హంగేరి

వికీపీడియా నుండి
(హంగరీ నుండి దారిమార్పు చెందింది)
Jump to navigation Jump to search
Magyar Köztársaság మాగ్యార్ కోస్తార్ససాగ్
హంగేరి గణతంత్ర రాజ్యము
Flag of హంగేరి హంగేరి యొక్క చిహ్నం
నినాదం
ఏదీ లేదు
చారిత్రాత్మకంగా కం డియో ప్రో పాట్రియా ఎట్ లిబెర్టేట్ (లాటిన్, దేవుని చేయూతతో మాతృభూమి, స్వాతంత్ర్యానికై) లేక రెగ్నం మారియే పాట్రనే హంగేరియే (లాటిన్, హంగేరి రక్షకురాలైన మేరి రాజ్యము)[1]
జాతీయగీతం
హిమ్నుస్ఝ్ ("ఇస్టెన్, ఆల్డ్ మెగ్ ఎ మాగ్యార్ట్")
"ప్రార్థన" లేక "గీతము" ("భగవాన్, హంగేరియన్లను ఆశీర్వదించు")

హంగేరి యొక్క స్థానం
Location of  హంగేరి  (orange)

– in ఐరోపా  (camel & white)
– in ఐరోపా సమాఖ్య  (camel)  —  [Legend]

రాజధాని
(మరియు అతిపెద్ద నగరం)
బుడపెస్ట్
47°26′N 19°15′E / 47.433°N 19.250°E / 47.433; 19.250
అధికార భాషలు హంగేరియన్ (మాగ్యార్)
జాతులు  95% మాగ్యార్ జాతి, 2% రోమా జాతి, 3% ఇతర అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు
ప్రజానామము హంగేరియన్
ప్రభుత్వం గణతంత్ర సమాఖ్య
 -  రాష్ట్రపతి
 -  ప్రధాన మంత్రి
Foundation
 -  Foundation of Hungary 896 
 -  Recognized as Kingdom - First king: Stephen I of Hungary December 1000 
 -  Currently 3rd Republic October 23, 1989 
Accession to
the
 European Union
May 1, 2004
 -  జలాలు (%) 0.74%
జనాభా
 -  2008 February అంచనా 10,034,000[2] (79th)
 -  2001 జన గణన 10,198,315 
జీడీపీ (PPP) 2008 అంచనా
 -  మొత్తం $196.074 billion[3] 
 -  తలసరి $19,499[3] 
జీడీపీ (nominal) 2008 అంచనా
 -  మొత్తం $156.284 billion[3] 
 -  తలసరి $15,542[3] 
Gini? (2008) 24.96 (low) (3rd)
మా.సూ (హెచ్.డి.ఐ) (2007) Increase 0.877 (high) (36th)
కరెన్సీ Forint (HUF)
కాలాంశం CET (UTC+1)
 -  వేసవి (DST) CEST (UTC+2)
ఇంటర్నెట్ డొమైన్ కోడ్ .hu1
కాలింగ్ కోడ్ +36
1 Also .eu as part of the European Union.

హంగేరి మధ్య ఐరోపాలోని ఒక భూపరివేష్టిత దేశం. [4] దేశవైశాల్యం 93,000 చ.కి.మీ. ఇది కార్పాతియన్ ముఖద్వారంలో ఉంది.హంగేరియన్ భాషలో మాగ్యారోర్స్‌ఝాగ్ గా పిలవబడే హంగేరి దేశం ఆస్ట్రియా,ఉత్తర సరిహద్దులో స్లొవేకియా,ఈశాన్య సరిహద్దులో ఉక్రెయిన్, తూర్పు సరిహద్దులో రొమానియా,దక్షిణ సరిహద్దులో సెర్బియా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో క్రొయేషియా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో స్లోవేనియా మున్నగు దేశాలతో సరిహద్దులు కలిగియున్నది. బుడపెస్ట్ రాజధానిగా కల ఈ దేశం నాటో, ఐరోపా సమాఖ్య మున్నగు సంస్థలలో సభ్యదేశంగా ఉంది.[5]

సుమారు 10 మిలియన్ల మంది నివాసితులతో హంగరీ యూరోపియన్ యూనియన్ మధ్య తరహా సభ్యదేశంగా ఉంది.[6] అధికారిక భాష హంగరీ ఇది ప్రపంచంలో అత్యంత విస్తృతంగా మాట్లాడే యురాలిక్ భాష.[7] హంగరీ రాజధాని మరియు దాని అతిపెద్ద నగరం మరియు మెట్రోపాలిస్ బుడాపెస్ట్, ఇది ప్రముఖ ప్రపంచ నగరంగా వర్గీకరించబడిన ముఖ్యమైన ఆర్థిక కేంద్రంగా ఉంది. [8] ప్రధాన పట్టణ ప్రాంతాలు డెబ్రెసెన్, సిజేడ్, మిస్కోల్క్, పెకెస్ మరియు గోర్.


శతాబ్దాల కాలం సెల్టాట్స్, రోమన్లు, వెస్ట్ స్లావ్స్, జీపిడ్స్ మరియు అవార్స్ వంటి జాతులు విజయవంతంగా సాగిన మానవనివాసం తర్వాత హంగేరియన్ గ్రాండ్ యువరాజు అర్ప్యాడ్ కార్పతియన్ బేసిన్ యొక్క విజయం తరువాత 9 వ శతాబ్దం చివరలో హంగరీ పునాది వేయబడింది.[9][10] క్రీ.శ. 1000 లో అతని మనవడు మొదటి స్టీఫెన్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించి హగేరీని ఒక క్రైస్తవ రాజ్యంగా మారాడు. 12 వ శతాబ్దం నాటికి హంగేరీ పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో ఒక మధ్య శక్తిగా మారింది. ఇది 15 వ శతాబ్దం నాటికి స్వర్ణ యుగానికి చేరుకుంది. [11] మొరాకో యుద్ధం 1526 లో మరియు 150 సంవత్సరాల పాక్షిక ఒట్టోమన్ ఆక్రమణ (1541-1699) తరువాత, హంగేరీ హంగేర్బర్గ్ పాలనలోకి వచ్చింది. తరువాత ఆస్ట్రియాతో కలిసి ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ సామ్రాజ్యానికి గొప్ప శక్తిని రూపొందించింది.[12] మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం దేశం దాని భూభాగంలో 71%, జనాభాలో 58% మరియు జాతి హంగేరియన్లలో 32% కోల్పోయిన తరువాత 1920 లో ట్రియాన్ ఒప్పందం ద్వారా హంగేరి ప్రస్తుత సరిహద్దులు స్థాపించబడ్డాయి. [13][14][15] అంతర్యుద్ధం తరువాత హంగేరీ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో యాక్సిస్ పవర్స్‌లో చేరింది. దీని వలన గణనీయమైన నష్టం మరియు మరణాలు సంభవించాయి.[16][17] హంగేరి సోవియట్ యూనియన్ శాటిలైట్ రాజ్యంగా మారింది. ఇది నాలుగు దశాబ్దాల (1947-1989) కాలం సోషలిస్టు గణతంత్ర స్థాపనకు దోహదపడింది. [18] 1956 తిరుగుబాటుకు సంబంధించి దేశం విస్తృతమైన అంతర్జాతీయ ఆసక్తిని సంపాదించింది మరియు 1989 లో ఆస్ట్రియాతో గతంలో-నిరోధిత సరిహద్దు ప్రారంభమైంది. ఇది తూర్పు బ్లాక్ పతనం వేగవంతం చేసింది.[19][20] 1989 అక్టోబరు 23 న హంగేరీ మళ్లీ ప్రజాస్వామ్య పార్లమెంటరీ రిపబ్లిక్గా మారింది.[21]

21 వ శతాబ్దంలో హంగేరీ మధ్యతరగతి శక్తి [22][23] మరియు నామమాత్ర జి.డి.పి. తో 57 వ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. అదే విధంగా ఐ.ఎం.ఎఫ్. జాబితాలో 191 దేశాలలో పి.పి.పి. జాబితాలో 58 వ స్థానంలో ఉంది. అనేక పారిశ్రామిక మరియు సాంకేతిక రంగాలలో గణనీయమైన పాత్ర వహించింది.[24] ప్రపంచంలో 35 వ అతిపెద్ద ఎగుమతిదారుగా మరియు 34 వ అతిపెద్ద వస్తువుల దిగుమతిదారుగా ఉంది. హంగేరీ అనేది చాలా అధిక జీవన ప్రమాణాలతో ఒ.ఇ.సి.డి. అధిక ఆదాయం కలిగిన ఆర్ధిక వ్యవస్థగా గుర్తించింది.[25][26] ఇది ఒక సాంఘిక భద్రత మరియు సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థను మరియు ట్యూషన్-లేని విశ్వవిద్యాలయ విద్యను నిర్వహిస్తుంది. హంగరీ ఇంటర్నేషనల్ ర్యాంకింగ్స్లో ఉన్నత స్థానంలో ఉంది: గుడ్ కంట్రీ ఇండెక్స్లో 24 వ స్థానం, అసమానత-తక్కువగా మానవ అభివృద్ధిలో 28 వ సోషల్ ప్రోగ్రెస్ ఇండెక్స్లో 32 వ, గ్లోబల్ ఇన్నోవేషన్ ఇండెక్స్లో 33 వ స్థానం మరియు 15 వ సురక్షితమైన ప్రపంచదేశంగా ఉంది.[27][28]

హంగేరీ 2004 లో యూరోపియన్ యూనియన్లో చేరింది మరియు 2007 నుండి స్కెంజెన్ ప్రాంతంలో భాగంగా ఉంది.[29] హంగేరీ ఐక్యరాజ్యసమితి నాటో, వరల్డ్ ట్రేడ్ ఆర్గనైజేషన్, ప్రపంచ బ్యాంకు,ఎ.ఐ.ఐ.బి. కౌన్సిల్ ఆఫ్ యూరప్, ది విజిగ్రేడ్ గ్రూప్ మరియు ఇంకా అనేక ఇతర సంస్థలలో సభ్యదేశంగా ఉంది.[30] సుసంపన్నమైన సాంస్కృతిక చరిత్రకు ప్రసిద్ధి చెందిన హంగేరీ కళలు, సంగీతం, సాహిత్యం, క్రీడలు మరియు విజ్ఞానశాస్త్రం మరియు సాంకేతికతలకు గణనీయంగా దోహదపడ్డాయి.[31][32][33][34] హంగేరీ ఐరోపాలో పర్యాటక ఆకర్షణగా 11 వ అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన దేశంగా 2015 లో 14.3 మిలియన్ అంతర్జాతీయ పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తోంది. [35] హంగేరీలో ప్రపంచంలోని అతి పెద్ద ఉష్ణ నీటి గుహ వ్యవస్థ మరియు ప్రపంచంలో రెండవ అతి పెద్ద ఉష్ణ సరస్సు, మధ్య ఐరోపాలో అతిపెద్ద సరస్సు మరియు ఐరోపాలో అతిపెద్ద సహజ గడ్డి భూములు ఉన్నాయి.[36][37]

పేరు వెనుక చరిత్ర[మార్చు]

హంగరీ (మరియు లాటిన్ హంగేరియా) పేరులో ఉన్న "హెచ్" హన్స్కు సంబంధితమై ఉంది. వీరు ఆవార్స్ కంటే ముందుగా ఇక్కడ నివసించారు. మిగిలిన పదం మధ్యయుగ గ్రీకు ఒంగ్రోయి లాటిన్ రూపం నుండి వచ్చింది. మరొక కథనం ఆధారంగా గ్రీకు పేరు ప్రోటో-స్లావిక్ ఉగురి నుండి తీసుకోబడింది. ఇది ఓఘుర్-టర్కిక్ ఒనోగూర్ ('పది [గిరిజనుల] ఓగుర్స్') నుండి తీసుకుంది. ఆగార్స్ తర్వాత హంగరీ తూర్పు భాగాలను పాలించిన బుల్గార్ గిరిజన సమాఖ్యలో చేరిన గిరిజనులకు ఒనోగర్ అనే పేరు వచ్చింది.[38][39]

హంగేరియన్ నామకత్వం మగ్యార్సార్జగ్ మేజిక్ ('హంగేరియన్') మరియు ఆర్జజ్ ('దేశం') తో కూడి ఉంటుంది. మేగ్యార్ అనే పదము ఏడు ప్రముఖ పాక్షిక-సంచార హంగేరియన్ జాతీయులైన మగెరీ పేరు నుండి తీసుకోబడింది.[40][41][42] మొదటి మూలకం మేజిక్ ప్రోటో-ఉగ్రిక్ * మన్న్చ్-మన్, పర్సన్ 'నుండి, మన్సి ప్రజల పేరిట కనుగొనబడింది (మంసి,మాంసి, మాంస్). రెండవ మూల ఎరి, 'మనిషి, పురుషులు, వంశం', హంగేరియన్ ఫెరోజ్ భర్త, బ్రతికాడు, మరియు మారి ఎర్జ్ 'కొడుకు', ఫిన్నిష్ ఆర్కియాక్ యార్కా 'యువకుడు'. [43]

అధికారిక నామం [44]
తారీఖు పేరు వివరణ
895–1000 హంగేరి ప్రింసిపాలిటీ మద్య యుగం
1000–1301 హంగేరి రాజ్యం మద్య యుగం
1301–1526 హంగేరి రాజ్యం మద్య యుగం
1526–1867 హంగేరి రాజ్యం హంగేరీ రాజ్య కిరీటభూభాగం మరియు ఆశ్త్రియన్ సాంరాజ్యం
1867–1918 సెయింట్ స్టెఫెన్ కిరీటభూభాగం ఆస్ట్రియా-హంగేరిలో భాగం
1918–1919 హంగేరియన్ పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఫస్ట్ రిపబ్లిక్
1919–1920 హంగేరియన్ సోవియట్ రిపబ్లిక్
1919–1920 హంగేరియన్ రిపబ్లిక్
1920–1946 హంగేరి రాజ్యం నాజీ జర్మనీ బొమ్మ రాజ్యం 1944 నుండి 1945.
1946–1949 హంగేరియన్ రిపబ్లిక్ రెండవ రిపబ్లిక్ .
1949–1989 హంగేరియన్ పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ సోవిట్ యూనియన్ శాటిలైట్ రాజ్యం
1989–2012 హంగేరియన్ రిపబ్లిక్ మూడవ రిపబ్లిక్, 1949 రాజ్యాంగ సవరణ
2012–ప్రస్తుతం హంగేరి

చరిత్ర[మార్చు]

895 ముందు[మార్చు]

Italian fresco depicting a Hungarian warrior shooting backwards

35 మరియు 9 BC మధ్య రోమన్ సామ్రాజ్యం డానుబే పశ్చిమప్రాంతాన్ని జయించింది.తరువాత హంగేరీ భూభాగంలో భాగంగా ఉన్న పన్నోనియా క్రీ.పూ. 9 నుండి 4 వ శతాబ్దం చివరి వరకు రోమన్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. క్రీ.పూ. 41-54 లో ఇక్కడ ఒక 600-రోమన్ సైన్యస్థావరం " అక్విన్సం " స్థాపించబడింది. సైనిక స్థావరం సమీప ప్రాంతం ఒక పౌర నగరం క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది.మరియు క్రీ.పూ. 106 అక్విన్సుం ఈ ప్రాంతం వాణిజ్య జీవన కేంద్రంగా పన్నోనియన్ లోతట్టు ప్రాంతం రాజధాని నగరంగా మారింది. ఈ ప్రాంతం ఇప్పుడు బుడాపెస్ట్ లోని ఓబుడా జిల్లాకు అనుగుణంగా ఉంది. ప్రస్తుత ఆధునిక అక్విన్ మ్యూజియమ్ మ్యూజియంలో భాగంగా ఆ కాలానికి చెందిన రోమన్ శిధిలాలు ఉన్నాయి.[45] తరువాత ఈప్రాంతంలో స్థిరపడిన హున్స్ ఒక శక్తివంతమైన సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించారు. హన్నిష్ పాలన తరువాత కార్పాతియన్ బేసిన్లో జర్మనిక్ ఓస్ట్రొగోత్స్, లాంబార్డ్స్, జీపిడ్లు పాలియత్నిక్ ప్రజలు (బహుభార్యాత్వ వాసులు) ఉన్నారు.[46]

9 వ శతాబ్దంలో తూర్పు ఫ్రాన్సియా, మొట్టమొదటి బల్గేరియన్ సామ్రాజ్యం మరియు గ్రేట్ మోరవియా కార్పాతియన్ బేసిన్ భూభాగాన్ని పాలించాయి. ఈ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా అవార్స్ అధికంగా నివసింపారు. కార్పాథియన్ బేసిన్ గుండా పయనించిన మాగ్యర్లు ఆ సమయంలో ఆ దేశంలో నివసించిన హన్గేరియన్-మాట్లాడే సెజెకిలీ ప్రజలను కలుసుకుని [47] సమకాలీన వనరుల [48][49] పురావస్తు ఆధారాలు అధికంగా లభిస్తున్నాయి. అవర్స్ బృందాలు వారి సామ్రాజ్యం విచ్ఛేదనం నుండి తప్పించుకున్నాయని సూచిస్తున్నాయి. అర్పద నాయకత్వంలో తాజాగా సమైఖ్యమైన హంగరీలు [50] 895 లో కార్పతియన్ బేసిన్లో స్థిరపడ్డారు.[49][51] భాషా ఆధారాల ప్రకారం వారు పూర్వపు వోల్లా నది మరియు ఉరల్ పర్వతాల మధ్య అటవీ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న పురాతన యురేలిక్ మాట్లాడే జనాభా నుండి వచ్చారని భావిస్తున్నారు. [52]

మద్య యుగంలో హగేరి 895–1526[మార్చు]

843 లో అరోన్-సాక్సాన్ సామ్రాజ్యాల ఐక్యతకు ముందు 843 లో వెరోన్ ఒప్పందం తరువాత కారోలింగ్య సామ్రాజ్యం విభజన తరువాత 50 సంవత్సరాల తరువాత 895 లో హంగరీ యునైటెడ్ గిరిజనుల సమాఖ్యగా స్థాపించబడింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న హంగరీ ప్రిన్సిపాలిటీ (మధ్యయుగ గ్రీక్ మూలాలలో "వెస్ట్రన్ టూర్కియా") ప్రారంభంలో [53] ఒక పాక్షిక-సంచార ప్రజలతో కూడిన రాజ్యంగా ఇది 10 వ శతాబ్దంలో క్రైస్తవ రాజ్యంలో అపారమైన పరివర్తనను సాధించింది.[54]

ఈ రాజ్యం బాగా నిర్వహించబడింది. దేశం సైనిక శక్తి హంగేరిస్టులు కాన్స్టాంటినోపుల్ నుండి నేటి స్పెయిన్ వరకు విజయవంతమైన తీవ్ర పోరాటాలు మరియు దాడులను నిర్వహించటానికి అనుకూలంగా మారాయి. [54] హంగరీలు 907 మరియు 910 ల మధ్య మూడు ప్రధాన తూర్పు ఫ్రాన్కిష్ ఇంపీరియల్ సైన్యాన్ని ఓడించారు. [55] 955 లో లెచ్ఫెల్డ్ యుద్ధం జరిగిన తరుణంలో ఓటమి పాశ్చాత్య భూభాగాలపై చాలా పోరాటాలకు, కనీసం పశ్చిమ దేశాల మీద పోరాటాలకు ఒక ముగింపు ఇచ్చింది.

