఫా) అత్యధికమైనది 45.2 ° సె (113.4 ° ఫా).[99]

సంవత్సరానికి సగటు వర్షపాతం 630 మిల్లీమీటర్లు (24.8 అం) మరియు పర్వతాలలో 500 మిలియన్ల (98.4 అం) కంటే అధికం దూరాడ్జలో 500 మిల్లీమీటర్ల (19.7 అం) ఉంటుంది. కాంటినెంటల్ వాయు ద్రవ్యరాశి శీతాకాలంలో అధిక మొత్తంలో హిమపాతం ఉంటుంది.

పర్యావరణం[మార్చు]

బల్గేరియా క్యోటో ప్రోటోకాల్ స్వీకరించింది.[100] 1990 నుండి 2009 వరకు కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉద్గారాలను 30% తగ్గించడం ద్వారా ప్రోటోకాల్ లక్ష్యాలను సాధించింది.[101] అయితే కర్మాగారాల నుండి కాలుష్యం మరియు మెటలర్జీ వ్యర్ధాలు మరియు తీవ్ర అటవీ నిర్మూలన జనాభా ఆరోగ్య మరియు సంక్షేమకు ప్రధాన సమస్యలను కలిగించాయి.[102]2013 లో బల్గేరియాలో గాలి కాలుష్యం ఇతర యూరోపియన్ దేశాల కన్నా చాలా తీవ్రంగా ఉంది.[103] బొగ్గు-ఆధారిత విద్యుత్ పరికరాలను మరియు ఆటోమొబైల్ ట్రాఫిక్ [104][105]నుండి శక్తి ఉత్పత్తి ద్వారా పట్టణ ప్రాంతాలు ముఖ్యంగా ప్రభావితమవుతున్నాయి. వ్యవసాయం మరియు పురాతన పారిశ్రామిక మురికినీటి వ్యవస్థా విధానం, పురుగుమందుల వాడకం రసాయనాలు మరియు డిటర్జెంట్లతో విస్తృతమైన నేల మరియు నీటి కాలుష్యంను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.[106]యూరోపియన్ ఎన్విరాన్మెంట్ ఏజన్సీ ఆధారంగా మొత్తం యూరోపియన్ యూనియన్‌లో ఆరోగ్యం మరియు పర్యావరణానికి అత్యధిక నష్టాన్ని కలిగించే ఒక లిగ్నైట్-మంటల పవర్ స్టేషన్ అయిన " మారిట్సా ఇస్టోక్ -2 అనే బల్గేరియా" ఉంది. [107]. యురేపియన్ యూనియన్ సభ్యదేశాలలో వ్యర్ధాలను పునరుత్పత్తికి ఉపయోగించని ఒకేఒక దేశం బల్గేరియా.[108] 2010 జూన్‌లో " ఎలక్ట్రానిక్ వేస్ట్ రీసైక్లింగ్ ప్లాంట్ " ప్రారంభమైనప్పటికీ మునిసిపల్ వ్యర్థాలను రీసైకిల్ చేయని ఒకేఒక్క ఇ.యు సభ్యదేశంగా ఉంది.[109] ఇటీవలి సంవత్సరాలలో పరిస్థితి మెరుగుపడింది. కాలుష్య స్థాయిలను తగ్గించే ప్రయత్నంలో అనేక ప్రభుత్వ నిధులతో కూడిన కార్యక్రమాలు జరిగాయి. [106] యాలే యూనివర్శిటీ 2012 ఎన్విరాన్మెంటల్ పెర్ఫార్మెన్స్ ఇండెక్స్ అనుసరించి బల్గేరియా పర్యావరణాన్ని కాపాడటానికి బల్గేరియా " మోడెస్ట్ పర్ఫార్మర్ " గా గుర్తించబడుతుంది.[110] 75% పైగా ఉపరితల నదులు మంచి నాణ్యత ప్రమాణాలను కలిగి ఉంటాయి. నీటి నాణ్యతను మెరుగుపరచడం 1998 లో ప్రారంభమైంది మరియు ఆధునిక మెరుగుదల స్థిరమైన ధోరణిని కొనసాగించింది.[111]

భౌగోళికం[మార్చు]

వాతావరణ, జలసంబంధ, భౌగోళిక మరియు భౌగోళిక పరిస్థితుల పరస్పర చర్య కారణంగా అనేక రకాల మొక్కలను మరియు జంతు జాతులను ఉత్పత్తి చేసింది.[112]ఐరోపాలో అత్యధిక జీవవైవిద్యం ఉన్న దేశాలలో బల్గేరియా ఒకటి.[113]బల్గేరియా జీవవైవిధ్యంలో మూడు జాతీయ ఉద్యానవనాలలో, 11 ప్రకృతి పార్కులు [114] మరియు 16 జీవావరణ రిజర్వులలో పరిరక్షించబడుతుంది.[114] [115] దాదాపు 35 % భూభాగంలో అడవులు ఉన్నాయి.[116] ఇక్కడ ప్రపంచంలో అతిపురాతనమైన చెట్లు బైకుషెవ్ పైన్ మరియు గ్రానిట్ ఓక్ [117] వంటివి పెరుగుతాయి. మొక్కల మరియు జంతు జీవుల అధిక భాగం మధ్య యురోపియన్, ఆర్కిటిక్ మరియు ఆల్పైన్ జాతుల ప్రతినిధులు అధిక ఎత్తైన భూభాగంలో ఉన్నాయి.[118] వృక్షజాలం 3,800 కంటే అధికమైన జాతులు ఉన్నాయి.వీటిలో 170 జాతికి చెందినవి మరియు 150 అంతరించిపోయేవి.[119] బల్గేరియా పెద్ద శిలీంధ్రాల చెక్లిస్ట్ ప్రకారం దేశంలో 1,500 కన్నా ఎక్కువ జాతులు ఉన్నాయి.[120] జంతు జాతులలో గుడ్లగూబలు, రాక్ పార్టిడ్జెస్, వాల్క్రీపర్స్[118] మరియు గోధుమ ఎలుగుబంట్లు ఉన్నాయి.[121] యురేషియా లిన్క్స్ మరియు తూర్పు సామ్రాజ్య చిన్న ఈగల్ సంఖ్య అధికరిస్తుంది.[122]1998 లో బల్గేరియన్ ప్రభుత్వం నేషనల్ బయోలాజికల్ డైవర్సిటి కన్జర్వేషన్ స్ట్రాటజీని ఆమోదించింది. ఇది స్థానిక పర్యావరణ వ్యవస్థల సంరక్షణను ప్రమాదకరమైన జాతుల రక్షణను మరియు జన్యు వనరుల పరిరక్షణను కోరుతూ సమగ్ర కార్యక్రమం.

In 1998, the Bulgarian government approved the National Biological Diversity Conservation Strategy, a comprehensive programme seeking the preservation of local ecosystems, protection of endangered species and conservation of genetic resources.


[123] ఐరోపాలో బల్గేరియా అతిపెద్ద ప్రకృతి సహజ ప్రాంతాలు 2000 ఉన్నాయి. ఇవి 33.8% భూభాగాన్ని ఆక్రమించి ఉంది.[124]