అర్పాడియన్ రాజుల యుగం[మార్చు]

King Saint Stephen, the first King of Hungary, converted the nation to Christianity
The Holy Crown (Szent Korona), one of the key symbols of Hungary

972 సంవత్సరానికి పాలకుడు రాకుమారుడు " ఫెజెడెలెమ్" అర్పాడ రాజవంశం గెజా అధికారికంగా హంగేరీని క్రైస్తవ పాశ్చాత్య ఐరోపాలోకి కలిపేందుకు ప్రయత్నాలు ప్రారంభించాడు. [56] అతని పెద్ద కుమారుడు సెయింట్ మొదటి స్టీఫెన్, అతని అన్యమత మామ కొప్పానీని ఓడించిన తరువాత హంగేరీకి మొదటి రాజు అయ్యాడు. అతను సింహాసనాన్ని కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. స్టీఫెన్ పాలనలో హంగరీ ఒక కాథలిక్ అపోస్టోలిక్ రాజ్యంగా గుర్తించబడింది.[57] పోప్ రెండవ సిల్వెస్టర్‌ కు దరఖాస్తు చేసుకున్న స్టీఫెన్ " ఇన్‌సిగ్నియా ఆఫ్ రాయల్టీ " అందుకుని హోలీ హంగేరి క్రౌన్‌లో భాగంగా ఉంది. హంగేరి పార్లమెంటు పపాసీలో ఉంది.

1006 నాటికి స్టీఫెన్ తన అధికారాన్ని సమైఖ్యం చేసి హంగరీని పశ్చిమ భూస్వామ్య రాజ్యంగా మార్చడానికి సంస్కరించాల్సిన సంస్కరణలను ప్రారంభించాడు.దేశం లాటిన్ భాషని వాడటం ప్రారంభించింది. 1844 లో వరకు హంగేరీ అధికారిక భాషగా లాటిన్ కొనసాగింది. హంగేరీ ఒక శక్తివంతమైన రాజ్యంగా మారింది. [58] లాడిస్లాస్ నేను ట్రాన్సల్వానియాలో హంగరీ సరిహద్దును విస్తరించాను మరియు 1091 లో క్రొయేషియాను ఆక్రమించుకుంది.[59][60][61][62] 1097 లో గ్వొస్ద్ మౌంటైన్ యుద్ధంలో క్రొయేషియన్ పోరాటం తరువాత ఈప్రాంతం 1102 లో క్రొయేషియా మరియు హంగేరి పర్సనల్ యూనియన్, కొలొమోన్ ఐ కనీవ్స్ కాల్మన్ చేత పరిపాలించబడింది. [63]

కింగ్ సెయింట్ మొదటి లాడిస్లాస్

అరపా రాజవంశంలో అత్యంత శక్తివంతమైన మరియు ధనవంతుడైన రాజు మూడవ బేల ఒక సంవత్సరానికి 23 టన్నుల స్వచ్ఛమైన వెండిని విక్రయించాడు. ఇది ఫ్రెంచ్ రాజు ఆదాయాన్ని మించిపోయింది (17 టన్నుల అంచనా) మరియు ఇంగ్లీష్ క్రౌన్ రశీదులను రెండింతలు ఉంది. [64]


ఆండ్రూ II డిప్లొమా ఆండ్రినంను జారీ చేసింది. ఇది ట్రాన్సిల్వేనియా సాక్సన్స్ ప్రత్యేక అధికారాలను పొంది ప్రపంచంలో మొదటి స్వయంప్రతిపత్తి చట్టంగా పరిగణించబడుతుంది.[65] అతను 1217 లో పవిత్ర భూమికి ఐదవ క్రుసేడ్‌ను నడిపించాడు. ఇది క్రూసేడ్స్ చరిత్రలో అతిపెద్ద రాజ సైన్యాన్ని నెలకొల్పింది. అతని గోల్డెన్ బుల్ 1222 కాంటినెంటల్ ఐరోపాలో మొదటి రాజ్యాంగంగా ఉంది. తక్కువ కులీనులు ఆండ్రూను గురించి ఫిర్యాదు చేయడం ప్రారంభించారు. ఇది పార్లమెంటు సంస్థ (పెర్లెంటెంట్ పబ్లిక్) లో అభివృద్ధి చెందింది.

1241-1242లో ఈ రాజ్యం మంగోల్ (టాటర్) దండయాత్రతో ప్రధానంగా దెబ్బతిన్నది. అప్పట్లో హంగరీలో సగం మంది జనాభా (20,00,000) దాడులకు గురయ్యారు.[66] కింగ్ నాలుగవ బెలా మంగోలియా నుండి పారిపోయి వచ్చిన క్యుమాన్స్ మరియు జాస్సిక్ ప్రజలు దేశంలోకి ప్రవేశించడానికి వీలు కల్పించారు. [67] శతాబ్దాల కాలంలో వారు పూర్తిగా హంగేరియన్ జనాభాలో కలిసిపోయారు.[68] మంగోలు తిరోగమించిన తరువాత రాజు బెలా రెండవ మంగోల్ దండయాత్రను ఊహించి దేశాన్ని రక్షించడానికి వందల రాయి కోటలు మరియు కోటలను నిర్మిస్తూ, ఆదేశించాడు. మంగోలు 1285 లో హంగరీకి తిరిగి వచ్చారు. కానీ కొత్తగా నిర్మించిన రాతి కోట వ్యవస్థలు మరియు కొత్త వ్యూహాలు (భారీగా సాయుధ నైట్స్ అధిక సంఖ్యలో ఉపయోగించడం) వాటిని నిలిపివేసింది. హంగేరి నాలుగవ లాడిస్లాస్ రాజ సైన్యం చేత పాకిస్తాన్ దగ్గర ఆక్రమించుకున్న మంగోల్ బలం కోల్పోయింది. [69] తరువాతి దండయాత్రల మాదిరిగా అది మంచితనంతో తిప్పికొట్టింది. మంగోలు వారి ఆక్రమణ శక్తిని కోల్పోయారు.

ఎన్నిక చేయబడిన రాజుల కాలం[మార్చు]

A map of lands ruled by Louis the Great
Western conquests of Matthias Corvinus
The Gothic-Renaissance Corvin Castle in Transylvania (now Romania), built by John Hunyadi

హంగేరి రాజ్యం ఆరాదియన్ రాజుల కాలంలో శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంది.అయితే 1301 లో వారి పాలన ముగింపులో రాజ్యాధికారం బలహీనపడింది. హంగరీలోని మొట్టమొదటి అంగెవిన్ రాజు మొదటి చార్లెస్ ఇంటర్గ్నం (1301-1308) వినాశకరమైన కాలం తరువాత - ఎర్పాడ్ రాజవంశం ఒక బిలినల్ వారసుడు - విజయవంతంగా రాజ్యాధికారం పునరుద్ధరించాడు మరియు "చిన్న రాజులు" అని పిలిచే సామ్రాజ్యవాద ప్రత్యర్థులను ఓడించాడు. రెండవ ఆంగ్విన్ హంగేరియన్ రాజు లూయిస్ ది గ్రేట్ (1342-1382) లిథువేనియా నుండి దక్షిణ ఇటలీ వరకు (న్యాపల్స్ రాజ్యం) అనేక విజయవంతమైన సైనిక పోరాటాలకు నాయకత్వం వహించి మరియు 1370 నుండి పోలాండ్ రాజుగా కూడా ఉన్నాడు. కింగ్ లూయిస్ ఒక మగ వారసుడు లేకుండా మరణించిన తరువాత లక్సెంబర్గ్ (1387-1437) సిగ్జింజుండ్ సింహాసనం అధిష్టించే వరకు అస్థిరంగా తరువాత 1433 లో నికడగా ఉంది. సిగ్జింజుండ్ తరువాత పవిత్ర రోమన్ చక్రవర్తి అయ్యాడు. సిగిస్ముండ్ కూడా (అనేక విధాలుగా) అంపడా వంశానికి చెందిన ఒక బిలినాల్ వారసుడు.

1439 లో మొట్టమొదటి హంగేరియన్ బైబిల్ అనువాదం పూర్తయింది. 1437 లో అర్ధ సంవత్సరం ట్రాన్సిల్వానియాలో భూస్వామ్య వ్యతిరేక మరియు ప్రభుయ్వ వ్యతిరేక రైతు తిరుగుబాటు " బుడై నాగి యాంటల్ తిరుగుబాటు " ప్రతిష్టంభన సంభవింపజేసింది. ఇది హుసైట్ ఆలోచనలను బలంగా ప్రభావితం చేసింది.

ట్రాన్సిల్వానియాలో ఉన్న ఒక చిన్న ఉన్నత కుటుంబానికి చెందిన " జాన్ హునాడీ " దేశంలో అత్యంత శక్తివంతమైన ప్రభువులలో ఒకరిగా మారాడు. కిరాయి కమాండర్గా అతని అత్యుత్తమ సామర్థ్యాలకు కృతజ్ఞతగా అతను గవర్నరుగా నియమితుడయ్యాడు. అతను ఒట్టోమన్ టర్క్‌ మీద విజయవంతమైన క్రూసేడర్‌గా నిలిచాడు. 1456 లో బెల్గ్రేడ్ ముట్టడి అతని విజయాలలో ఒకటి.

మధ్యయుగంలో హంగరీ చివరి బలమైన రాజు జాన్ హునాడి కుమారుడు మత్తియాస్ కోర్వినస్ (1458-1490)పునరుజ్జీవనోద్యమ నాయకుడయ్యాడు. అయన మొదటిసారి డ్యూయస్టిక్ నేపథ్యం లేకుండా హంగేరియన్ రాయల్ సింహాసనానికి ఎన్నిక చేయబడ్డాడు. అతను ఒక విజయవంతమైన సైనిక నాయకుడు మరియు కళలు మరియు అభ్యాసాల సమర్ధవంతమైన పోషకుడుగా ఖ్యాతిగడించాడు.[70] 15 వ శతాబ్దంలో అతని లైబ్రరీ " బిబ్లియోథెకా కోర్వియానాయ " లో ఐరోపాలో గొప్ప చారిత్రక గాథల సేకరణ వేదాంత మరియు శాస్త్రీయ రచనలతో వాటికన్ లైబ్రరీకి పరిమాణంలో రెండవదిగా గుర్తించబడింది. ఈ గ్రంథాలయం యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తించబడింది.[71]

సేవకులు మరియు సామాన్య ప్రజలు అతనిని ఒక న్యాయాధిపతిగా పరిగణిస్తున్నారు. ఎందుకంటే అతను అధిక స్థాయి డిమాండ్లను మరియు ఇతర దుర్వినియోగాల నుండి పెద్ద ఎత్తున వారిని రక్షించాడు.[72] అతని పాలనలో 1479 లో హంగేరియన్ సైన్యం బ్రెట్ఫీల్డ్ యుద్ధంలో ఒట్టోమన్ మరియు వాలలాచీ దళాలను నాశనం చేసింది. విదేశాలలో ఫ్రెడెరిక్ పోలిష్ మరియు జర్మన్ సామ్రాజ్యవాద దళాలను బ్రెస్లౌ (వ్రోక్లా) వద్ద ఓడించాడు. మాథియాస్ కిరాయి సైన్యం హంగేరీ బ్లాక్ ఆర్మీ ఆ సమయానికి అసాధారణంగా పెద్ద సైన్యంగా ఉండి ఇది ఆస్ట్రియా, వియన్నా (1485) మరియు బోహెమియా భాగాలను స్వాధీనం చేసుకుంది.

హంగేరి క్షీణదశ (1490–1526)[మార్చు]

రాజు మాథియాస్ చట్టబద్ధమైన వారసులు లేకుండా మరణించాడు. పోల్ రెండవ వ్లాడిస్లాస్ (1490-1516) (బొహీమియా) హంగేరియన్ కులీన వ్యవస్థపై బలహీనమైన ప్రభావాన్ని కలిగి ఉన్న కారణంగా హంగేరియన్ పెద్దలు భూభాగాలను సంరక్షించారు. [70] హంగేరి అంతర్జాతీయ పాత్ర క్షీణించింది, దాని రాజకీయ స్థిరత్వం కదిలినది మరియు సాంఘిక పురోగతి స్థభించింది.[73] 1514 లో బలహీనపడిన పాత రాజు రెండవ వ్లాడిస్లాస్ గైర్గీ డౌజా నాయకత్వంలో ఒక పెద్ద రైతు తిరుగుబాటును ఎదుర్కొన్నాడు. ఇది జాన్ సాపోలియా నేతృత్వంలోని ఉన్నతస్థులచే నిర్దాక్షిణ్యంగా చూర్ణం చేయబడింది.

రాజకీయ పరిస్థితి అధోపతనం ఫలితంగా ఒట్టోమన్ పూర్వ వైభవానికి దారితీసింది. 1521 లో దక్షిణప్రాంతంలోని నెంబోర్ఫేర్వెర్వర్ (ప్రస్తుత బెల్గ్రేడ్, సెర్బియా) బలమైన హంగేరి కోట టర్కుల వశమైంది. ప్రొటెస్టెంటిజం ప్రారంభం దేశంలో అంతర్గత సంబంధాలను ఇంకా మరింత దిగజారుస్తుంది.

ఓట్టమన్ యుద్ధాలు 1526–1699[మార్చు]

ఓగెర్ ముట్టడిని గుర్తుచేసే పెయింటింగ్, ఒట్టోమ్యాన్లపై భారీ విజయాన్ని సాధించింది

హంగరీలు మరియు ఇతర రాజ్యాల మద్య సుమారు 150 సంవత్సరాల యుద్ధాలు తరువాత 1526 లో మొహాక్‌ల యుద్ధంలో హంగేరియన్ సైన్యంపై ఓట్టమన్లు నిర్ణయాత్మక విజయం సాధించారు. అక్కడ నుండి పారిపోతున్న సమయంలో కింగ్ రెండవ లూయిస్ మరణించాడు. రాజకీయ గందరగోళాల మధ్య, విభజించబడిన హంగరీయన్ ఉన్నతవర్గం ఒకేసారి హాబ్స్బర్గ్ రాజవంశానికి చెందిన జాన్ జాపోలియా మరియు మొదటి ఫెర్డినాండ్‌లను రాజులుగా ఎన్నుకున్నది. 1541 లో తుర్కుల బుడా విజయంతో, హంగేరి మూడు భాగాలుగా విభజించబడి ఇది 17 వ శతాబ్దం చివరి వరకు కొనసాగింది. రాయల్ హంగరీగా పిలువబడే ఉత్తర-పశ్చిమ భాగం, హంబుర్గ్ రాజుల పాలన అయిన హబ్స్బర్గ్. రాజ్యం తూర్పు భాగం ఒట్టోమన్ (మరియు తరువాత హాబ్స్బర్గ్) సామంతరాజ్యంగా ట్రాన్సిల్వేనియా ప్రిన్సిపాలిటీగా స్వతంత్రం పొందింది. బుడా రాజధానితో సహా మిగిలిన కేంద్ర ప్రాంతం బుడాకు చెందిన పషలిక్‌గా పిలువబడింది.

పాకెస్ లోని పాషా ఖాసిమ్ మస్జిద్

హంగేరి భూభాగంలో ఒట్టోమ్యాన్ కోటలో సేవలలో పదిహేడు మరియు పందొమ్మిదివేల మంది ఒట్టోమన్ సైనికుల్లో అత్యధికులు ఆచారబద్ధమైన మరియు ముస్లిం బాల్కన్ స్లావ్లు కాకుండా, టర్కిష్ జాతీయులు ఉన్నారు. [74] ఆర్థడాక్స్ దక్షిణ స్లావ్లు కూడా ప్రస్తుత హంగేరి భూభాగంలో దెబ్బతీయడం కోసం ఉద్దేశించిన అకిన్జిస్ మరియు ఇతర లైట్ దళాలుగా పనిచేస్తున్నాయి. [75] 1686 లో వివిధ దేశాలకు చెందిన 74,000 మందిని కలిగి ఉన్న హోలీ లీగ్ సైన్యం, తుర్కుల నుండి బుడాను తిరిగి సాధించింది. తరువాతి కొద్ది సంవత్సరాల్లో ఒట్టోమాన్ల ఓటమి తరువాత 1718 నాటికి హంగరీ మొత్తం కింగ్డమ్ ఒట్టోమన్ పరిపాలన నుండి తొలగించబడింది. 1717 లో హంగరీలో చివరిగా ఓట్టమన్ల దాడి క్రిమియాకు చెందిన టాటార్స్ నుండి జరిగింది. [76] 17 వ శతాబ్దంలో హాబ్స్బర్గ్ కౌంటర్-రిఫార్మేషన్ ప్రయత్నాలు రాజ్యం మెజారిటీని తిరిగి కాథలిక్కిజానికి మార్చాయి. టర్క్లతో సుదీర్ఘ యుద్ధానికి పరిణామంగా హంగరీ జాతి కూర్పు ప్రాథమికంగా మారింది. దేశంలోని అధిక భాగం నాశనం అయ్యింది. జనాభా పెరుగుదల తక్కువగా ఉంది మరియు అనేక చిన్న స్థావరాలు మరణించాయి.[77] ఆస్ట్రియన్-హాబ్స్బర్గ్ ప్రభుత్వం అనేక ప్రాంతాల్లో సెర్బ్స్ మరియు ఇతర స్లావ్స్ పెద్ద సమూహాలను స్థిరపర్చుకుంది. అనేక ప్రాంతాల్లో జర్మన్లు ​​(డానుబే స్వాబియన్లని పిలుస్తారు) స్థిరపడ్డారు. అయితే గ్రేట్ ప్లెయిన్ దక్షిణహంగేరిలో స్థిరపర్చడానికి లేదా పునఃస్థాపన చేయడానికి అనుమతించబడలేదు.[78]

18 వ శతాబ్ధం నుండి మొదటి ప్రంపంచ యుద్ధం వరకు[మార్చు]

Francis II Rákóczi, leader of the uprising against Habsburg rule in 1703–11

1703 మరియు 1711 మధ్యకాలంలో ఫ్రాన్కిస్ రాకోజీ నేతృత్వంలో పెద్ద ఎత్తున తిరుగుబాటు జరిగింది. అతను 1707 లో హేబ్బర్గర్ల డీఫ్రాన్స్మెంట్ తర్వాత యుద్ధకాలం కోసం హంగరీ పాలనా ప్రిన్స్‌గా తాత్కాలికంగా అధికారాన్ని తీసుకున్నప్పటికీ హంగేరియన్ క్రౌన్ మరియు టైటిల్ "కింగ్" నిరాకరించాడు. సంవత్సరాల కాలం తిరుగుబాట్లు కొనసాగాయి.8 సంవత్సరాల హబ్స్బర్గ్ సామ్రాజ్యంతో తర్వాత హంగేరి కురుక్ సైన్యం ట్రెంస్సేన్ (1708) లో చివరి ప్రధాన యుద్ధాన్ని కోల్పోయింది. [79]

కౌంట్ ఇస్తేవాన్ స్జెచెని హంగేరియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ స్థాపనకు ఒక సంవత్సరం ఆదాయాన్ని అందించింది

నెపోలియన్ యుద్ధాల సమయంలో మరియు హంగేరి ఆహారం దశాబ్దాలుగా సమీకరించబడలేదు. [80]1820 వ దశకంలో చక్రవర్తి డైట్‌ను ఏర్పాటు చేయవలసి వచ్చింది. సంస్కరణల కాలం (1825-1848, మూస: Lang-hu) ప్రారంభమైంది. దేశంలోని అత్యంత ప్రముఖ రాజప్రతినిధులలో ఒకడైన " ఇస్ట్వెన్ స్జెచీని కౌంట్ " అతని సందేశం ద్వారా అత్యవసర ఆధునీకరణ చేయాలని గుర్తించారు. ఆర్థిక అవసరాలను తీర్చడానికి 1825 లో హంగేరి పార్లమెంట్ పునఃసమీక్షించబడింది. ఒక ఉదారవాద పార్టీ ఉద్భవించి రైతాంగం కొరకు సాయం అందించడంలో దృష్టి కేంద్రీకరించింది. లాజోస్ కొసుత్ - ఆ సమయంలో ప్రముఖ పాత్రికేయుడు - పార్లమెంటులో తక్కువ సాధికారిక నాయకురాలిగా ఉద్భవించింది. హబ్స్బర్గ్ చక్రవర్తులు పౌర మరియు రాజకీయ హక్కులు మరియు ఆర్థిక సంస్కరణలకు సంబంధించిన అన్ని ముఖ్యమైన ఉదారవాద చట్టాలను అడ్డుకున్నప్పటికీ దేశం ఆధునీకరణలో దాని శక్తులను కేంద్రీకరించడంతో ఒక గొప్ప అధిరోహణ మొదలైంది. చాలామంది సంస్కర్తలు (లాజోస్ కొసుత్, మిహాలీ టాంక్సిక్స్) అధికారులు ఖైదు చేయబడ్డారు.

1848 హంగేరియన్ విప్లవ సమయంలో రీజెంట్-ప్రెసిడెంట్ లాజోస్ కోస్త్

1848 మార్చి 15 న పెస్ట్ మరియు బుడాలో సామూహిక ప్రదర్శనలలో హంగేరి సంస్కరణవాదులను 12 డిమాండ్ల జాబితా వివరించబడింది. గవర్నర్ మరియు అధ్యక్షుడు లాజోస్ కోసూత్ మరియు మొట్టమొదటి ప్రధానమంత్రి లాజోస్ బఠాథానీ, హబ్బర్గ్ హౌస్ తొలగించబడ్డారు. హబ్స్బర్గ్ రూలర్ మరియు అతని సలహాదారులు హుబ్బర్స్బర్సుకు గట్టిగా విశ్వసనీయత ఇచ్చిన పూజారులు మరియు అధికారుల నేతృత్వంలోక్రోయేషియా, సెర్బియా మరియు రోమేనియా రైతులు నైపుణ్యంతో వ్యవహరించి వారిని హంగేరి ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటుకు దారితీసింది. జర్మన్ మరియు ఐరోపా రాజ్యాలు మరియు సామ్రాజ్యం యూదులు అందరూ మరియు అలాగే అనేక మంది పోలిష్, ఆస్ట్రియన్ మరియు ఇటాలియన్ స్వచ్ఛంద సేవకులు కూడా ఉన్నారు.[81] జూలై 1849 లో హంగేరియన్ పార్లమెంట్ ప్రపంచంలోని జాతి మరియు మైనారిటీ హక్కుల మొదటి చట్టాలను ప్రకటించింది మరియు అమలు చేసింది. [82] జాతీయతలోని పలువురు సభ్యులు హంగరీ ఆర్మీ కార్పోరేషన్లో జనరల్ జానోస్ డమజిచ్, హంగేరియన్ జాతీయ నాయకుడిగా ఉన్న హంగేరియన్ జాతీయ సైన్యాధిపతి వలె హంగేరియన్ సైన్యంలోనే అత్యున్నతమైన స్థానాలను పొందారు. అతను 3 వ హంగేరియన్ ఆర్మీ కార్ప్స్ లేదా పోలిష్కు చెందిన జోసెఫ్ బెమ్, హంగేరిలో హీరో. ప్రారంభంలో, హంగరీ దళాలు (హోన్వెదేస్గ్) ఆస్ట్రియన్ సైన్యాలను ఓడించారు. హంగేరియన్ విప్లవాత్మక సైన్యం విజయాన్ని ఎదుర్కోవడానికి, హబ్స్బర్గ్ చక్రవర్తి ఫ్రాంజ్ మొదటి జోసెఫ్ "యూరోప్ జెండర్మే" నుండి సహాయం కోసం అడిగారు. జార్జి మొదటి నికోలస్ రష్యన్ సైన్యాలు హంగరీని ఆక్రమించాయి. ఇది ఆగస్ట్ 1849 లో ఆర్టుర్ గోర్గీ లొంగిపోయింది. ఆస్ట్రియన్ సైన్యం నాయకుడు జూలియస్ జాకబ్ వాన్ హేనుయు హంగేరి గవర్నర్గా కొన్ని నెలలు అయ్యాడు మరియు ఆరాడ్, హంగరీ సైన్యం నాయకులు మరియు ప్రధానమంత్రి 13 మందికి మరణశిక్ష అమలు చేయమని ఆదేశించాడు. అక్టోబరు 1849 లో బత్థానీ. లాజోస్ కొసాత్ ప్రవాసంలో తప్పించుకున్నాడు. 1848 - 1849 యుద్ధం తరువాత మొత్తం దేశం "నిష్క్రియాత్మక నిరోధకత" లో ఉంది.

Territories of the Kingdom of Hungary and the Kingdom of Croatia (green parts) within the Austro-Hungarian Empire

బాహ్య మరియు అంతర్గత సమస్యల కారణంగా సంస్కరణలు తప్పనిసరి అనిపించాయి మరియు ఆస్ట్రియా ప్రధాన సైనిక పరాజయాలు 1867 నాటి ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ రాజీ చర్చలకు హాబ్స్బర్గ్లను బలవంతంగా బలవంతం చేశాయి. దీని ద్వారా ఆస్ట్రియా-హంగరీ డ్యూయల్ రాజ్యపాలన ఏర్పడింది. ఈ సామ్రాజ్యం యూరప్లో రెండవ స్థానంలో ఉంది (రష్యన్ సామ్రాజ్యం తరువాత). ఇది జనసంఖ్యాపరంగా మూడో స్థానంలో ఉంది (రష్యా మరియు జర్మన్ సామ్రాజ్యం తరువాత). రెండు రాజ్యాలు రెండు రాజధాని నగరాల నుండి ఒక సాధారణ చక్రవర్తి మరియు సాధారణ బహిరంగ మరియు సైనిక విధానాలతో విడివిడిగా నిర్వహించబడ్డాయి. ఆర్థికంగా సామ్రాజ్యం ఒక కస్టమ్స్ యూనియన్. పాత హంగేరియన్ రాజ్యాంగం పునరుద్ధరించబడింది. ఫ్రాంజ్ మొదటి జోసెఫ్ హంగరీ రాజుగా కిరీటధారణ చేసాడు. ఈ యుగం ఆకట్టుకునే ఆర్ధిక అభివృద్ధిని చూసింది. పూర్వం వెనుకబడిన హంగేరియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఆధునిక మరియు పారిశ్రామికీకరణ అయింది. 1890 వరకు వ్యవసాయం ఆధిపత్యం చెలాయించింది. 1873 లో పాత రాజధాని బుడా మరియు ఉబూడాలు అధికారికంగా పెస్టుతో కలిపాయి. [83] అందువలన బుడాపెస్ట్ కొత్త మహానగరం . ఈ కాలంలో అనేక ప్రభుత్వ సంస్థలు మరియు హంగరీ ఆధునిక పరిపాలనా వ్యవస్థ స్థాపించబడ్డాయి.

హంగేరియన్ నిర్మించిన డ్రిడ్నాట్ బ్యాటిల్షిప్ SMS Szent István మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో

సారాజెవోలో హత్య తర్వాత హంగేరియన్ ప్రధాన మంత్రి ఇస్ట్వన్ టిస్జా మరియు అతని మంత్రివర్గం ఐరోపాలో యుద్ధ వ్యాప్తి మరియు పెరిగిపోవడాన్ని నివారించడానికి ప్రయత్నించారు. కానీ వారి దౌత్య ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి. ఆస్ట్రియా-హంగేరీ జర్మనీ,బల్గేరియా మరియు టర్కీ దేశాలలో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం (హంగరీ సామ్రాజ్యం నుండి 4 మిలియన్లకు పైగా) లో 9 మిలియన్ల (7.8 మిలియన్ల) సైనికులను సిద్ధం చేసింది. హంగేరి రాజ్యంలో తలెత్తిన దళాలు హంగేరి నిజమైన భూభాగాన్ని కాపాడటానికి కొంత సమయం గడిపింది. జూన్ 1916 లో బ్రూసిలోవ్ యుద్ధం మినహాయింపులతో కొన్ని నెలల తరువాత రోమేనియన్ సైన్యం ట్రాన్సిల్వేనియాలో దాడికి గురైనప్పుడు [84] ఇది తిప్పికొట్టింది. పోల్చి చూస్తే, మొత్తం సైన్యంలో హంగేరీ నష్టం నిష్పత్తి ఆస్ట్రియా-హంగరీలోని ఇతర దేశాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. సెంట్రల్ పవర్స్ సెర్బియాను జయించారు. రోమానియా యుద్ధం ప్రకటించింది. సెంట్రల్ పవర్స్ దక్షిణ రోమానియా మరియు రోమేనియన్ రాజధాని బుకారెస్ట్లను జయించారు. 1916 లో చక్రవర్తి ఫ్రాంజ్ జోసెఫ్ మరణించాడు. కొత్త చక్రవర్తి నాలుగవ చార్లెస్ శాంతిభద్రతల బారినపడ్డారు. చాలా కష్టంతో సెంట్రల్ శక్తులు రష్యన్ సామ్రాజ్యం దాడులను నిలిపివేసి తిప్పికొట్టాయి.

మిత్రరాజ్యాల తూర్పు ప్రాంతం (ఎంటెంస్) పవర్స్ పూర్తిగా కూలిపోయింది. ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ సామ్రాజ్యం అప్పుడు ఓడించిన దేశాల అన్నింటి నుండి ఉపసంహరించుకుంది. ఇటాలియన్ ఫ్రంట్లో, ఆస్ట్రియా-హంగేరి సైన్యం 1918 జనవరి తర్వాత ఇటలీపై ఎటువంటి పురోగతిని సాధించలేదు. తూర్పు విజయాలు ఉన్నప్పటికీ, జర్మనీ మరింత ముఖ్యమైన పాశ్చాత్య ఫ్రంట్లో పూర్తిగా ఓటమిని ఎదుర్కొంది. 1918 నాటికి ఆర్ధిక పరిస్థితులు క్షీణించాయి (వామపక్ష మరియు శాంతిభద్రతల ఉద్యమాల ద్వారా కర్మాగారాల్లో సమ్మెలు నిర్వహించబడ్డాయి) మరియు సైన్యంలో తిరుగుబాట్లు సామాన్యంగా మారాయి. రాజధాని నగరాల్లో ఆస్ట్రియన్ మరియు హంగేరియన్ వామపక్షవాద ఉదారవాద ఉద్యమాలు (స్వతంత్ర పార్టీలు) మరియు వారి నాయకులు జాతి మైనారిటీల విభజనను సమర్ధించారు.1918 నవంబరు 3, పాడువాలో ఆస్ట్రియా-హంగేరీ ఒక సాధారణ యుద్ధ విరమణ ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది. [85] అక్టోబరు 1918 లో హంగరీ ఆస్ట్రియాతో యూనియన్ కరిగిపోయింది.

ప్రపంచ యుద్ధాల మద్య కాలం 1918–1941[మార్చు]

With the Treaty of Trianon, Hungary lost 72% of its territory, its sea ports and 3,425,000 ethnic Hungarians[86][87]
  Majority Hungarian areas (according to the 1910 census) detached from Hungary
Miklós Horthy, Regent of the Kingdom of Hungary (1920–1944)

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత హంగేరి 1918 లో అస్టర్ రివల్యూషన్‌తో మొదలయ్యింది. ఇది సామాజిక-ప్రజాస్వామ్య మిహాలీ కరోలిని ప్రధాన మంత్రిగా అధికారంలోకి తెచ్చింది. కరోలీ ఆస్ట్రియాతో యూనియన్‌ను రద్దు చేసి హంగరీ ఆర్మీని నిరాయుధంగా చేసాడు.దేశానికి జాతీయ రక్షణ లేకుండా దేశాన్ని విడిచిపెట్టాడు. " లిటిల్ ఎంటంటే " దీనిని ఒక అవకాశాన్ని గ్రహించి దేశం రోమానియా ట్రాన్సిల్వానియా, చెకోస్లోవేకియా ఎగువ హంగేరి (నేటి స్లోవాకియా) మరియు ఉమ్మడి సెర్బ్-ఫ్రెంచ్ సంకీర్ణము వొజ్వోడినా నుండి దాడి చేసింది. 1919 మార్చిలో బెల కున్ నేతృత్వంలోని కమ్యూనిస్టులు కారోలి ప్రభుత్వాన్ని తొలగించి " హంగేరియన్ సోవియట్ రిపబ్లిక్ "(టానస్క్స్జొట్టాస్సాగ్) ను ప్రకటించారు. తరువాత ఇక్కడ రెడ్ టెర్రర్ పోరాటం జరిగింది. చెకొస్లావావా ఫ్రంట్లో కొంత విజయాలు సాధించినప్పటికీ రోమన్ దండయాత్రను వ్యతిరేకించడానికి కున్ దళాలకు సాధ్యం కాలేదు; ఆగష్టు 1919 నాటికి, రోమేనియన్ దళాలు బుడాపెస్ట్ను ఆక్రమించి కున్‌ను తొలగించాయి.


1919 నవంబర్‌లో మాజీ ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ అడ్మిరల్ మైలోస్ హోతి నేతృత్వంలోని కుడి బలగాలను బుడాపెస్ట్లోకి ప్రవేశించారు; యుద్ధం మరియు దాని పరిణామాలతో అలసిపోయి ప్రజలను హోర్టీ నాయకత్వం అంగీకరింపజేసింది. 1920 జనవరిలో పార్లమెంటరీ ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి. హోర్తీ హంగేరీ పునఃస్థాపిత రాజ్యపు రీజెంట్గా ప్రకటించబడింది. దీనిని "హోతి యుగం" (హోర్టి-కోర్) అని పిలవడం ప్రారంభించారు. కొత్త ప్రభుత్వం విదేశీ సంబంధాలను సరళీకరణ చేయడానికి త్వరగా పని చేసింది. ఆ సమయంలో ఒక తెల్ల టెర్రర్‌గా అనుమానిత కమ్యూనిస్టులు మరియు యూదుల అసాధారణ హత్యలు 1920 లో కొనసాగాయి. ఆ సంవత్సరం జూన్ 4 న హంగరీకి కొత్త సరిహద్దులను ట్రయానాన్ ఒప్పందం నెలకొల్పింది. దేశం దాని భూభాగంలో 71% మరియు దాని అనుబంధ జనాభాలో 66% కోల్పోయింది. అలాగే ముడి పదార్ధాల వనరులను మరియు దాని ఏకైక నౌకాశ్రయం " ఫినెయను " కోల్పోయింది. సంస్కరణ పునర్విచారణ త్వరగా జాతీయ రాజకీయ అజెండాకు ఎగువస్థాయికి చేరుకుంది. అయితే హెతిరీ ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి సైనిక జోక్యానికి ఆశ్రయించాల్సిన అవసరం లేదు.

హొరే పాలన ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో ఆస్ట్రో-హంగేరియన్‌గా చెప్పుకునే నాలుగవ చార్లెస్ చేత పుటలు వేయడం ద్వారా ఆక్రమించబడ్డాయి; కమ్యూనిస్టులు నిరంతరం అణిచివేయబడ్డారు; ట్రిలియన్ భూభాగ మార్పులచే వలస సంక్షోభం ప్రేరేపించబడింది. ఉచిత ఎన్నికలు కొనసాగినప్పటికీ హోతి వ్యక్తిత్వం మరియు అతని వ్యక్తిగతంగా ఎంచుకున్న ప్రధాన మంత్రుల పేర్లు రాజకీయ దృక్పధాన్ని ఆధిపత్యం చేశాయి. ఇటలీ మరియు జర్మనీ వైపు ఆర్ధిక మరియు రాజకీయ ఆకర్షణ లిటిల్ ఎంటెంట్ నిరంతర ఒంటరిగా ఉండటంతో ప్రభుత్వం చర్యలు వ్యతిరేక చట్టాల ప్రకరణం కొనసాగాయి. మహా మాంద్యం పరిస్థితిని మరింత తీవ్రతరం చేసింది. ఆర్ధిక మరియు సాంఘిక పునరుద్ధరణకు హామీ ఇచ్చిన గైల గోంబోస్ మరియు ఫెరెంక్ సాజలాసి వంటి ఫాసిస్ట్ రాజకీయ నాయకుల ప్రజాదరణ పెరిగింది.