సుప్రసిద్ధ వ్యక్తులు[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

  1. "CIA - The World Factbook - Bulgaria". Cia.gov. Retrieved 2009-01-02. 
  2. "Bulgaria (07/08)". State.gov. Retrieved 2009-01-02. 
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 "Bulgaria". International Monetary Fund. Retrieved 2008-10-09. 
  4. Dobrev, Petar. "Езикът на Аспаруховите и Куберовите българи". 1995. మూస:Bg icon
  5. Bakalov, Georgi. Малко известни факти от историята на древните българи. Part 1 & Part 2. మూస:Bg icon
  6. Gurov, Dilian (March 2007). "The Origins of the Bulgars" (PDF). p. 3. 
  7. Bowersock, Glen W. & al. Late Antiquity: a Guide to the Postclassical World, p. 354. Harvard University Press, 1999. ISBN 0-674-51173-5.
  8. Karataty, Osman. In Search of the Lost Tribe: the Origins and Making of the Croatian Nation, p. 28.
  9. Slavchev, Vladimir (2004–2005). Monuments of the final phase of Cultures Hamangia and Savia on the territory of Bulgaria (PDF). Revista Pontica. 37–38. pp. 9–20. Retrieved 20 December 2011. 
  10. Chapman, John (2000). Fragmentation in Archaeology: People, Places, and Broken Objects. Routledge. p. 239. ISBN 978-0-415-15803-9. 
  11. Roberts, Benjamin W.; Thornton, Christopher P. (2009). "Development of metallurgy in Eurasia". Department of Prehistory and Europe, British Museum. p. 1015. Retrieved 8 June 2012. In contrast, the earliest exploitation and working of gold occurs in the Balkans during the mid-fifth millennium BC, several centuries after the earliest known copper smelting. This is demonstrated most spectacularly in the various objects adorning the burials at Varna, Bulgaria (Renfrew 1986; Highamet al. 2007). In contrast, the earliest gold objects found in Southwest Asia date only to the beginning of the fourth millennium BC as at Nahal Qanah in Israel (Golden 2009), suggesting that gold exploitation may have been a Southeast European invention, albeit a short-lived one. 
  12. Sigfried J. de Laet, ed. (1996). History of Humanity: From the Third Millennium to the Seventh Century BC. UNESCO / Routledge. p. 99. ISBN 978-92-3-102811-3. Retrieved 8 June 2012. The first major gold-working centre was situated at the mouth of the Danube, on the shores of the Black Sea in Bulgaria ... 
  13. Grande, Lance (2009). Gems and gemstones: Timeless natural beauty of the mineral world. The University of Chicago Press. p. 292. ISBN 978-0-226-30511-0. Retrieved 20 December 2011. The oldest known gold jewelry in the world is from an archaeological site in Varna Necropolis, Bulgaria, and is over 6,000 years old (radiocarbon dated between 4,600BC and 4,200BC). 
  14. "The Gumelnita Culture". Government of France. Retrieved 4 December 2011. The Necropolis at Varna is an important site in understanding this culture. 
  15. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; CENTCOM అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  16. 16.0 16.1 "Bulgar (people)". Encyclopædia Britannica. Retrieved 24 May 2012. 
  17. Boardman, John; Edwards, I.E.S.; Sollberger, E. (1982). The Cambridge Ancient History – part1: The Prehistory of the Balkans, the Middle East and the Aegean World, Tenth to Eighth Centuries BC. 3. Cambridge University Press. p. 53. ISBN 0521224969. Yet we cannot identify the Thracians at that remote period, because we do not know for certain whether the Thracian and Illyrian tribes had separated by then. It is safer to speak of Proto-Thracians from whom there developed in the Iron Age... 
  18. Ivanov, Lyubomir (2007). ESSENTIAL HISTORY OF BULGARIA IN SEVEN PAGES. Bulgarian Academy of Sciences. p. 2. Retrieved 20 December 2011. In particular, in the mid-4th century a group of Goths settled in the region of Nikopolis ad Istrum (present Nikyup near Veliko Tarnovo in northern Bulgaria), where their leader Bishop Wulfila (Ulfilas) invented the Gothic alphabet and translated the Holy Bible into Gothic to produce the first book written in Germanic language. 