హ్యూరీ జాతీయవాద ఎజెండా 1938 మరియు 1940 లలో నాజీలు మొదటి మరియు రెండవ వియన్నా పురస్కారాలలో హంగేరీ జర్మనీకి అనుకూలమైన విదేశాంగ విధానానికి రివార్డ్ అయినప్పుడు శాంతియుతంగా తిరిగి జాతి-హంగేరియన్-మెజారిటీ ప్రాంతాలను ట్రయానాన్ తరువాత కోల్పోయింది. 1939 లో హంగేరి చేకోస్లోవేకియా నుండి హంగేరీ మరింత భూభాగాన్ని తిరిగి పొందింది. హంగేరీ అధికారికంగా ఆక్సిస్ పవర్స్‌తో 1940 నవంబర్ 20 లో చేరింది. 1941 లో యుగోస్లేవియా దండయాత్రలో పాల్గొన్నది. దక్షిణప్రాంతాలలో దాని పూర్వపు భూభాగాలను పొందింది.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం 1941–1945[మార్చు]

Kingdom of Hungary, 1941–44

1941 జూన్ 26 న కస్సా, మున్కాక్స్ మరియు రాహోల మీద గుర్తించని విమానాలు బాంబులు వేసిన తర్వాత హంగరీ అధికారికంగా రెండవ ప్రపంచయుద్ధంలో ఒక యాక్సిస్ పవర్‌గా ప్రవేశించి సోవియట్ యూనియన్‌ మీద యుద్ధం ప్రకటించింది. హంగరీ దళాలు రెండు సంవత్సరాలు తూర్పు ఫ్రంట్లో చేరి పోరాడాయి. 1943 జనవరిలో డాన్ నదిలో రెండవ సైన్య విపత్తు నష్టాలను ఎదుర్కొన్న తరువాత కొన్ని ప్రారంభ విజయాలు ఉన్నప్పటికీ [88] హంగేరి ప్రభుత్వం మిత్రరాజ్యాలతో ఒక రహస్య శాంతి ఒప్పందం కోసం ప్రయత్నించింది. ప్రణాళికాబద్ధమైన ఫిరాయింపులను నేర్చుకున్న జర్మన్ దళాలు 1944 మార్చి 19 లో హంగరీని ఆక్రమించి హోర్రీ హామీకి సమ్మతి ఇచ్చింది.అక్టోబరులో సోవియట్ ఫ్రాంక్‌ను సంప్రదించి హంగేరి ప్రభుత్వం యుద్ధం నుండి విడదీయడానికి మరింత కృషి చేసింది, జర్మన్ దళాలు హోర్టీను తొలగించాయి మరియు స్జలాసి ఫాసిస్ట్ అర్రో క్రాస్ పార్టీలో ఒక తోలుబొమ్మ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. [88] జర్మనీ యుద్ధ యంత్రం సేవలో దేశం సామర్థ్యాలను వినియోగించబడ్డాయి. 1944 అక్టోబర్ నాటికి సోవియట్‌లు టిస్జా నదికి చేరుకున్నారు. కొన్ని నష్టాలు ఉన్నప్పటికీ డిసెంబర్లో బుడాపెస్ట్ ముట్టడిలో విజయం సాధించారు.

హోలోకాస్ట్ సమయంలో బుడాపెస్ట్లో వెస్సెలేనీ స్ట్రీట్లో యూదు మహిళలను అరెస్టు చేశారు, ca. 20-22 అక్టోబర్ 1944

జర్మన్ ఆక్రమణ తరువాత హంగోపాస్ట్‌లో హంగేరీ పాల్గొంది.[89][90] 1944 మే-జూన్‌లో జర్మనీ ఆక్రమణ సమయంలో యారో క్రాస్ మరియు హంగరీ పోలీసులు ప్రధానంగా ఆష్విట్జ్‌కు 4,40,000 మంది యూదులను బహిష్కరించారు. వీరిలో దాదాపు అందరూ హత్య చేయబడ్డారు.[91] స్వీడిష్ దౌత్యవేత్త రౌల్ వాలెన్బెర్గ్ స్వీడిష్ పాస్పోర్ట్ లను ఇవ్వడం ద్వారా గణనీయమైన సంఖ్యలో హంగేరియన్ యూదులను రక్షించగలిగాడు. [92] హ్యూడన్ ఎయిడ్ మరియు రెస్క్యూ కమిటీ నాయకుల్లో ఒకరైన రుడాల్ఫ్ కస్ట్నర్ (ఒరిజినల్ స్పెల్లింగ్ కాజ్ట్నెర్) కొంతమంది యూదులు తప్పించుకోవడానికి అడాల్ఫ్ ఐచ్మన్ వంటి సీనియర్ ఎస్.ఎస్.అధికారులకు లంచాలు ఇచ్చారు.[93][94][95]హోలోకాస్ట్ ప్రభుత్వంలో హోర్టీ ప్రభుత్వం వివాదం వివాదాస్పద మరియు వివాదానికి దారితీసింది.


The Széchenyi Chain Bridge and the Buda Castle in ruins after World War II (1946)

యుద్ధం హంగేరీని నాశనం చేసి 60% పైగా ఆర్థిక వ్యవస్థను నాశనం చేసి గణనీయమైన నష్టాన్ని కలిగించింది. 6,00,000 మంది హంగేరియన్ యూదులు హతమార్చబడ్డారు.[96] అనేకమంది 2,80,000 మంది [97][98] ఇతర హంగేరియన్లు చెకొస్లావాక్లకు బానిస కార్మికులను చేయడం, మానభంగం, హత్య చేయబడడం లేదా బహిష్కరించబడడం జరిగాయి. [99][100][101][102][103][104] సోవియట్ ఎర్ర సైన్యం దళాలు.[105][106][107] మరియు యుగోస్లేవ్స్.[108]1945 ఫిబ్రవరి 13 న బుడాపెస్ట్‌లో లొంగిపోయిఅయి.ఏప్రిల్ నాటికి జర్మనీ సైనికులు సోవియట్ సైనిక ఆక్రమణలో దేశం విడిచిపెట్టాయి. హన్గేరిలో నివసిస్తున్న 70,000 స్లోవేకిలకు బదులుగా చెకొస్లోవేకియా నుండి 2,00,000 మంది హంగేరియన్ పౌరులు బహిష్కరించబడ్డారు. జర్మనీకి 2,02,000 జర్మనీ సైనికులు బహిష్కరించబడ్డారు,[109]1947 పారిస్ శాంతి ఒప్పందాల ద్వారా హంగేరీ వెంటనే సరిహద్దులకు తగ్గించబడింది.

కమ్యూనిజం 1945–1989[మార్చు]

A destroyed Soviet tank in Budapest during the 1956 Revolution; Time's Man of the Year for 1956 was the Hungarian Freedom Fighter[110]

నాజి జర్మనీ ఓటమి తరువాత హంగేరీ సోవియట్ యూనియన్ శాటిలైట్ రాజ్యంగా మారింది. సోవియెట్ నాయకత్వం మయాస్ రాకాసిని దేశ స్టాలినిజేషన్‌కు ముందు ఎంపిక చేసింది. 1949 నుండి 1956 వరకు హాంగేరిని " రకోశీ " డి ఫాక్టో పాలించారు. ఆయన ప్రభుత్వం సైనిక విధానాలు, పారిశ్రామికీకరణ, సముదాయ విరమణ మరియు యుద్ధ నష్టపరిహారాల విధానాలు తీవ్రమైన జీవన ప్రమాణాలలో క్షీణతకు దారితీశాయి. స్టాలిన్ కె.జి.బి. అనుకరణగా రాకోసి ప్రభుత్వం నూతన పాలనను అమలు చేయడానికి ఒక రహస్య రాజకీయ పోలీసుని ఎ.వి.హెచ్.ను ఏర్పాటు చేసింది. తరువాత వచ్చిన ప్రక్షాళనలు సుమారుగా 3,50,000 మంది అధికారుల మరియు మేధావుల 1948 నుండి 1956 వరకు ఖైదు లేదా మరణశిక్షలు అమలు చేశారు. [111] అనేక మంది స్వతంత్ర వాదులు, ప్రజాస్వామ్యవాదులు మరియు హోర్టీ యుగం ఉన్నత అధికారులు రహస్యంగా ఖైదు చేయబడ్డారు. దేశీయ మరియు విదేశీ గుల్లాగ్లలో ఖైదు చేయబడ్డారు. దాదాపు 6,00,000 మంది హంగేరియన్ దేశస్థులను సోవియట్ కార్మిక శిబిరాలకు తరలించారు. అక్కడ కనీసం 2,00,000 మరణించారు.[112]

1953 లో స్టాలిన్ మరణం తరువాత సోవియట్ యూనియన్ రాకసీకి వ్యతిరేకమైన ఒక నిరుద్యోగ కార్యక్రమాన్ని అనుసరించింది. ఇది ఆయన పదవీచ్యుతుని చేయడానికి దారితీసింది. కింది రాజకీయ శీతలీకరణ ఇంప్రే నాజీ ప్రీమియర్ మరియు విద్యార్ధులు మరియు మేధావులు రాజకీయ జీవితంలో ప్రవేశించడానికి ఆసక్తి అధికరించడం సంభవించాయి. నాజీ మార్కెట్ సరళీకరణ మరియు రాజకీయ నిష్కాపట్యతకు హామీ ఇచ్చారు. అయితే రాకోసి తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. రోకోసి చివరికి నాజీని చిరాకుపెట్టి అతనిని మరింత కఠినమైన ఎర్నో గరోతో భర్తీ చేయగలిగాడు. పాలనలో సామాజిక అసంతృప్తి పెరగడంతో హంగేరీ 1955 మేలో వార్సా ఒప్పందంలో చేరింది. 1956 అక్టోబర్ 23 న దేశవ్యాప్తంగా సోవియట్ సైనికులు మరియు రహస్య పోలీసులు మరియు ర్యాలీలను శాంతియుత ప్రదర్శనలు కాల్పులు చేయడంతో 1956 విప్లవం ప్రారంభించడంతో నిరసనకారులు బుడాపెస్ట్‌ వీధుల్లోకి అడుగుపెట్టారు. గందరగోళం అణిచివేసేందుకు ప్రయత్నంలో నాజీ ప్రీమియర్‌గా తిరిగి వచ్చారు. ఉచిత ఎన్నికలకు హామీ ఇచ్చారు మరియు వార్సా ఒప్పందం నుండి హంగేరిని వెనుకకు తీసుకున్నారు.

సోవియట్ సైన్యం మరియు ఎ.వి.హెచ్. వ్యతిరేకంగా విప్లవాత్మక సైనికులు పుట్టుకొచ్చినప్పటికీ హింస కొనసాగింది; సుమారుగా 3,000 మంది బలమైన నిరోధకత మోలోటోవ్ కాక్టైల్లను మరియు యంత్ర తుపాకీలను ఉపయోగించి సోవియట్ ట్యాంకులతో పోరాడారు. సోవియట్ పరిపూర్ణత అపారమైనది అయినప్పటికీ వారు భారీ నష్టాలను ఎదుర్కొన్నారు.1956 అక్టోబర్ 30 నాటికి అత్యధిక సోవియట్ దళాలు బుడాపెస్ట్ నుండి గ్రామీణ ప్రాంతానికి వెళ్లిపోయాయి. కొంతకాలం సోవియట్ నాయకత్వం హంగేరిలో అభివృద్ధికి ఎలా స్పందిస్తుందనేది ఖచ్చితంగా తెలియలేదు. కాని చివరికి సోవియెట్ కూడలి అస్థిరతను నిరోధించడానికి జోక్యం చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకుంది. సోవియట్ యూనియన్ నుంచి 1,50,000 కంటే ఎక్కువ సైనికులు మరియు 2,500 ట్యాంకులు నవంబర్ 4 న ఉపసంహరించుకున్నారు. [113] 20,000 మంది హంగేరియన్ పౌరులు జోక్యాన్ని అడ్డుకోగా మరో 21,600 మంది రాజకీయ కారణాల వల్ల ఖైదు చేయబడ్డారు. సుమారు 13,000 మందికి అంతర్గతంగా మరియు 230 మందిని విచారణచేసి ఉరితీశారు. 1958 లో నాజీ పట్టుబడ్డాడు. సరిహద్దులు క్లుప్తంగా తెరిచిన కారణంగా విప్లవం అణిచివేయబడిన సమయానికి మిలియన్ల మంది పౌరులు దేశం నుండి పారిపోయారు. [114]

కదార్ యుగం 1956–1988[మార్చు]

János Kádár, General Secretary of MSZMP, the Hungarian Socialist Workers' Party (1956–1988)

రెండవ సోవియట్ సైనిక ఆక్రమణ అనంతరం నాజీ మాజీ మంత్రి అయిన జానోస్ కడార్ సోవియట్ నాయకత్వం కొత్త ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించి కొత్త పాలక సోషలిస్ట్ వర్కర్స్ పార్టీ (ఎం.ఎస్.జెడ్.ఎం.పి.) కు అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. కడార్ వెంటనే పరిస్థితిని సరిగా మార్చుకున్నాడు. 1963 లో ప్రభుత్వం జనరల్ ఆమ్నెస్టీ మంజూరు చేసింది మరియు తిరుగుబాటులో చురుకుగా పాల్గొన్న వారిలో ఎక్కువమందిని విడుదల చేసింది. కడార్ ఒక కొత్త విధాన రేఖను ప్రకటించాడు. దీని ప్రకారం ప్రజలు ఇకపై సోషలిస్టు పాలనను జీవిత వాస్తవంగా అంగీకరించినట్లయితే పార్టీకి యథాతథంగా విశ్వసనీయంగాని ఒత్తిడి చేయలేదు. అనేక ఉపన్యాసాలలో ఆయన ఈ విధంగా వర్ణించారు. "మాకు వ్యతిరేకంగా లేని వారు మాతో ఉన్నారు." కడార్ ఆర్ధిక వ్యవస్థలో కొత్త ప్రణాళిక ప్రాధాన్యతలను ప్రవేశపెట్టాడు. సామూహిక వ్యవసాయ వ్యవస్థలో వ్యవసాయ భూములను ప్రైవేట్ భూమికి అనుమతించడం వంటివి (హజ్జ్ జిజ్డాల్కోడాస్). వినియోగదారుల జీవన ప్రమాణం పెరిగింది మరియు సైనిక ఉత్పత్తి కంటే ఆహార ఉత్పత్తికి ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. ఇది పదవ విప్లవాత్మక స్థాయికి తగ్గించబడింది.

1968 లో న్యూ ఎకనామిక్ మెకానిజం (ఎన్.ఇ.ఎం) సోషలిస్ట్ కమాండ్ ఆర్ధిక వ్యవస్థలో స్వేచ్ఛా మార్కెట్ అంశాలను ప్రవేశపెట్టింది. 1960 ల నుండి 1980 ల చివరి వరకు హంగేరీ తరచూ తూర్పు కూటమిలో " హ్యాపీయస్ట్ బర్రాక్ " గా సూచిస్తారు. ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం చివరి భాగంలో హంగేరీ తలసరి జి.డి.పి. తలసరి తూర్పు జర్మనీ, చెకోస్లోవేకియా మరియు సోవియట్ యూనియన్ల తరువాత నాలుగవ స్థానంలో ఉంది.[115] ఈ అధిక జీవన ప్రమాణాలు మరింత సరళీకృత ఆర్థిక వ్యవస్థ, తక్కువ సెన్సార్ ప్రెస్ మరియు తక్కువ పరిమితి గల ప్రయాణ హక్కుల ఫలితంగా హంగరీ సాధారణంగా కమ్యూనిస్ట్ సమయంలో సెంట్రల్ యూరోప్‌లో నివసించే మరింత ఉదార ​​దేశాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడింది. ఏదేమైనా 1980 వ దశకంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా నెలకొన్న ఆర్ధిక మాంద్యం కారణంగా జీవన ప్రమాణాలు కమ్యూనిజాన్ని ప్రతిస్పందించలేక పోయాయి. [116] 1989 లో కడార్ మరణించే సమయానికి సోవియట్ యూనియన్ క్షీణించింది మరియు ఆర్థిక మరియు సామాజిక సమస్యలకు పరిష్కారంగా సరళీకరణ సాంఘిక సంస్కరణలు చూశారు.

మూడవ రిపబ్లిక్ 1989–ప్రస్తుత కాలం[మార్చు]

The Visegrád Group signing ceremony in February 1991

కమ్యూనిజం నుండి ప్రజాస్వామ్యం మరియు పెట్టుబడిదారీ విధానం వరకు హంగరీ పరివర్తన ("పాలన మార్పు") శాంతియుతంగా జరిగింది. ఆర్థిక స్తబ్దత దేశీయ రాజకీయ ఒత్తిడి ఇతర నిర్భంధాలు వార్సా ఒప్పంద దేశాలతో సంబంధాలను మార్చివేసాయి. మార్చి 1989 మార్చిలో వివిధ ప్రతిపక్ష సమూహాలతో రౌండ్ టేబుల్ చర్చలు ప్రారంభించినప్పటికీ హంగరీలో కమ్యూనిస్ట్ సింబాలిక్ ముగింపుగా పరిగణించబడుతున్న ఒక విప్లవాత్మక అమరవీరుడుగా ఇమ్రే నాగి గౌరవించబడ్డాడు. 1,00,000 మందికి పైగా ప్రజలు బుడాపెస్ట్ వేడుకలకు హాజరయ్యారు. ఎటువంటి ముఖ్యమైన ప్రభుత్వ జోక్యం లేకుండా మరియు అనేకమంది సోవియట్ దళాలకు దేశం విడిచిపెట్టాలని పిలుపునిచ్చారు. ఉచిత ఎన్నికలు 1990 మే లో జరిగాయి. ఇది సంకీర్ణ ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించిన హంగేరియన్ ప్రజాస్వామ్య ఫోరమ్ ఒక ప్రధాన సాంప్రదాయ ప్రతిపక్ష బృందాన్ని చూసింది. మొదటి ప్రపంచ ప్రజాస్వామ్య ఎన్నిక తరువాత " జోసెఫ్ ఆంటాల్ " ప్రధాన ప్రజాస్వామ్య ఎన్నికైన ప్రధాని అయ్యాడు.

1991 లో రాజ్యరాయితీలను మరియు వేగవంతమైన ప్రైవేటీకరణను తొలగించడంతో హంగేరీ తీవ్ర ఆర్థిక మాంద్యంతో ప్రభావితమైంది. అంటాల్ ప్రభుత్వం కాఠిన్యం చర్యలు జనాదరణ పొందలేదు. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ చట్టపరమైన మరియు రాజకీయ వారత్వం కలిగిన సోషలిస్ట్ పార్టీ 1994 ఎన్నికలలో విజయం సాధించింది. 1998 లో మరియు 2002 లో రాజకీయ దృశ్యంలో ఈ ఆకస్మిక మార్పు పునరావృతమైంది; ప్రతి ఎన్నికల చక్రం పాలక పార్టీని తొలగించి మాజీ ప్రతిపక్షం ఎన్నికయ్యింది. ఏది ఏమయినప్పటికీ అనేక ఇతర పోస్ట్-కమ్యూనిస్ట్ యూరోపియన్ దేశాలు వలె హంగరీ విస్తృతంగా సమన్వయ అజెండాను అనుసరించింది. ఇది 1999 లో నాటోలో చేరింది మరియు 2004 లో యూరోపియన్ యూనియన్‌లో చేరింది. నాటో సభ్యదేశంగా హంగేరి యుగోస్లేవ్ యుద్ధాలలో పాల్గొంది.

2006 లో సోవియట్ ప్రధాని ఫెరెంక్ గైర్స్కాని ప్రైవేట్ ప్రసంగంలో తన పార్టీ ఇటీవలి ఎన్నికలలో విజయం సాధించిందని ప్రకటించిన తరువాత ప్రధాన నిరసనలు వెల్లడయ్యాయి. లెఫ్ట్ వింగ్ పార్టీల జనాదరణ తరువాత రాజకీయ తిరుగుబాటులో క్షీణించింది. 2010 లో విక్టర్ ఓర్బాన్ జాతీయ-కన్జర్వేటివ్ ఫెడెస్జ్ పార్లమెంటరీ సూపర్ మెరిజనరీకి ఎన్నికయ్యారు. శాసనం ఫలితంగా కొత్త రాజ్యాంగం ఆమోదించబడింది. ఇతర స్వీయ ప్రభుత్వ మరియు చట్టపరమైన మార్పులు సంభవించాయి.వివాదాస్పదమైన ఈ పరిణామాలు ఏర్పడినా 2014 లో ఫెడెజ్ రెండవ సూపర్ మెజారిటీని పొందింది. 2015 లో ఫెడెజ్ ఎన్నికల ఓటమి తరువాత పార్లమెంటులో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీని కోల్పోయింది.

భౌగోళికం[మార్చు]

A flock of Racka sheep in the Fertő-Hanság National Park

భౌగోళికంగా హంగేరీ సాంప్రదాయకంగా రెండు ప్రధాన జలమార్గాలు (డానుబే మరియు టిస్జా) నదులు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. దేశంలోని సాధారణ త్రైపాక్షిక విభాగం-డునాంటల్ ("డానుబే దాటి", ట్రాన్స్డనాబియా) టిస్జాంతుల్ ("టిస్జా మించి") మరియు దునా-టిస్జా కోజ్ ("డానుబే మరియు టిస్జా మధ్య") - ఈ. డానుబే సమకాలీన హంగరీ కేంద్రంగా ఉత్తర-దక్షిణ సరిహద్దు వరకు ప్రవహిస్తుంది. మొత్తం దేశం ఈ నదీపారుదల ప్రాంతంలో ఉంది.

ఆస్ట్రియా వైపు పడమటి దిశగా పశ్చిమంలో విస్తరించిన ట్రాంస్‌డనుబియా పర్వతశ్రేణి ప్రధానంగా కొండ ప్రాంతంగా ఉంటుంది. వీటిలో తూర్పు పర్వత విస్తరణలో ఆల్పోకాల్జా, దేశంలోని పశ్చిమంలో ట్రాంస్‌డనుబియా మధ్య ప్రాంతంలోని ట్రాంస్‌డనుబియా పర్వతాలు, దక్షిణంలో మస్సేక్ పర్వతాలు మరియు విల్లానీ పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రదేశంలోని ఎత్తైన ప్రదేశం ఐరోట్-కోయో 882 మీటర్లు (2,894 అడుగులు) వద్ద ఉంది.ఉత్తర ట్రాంస్‌డనుబియాలో లిటిల్ హంగేరియన్ మైదానం (కిసల్‌ఫోల్డ్) ఉంది. సెంట్రల్ యూరప్లో అతిపెద్ద సరస్సు మరియు ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఉష్ణ సరస్సు లేక్ బెలాటన్ మరియు హేవిజ్లు సరస్సు కూడా ట్రాంస్‌డనుబియా ఉన్నాయి.

హంగేరియన్ మైదానం (అల్ఫెల్ద్)గా డూనా-టిస్జా కోజ్ మరియు టిస్జాంతుల్ ప్రధానంగా గ్రేట్ వర్గీకరించబడ్డాయి. ఇది దేశంలోని తూర్పు మరియు ఆగ్నేయ ప్రాంతాల్లో చాలా వరకు విస్తరించింది. స్లొవేనియన్ సరిహద్దు దగ్గర కార్పతీయన్ల పర్వత ప్రాంతాలు ఇరుదేశాలను అనుసంధానిస్తున్నాయి. ఇక్కడ హంగేరిలో ఎత్తైన పర్వతం 1,014 మీ లేదా 3,327 అడుగుల కేకేస్ ఉంది.

హంగేరీ బొరియల్ కింగ్డమ్లోని సర్కోంపోరేల్ రీజియన్లోని సెంట్రల్ యూరోపియన్ ప్రాంతంలో ఫైటోగ్యోగ్రాఫికల్గా ఉంది." వరల్డ్ వైడ్ ఫండ్ ఫర్ నేచుర్ " ఆధారంగా హంగరీ భూభాగం పన్నోనియన్ మిశ్రమ అడవుల పర్యావరణానికి చెందినది.

హంగరీలో 10 జాతీయ పార్కులు, 145 చిన్న సహజ వనరులు మరియు 35 ప్రకృతి రక్షణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

వాతావరణం[మార్చు]

హంగేరీ ఒక ఖండాంతర శీతోష్ణస్థితిని కలిగి ఉంటుంది.[117] తక్కువ మొత్తంలో తేమతో కూడిన తేలికపాటి ఉష్ణోగ్రతలు. కాని తరచూ వర్షాలు మరియు చల్లని మంచు శీతాకాలాలు ఉంటాయి. సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 9.7 ° C (49.5 ° F). వేసవికాలంలో కిస్కుంహలాస్ వద్ద 2007 జూలై 20 న ఉష్ణోగ్రత తీవ్రతలు 41.9 ° C (107.4 ° F) మరియు శీతాకాలంలో 16 ఫిబ్రవరి 1940 ఫిబ్రవరి మిస్కొల్క్- గూమొటోత్తపొలొలలో -35 ° C (-31.0 ° F). వేసవిలో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 23 నుండి 28 ° C (73 నుండి 82 ° F) మరియు శీతాకాలంలో సగటు తక్కువ ఉష్ణోగ్రత -3 నుండి -7 ° C (27 నుండి 19 ° F). సగటు వార్షిక వర్షపాతం సుమారు 600 మి.మీ (23.6 అం). పెకేస్ సమీపంలోని దేశం దక్షిణ ప్రాంతం మధ్యధరా శీతోష్ణస్థితికి పేరు గాంచింది. వాస్తవానికి అది మిగిలిన ప్రాంతాల కంటే కొంచం వెచ్చగా ఉంటుంది మరియు ఇప్పటికీ శీతాకాలంలో మంచు కురుస్తుంది. GW / CAN ద్వారా పర్యావరణ రక్షణ సూచికలో హంగేరీ ఆరవ స్థానంలో ఉంది.

కార్పాతియన్ బేసిన్ ఏకాంతత కరువులకు గురయ్యేలా చేస్తుంది. భూతాపం ప్రభావాలు ఇప్పటికే భావించబడ్డాయి. ప్రజల అభిప్రాయం మరియు అనేకమంది శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం ఆధారంగా ఇటీవలి దశాబ్దాలలో దేశం కరువుప్రాంతంగా మారింది. ఎందుకంటే కరువు చాలా సాధారణం అయిపోయాయి. వేసవికాలం వేడిగా మరియు చలికాలం తక్కువగా మారింది. ఈ కారణాల వల్ల మంచు ముందు కంటే చాలా అరుదుగా మారింది. నాలుగు-సీజన్ వ్యవస్థ వసంతకాలం మరియు శరదృతువు కొన్ని సంవత్సరాలపాటు కూడా అదృశ్యమవుతుండగా తక్కువ కాలానికి కుదించబడుతుంది. 2006 లో హంగేరీ రెండు ప్రధాన నదులైన డానుబే మరియు టిస్జా అదే సమయంలో ప్రవహించింది. ఇది ఇసుక బాగ్లను (విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థుల సహాయంతో మరియు హంగేరి సైన్యంతో ("హాన్వేడెడెగ్") సహాయంతో నదులలోని చాలా విభాగాలను బలపర్చడం సంరక్షకులకు కష్టతరమైనప్పటికీ ఇది వందలాది గృహాలను జనావాసాలు లేకుండా చేసింది.

హంగరీలో అధికభాగం వ్యవసాయ భూభాగాలను కలిగి ఉంది; ప్రధానంగా పర్వత ప్రాంతాలు మరియు జాతీయ ఉద్యానవనాలలో అసలు అడవుల అవశేషాలు ఉన్నాయి.[118]

ఆర్ధికరంగం[మార్చు]

Hungary is part of the European Union's internal market with 508 million consumers and part of Schengen Area
Hungary's Export Treemap from Harvard Economic Complexity Observatory

హంగేరీ ఒ.ఇ.సి.డి. అధిక-ఆదాయం మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థ అత్యధిక మానవ అభివృద్ధి సూచిక మరియు ప్రపంచంలోని 16 వ అతి తక్కువ ఆదాయ అసమానత నైపుణ్యం కలిగిన కార్మిక శక్తి ఇది ఆర్థిక సంక్లిష్టత సూచిక ప్రకారం 15 వ అత్యంత క్లిష్టమైన ఆర్థిక వ్యవస్థగా చెప్పవచ్చు.[119] హంగేరి ప్రపంచంలోని 57 వ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ (ఐ.ఎం.ఎఫ్.చే లెక్కించబడిన 188 దేశాల్లో) 265.037 బిలియన్ల అ.డా ఉత్పత్తితో [3] మరియు కొనుగోలు శక్తి సమానత తలసరి జి.డి.పి పరంగా ప్రపంచంలోని 49 వ స్థానంలో ఉంది. హంగేరీ విదేశీ వాణిజ్యంపై తీవ్ర దృష్టి పెడుతున్న ఒక ఎగుమతి-ఆధారిత మార్కెట్ ఆర్థిక వ్యవస్థ. అందువలన దేశం ప్రపంచంలో 36 వ అతిపెద్ద ఎగుమతి ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఉంది. 2015 లో దేశంలో 100 బిలియన్ల అ.డా కంటే ఎక్కువ ఎగుమతులు చేసింది. ఇది 9.003 బిలియన్ల అ.డా వాణిజ్య మిగులు కలిగి ఉంది. అందులో వాణిజ్యం 79% యు.యూతో జరుగగా మరియు 21% ఇతరదేశాల వాణిజ్యం జరిగింది.[120] హంగేరి దేశంలో 80% పైగా ప్రైవేట్ యాజమాన్యం కలిగిన ఆర్థిక వ్యవస్థల నుండి 39,1% మొత్తం పన్నులని వసూలుచేస్తూ ఉంది. ఇది దేశం సంక్షేమ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఆధారంగా ఉంది. వ్యయంలో గృహ వినియోగం జి.డి.పి. ముఖ్య భాగం మరియు మొత్తం వినియోగంలో 50% వాటా ఉంది. దీనితో స్థూల స్థిరమైన మూలధన నిర్మాణం 22% మరియు ప్రభుత్వ ఖర్చు 20% ఉంది.[121]

హంగేరి సెంట్రల్ మరియు తూర్పు ఐరోపాలో విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను ఆకర్షించిన ప్రముఖ దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. దేశంలో అంతర్గత ఎఫ్డిఐ 2015 లో 119.8 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లు, హంగరీ విదేశాల్లో 50 బిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్లు కంటే ఎక్కువ పెట్టుబడి పెట్టింది. [122] 2015 నాటికి హంగేరి కీలక వ్యాపార భాగస్వాములుగా జర్మనీ, ఆస్ట్రియా, రొమేనియా, స్లొవేకియా, ఫ్రాన్స్, ఇటలీ, పోలాండ్ మరియు చెక్ రిపబ్లిక్ ఉన్నారు.[123] ప్రధాన పరిశ్రమలలో ఆహార ప్రాసెసింగ్, ఫార్మాస్యూటికల్స్, మోటారు వాహనాలు, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, రసాయనాలు, మెటలర్జీ, మెషనరీ, విద్యుత్ వస్తువులు మరియు పర్యాటక రంగం (2014 లో హంగరీ 12.1 మిలియన్ అంతర్జాతీయ పర్యాటకులను స్వాగతించింది).[124]సెంట్రల్ మరియు తూర్పు ఐరోపాలో హంగేరీ అతిపెద్ద ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల నిర్మాతగా ఉంది. దేశంలో ఆవిష్కరణ మరియు ఆర్ధిక పెరుగుదలకు కారణమైన ప్రధాన సంస్థలలో ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ మరియు పరిశోధన ఉన్నాయి. గత 20 సంవత్సరాల్లో హంగేరి మొబైల్ టెక్నాలజీ, ఇన్ఫర్మేషన్ సెక్యూరిటీ మరియు సంబంధిత హార్డ్వేర్ పరిశోధనలకు ప్రధాన కేంద్రంగా కూడా వృద్ధి చెందింది.[125]ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఉపాధి రేటు 2017 నాటికి 68.3% గా ఉంది.[126] ఉద్యోగ నిర్మాణం పరిశ్రమ-తర్వాతి ఆర్థికవ్యవస్థల లక్షణాలు సేవా రంగంలో 63.2% ఉద్యోగులు పనిచేస్తున్నారు. పరిశ్రమల వాటా 29.7%, వ్యవసాయం 7.1% తో ఉంది. 2007-08 ఆర్థిక సంక్షోభం సమయంలో 11% నుండి 2017 సెప్టెంబరులో [127] నిరుద్యోగ రేటు 4.1% ఉంది. హంగేరీ యూరోపియన్ సింగిల్ మార్కెట్లో 508 మిలియన్ల వినియోగదారులకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. అనేక దేశీయ వాణిజ్య విధానాలు యూరోపియన్ యూనియన్ సభ్యుల ఒప్పందాల ద్వారా మరియు యు.యూ చట్టం ద్వారా నిర్ణయించబడతాయి.

సెంట్రల్ మరియు తూర్పు ఐరోపాలో బుడాపెస్ట్ ప్రముఖ R & D మరియు ఆర్థిక కేంద్రం

పెద్ద హంగేరియన్ కంపెనీలు బి.యు.ఎక్స్‌లో చేర్చబడ్డాయి. బుడాపెస్ట్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్‌లో హంగేరియన్ స్టాక్ మార్కెట్ ఇండెక్స్ జాబితా చేయబడింది. ఫార్చ్యూన్ గ్లోబల్ 500 సంస్థ ఎం.ఒ.ఎల్. గ్రూప్, ఒ.టి.పి. బ్యాంక్, గెడీన్ రిక్టర్ పి.టి.సి. మగ్యార్ టెలీకమ్, సి.ఐ.జి. పానొనియా, ఎఫ్.హెచ్.బి. బ్యాంక్, జ్వాక్ యూనినికం ఇంకా అదనం. [128] దీనికి తోడు హంగేరీ ప్రత్యేకమైన చిన్న మరియు మధ్యస్థ వ్యాపార సంస్థలను అత్యధిక కలిగి ఉంది. ఉదాహరణకు గణనీయమైన సంఖ్యలో ఆటోమోటివ్ సరఫరా మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞాన ఆరంభసంస్థలు ప్రారంభించారు. [129]

బుడాపెస్ట్ అనేది హంగేరి ఆర్థిక మరియు వ్యాపార రాజధానిగా ఉంది. రాజధాని నగరం ప్రపంచీకరణ మరియు ప్రపంచ నగరాల పరిశోధనా నెట్వర్క్ అధ్యయనంలో ఆల్ఫా-ప్రపంచ నగరంగా వర్గీకరించబడిన ముఖ్యమైన ఆర్థిక కేంద్రంగా ఉంది. నగరంలో తలసరి జి.డి.పి 2.4 శాతం పెరిగింది. ఐరోపాలో ఇది రెండవ అతి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న పట్టణ ఆర్థిక వ్యవస్థగా చెప్పవచ్చు. 2014 లో మునుపటి సంవత్సరంలో పోలిస్తే 4.7% ఉద్యోగాలు అధికరించాయి.[130][131] జాతీయ స్థాయిలో బుడాపెస్ట్ వ్యాపార మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థపై హంగరీ పూర్వ నగరంగా ఉంది. ఇది జాతీయ ఆదాయంలో 39% వాటాను కలిగి ఉంది. ఈ నగరం 2015 నాటికి 100 బిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్ల కంటే అధికంగా ఉంది. స్థూల మెట్రోపాలిటన్ ఉత్పత్తిని కలిగి ఉంది. దీనితో ఇది యూరోపియన్ యూనియన్‌లో అతిపెద్ద ప్రాంతీయ ఆర్థికవ్యవస్థలలో ఒకటిగా ఉంది .[132][133] ప్రపంచంలోని టాప్ 100 జి.డి.పి. ప్రదర్శించే నగరాల్లో బుడాపెస్ట్ కూడా ఉంది. ఇది ప్రైస్వాటర్హౌస్కూపర్స్ మరియు ఇ.ఐ.యు. చే ప్రపంచవ్యాప్త నగర పోటీతత్వ ర్యాంకింగ్లలో లెక్కించబడుతుంది. బులపెస్ట్ టెల్ అవీవ్, లిస్బన్, మాస్కో మరియు జోహన్నెస్బర్గ్లకు ముందు ఉంది.[134][135]


హంగేరీ తన సొంత కరెన్సీ, హంగేరియన్ ఫోరింట్ (హెచ్.యు.ఎఫ్.) ను నిర్వహిస్తుంది. అయితే ఆర్థికవ్యవస్థ ప్రజా రుణ మినహాయింపుతో మాస్ట్రిచ్ట్ ప్రమాణాలను నెరవేరుస్తుంది. అయితే 2015 లో ఇది ఇ.యూ. సగటు 75.3% గణనీయంగా ఉంది. 1924 లో హంగరీ నేషనల్ సామ్రాజ్యం రద్దు అయిన తరువాత " బ్యాంక్- ఆస్ట్రియా-హంగేరియన్ " స్థాపించబడినది. ప్రస్తుతం ద్రవ్యోల్బణం లక్ష్యం 3% తో ధర స్థిరత్వంపై దృష్టి పెడుతుంది.[136]

సైంస్ మరియు సాంకేతికత[మార్చు]

Albert Szent-Györgyi a Nobel Laureate in Medicine for discovery of Vitamin C. Nobel Prize has been awarded to 13 Hungarian laureates.
László Lovász, he was awarded the Wolf Prize and the Knuth Prize in 1999, the Kyoto Prize in 2010, he is the current president of the Hungarian Academy of Sciences. He previously served as the president of International Mathematical Union.