  19. Hock, Hans Heinrich; Joseph, Brian D. (1996). Language History, Language Change and Language Relationship: an introduction to historical and comparative linguistics. Walter de Gruyter & Co. p. 49. ISBN 3-11-014784-X. Retrieved 20 December 2011. The oldest extensive text is a Gothic Bible translation produced by the Gothic bishop Wulfilas (meaning 'Little Wolf') in the 4th century 
  20. "The monastery in the village of Zlatna Livada – the oldest in Europe" (in Bulgarian). LiterNet. 30 April 2004. Retrieved 30 March 2012. 
  21. D. Angelov (1971). "The Formation of the Bulgarian Nation". Наука и изкуство, "Векове". pp. 409–410. 
  22. Browning, Robert (1988). Byzantium and Bulgaria. Studia Slavico-Byzantina et Mediaevalia Europensia. I. pp. 32–36. 
  23. Trever, Albert Augustus. History of Ancient Civilization. Harcourt, Brace. p. 571. The Thracian interior, however, was never really Romanized or even Hellenized 
  24. Zlatarski, Vasil (1938). History of the First Bulgarian Empire. Period of Hunnic-Bulgarian domination (679–852) (in Bulgarian). p. 188. Retrieved 23 May 2012. 
  25. Runciman, Steven (1930). A History of the First Bulgarian Empire. G. Bell and Sons. p. 26. 
  26. Ivanov, Lyubomir (2007). ESSENTIAL HISTORY OF BULGARIA IN SEVEN PAGES. Bulgarian Academy of Sciences. pp. 2–3. Retrieved 31 July 2012. 
  27. "Krum (Bulgar khan)". Encyclopædia Britannica. Retrieved 23 December 2011. 
  28. "The Spread of Christianity". Encyclopædia Britannica. Retrieved 27 July 2014. Although Boris's baptism was into the Eastern church, he subsequently wavered between Rome and Constantinople until the latter was persuaded to grant de facto autonomy to Bulgaria in church affairs. 
  29. Crampton, R.J. (2007). Bulgaria. Oxford University Press. p. 13. ISBN 978-0-19-954158-4. 
  30. "Reign of Simeon I". Encyclopædia Britannica. Retrieved 27 July 2014. Bulgaria's conversion had a political dimension, for it contributed both to the growth of central authority and to the merging of Bulgars and Slavs into a unified Bulgarian people. 
  31. Crampton, R.J. (2007). Bulgaria. Oxford University Press. p. 12. ISBN 978-0-19-954158-4. No single act did more, in the long run, to weld Christian Slav and Proto-Bulgar into a Bulgarian people than the conversion of 864. 
  32. The First Golden Age.
  33. "Reign of Simeon I". Encyclopædia Britannica. Retrieved 4 December 2011. Under Simeon's successors Bulgaria was beset by internal dissension provoked by the spread of Bogomilism (a dualist religious sect) and by assaults from Magyars, Pechenegs, the Rus, and Byzantines. 
  34. Browning, Robert (1975). Byzantium and Bulgaria. Temple Smith. pp. 194–5. ISBN 0-85117-064-1. 
  35. "Reign of Simeon I". Encyclopædia Britannica. Retrieved 20 January 2012. 
  36. "Samuel". Encyclopædia Britannica. Retrieved 20 January 2012. 
  37. Scylitzae, Ioannis (1973). Synopsis Historiarum. Corpus Fontium Byzantiae Historiae (Hans Thurn ed.). p. 457. ISBN 978-3-11-002285-8. 
  38. Pavlov, Plamen (2005). "The plots of 'master Presian the Bulgarian'". Rebels and adventurers in medieval Bulgaria (in Bulgarian). LiterNet. Retrieved 20 December 2011. And, in the Spring of 1018, "the party of capitulation" prevailed and Basil II freely entered the then capital of Bulgaria Ochrid. 
  39. 39.0 39.1 Ostrogorsky, Georg (1969). History of the Byzantine State. Rutgers University Press. p. 311. 
  40. Cameron, Averil (2006). The Byzantines. Blackwell Publishing. p. 170. ISBN 978-1-4051-9833-2. 
  41. "Bulgaria – Second Bulgarian Empire". Encyclopædia Britannica. Retrieved 31 March 2012. 
  42. 42.0 42.1 42.2 42.3 James David Bourchier (1911). "History of Bulgaria". Encyclopædia Britannica 1911. Retrieved 9 December 2011. 
  43. Ivanov, Lyubomir (2007). ESSENTIAL HISTORY OF BULGARIA IN SEVEN PAGES. Bulgarian Academy of Sciences. p. 4. Retrieved 20 December 2011. The capital Tarnovo became a political, economic, cultural and religious centre seen as 'the third Rome' in contrast to Constantinople's decline after the Byzantine heartland in Asia Minor was lost to the Turks during the late 11th century. 