విజ్ఞానశాస్త్రం మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలో హంగేరీ సాధించిన విజయాలు గణనీయంగా ఉన్నాయి. పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి ప్రయత్నాలు దేశ ఆర్ధిక వ్యవస్థలో అంతర్భాగంగా ఉన్నాయి. 2015 లో సివిల్ పరిశోధన మరియు అభివృద్ధిపై హంగేరీ తన స్థూల దేశీయ ఉత్పత్తి (జిడిపి) లో 1.4% ఉంది. ఇది ప్రపంచంలోని అత్యధిక నిష్పత్తిలో 25 వ స్థానంలో ఉంది.[137] హాంకాంగ్, ఐస్లాండ్ లేదా మాల్టా ముందు ఉంది. బ్లూమ్బెర్గ్ ఇన్నోవేషన్ ఇండెక్స్‌లో అత్యంత సృజనాత్మక దేశాలలో హంగేరీ 32 వ స్థానంలో ఉంది.[138] గ్లోబల్ ఇన్నోవేషన్ ఇండెక్స్ 2016 లో ప్రపంచంలోని దేశాలలో హంగేరి 33 వ స్థానంలో ఉంది.[139] 2014 లో హంగేరీ 2,651 మంది పూర్తిస్థాయి సమానమైన పరిశోధకులను ఒక మిలియన్ మంది నివాసులను గుర్తించింది.ఇది 2010 లో 2,131 నుండి క్రమంగా పెరిగింది మరియు జర్మనీ మరియు యు.ఎస్ లతో 4,380 తో పోల్చబడింది.[140] హంగేరి యొక్క హై టెక్నాలజీ పరిశ్రమ దేశం నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికశక్తి మరియు విదేశీ ఉన్నత సాంకేతిక సంస్థలు మరియు పరిశోధనా కేంద్రాల బలమైన ఉనికి రెండింటి నుండి ప్రయోజనం పొందింది. హంగేరీ కూడా అత్యధిక పేటెంట్ రేటింగులలో ఒకటి. మొత్తం పారిశ్రామిక ఉత్పత్తిలో హైటెక్ మరియు మీడియం హైటెక్ ఉత్పాదన 6 వ అత్యధిక నిష్పత్తి 12 వ అతిపెద్ద పరిశోధన ఎఫ్డిఐ ప్రవాహం వ్యాపార సంస్థలో పరిశోధన నైపుణ్యాన్ని 14 వ స్థానంలో ఉంచింది మరియు ప్రపంచంలోని 17 వ అత్యుత్తమ ఆవిష్కరణ సామర్థ్యం నిష్పత్తి.[141]

హంగరీలో పరిశోధన మరియు అభివృద్ధిలో నేషనల్ రీసెర్చ్ డెవెలప్మెంట్ అండ్ ఇన్నోవేషన్ ఆఫీస్ (ఎన్.ఆర్.డి.ఐ. కార్యాలయం) శాస్త్రీయ పరిశోధన, అభివృద్ధి మరియు ఆవిష్కరణకు జాతీయ వ్యూహాత్మక మరియు నిధులు అందించే ఏజెన్సీ, ఇది హన్గేరియన్ ప్రభుత్వం, ప్రధాన ఆర్.డి.ఐ. నిధులు ఏజెన్సీ కీలకపాత్ర వహిస్తూ ఉన్నాయి. ఆర్డిఐ విధానాన్ని అభివృద్ధి చేయటం మరియు హంగేరి ప్రభుత్వం ఆర్డిఐ వ్యూహాన్ని తయారు చేసేందుకు, నేషనల్ రీసెర్చ్, డెవలప్మెంట్ అండ్ ఇన్నోవేషన్ ఫండ్ నిర్వహించడానికి, హంగేరి ప్రభుత్వం అద్భుతమైన పరిశోధన మరియు సహాయక ఆవిష్కరణకు మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా హంగేరీకి ఆర్డిఐలో ​​పెట్టుబడులు పెట్టడం, హంగరీ ప్రభుత్వాన్ని అంతర్జాతీయ సంస్థలలో ఒక హంగేరియన్ ఆర్డిఐ కమ్యూనిటీగా చేయడంలో హంగేరి ప్రధానపాత్రవహిస్తుంది.[142]


దేశంలో శాస్త్రీయ పరిశోధన పాక్షికంగా పరిశ్రమల ద్వారా మరియు పాక్షికంగా ప్రభుత్వంచే హంగేరియన్ విశ్వవిద్యాలయాల నెట్వర్క్ మరియు హంగేరియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ వంటి శాస్త్రీయ ప్రభుత్వ సంస్థలచే మద్దతు ఇవ్వబడింది.[143][144] వివిధ శాస్త్రీయ విభాగాల్లో ముఖ్యంగా భౌతిక శాస్త్రం, గణితం, రసాయన శాస్త్రం మరియు ఇంజనీరింగ్లలో హంగేరి చాలా మంది ప్రముఖ పరిశోధకుల నివాసంగా ఉంది. 13 హంగేరియన్ శాస్త్రవేత్తలు ఇంకా నోబెల్ బహుమతి అందుకున్నారు.[145]


2012 వరకు మూడు మంది వ్యక్తులు: సైమా, జానోస్ బోలైయ్ మరియు టిహన్యీలు ప్రపంచ రిజిస్టర్లో యునెస్కో మెమరీలో చేర్చారు. అలాగేఇదులో : టబుల హంగరీ మరియు బిబ్లియోథెకా కోర్వినియానా కలిసి ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. అంతర్జాతీయంగా బాగా ఖ్యాతిగడించిన సమకాలీన హంగేరియన్ శాస్త్రవేత్తలు: గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు లాస్లో లోవాస్, భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఆల్బర్ట్-లాస్జో బరాబాసీ, భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఫెరెంక్ క్రుస్జ్, మరియు బయోకెమిస్ట్ అయిన అర్పద్ పుస్తై. గణనీయమైన గణిత శాస్త్ర విద్యకు హంగేరీ ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది పలు అద్భుతమైన శాస్త్రవేత్తలకు శిక్షణ ఇచ్చింది. ప్రముఖ హంగేరియన్ గణితజ్ఞులు తండ్రి ఫార్కాస్ బోలైయ్ మరియు కుమారుడు జానోస్ బోలైయ్, యూక్లిడియన్ యేతర జ్యామితి వ్యవస్థాపకులలో ఒకరు; పాల్ ఎర్డోస్, నలభై కంటే ఎక్కువ భాషల్లో ప్రచురించడానికి ప్రఖ్యాతి గాంచాడు మరియు ఎర్డోస్ సంఖ్యలను ఇప్పటికీ ట్రాక్ చేస్తున్నారు. జాన్ వాన్ న్యూమాన్, క్వాంటం మెకానిక్స్ మరియు గేమ్ సిద్దాంతం, డిజిటల్ కంప్యూటింగ్ మార్గదర్శకుడు మరియు మాన్హాటన్ ప్రాజెక్ట్లోని ముఖ్య గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు.

రవాణా సౌకర్యాలు[మార్చు]

హంగేరీ అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన రహ'దారి, రైల్వే, వాయుమార్గం మరియు జలరవాణా వ్యవస్థను కలిగి ఉంది.రాజధాని బుడాపెస్ట్ హంగేరియన్ రైల్వే వ్యవస్థ (ఎం.ఎ.వి)కు ఒక ముఖ్యమైన కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది. రాజధాని కేలెటి (తూర్పు), న్యుగతి (పశ్చిమ) మరియు డెలీ (సదరన్) పాలియోద్వార్స్ అనే మూడు పెద్ద రైలు స్టేషన్ల ద్వారా సేవలు అందిస్తుంది. బుసోపెస్ట్ వెలుపల అతి ముఖ్యమైన రైల్వే కేంద్రంగా సజోల్నోక్ ఉంది. మిస్కోల్క్‌లోని తిస్జాయి రైల్వే స్టేషన్ మరియు సోజోతేతేలీ, గోరో, సిజేగ్డ్ మరియు స్జెకేస్ఫేహేర్వర్ ప్రధాన స్టేషన్లు కూడా నెట్వర్కుకు కీలకమైనవి.

బుడాపెస్ట్, డెబ్రెసెన్, మిస్కోల్క్ మరియు సిజేడ్లకు ట్రామ్ నెట్వర్కులు ఉన్నాయి. బుడాపెస్ట్ మెట్రో ప్రపంచంలోని రెండవ పురాతన భూగర్భ మెట్రో వ్యవస్థ; దాని లైన్ 1 (1896 నుండి) మరియు ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తించబడింది. ఈ వ్యవస్థలో నాలుగు మార్గాలు ఉంటాయి. బుడాపెస్ట్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో ఒక ప్రయాణికుల రైలు వ్యవస్థ హెచ్.ఇ.వి పనిచేస్తోంది. హంగేరి సుమారు 1,314 కి.మీ (8,16.48 మైళ్ళు) మోటర్ మార్గాలు కలిగి ఉంది . మోటార్వే విభాగాలు ఇప్పటికే ఉన్న నెట్ వర్క్ కు జతచేయబడుతున్నాయి. ఇది ఇప్పటికే అనేక ప్రధాన ఆర్థిక పట్టణాలను రాజధానికి కలుపుతుంది. అతి ముఖ్యమైన నౌకాశ్రయం బుడాపెస్ట్. ఇతర ముఖ్యమైన వాటిలో డనుజువారోస్ మరియు బాజా ఉన్నాయి.

హంగరీలో ఐదు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాలే ఉన్నాయి: బుడాపెస్ట్ లిస్జ్ట్ ఫెర్రెక్ (అనధికారికంగా "ఫెరిగే" పేరును దాని పేరుతో పిలుస్తారు), డెబ్రెసెన్, సామేల్మేక్ (హేవిజ్-బాలటన్ విమానాశ్రయం అని కూడా పిలుస్తారు), గోర్-పెర్ మరియు పీక్స్-పోగని. జాతీయ క్యారియర్,ఎం.ఎ.ఎల్.వి, 60 కిపైగా విమానాలను నిర్వహిస్తుంది. ఎక్కువగా యూరోపియన్ నగరాలు కానీ 2012 లో ఆపరేషన్లు నిలిపివేయబడ్డాయి. తక్కువ బడ్జెట్ ఎయిర్లైన్స్ విజ్జా ఎయిర్ హేర్జియన్‌లో ఫెరిహీజీలో ఉంది.

గణాంకాలు[మార్చు]

Hungarian population development in the last thousand years

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం హంగరీ జనాభా 99,37,628. జనసంఖ్యాపరంగా సెంట్రల్ మరియు తూర్పు యూరోపియన్ ప్రాంతంలో 5 వ స్థానంలో ఉంది. యూరోపియన్ యూనియన్లో మధ్య తరహా సభ్యదేశంగా ఉంది. జనాభా సాంద్రత చదరపు కిలోమీటరుకు 107. ఇది ప్రపంచ సగటు కంటే రెండు రెట్లు అధికం. జనాభాలో ఒక వంతు బుడాపెస్ట్ మహానగర ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నారు. నగరాల్లో మరియు పట్టణాలలో 69,03,858 మంది ప్రజలు (69.5%) ఉన్నారు.[146]ఇతర ఐరోపా దేశాల మాదిరిగా హంగేరి ఉప-పునఃస్థాపన సంతానోత్పత్తిని అనుభవిస్తోంది. 2015 నాటికి 1.43 పిల్లల జననం / స్త్రీ అంచనా వేయబడిన రేటుతో 2.1% రేటు కంటే తక్కువగా ఉంది. [147] ఇది క్రమంగా జనాభా క్షీణత మరియు వేగవంతమైన వృద్ధాప్యంకు దారితీస్తుంది. జననాల రేటు ఇటీవలి తగ్గుదల 1990 లలో సంభవించింది; 1990 లో 1.87 నుండి 1999 లో 1.28 కు పడిపోయింది.[148] 2011 లో కన్జర్వేటివ్ ప్రభుత్వం 3 సంవత్సరాల ప్రసూతి సెలవును పునరుద్ధరించడం మరియు పార్ట్-టైమ్ ఉద్యోగాలు పెంచడం ద్వారా జాతి సంప్రదాయ మగ్యార్స్ మీద దృష్టి సారించడం జననాల రేటు పెంచడానికి ఒక కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. జనన రేటు క్రమంగా 2011 లో జననాలు 1.27 అధికరించింది.[149] 2016 నాటికి మొదటి 10 నెలల్లో సహజ క్షీణత 25,828 ఉంది. 2015 నాటికి ఇది 8,162 తక్కువగా ఉంది.[150] 2015 లో 47.9% జననాలు పెళ్లి కాని మహిళలకే సంభవించాయి.[151] ఆయుఃప్రమాణం పురుషులు 71.96 సంవత్సరాలు మరియు 2015 లో మహిళలకు 79.62 సంవత్సరాలు.[152] ఇది కమ్యూనిజం పతనం నుండి (1989)నిరంతరంగా పెరుగుతూ ఉంది.[153]


హంగరీలో శతాబ్దాలుగా వారి పూర్వీకులు తమ ప్రాంతాలలో నివసించినందున ఇద్దరు పెద్ద సమూహాలను "జాతీయ మైనారిటీలు" గా సూచిస్తారు. మొత్తం దేశవ్యాప్తంగా జర్మనీ మైనారిటీ (దాదాపు 130,000 మంది) నివసిస్తున్నారు, దేశంలోని ఉత్తర భాగంలో ప్రధానంగా నివసించే రోమానీ మైనారిటీ (దాదాపు 300,000) ఉంది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం హంగరీలో 80,14,029 (80.7%) హంగేరియన్లు 6,08,957 (6.1%) రోమానీ, 1,31,951 (1.3%) జర్మన్లు, 29,647 (0.3%) స్లోవేకిక్స్, 26,345 (0.3%) రొమేనియన్లు మరియు 23,561 (0.2%) క్రోయాట్స్ ఉన్నారు. 14,55,883 మంది (మొత్తం జనాభాలో 14.7%) వారి జాతిని ప్రకటించలేదు. అందుచే హంగేరియన్ వారి జాతి ప్రకారము ప్రకటించిన 90% కన్నా అధికంగా ఉన్నారు.[154] హంగరీలో ప్రజలు ఒక జాతి కంటే ఎక్కువ మందిని ప్రకటిస్తుంటారు కనుక జాతుల మొత్తం సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంటుంది.[155]

ప్రస్తుతం హగరీ విదేశీఉపాధి దారుల సంఖ్య 5 మిలియన్లు.



Budapest

Budapest
Rank City Population Rank City Population
Debrecen

Debrecen
Szeged

Szeged
1 Budapest 1,757,618Increase 11 Szolnok 72,786
2 Debrecen 203,914 12 Tatabánya 66,791
3 Szeged 162,593Increase 13 Érd 63,993
4 Miskolc 159,554 14 Kaposvár 63,742
5 Pécs 145,985 15 Sopron 61,390Increase
6 Győr 129,372Increase 16 Veszprém 60,761
7 Nyíregyháza 118,125 17 Békéscsaba 60,334
8 Kecskemét 111,836 18 Zalaegerszeg 58,959
9 Székesfehérvár 98,673 19 Eger 54,609
10 Szombathely 77,866 20 Nagykanizsa 48,241

భాషలు[మార్చు]

Present-day regions in Europe where Hungarian is the majority language

హంగరీలో అధికారిక మరియు ప్రబలమైన మాట్లాడే భాష హంగరీ. ఐరోపాలో సుమారు 13 మిలియన్ల మంది మాట్లాడే భాషల్లో హంగేరీ 13 వ అత్యంత విస్తృతంగా మాట్లాడే భాషగా ఉంది. ఇది యూరోపియన్ యూనియన్ 24 అధికారిక మరియు పని భాషలలో ఒకటి.[156] హంగేరీ వెలుపల పొరుగు దేశాలలో హంగేరియన్ ప్రజల కమ్యూనిటీలు మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా హంగేరియన్ డియాస్పోరా కమ్యూనిటీలలో కూడా హంగరీ వాడుక భాషగా ఉంది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం హంగరీలో 98,96,333 మంది (99.6%) హంగేరి మాట్లాడతారు. వీరిలో 9,827,875 మంది (99%) మొదటి భాషగా మాట్లాడుతారు. అయితే 68,458 మంది (0.7%) రెండవ భాషగా మాట్లాడతారు. [154]హంగరీలో అత్యధికంగా వాడుకలో ఉన్న భాషలుగా ఆంగ్లం 15,89,180 వాడుకరులు (16%),జర్మన్ 11,11,997 వాడుకరులు (11.2%) ఉన్నాయి. హంగరీ అల్పసంఖ్యాక ప్రజల వాడుక (క్రొయేషియన్, జర్మన్, రొమేనియన్, రోమానీ, సెర్బియా, స్లోవాక్, స్లొవేనియన్, హంగేరియన్, మరియు ఉక్రేనియన్)[146]

హంగరీ (మగ్యార్) యురాలిక్ భాషా కుటుంబానికి చెందినది. పొరుగు భాషకు సంబంధం లేనిది. ఇది ఫిన్నిష్ మరియు ఎస్టోనియన్ భాషలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. దీనిని మాట్లాడేవారి సంఖ్య మరియు యూరప్ భాషలో మాట్లాడే ఏకైక భాషగా యురేలిక్ భాషలలో అతిపెద్దది.హంగరీ మాట్లాడే ప్రజలు గణనీయమైన సంఖ్యలో రొమేనియా, చెక్ మరియు స్లోవాక్ రిపబ్లిక్, మాజీ యుగోస్లేవియా, ఉక్రెయిన్, ఇజ్రాయెల్ మరియు యు.ఎస్. దేశాలలో ఉన్నారు. హంగేరియన్ మాట్లాడే చిన్న చిన్న సమూహాలు కెనడా, స్లోవేనియా మరియు ఆస్ట్రియాలో నివసిస్తున్నారు. ఆస్ట్రేలియా, బ్రెజిల్, అర్జెంటీనా, మెక్సికో, వెనిజులా మరియు చిలీ స్వల్పసంఖ్యలో ఉన్నారు. ప్రామాణిక హంగేరి బుడాపెస్ట్ రాజధానిలో వివిధ్యమైన రూపాలలో వాడుకగా ఉంటుంది. ప్రామాణిక మాండలిక ఉపయోగం అమలు చేయబడినా. హంగేరీ అనేక పట్టణ మరియు గ్రామీణ మాండలికాలను కలిగి ఉంది.

మతం[మార్చు]

హంగరీ చారిత్రాత్మకంగా క్రిస్టియన్ దేశం. హంగేరియన్ చరిత్రలో మొదటి స్టీఫెన్ బాప్టిజం మరియు క్రీ.శ. 1000 లో హోలీ క్రౌన్ తో పట్టాభిషేక హంగరీయుల స్థాపనను గుర్తిస్తుంది. స్టీఫెన్ రోమన్ కాథలిక్కులను ప్రభుత్వ మతంగా ప్రకటించారు. అతని వారసులు సాంప్రదాయికంగా అపోస్టోలిక్ కింగ్స్‌గా పిలవబడ్డారు. హంగరీలో కాథలిక్ చర్చ్ శతాబ్దాలుగా బలంగా ఉంది. ఎజ్టర్గోమ్ ఆర్చ్ బిషప్ హంగేరి ప్రిన్స్ ప్రిమేట్ (హెర్సెగ్రిమ్మియాస్) గా అసాధారణ హక్కులను పొందింది. సమకాలీన హంగేరికి అధికారిక మతం లేదు. రాజ్యాంగం "క్రైస్తవత్వం జాతీయ నిర్మాణ పాత్రను గుర్తిస్తుంది".[157] మతస్వేచ్ఛ అనేది ఒక ప్రాథమిక హక్కు. ప్రొటెస్టెంట్ సంస్కరణల ఆరంభంతో చాలామంది హంగేరియన్లు మొదటి లూథరనిజంను స్వీకరించారు. తరువాత కొద్దికాలం కాల్వినిజం అనుసరించారు. అయితే 16 వ శతాబ్దం రెండో అర్ధ భాగంలో జెస్యూట్స్ ప్రతినిధుల ప్రచారాన్ని నిర్వహించారు. జనాభా మళ్లీ ప్రధానంగా కాథలిక్గా మారింది. ఏదేమైనప్పటికీ ఇతర యూరోపియన్ దేశాలతో పోలిస్తే ఇటువంటి చర్యలు చేపట్టారు. హంగేరియన్ ప్రముఖుల మత స్వాతంత్రాన్ని సంరక్షిస్తున్న కారణంగా ఇది చాలామంది విజయం సాధించలేదు.ప్రజలూ తరచూ కాల్వినిస్ట్‌గా ఉండేవారు. హంగేరీ అంతటా ఉన్న కొన్ని ప్రాంతాలు ఇప్పటికీ ప్రొటెంటిస్టిజం (లూథరన్ లేదా సంస్కరించబడినవి) మరియు దేశం తూర్పు ప్రాంతాలు, ముఖ్యంగా డెబ్రెసెన్ ("కాల్వినిస్ట్ రోమ్") చుట్టూ ప్రధానంగా సంస్కరించబడినవి.[158]

హంగరీలో ఆర్థడాక్స్ క్రిస్టియానిటీ దేశంలోని జాతి మైనార్టీలతో సంబంధం కలిగి ఉంది: రోమేనియా, రష్యా, ఉక్రైనియన్లు మరియు సెర్బ్స్.