  44. "The Golden Horde". Library of Congress Mongolia country study. Archived from the original on 16 September 2011. Retrieved 4 December 2011. The Mongols maintained sovereignty over eastern Russia from 1240 to 1480, and they controlled the upper Volga area, the territories of the former Volga Bulghar state, Siberia, the northern Caucasus, Bulgaria (for a time), the Crimea, and Khwarizm 
  45. 45.0 45.1 45.2 "Bulgaria – Ottoman rule". Encyclopædia Britannica. Retrieved 21 December 2011. With the capture of a rump Bulgarian kingdom centred at Bdin (Vidin) in 1396, the last remnant of Bulgarian independence disappeared. ... The Bulgarian nobility was destroyed—its members either perished, fled, or accepted Islam and Turkicization—and the peasantry was enserfed to Turkish masters. 
  46. 46.0 46.1 Jireček, K. J. (1876). Geschichte der Bulgaren (in German). Nachdr. d. Ausg. Prag. ISBN 3-487-06408-1. Retrieved 20 December 2011. 
  47. Minkov, Anton (2004). Conversion to Islam in the Balkans: Kisve Bahası – Petitions and Ottoman Social Life, 1670–1730. BRILL. p. 193. ISBN 90-04-13576-6. 
  48. Detrez, Raymond (2008). Europe and the Historical Legacies in the Balkans. Peter Lang Publishers. p. 36. ISBN 90-5201-374-8. 
  49. Fishman, Joshua A. (2010). "Handbook of Language and Ethnic Identity," Disciplinary and Regional Perspectives. Oxford University Press. p. 276. ISBN 0-19-537492-4. There were almost no remnants of a Bulgarian ethnic identity; the population defined itself as Christians, according to the Ottoman system of millets, that is, communities of religious beliefs. The first attempts to define a Bulgarian ethnicity started at the beginning of the 19th century. 
  50. Roudometof, Victor; Robertson, Roland (2001). Nationalism, globalization, and orthodoxy: the social origins of ethnic conflict in the Balkans. Greenwood Publishing Group. pp. 68–71. ISBN 0-313-31949-9. 
  51. Crampton, R. J. (1987). Modern Bulgaria. Cambridge University Press. p. 8. ISBN 0-521-27323-4. Retrieved 2 October 2013. 
  52. Carvalho, Joaquim (2007). Religion and Power in Europe: Conflict and Convergence. Edizioni Plus. p. 261. ISBN 88-8492-464-2. 
  53. "Bulgaria – Ottoman administration". Encyclopædia Britannica. Retrieved 20 October 2012. 
  54. 54.0 54.1 The Final Move to Independence.
  55. "Reminiscence from Days of Liberation*". Novinite. 3 March 2011. Retrieved 20 December 2011. 
  56. 56.0 56.1 San Stefano, Berlin and Independence.
  57. Blamires, Cyprian (2006). World Fascism: A historical encyclopedia. ABC-CLIO. p. 107. ISBN 1-57607-941-4. Retrieved 20 December 2011. The "Greater Bulgaria" re-established in March 1878 on the lines of the medieval Bulgarian empire after liberation from Turkish rule did not last long. 
  58. Mrŭchkov, Vasil (2011). Labour Law in Bulgaria. Kluwer Law International. p. 120. ISBN 978-9-041-13616-9. 
  59. Sygkelos, Yannis (2011). Nationalism from the Left: The Bulgarian Communist Party During the Second World War and the Early Post-War Years. Brill. p. 220. ISBN 978-9-004-19208-9. 
  60. "Timeline: Bulgaria – A chronology of key events". BBC News. 6 May 2010. Retrieved 20 December 2011. 
  61. Historical Setting.
  62. Crampton, R.J. (2007). Bulgaria. Oxford University Press. p. 174. ISBN 978-0-19-954158-4. 
  63. Dillon, Emile Joseph (February 1920). "XV". The Inside Story of the Peace Conference. Harper. ISBN 978-3-8424-7594-6. Retrieved 20 December 2011. The territorial changes which the Prussia of the Balkans was condemned to undergo are neither very considerable nor unjust. 
  64. Pinon, Rene (1913). L'Europe et la Jeune Turquie: les aspects nouveaux de la question d'Orient (in French). Perrin et cie. ISBN 978-1-144-41381-9. Retrieved 20 December 2011. On a dit souvent de la Bulgarie qu'elle est la Prusse des Balkans 
  65. Tucker, Spencer C; Wood, Laura (1996). The European Powers in the First World War: An Encyclopedia. Taylor & Francis. p. 173. ISBN 0-8153-0399-8. 
  66. Broadberry, Stephen; Klein, Alexander (8 February 2008). "Aggregate and Per Capita GDP in Europe, 1870–2000: Continental, Regional and National Data with Changing Boundaries" (PDF). Department of Economics at the University of Warwick, Coventry. p. 18. Archived from the original (PDF) on 22 June 2012. Retrieved 24 May 2012. 
  67. "WWI Casualty and Death Tables". PBS. Retrieved 9 July 2013. 
  68. Mintchev, Vesselin (October 1999). "External Migration in Bulgaria". South-East Europe Review (3/99): 124. Archived from the original on 17 January 2013. Retrieved 8 May 2013. 
  69. Chenoweth, Erica (2010). Rethinking Violence: States and Non-State Actors in Conflict. Belfer Center for Science and International Affairs. p. 129. ISBN 978-0-262-01420-5. Bulgaria, for example, had a net surplus of refugees and was faced with the daunting task of absorbing thousands of Bulgarian refugees from Greece over a relatively short period. While international loans from the Red Cross and other organizations helped to defray the substantial costs of accommodating surplus populations, it placed a strenuous financial burden on states that were still recovering from the war an experiencing economic downturn as well as political upheaval. 
  70. Bulgaria in World War II: The Passive Alliance.
  71. Wartime Crisis.
  72. Pavlowitch, Stevan K. (2008). Hitler's new disorder: the Second World War in Yugoslavia. Columbia University Press. pp. 238–240. ISBN 0-231-70050-4. Retrieved 20 December 2011. When Bulgaria switched sides in September... 
  73. Crampton, R. J. (2005). A concise history of Bulgaria. Cambridge University Press. p. 271. ISBN 0-521-61637-9. Retrieved 20 December 2011. 
  74. Hanna Arendt Center in Sofia, with Dinyu Sharlanov and Venelin I. Ganev. Crimes Committed by the Communist Regime in Bulgaria. Country report. "Crimes of the Communist Regimes" Conference. 24–26 February 2010, Prague.
  75. Valentino, Benjamin A (2005). Final solutions: mass killing and genocide in the twentieth century. Cornell University Press. pp. 91–151.
  76. Rummel, Rudolph, Statistics of Democide, 1997.
  77. Domestic Policy and Its Results.
  78. After Stalin.
  79. Stephen Broadberry; Alexander Klein (27 October 2011). "Aggregate and per capita GDP in Europe, 1870–2000" (PDF). pp. 23, 27. Archived from the original (PDF) on 30 May 2013. Retrieved 12 July 2013. 
  80. Vachkov, Daniel; Ivanov, Martin (2008). Bulgarian Foreign Debt 1944–1989. Siela. pp. 103, 153, 191. ISBN 9789542803072. 
  81. The Economy.
  82. The Political Atmosphere in the 1970s.
  83. Bohlen, Celestine (17 October 1991). "Vote Gives Key Role to Ethnic Turks". The New York Times. Retrieved 20 December 2011. in 1980s ... the Communist leader, Todor Zhivkov, began a campaign of cultural assimilation that forced ethnic Turks to adopt Slavic names, closed their mosques and prayer houses and suppressed any attempts at protest. One result was the mass exodus of more than 300,000 ethnic Turks to neighboring Turkey in 1989 
  84. "Cracks show in Bulgaria's Muslim ethnic model". Reuters. 31 May 2009. Retrieved 30 October 2011. 
  85. Government and Politics.
  86. "Bulgarian Politicians Discuss First Democratic Elections 20y After". Novinite. 5 July 2010. Retrieved 20 December 2011. 
  87. "The destructive Bulgarian transition". Le Monde diplomatique (in Bulgarian). 1 October 2007. Retrieved 20 December 2011. 
  88. World Socialist Web Site (24 July 2001). "Ex-King Simeon II named new prime minister of Bulgaria". Retrieved 20 December 2011. 
  89. Library of Congress 2006, p. 16.
  90. "Human Development Index Report" (PDF). United Nations. 2005. p. 220. Retrieved 4 December 2011.  Compare with 2004 Report, page 140. Retrieved 4 December 2011.
  91. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; nato అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  92. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; VOA అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  93. Penin, Rumen (2007). Природна география на България. Bulvest 2000. p. 18. ISBN 978-954-18-0546-6. (in Bulgarian)
  94. "Countries ranked by area". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Retrieved 4 December 2011. 
  95. "Bulgaria". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Retrieved 4 December 2011. 
  96. "Мусала". Българска енциклопедия А-Я (in Bulgarian). Bulgarian Academy of Sciences / Trud. 2002. ISBN 954-8104-08-3. OCLC 163361648. 