చారిత్రాత్మకంగా హంగేరీ ఒక ముఖ్యమైన యూదు సమాజానికి కేంద్రంగా ఉంది. కొంతమంది హంగేరియన్ యూదులు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో హోలోకాస్టు నుండి తప్పించుకోగలిగారు. అయితే చాలా మంది (బహుశా 5,50,000 [159])గాని నిర్బంధ శిబిరాలకు తరలించబడ్డారు. వీరిలో చాలామంది తిరిగి రాలేదు లేదా హంగేరిలో అర్రో క్రాస్ సభ్యులచే హత్య చేయబడ్డారు.

2011 జనాభా లెక్కలు లూథరన్ల (ఎవాంజెలిక్యుస్క్) తో పాటు ఈ సమూహాలను రోమన్ కాథలిక్కులు (కాటోలికుస్సోక్) (37.1%) మరియు హంగేరియన్ సంస్కరణల కాల్వినిస్ట్స్ (రిఫార్మాటిస్కోక్) (11.1%) తో లూథర్న్ క్రైస్తవులు (54.2%) %), గ్రీక్ కాథలిక్లు (1.8%), మరియు ఇతర క్రైస్తవులు (1.3%) ఉన్నారు. యూదు (0.1%), బౌద్ధ (0.1%) మరియు ముస్లిం (0.06%) సంఘాలు అల్పసంఖ్యాకులుగా ఉన్నారు. జనాభాలో 27.2% మతపరమైన అనుబంధాన్ని ప్రకటించలేదు 16.7% తాము బహిరంగంగా మతవిశ్వాసం లేనివారమని, మరొక 1.5% మంది నాస్తికుడు అని ప్రకటించారు. [154]

విద్య[మార్చు]

Budapest University of Technology and Economics, it is the oldest Institute of technology in the world, founded in 1782
Rector's Council Hall of Budapest Business School, the first public business school in the world, founded in 1857

హంగరీలో విద్యాభ్యాసం " విద్యామంత్రిత్వశాఖ " నిర్వహిస్తున్నది. ప్రీస్కూల్-కిండర్ గార్టెన్ విద్య తప్పనిసరి మరియు మూడు నుంచి ఆరు ఏళ్ల మధ్య వయస్సు ఉన్న పిల్లలందరకూ అందించబడింది. ఆ తరువాత పాఠశాల హాజరు పదహారుల వయస్సు వరకు కూడా తప్పనిసరి. [28] ప్రాధమిక విద్య సాధారణంగా ఎనిమిదేళ్ళ పాటు కొనసాగుతుంది. సెకండరీ విద్యలో విభిన్న అకాడమిక్ స్థాయిలో దృష్టి కేంద్రీకరించే మూడు సాంప్రదాయ రకాలైన పాఠశాలలు ఉన్నాయి: జిమ్నసియం అత్యంత మహాత్ములైన పిల్లలను చేర్చుతుంది మరియు విశ్వవిద్యాలయ అధ్యయనాలకు విద్యార్థులను సిద్ధం చేస్తుంది; ఇంటర్మీడియట్ విద్యార్థులకు ఉన్నత విద్యాలయ పాఠశాలలు నాలుగు సంవత్సరాలపాటు కొనసాగుతాయి మరియు సాంకేతిక పాఠశాల వృత్తి విద్య మరియు ప్రపంచానికి విద్యార్థులను సిద్ధం చేస్తుంది. ఈ వ్యవస్థ పాక్షికంగా అనువైనది మరియు వంతెనలు ఉనికిలో ఉంది. వొకేషనల్ స్కూల్ నుండి గ్రాడ్యుయేట్లు రెండో సంవత్సర కార్యక్రమం వృత్తిపరమైన ఉన్నత విద్యకు ప్రాప్తిని పొందవచ్చు.[160] ఇంటర్నేషనల్ మ్యాథమ్యాటిక్స్ అండ్ సైన్స్ స్టడీస్ (TIMSS) లో ట్రెండ్స్ ఇన్ హంగరీలో 13-14 ఏళ్ల విద్యార్థుల గణితం మరియు విజ్ఞాన శాస్త్రం నైపుణ్యం ప్రపంచంలోని ఉత్తమమైనదిగా పేర్కొన్నారు.

హన్గేరియన్ విశ్వవిద్యాలయాలలో అధికంగా ప్రభుత్వ సంస్థలు ఉన్నాయి. విద్యార్ధులు ఫీజు చెల్లింపు లేకుండా సాంప్రదాయకంగా అధ్యయనం చేస్తారు. యూనివర్శిటీ ప్రవేశానికి సాధారణంగా మటుర అవసరం. హంగరీ ప్రభుత్వ ఉన్నత విద్యా వ్యవస్థలో యూనివర్సిటీలు మరియు ఇతర ఉన్నత విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి. ఇవి విద్య కరికులం మరియు సంబంధిత డిగ్రీలను డాక్టరల్ డిగ్రీ వరకు అందిస్తాయి. పరిశోధన కార్యకలాపాలకు దోహదం చేస్తాయి. విద్యార్థులకు ఆరోగ్య భీమా వారి అధ్యయనాల ముగింపు వరకు ఉచితం. హంగేరియన్ ఉన్నత విద్యలో ఇంగ్లీష్ మరియు జర్మనీ భాష ముఖ్యమైనది. ఈ భాషల్లో అనేక డిగ్రీ కార్యక్రమాలు బోధించబడతాయి. ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది విద్యార్థులు పరస్పర మార్పిడి ద్వారా విద్యాబ్యాసం చేస్తారు. 2014 లో గ్లోబల్ పోటీతత్వ నివేదిక ఆధారంగా హంగరీ ఉన్నత విద్య మరియు శిక్షణలో 148 దేశాల్లో 44 వ స్థానంలో నిలిచింది. [161]


హంగేరీ ఉన్నత విద్య సుదీర్ఘ సాంప్రదాయాన్ని కలిగి ఉంది. హంగరీలో స్థాపించబడిన విశ్వవిద్యాలయాలు ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైనవి. మొదటి సారిగా 1367 లో స్థాపించబడిన యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పీక్స్ ఇప్పటికీ పనిచేస్తోంది. అయితే 1276 లో వెస్ప్రెమ్ విశ్వవిద్యాలయం పీటర్ చెసాక్ దళాలచే నాశనం చేయబడిన తరువాత అది పునర్నిర్మింపబడలేదు. సిగిస్మండ్ 1392 లో ఒబుడా యూనివర్సిటీని స్థాపించింది. మరొకటి యూనివర్సిటాస్ ఇస్ట్రోపోలిటానా 1465 లో మేజియాస్ కోర్వినస్ చే పోజోనీలో స్థాపించబడింది. నాగిస్బోంబత్ యూనివర్సిటీ 1635 లో స్థాపించబడింది మరియు 1777 లో ఇది బుడాకు తరలించబడింది మరియు ఈరోజు ఈవోత్వోస్ లోరెండ్ విశ్వవిద్యాలయం అని పిలుస్తారు. ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని 1735 లో హంగరీలో ఉన్న సెల్మేక్బన్యాలో స్థాపించారు. దీని చట్టపరమైన వారసత్వంగా మిస్కోల్క్ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించబడింది. యునివర్సిటీ ర్యాంక్ మరియు నిర్మాణంతో బుడాపెస్ట్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అండ్ ఎకనామిక్స్ ప్రపంచంలోని అత్యంత ప్రాచీన సాంకేతిక పరిజ్ఞానంగా పరిగణిస్తారు. దీని న్యాయపరమైన పూర్వ సంస్థ ఇన్స్టిట్యూట్ జ్యామిత్రియో-హైడ్రోటెక్నికం 1782 లో చక్రవర్తి రెండవ జోసెఫ్ ద్వారా స్థాపించబడింది.

ఆరోగ్యం[మార్చు]

హంగేరియన్ హెల్త్ కేర్ సిస్టమ్ అనేది ప్రభుత్వ జాతీయ ఆరోగ్య భీమా ఎక్కువగా నిధులు సమకూరుస్తుంది. ఒ.ఇ.సి.డి. ప్రకారం మొత్తం జనాభాలో 100% సార్వత్రిక ఆరోగ్య బీమా అందిస్తుంది.[27] ఇది పిల్లలు, విద్యార్ధులు, పెన్షనర్లు, తక్కువ ఆదాయం ఉన్నవారికి, వికలాంగులైన వ్యక్తులు, పూజారులు మరియు ఇతర చర్చి ఉద్యోగులకు పూర్తిగా ఉచితం.[162][163] ఒ.ఇ.సి.డి. ప్రకారం హంగేరీ 2012 లో ఆరోగ్య సంరక్షణ కొరకు జి.డి.పి.లో 7.8% ఖర్చు చేసింది. 2011 లో మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయం 1,688.7 యు.ఎస్.డాలర్లు, 1,098.3 యు.ఎస్. డాలర్లు ప్రభుత్వ ఫండ్ (65%) మరియు 590.4 యు.ఎస్.డాలర్లు ప్రైవేట్ ఫండ్ (35%)[164]


హంగరీ యూరోప్లో వైద్య పర్యాటక ప్రధాన గమ్యస్థానాలలో ఒకటి. దేశంలో దంత పర్యాటక రంగం [165][166] దీని వాటా ఐరోపాలో 42% మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా 21% ఉంది.[166][167] ప్లాస్టిక్ సర్జరీ కూడా ఒక కీలక రంగం, ఖాతాదారులలో 30% విదేశాల నుంచి వస్తారు. హంగరీ అనేక వైద్య ఔషధాలకు నిలయంగా ఉంది.[168] స్పా టూరిజం కొన్నిసార్లు ఇతర చికిత్సలతో కలిపి ఉంటుంది.[169]

హృదయనాళ వ్యాధితో 2013 లో హంగరీలో 62,979 మంది మరణాలు (మొత్తం 49.4%) సంభవించాయి.[2] కార్డియోవాస్కులర్ వ్యాధి మరణాల సంఖ్య 1985 లో 79,355 కు చేరింది. ఇది కమ్యూనిజం పతనం నుండి నిరంతరంగా తగ్గిపోయింది.[2] మణాలకు రెండవ అతి ముఖ్యమైన కారణంగా 1990 ల నుండి 33,274 (మొత్తం 26.2%) తో క్యాన్సర్ ఉంది.[2] 1990 లో 8,760 మంది మరణించారు. 2013 లో 3,654 మంది మరణించారు. 1983 లో 4,911 నుండి 2013 లో 2,093 మంది ఆత్మహత్యలు (100,000 మందికి 21.1 మంది ఆత్మహత్యలు)నమోదుకాగా 1956 నుండి నమోదు అయిన అతి తక్కువ నమోదైంది. [2] హంగరీ, హార్ట్ డిసీజ్, హైపర్ టెన్షన్, స్ట్రోక్ మరియు ఆత్మహత్యల మధ్య భారీ వ్యత్యాసాలు ఎక్కువగా వ్యవసాయ మరియు తక్కువ ఆదాయం ఉన్న గ్రేట్ ప్లెయిన్లో ఉన్నాయి. కానీ అధిక-ఆదాయం మరియు మధ్యతరగతి పాశ్చాత్యనాగరికతకు మారుతున్న సెంట్రల్ హంగేరీలో తక్కువగా ఉన్నాయి.[170] స్మోకింగ్ కూడా హంగేరియన్ సమాజంలో గణనీయమైన నష్టాలను కలిగిస్తుంది. 2012 లో పెద్దవారిలో 28% మంది స్మోక్డ్, కఠినమైన నియంత్రణ కారణంగా 2013 లో 19% కు పడిపోయింది.[171] దేశవ్యాప్తంగా ధూమపానం ఇండోర్ బహిరంగ ప్రదేశానికి విస్తరించింది. పొగాకు అమ్మకం జాతీయ నియంత్రిత పొగాకు దుకాణాలకు నేషనల్ టొబాకో షాప్ అని పిలుస్తారు.[172] ఈ హత్యల శాతం 1,00,000 మందికి 1.3 గా ఉంది. ఇది ప్రపంచంలోనే అతి తక్కువగా ఉంది.

మూలాలు[మార్చు]

  1. ఐరోపా రాజ్యాల నినాదాలు
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 హంగేరి కేంద్ర గణాంకాల కార్యాలయము తీసుకొన్న తేదీ:2008-12-19 ఉదహరింపు పొరపాటు: Invalid <ref> tag; name "KSH" defined multiple times with different content
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 "హంగేరి". అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి. Retrieved 2009-04-22. 
  4. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Flaw అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  5. "Geography Statistics Of Hungary". worldatlas.com. 6 June 2017. Retrieved 6 June 2017. 
  6. "Eurostat – Population on 1 January 2015". European Commission. Retrieved 20 August 2015. 
  7. "Uralic (Finno-Ugrian) languages, Classification of the Uralic (Finno-Ugrian) languages, with present numbers of speakers and areas of distribution (last updated 24 September 2015)". helsinki.fi. 6 June 2017. Retrieved 6 June 2017. 
  8. "Budapest is classified as Alpha- leading global city". Globalization and World Cities (GaWC) Research Network, Loughborough University. 13 April 2010. Retrieved 25 November 2016. 
  9. "Hungary in the Carpathian Basin" (PDF). Lajos Gubcsi, PhD. 6 June 2017. Retrieved 6 June 2017. 
  10. Acta orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 36 Magyar Tudományos Akadémia (Hungarian Academy of Sciences), 1982, p. 419
  11. Kristó Gyula – Barta János – Gergely Jenő: Magyarország története előidőktől 2000-ig (History of Hungary from the prehistory to 2000), Pannonica Kiadó, Budapest, 2002, ISBN 963-9252-56-5, p. 687, pp. 37, pp. 113 ("Magyarország a 12. század második felére jelentős európai tényezővé, középhatalommá vált."/"By the 12th century Hungary became an important European constituent, became a middle power.", "A Nyugat részévé vált Magyarország ... /Hungary became part of the West"), pp. 616–644
  12. "Austria-Hungary, HISTORICAL EMPIRE, EUROPE". Encyclopædia Britannica. 6 June 2017. Retrieved 6 June 2017. 
  13. Richard C. Frucht (31 December 2004). Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture. ABC-CLIO. p. 360. ISBN 978-1-57607-800-6. 
  14. "Trianon, Treaty of". The Columbia Encyclopedia. 2009. 
  15. "Text of the Treaty, Treaty of Peace Between The Allied and Associated Powers and Hungary And Protocol and Declaration, Signed at Trianon June 4, 1920". Retrieved 10 June 2009. 
  16. Hungary: The Unwilling Satellite John F. Montgomery, Hungary: The Unwilling Satellite. Devin-Adair Company, New York, 1947. Reprint: Simon Publications, 2002.
  17. Thomas, The Royal Hungarian Army in World War II, pg. 11
  18. It was governed by the Socialist Workers' Party, which was under the influence of the Soviet Union. – Rao, B. V. (2006), History of Modern Europe Ad 1789–2002: A.D. 1789–2002, Sterling Publishers Pvt. Ltd.
  19. Hanrahan, Brian (9 May 2009). "Hungary's Role in the 1989 Revolutions". BBC News. 
  20. Kamm, Henry (17 June 1989). "Hungarian Who Led '56 Revolt Is Buried as a Hero". The New York Times. 
  21. "1989. évi XXXI. törvény az Alkotmány módosításáról" [Act XXXI of 1989 on the Amendment of the Constitution]. Magyar Közlöny (in Hungarian). Budapest: Pallas Lap- és Könyvkiadó Vállalat. 44 (74): 1219. 23 October 1989. 
  22. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Solomon అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  23. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Higott-Cooper అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  24. "Hungary: Emerging Economic Power In Central And Eastern Europe". Thomas White International. Retrieved 18 June 2017. 
  25. Country and Lending Groups. World Bank. Accessed on July 1, 2016.
  26. "List of OECD Member countries – Ratification of the Convention on the OECD". Oecd.org. Retrieved 2011-11-04. 
  27. 27.0 27.1 OECD (June 27, 2013). "OECD Health Data: Social protection". OECD Health Statistics (database). Paris: OECD. doi:10.1787/data-00544-en. Retrieved 2013-07-14. 
  28. 28.0 28.1 Eurydice. "Compulsory Education in Europe 2013/2014" (PDF). European commission. Retrieved 19 May 2014. 
  29. "Benefits of EU Membership". Hungarian Chamber of Commerce and Industry. 6 June 2017. Retrieved 6 June 2017. 
  30. "International organizations in Hungary". Ministry of Foreign Affairs. Archived from the original on 13 March 2016. Retrieved 20 November 2016. 
  31. "Hungary's Nobel Prize Winners, 13 Hungarian win Nobel Prize yet". Hungarian Academy of Sciences. 
  32. "Population per Gold Medal. Hungary has the second highest gold medal per capita in the world. All together it has 175 gold medal until 2016". medalspercapita.com. 
  33. Hungarian literature – ”Popular poetry is the only real poetry was the opinion of Sándor Petőfi, one of the greatest Hungarian poets, whose best poems rank among the masterpieces of world literature.”, Encyclopædia Britannica, 2012 edition
  34. Szalipszki, pg.12
    Refers to the country as "widely considered" to be a "home of music".
  35. "UNWTO Tourism Highlights, 2016 Edition – World Tourism Organization". doi:10.18111/9789284418145. Retrieved 3 August 2017. 
  36. "Search – Global Edition – The New York Times". International Herald Tribune. 29 March 2009. Retrieved 20 September 2009. 
  37. "Lake Balaton". Encyclopædia Britannica. Retrieved 2008-03-20. 
  38. Király, Péter (1997). A magyarok elnevezése a korai európai forrásokban (The Names of the Magyars in Early European Sources) /In: Honfoglalás és nyelvészet ("The Occupation of Our county" and Linguistics)/. Budapest: Balassi Kiadó. p. 266. ISBN 963-506-108-0. 
  39. Peter F. Sugar, ed. (22 November 1990). A History of Hungary. Indiana University Press. p. 9. ISBN 978-0-253-20867-5. Retrieved 6 July 2011. 
  40. György Balázs, Károly Szelényi, The Magyars: the birth of a European nation, Corvina, 1989, p. 8
  41. Alan W. Ertl, Toward an Understanding of Europe: A Political Economic Précis of Continental Integration, Universal-Publishers, 2008, p. 358
  42. Z. J. Kosztolnyik, Hungary under the early Árpáds: 890s to 1063, Eastern European Monographs, 2002, p. 3
  43. "Uralic etymology : Query result". 
  44. cahoon, ben. "Hungary". Worldstatesmen.org. Retrieved 3 August 2017. 
  45. "Aquincum". Lovelybudapest.com. Retrieved 30 September 2014. 
  46. "The Avar Khaganate". Allempires.com. 31 May 2007. Retrieved 20 September 2009. 
  47. A Country Study: Hungary. Federal Research Division, Library of Congress. 
  48. For example, the Abbot Regino of Prüm mentions the plains of the Pannons and the Avars; Kristó, Gyula op. cit. (1993) pp. 96.
  49. 49.0 49.1 A Country Study: Hungary. Federal Research Division, Library of Congress. Retrieved 6 March 2009. 
  50. Encyclopedia Americana. 24.. 370: Grolier Incorporated. 2000. 
  51. "Magyar (Hungarian) migration, 9th century". Eliznik.org.uk. Retrieved 20 September 2009. 
  52. Origins and Language. Source: U.S. Library of Congress.  This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  53. Peter B. Golden, Nomads and their neighbours in the Russian steppe: Turks, Khazars and Qipchaqs, Ashgate/Variorum, 2003. "Tenth-century Byzantine sources, speaking in cultural more than ethnic terms, acknowledged a wide zone of diffusion by referring to the Khazar lands as 'Eastern Tourkia' and Hungary as 'Western Tourkia.'" Carter Vaughn Findley, The Turks in the World History Archived 5 February 2016 at the Wayback Machine., Oxford University Press, 2005, p. 51, citing Peter B. Golden, 'Imperial Ideology and the Sources of Political Unity Amongst the Pre-Činggisid Nomads of Western Eurasia,' Archivum Eurasiae Medii Aevi 2 (1982), 37–76. "Archived copy". Archived from the original on 6 September 2015. Retrieved 27 June 2015. 
  54. 54.0 54.1 Stephen Wyley (30 May 2001). "The Magyars of Hungary". Geocities.com. Archived from the original on 21 October 2009. Retrieved 20 September 2009. 
  55. Peter Heather, Empires and Barbarians, Pan Macmillan, 2011
  56. Attila Zsoldos, Saint Stephen and his country: a newborn kingdom in Central Europe: Hungary, Lucidus, 2001, p. 40
  57. Asia Travel Europe. "Hungaria Travel Information | Asia Travel Europe". Asiatravel.com. Retrieved 21 November 2008. 
  58. James Minahan, One Europe, many nations: a historical dictionary of European national groups, Greenwood Publishing Group, 2000, p. 310
  59. Encyclopædia Britannica, 2002. Books.google.com. Retrieved 18 November 2012. 
  60. "Marko Marelic: The Byzantine and Slavic worlds". Korcula.net. Retrieved 2017-08-03. 
  61. "Hungary in American History Textbooks". Hungarian-history.hu. Retrieved 2017-08-03. 
  62. "Hungary, facts and history in brief". Erwin.bernhardt.net.nz. Retrieved 2017-08-03. 
  63. Ladislav Heka (October 2008). "Hrvatsko-ugarski odnosi od sredinjega vijeka do nagodbe iz 1868. s posebnim osvrtom na pitanja Slavonije" [Croatian-Hungarian relations from the Middle Ages to the Compromise of 1868, with a special survey of the Slavonian issue]. Scrinia Slavonica (in Croatian). Hrvatski institut za povijest – Podružnica za povijest Slavonije, Srijema i Baranje. 8 (1): 152–173. ISSN 1332-4853. Retrieved 16 October 2011. 
  64. A concise history of Hungary – Google Books. Google Books. Retrieved 20 September 2009. 
  65. "Hungarianhistory.com" (PDF). Retrieved 25 November 2010. 
  66. The Mongol invasion: the last Arpad kings, Encyclopædia Britannica – "The country lost about half its population, the incidence ranging from 60 percent in the Alföld (100 percent in parts of it) to 20 percent in Transdanubia; only parts of Transylvania and the northwest came off fairly lightly."
  67. Autonomies in Europe and Hungary. (PDF). By Józsa Hévizi.
  68. cs. "National and historical symbols of Hungary". Nemzetijelkepek.hu. Retrieved 20 September 2009. 
  69. Pál Engel, Tamás Pálosfalvi, Andrew Ayton: The Realm of St. Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526, I.B. Tauris & Co Ltd, London, pp. 109 [1]
  70. 70.0 70.1 "Hungary – Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. Retrieved 21 November 2008. 
  71. "Hungary – The Bibliotheca Corviniana Collection: UNESCO-CI". Portal.unesco.org. Archived from the original on 18 March 2008. Retrieved 21 November 2008. 
  72. "Hungary – Renaissance And Reformation". Countrystudies.us. Retrieved 20 September 2009. 
  73. "A Country Study: Hungary". Geography.about.com. Archived from the original on 8 July 2012. Retrieved 20 September 2009. 
  74. Laszlo Kontler, "A History of Hungary" p. 145
  75. Inalcik Halil: "The Ottoman Empire"
  76. Géza Dávid, Pál Fodor (2007). "Ransom slavery along the Ottoman borders: early fifteenth-early eighteenth centuries". BRILL. p.203. ISBN 90-04-15704-2
  77. Csepeli, Gyorgy (2 June 2009). "The changing facets of Hungarian nationalism – Nationalism Reexamined | Social Research | Find Articles at BNET". Findarticles.com. Archived from the original on 9 July 2012. Retrieved 20 September 2009. 
  78. "Ch7-1" (PDF). Retrieved 20 September 2009. 
  79. Paul Lendvai, The Hungarians: a thousand years of victory in defeat, C. Hurst & Co. Publishers, 2003 Google Books
  80. Peter N Stearns, The Oxford encyclopedia of the modern world, Volume 4, Oxford University Press, 2008, p. 64
  81. Géza Jeszenszky: From "Eastern Switzerland" to Ethnic Cleansing, address at Duquesne History Forum, 17 November 2000, The author is former Ambassador of Hungary to the United States and was Foreign Minister in 1990 – 1994.
  82. Laszlo Peter, Martyn C. Rady, Peter A. Sherwood: Lajos Kossuth sas word...: papers delivered on the occasion of the bicentenary of Kossuth's birth (page 101)
  83. Kinga Frojimovics, Géza Komoróczy, Jewish Budapest: monuments, rites, history, Central European University Press, 1999 p.67 Google Books
  84. "WorldWar2.ro – Ofensiva Armatei 2 romane in Transilvania". Worldwar2.ro. Retrieved 3 August 2017. 
  85. François Bugnion, International Committee of the Red Cross, The International Committee of the Red Cross and the protection of war victims, Macmillan Education, 2003 Google Books
  86. Molnar, A Concise History of Hungary, p. 262 online
  87. Richard C. Frucht, Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture p. 359–360 online
  88. 88.0 88.1 J. Lee Ready (1995), World War Two. Nation by Nation, London, Cassell, page 130. ISBN 1-85409-290-1
  89. Mike Thomson (13 November 2012). "Could the BBC have done more to help Hungarian Jews?". BBC (British broadcasting service). the BBC broadcast every day, giving updates on the war, general news and opinion pieces on Hungarian politics. But among all these broadcasts, there were crucial things that were not being said, things that might have warned thousands of Hungarian Jews of the horrors to come in the event of a German occupation. A memo setting out policy for the BBC Hungarian Service in 1942 states: "We shouldn't mention the Jews at all." By 1943, the BBC Polish Service was broadcasting about the exterminations And yet his policy of silence on the Jews was followed right up until the German invasion in March 1944. After the tanks rolled in, the Hungarian Service did then broadcast warnings. But by then it was too late "Many Hungarian Jews who survived the deportations claimed that they had not been informed by their leaders, that no one had told them. But there's plenty of evidence that they could have known," said David Cesarani, Professor of History at Royal Holloway, University of London. 
  90. "Auschwitz: Chronology". Ushmm.org. Retrieved 2013-02-13. 
  91. "The Holocaust in Hungary". United States Holocaust Memorial Museum; Holocaust Encyclopedia. 
  92. Alfred de Zayas "Raoul Wallenberg" in Dinah Shelton Encyclopedia of Genocide (Macmillan Reference 2005, vol. 3)
  93. Braham, Randolph (2004): Rescue Operations in Hungary: Myths and Realities, East European Quarterly 38(2): 173–203.
  94. Bauer, Yehuda (1994): Jews for Sale?, Yale University Press.
  95. Bilsky, Leora (2004): Transformative Justice: Israeli Identity on Trial (Law, Meaning, and Violence), University of Michigan Press.
  96. Bridge, Adrian (1996-09-05). "Hungary's Jews Marvel at Their Golden Future". The Independent. Retrieved 2009-04-20. 
  97. Prauser, Steffen; Rees, Arfon (December 2004). "The Expulsion of 'German' Communities from Eastern Europe at the end of the Second World War" (PDF). EUI Working Paper HEC No. 2004/1. San Domenico, Florence: European University Institute. Retrieved 5 August 2013. 
  98. "www.hungarian-history.hu". Hungarian-history.hu. Retrieved 3 August 2017. 
  99. University of Chicago. Division of the Social Sciences, Human Relations Area Files, inc, A study of contemporary Czechoslovakia, University of Chicago for the Human Relations Area Files, inc., 1955, Citation 'In January 1947 the Hungarians complained that Magyars were being carried off from Slovakia to Czech lands for forced labor.'
  100. Istvan S. Pogany, Righting wrongs in Eastern Europe, Manchester University Press ND, 1997, p.202 Google Books
  101. Alfred J. Rieber, Forced migration in Central and Eastern Europe, 1939–1950, Routledge, 2000, p. 50 Google Books – "A presidential decree imposing an obligation on individuals not engaged in useful work to accept jobs served as the basis for this action. As a result, according to documentation in the ministry of foreign affairs of the USSR, approximately 50,000 Hungarians were sent to work in factories and agricultural enterprises in the Czech Republic."
  102. Canadian Association of Slavists, Revue canadienne des slavistes, Volume 25, Canadian Association of Slavists., 1983
  103. S. J. Magyarody, The East-central European Syndrome: Unsolved conflict in the Carpathian Basin, Matthias Corvinus Pub., 2002
  104. Anna Fenyvesi, Hungarian language contact outside Hungary: studies on Hungarian as a minority language, John Benjamins Publishing Company, 2005, p. 50 Google Books
  105. Norman M. Naimark, The Russians in Germany: a history of the Soviet Zone of occupation, 1945–1949, Harvard University Press, 1995, p. 70 Google Books
  106. László Borhi, Hungary in the Cold War, 1945–1956: between the United States and the Soviet Union, Central European University Press, 2004, p. 57 Google Books
  107. Richard Bessel, Dirk Schumann, Life after death: approaches to a cultural and social history of Europe during the 1940s and 1950s, Cambridge University Press, 2003, p. 142 Google Books
  108. Tibor Cseres, Titoist atrocities in Vojvodina, 1944–1945: Serbian vendetta in Bácska, Hunyadi Pub., 1993 Google Books
  109. Alfred de Zayas "A Terrible Revenge" (Palgrave/Macmillan 2006)
  110. "Man of the Year, The Land and the People". Time. 7 January 1957. Retrieved 9 October 2006. 
  111. "Granville/ frm" (PDF). Retrieved 20 September 2009. 
  112. "Hungary's 'forgotten' war victims". BBC News. 7 November 2009. Retrieved 4 February 2010. 
  113. Findley, Carter V., and John Rothney. Twentieth Century World. sixth ed. Boston: Houghton Mifflin, 2006. 278.
  114. "Hungary's 1956 brain drain", BBC News, 23 October 2006
  115. *Maddison, Angus (2006). The world economy. OECD Publishing. p. 185. ISBN 92-64-02261-9. 
  116. Watkins, Theyer. "Economic History and the Economy of Hungary". sjsu.edu. San José State University Department of Economics. Retrieved 6 August 2014. 
  117. Andrew Speedy. "Hungary". Fao.org. Retrieved 21 November 2008. 
  118. "Hungary ranked sixth in world for environmental protection". Caboodle.hu. 10 December 2007. Retrieved 29 May 2010. 
  119. "World Bank Country Classification". Archived from the original on 24 May 2008. Retrieved 30 September 2014. 
  120. "External trade surplus was EUR 604 million in December". Hungarian Central Statistical Office. 10 March 2016. Retrieved 10 March 2016. 
  121. "GDP – composition, by end use". CIA World Factbook. 2016. Retrieved 11 March 2016. 
  122. "Hungary". CIA World Factbook. 2016. Retrieved 11 March 2016. 
  123. "Export Partners of Hungary". CIA World Factbook. 2016. Retrieved 11 March 2016. 
  124. "Tourism Highlights 2015 Edition". World Tourism Organisation. 10 March 2016. Retrieved 10 March 2016. 
  125. "Electronics". HIPA. Archived from the original on 23 October 2015. Retrieved 11 March 2016. 
  126. "The employment rate of people aged 15–64 increased to 68.3%". KSH. Retrieved 30 August 2017. 
  127. "Unemployment rate decreased to 4.1%". Hungarian Central Statistical Office. Retrieved 26 October 2017. 
  128. "Global 500 – Countries: Hungary – Fortune". Money. 23 July 2012. Retrieved 2013-06-10. 
  129. "Top – Hungary". startupRANKING. Retrieved 10 March 2016. 
  130. "Budapest's Europe's Second Fastest-Developing Urban Economy, Study Reveals – The study examines the development of the world's 300 largest urban economies, ranking them according to the pace of development". Brookings Institution. 2015-01-23. Retrieved 2016-03-08. 
  131. "The World According to GaWC 2010". www.lboro.ac.uk. 13 April 2010. Retrieved 2014-05-12. 
  132. Istrate, Emilia. "Global MetroMonitor | Brookings Institution". Brookings.edu. Archived from the original on 4 June 2013. Retrieved 10 June 2013. 
  133. "Hungary's GDP (IMF, 2016 est.) is $265.037 billion x 39% = $103,36 billion". Portfolio online financial journal. Retrieved 2013-06-10. 
  134. "Benchmarking global city competitiveness" (PDF). Economist Intelligence Unit. 2012. Archived from the original (PDF) on 9 July 2014. Retrieved 12 May 2014. 
  135. "ukmediacentre.pwc.com". PricewaterhouseCoopers. Archived from the original on 31 May 2013. Retrieved 2014-05-12. 
  136. "Monetary Policy". Hungarian National Bank. Retrieved 10 March 2016. 
  137. "Research and development (R&D) – Gross domestic spending on R&D – OECD Data". data.oecd.org. Retrieved 2016-02-10. 
  138. "The Bloomberg Innovation Index". Bloomberg. 
  139. "Global Innovation Index". Cornell University, INSEAD, and the World Intellectual Property Organization. 
  140. "Researchers in R&D (per million people)". World Bank. 
  141. "Global Innovation Index – ANALYSIS – Hungary". Cornell University, INSEAD, and the World Intellectual Property Organization. 
  142. "The National Research, Development and Innovation Office". NRDI Office. 
  143. "MTA and Science (Infograpihcs)". Hungarian Academy of Sciences. 
  144. "MTA's Research Centres and Institutes". Hungarian Academy of Sciences. 
  145. "Hungary's Nobel Prize Winners". Hungarian Academy of Sciences. 
  146. 146.0 146.1 "2011 Hungary Census Report" (PDF). ksh.hu. 
  147. "The World Factbook". Cia.gov. Retrieved 30 September 2014. 
  148. "World Development Indicators : Google Public Data Explorer". Google.co.za. Retrieved 3 August 2017. 
  149. Stolz, Joëlle (11 January 2011). "Hungarian government sends women home to make babies". The Guardian. Retrieved 3 August 2017 – via The Guardian. 
  150. "Hungary's natural decrease decelerates further". Bbj.hu. Retrieved 3 August 2017. 
  151. "Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table". ec.europa.eu. Retrieved 3 August 2017. 
  152. "The World Factbook Life Expectancy". The World Factbook. 
  153. "Vital statistics, Hungarian Central Statistical Office (KSH)". Hungarian Central Statistical Office. Retrieved 30 September 2014. 
  154. 154.0 154.1 154.2 "Hungarian census 2011 / Országos adatok (National data) / 1.1.4.2. A népesség nyelvismeret és nemek szerint (population by spoken language), 1.1.6.1 A népesség anyanyelv, nemzetiség és nemek szerint (population by mother tongue and ethnicity), 2.1.7.1 A népesség vallás, felekezet, és fontosabb demográfiai ismérvek szerint (population by religion, denomination and main demographical indicators) (Hungarian)". Ksh.hu. Retrieved 30 September 2014. 
  155. "Hungarian census 2011 – final data and methodology" (PDF) (in Hungarian). Hungarian Central Statistical Office. 
  156. European Commission. "Official Languages". Retrieved 29 July 2014. 
  157. "Magyarország Alaptörvénye" (PDF). Parlament.hu. Hungarian Parliament. Retrieved 2 August 2014. 
  158. "Facts and Statistics". Reformatus.hu. 4 March 2013. Retrieved 26 March 2013. 
  159. Braham, Randolph L. A Magyarországi Holokauszt Földrajzi Enciklopediája [The Geographic Encyclopedia of the Holocaust in Hungary]. Budapest:Park Publishing, 3 vol. (2006). Vol 1, p. 91.
  160. UNESCO-UNEVOC (October 2013). "Vocational Education in Hungary". Retrieved 19 May 2014. 
  161. "Global Competitiveness Record 2013/2014". Archived from the original (PDF) on 4 June 2011. Retrieved 19 May 2014. 
  162. List of the entitled people for free insurance, National Healthcare Fund, 2013[dead link]
  163. "Dőzsölők és szűkölködők – Miből gazdálkodnak az egyházak?, Figyelő (financial status of the churches in Hungary, Hungarian)". Figyelo.hu. Archived from the original on 17 April 2015. Retrieved 3 August 2017. 
  164. "Health: Key Tables from OECD". Oecd-ilibrary.org. Retrieved 3 August 2017. 
  165. "Hungary leading in Dental Tourism in Europe – BudapestAgent.com". Budapestagent.com. 20 June 2012. Retrieved 3 August 2017. 
  166. 166.0 166.1 "Hungary aims at bigger bite of dental tourism". Bbj.hu. Retrieved 3 August 2017. 
  167. "Dental Tourism Development clinics turnover up 19%". Bbj.hu. Retrieved 3 August 2017. 
  168. "Hungarian Tourism promotes medical tourism – IMTJ". Imtj.com. Retrieved 3 August 2017. 
  169. "Medical tourism in good health". Imtj.com. Retrieved 3 August 2017. 
  170. "Egészségjelentés 2016" (PDF). Oefi.hu. Retrieved 3 August 2017. 
  171. "Egy év alatt kilenc százalékkal csökkent a dohányosok száma". Mno.hu. 19 November 2013. Retrieved 3 August 2017. 
  172. "Govt allocates HUF 450 mln to company facilitating tobacco sales monopoly". Bbj.hu. Retrieved 3 August 2017. 
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=హంగేరి&oldid=2352863" నుండి వెలికితీశారు