  97. Donchev, D. (2004). Geography of Bulgaria (in Bulgarian). Ciela. p. 68. ISBN 954-649-717-7. 
  98. Library of Congress 2006, p. 4.
  99. "Extreme temperature records worldwide". MeteorologyClimate. Retrieved 17 April 2012. 
  100. "Status of Ratification of the Kyoto Protocol". United Nations Framework Convention on Climate Change. Retrieved 4 April 2016. 
  101. "Bulgaria Achieves Kyoto Protocol Targets – IWR Report". Novinite. 11 August 2009. Retrieved 20 December 2011. 
  102. Kanev, Petar (2009). "България от Космоса: сеч, пожари, бетон ... и надежда". *8* Magazine (in Bulgarian). Klub 8 (2). 
  103. "Bulgaria’s Air Is Dirtiest in Europe, Study Finds, Followed by Poland". The New York Times. 15 October 2013. Retrieved 15 October 2013. 
  104. "High Air Pollution to Close Downtown Sofia". Novinite. 14 January 2008. Retrieved 20 December 2011. 
  105. "Bulgaria's Sofia, Plovdiv Suffer Worst Air Pollution in Europe". Novinite. 23 June 2010. Retrieved 20 December 2011. 
  106. 106.0 106.1 "Bulgaria's quest to meet the environmental acquis". European Stability Initiative. 10 December 2008. Retrieved 20 December 2011. 
  107. "Industrial facilities causing the highest damage costs to health and the environment". European Environment Agency. Retrieved 25 November 2014. 
  108. "Municipal waste recycling 1995–2008 (1000 tonnes)". Eurostat. 2008. Archived from the original on 26 January 2012. Retrieved 20 December 2011. 
  109. "The first factory for recycling of electronic appliances now works". Dnevnik. 28 June 2010. Retrieved 20 December 2011. 
  110. "2012 Environmental Performance Index". Yale University. Archived from the original on 5 May 2012. Retrieved 21 June 2012. 
  111. "Report on European Environment Agency about the quality of freshwaters in Europe". European Environment Agency. Retrieved 21 March 2014. 
  112. "Характеристика на флората и растителността на България". Bulgarian-Swiss program by biodiversity. Retrieved 21 March 2013. 
  113. "Видово разнообразие на България" (PDF). UNESCO report. Retrieved 2013.  Check date values in: |access-date= (help)
  114. "The future of Bulgaria's natural parks and their administrations". Gora Magazine. June 2010. Retrieved 20 December 2011.  (in Bulgarian)
  115. "Europe & North America: 297 biosphere reserves in 36 countries". UNESCO. Retrieved 4 April 2016. 
  116. "Bulgaria – Environmental Summary, UNData, United Nations". United Nations. Retrieved 20 December 2011. 
  117. ""The living eternity" tells about the century-old oak in the village of Granit" (in Bulgarian). Stara Zagora Local Government. Archived from the original on 23 January 2012. Retrieved 4 December 2011. 
  118. 118.0 118.1 "Bulgaria: Plant and animal life". Encyclopædia Britannica Online. Retrieved 2 May 2014. 
  119. "Characteristics of the flora and vegetation in Bulgaria". Bulgarian-Swiss Foundation for the Protection of Biodiversity. Retrieved 20 December 2011.  (in Bulgarian)
  120. Denchev, C. & Assyov, B. Checklist of the larger basidiomycetes ın Bulgaria. Mycotaxon 111: 279–282 (2010).
  121. "Brown bear conservation in Bulgaria". Frankfurt Zoological Society. Retrieved 2 May 2014. 
  122. "The big return of the lynx in Bulgaria". BirdsOfEurope. 23 May 2009. Retrieved 20 December 2011.  (in Bulgarian)
  123. "Biodiversity in Bulgaria". Archived from the original on 30 April 2016. Retrieved 21 March 2014. 
  124. "Report on European Environment Agency about the Nature protection and biodiversity in Europe". European Environment Agency. Retrieved 21 March 2014. 

బయటి లింకులు[మార్చు]

Bulgaria గురించిన మరింత సమాచారము కొరకు వికీపీడియా యొక్క సోదర ప్రాజెక్టులు:అన్వేషించండి

Wiktionary-logo.svg నిఘంటువు నిర్వచనాలు విక్క్షనరీ నుండి
Wikibooks-logo.svg పాఠ్యపుస్తకాలు వికీ పుస్తకాల నుండి
Wikiquote-logo.svg ఉదాహరణలు వికికోటు నుండి
Wikisource-logo.svg మూల పుస్తకాల నుండి వికి మూల పుస్తకాల నుండి
Commons-logo.svg చిత్రాలు మరియు మాద్యమము చిత్రాలు మరియు మాద్యమము నుండి
Wikinews-logo.png వార్తా కథనాలు వికీ వార్తల నుండి

ప్రభుత్వము


"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=బల్గేరియా&oldid=2304777" నుండి వెలికితీశారు