కొసావో

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

Coordinates: 42°35′N 21°00′E / 42.583°N 21.000°E / 42.583; 21.000

Republic of Kosovo
  • Republika e Kosovës (language?)
  • Република Косово
    Republika Kosovo
     (language?)
గీతం: "Europe"[1]
Location and extent of Kosovo in Europe.
Location and extent of Kosovo in Europe.
రాజధాని
మరియు అతిపెద్ద నగరము
Pristina
అధికార భాషలు
గుర్తింపు పొందిన ప్రాంతీయ భాషలు
ప్రజానామము
  • Kosovar, Kosovan
ప్రభుత్వం Unitary Parliamentary republic
 -  President Hashim Thaçi
 -  Prime Minister Ramush Haradinaj
శాసనసభ Assembly of Kosovo
స్థాపన
 -  Kosovo Vilayet 1877 
 -  Autonomous Province 31 January 1946 
 -  Republic of Kosova 2 July 1990 
 -  UNSCR 1244 10 June 1999 
 -  UN Administration June 1999 
 -  Declaration of independence 17 February 2008 
 -  End of Steering Group supervision 10 September 2012 
 -  Brussels Agreement 19 April 2013 
ప్రాంతం
 -  Total 10 km2
4 sq mi 
 -  Water (%) 1.0[2]
జనాభా
 -  2016 estimate 1,907,592[3]
 -  Density 159/km2
412/sq mi
GDP (PPP) 2017 estimate
 -  Total $19 billion[4]
 -  Per capita $10,383
GDP (nominal) 2017 estimate
 -  Total $7 billion[4]
 -  Per capita $3,581
Gini (FY2005/2006) 30.0[5]
medium · 121
HDI (2013) Increase 0.786[6]
high
ద్రవ్యం Euro ()c (EUR)
Time zone CET (UTC+1)
 -  Summer (DST) CEST (UTC+2)
Drives on the right
Calling code +383d
ISO 3166 code XK
a. 2014 estimate. A new estimate has been added in order to give a more correct GDP per capita.
b. Preliminary results of 2011 census, which excluded four northern Serb-majority municipalities where it could not be carried out.
c. Adopted unilaterally; Kosovo is not a formal member of the eurozone.
d. Assigned 15 December 2016 to Kosovo by ITU.[7] +381 was previously used for fixed lines. Kosovo-licensed mobile-phone providers used +377 (Monaco) or +386 (Slovenia) instead.
e. XK is a "user assigned" ISO 3166 code not designated by the standard, but used by the European Commission, Switzerland, the Deutsche Bundesbank and other organisations.

కొసావో (/ˈkɒsəv, ˈk-/;[8] లేక కొసోవ్ ఒక వివాదాస్పదమైన భూభాగం[9][10] పాక్షికంగా గుర్తించబడిన రాజ్యం.[11][12] ఆగ్నేయ యూరప్‌లో ఉన్న కొసావో 2008 లో సెర్బియా నుండి " కొసావో రిపబ్లిక్ " గా స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది.

కొసావో కేంద్ర బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలోని భూబంధిత దేశంగా ఉంది. భౌగోళికంగా బాల్కన్‌లో దాని వ్యూహాత్మక స్థానంతో మధ్య మరియు దక్షిణ ఐరోపా, అడ్రియాటిక్ సముద్రం మరియు నల్ల సముద్రం మధ్య ముఖ్యమైన అనుసంధానంగా పనిచేస్తుంది. దేశ రాజధాని మరియు అతిపెద్ద నగరం ప్రిస్టినా. ఇతర పట్టణ ప్రాంతాలలో ప్రిరెన్న్, పెక్ మరియు ఫెర్జిజ్ ప్రధానమైనవి. ఇది నైరుతిసరిహద్దులో అల్బేనియా, దక్షిణసరిహద్దులో మాసిడోనియా రిపబ్లిక్, పశ్చిమసరిహద్దులో మాంటెనెగ్రో మరియు ఉత్తర మరియు తూర్పు సరిహద్దులో సెర్బియా భూభాగంతో సరిహద్దులుగా ఉంది. సెర్బియా ఎన్నుకోబడిన ప్రభుత్వం సెర్బియా భూభాగంగా గుర్తిస్తుంది.[13] కొసావో మాత్రం స్వంత స్వయంప్రతిపత్త " కొసావో మరియు మెటోహైజాగా " చెప్పుకుంది.

కొసావో చరిత్ర పాలియోలితిక్ కాలం నాటిది. ఇది విన్కా మరియు స్టార్కీవో సంస్కృతులచే ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఈప్రాంతంలో సాంప్రదాయ కాలములో ఇల్లియన్-డార్డానియన్ మరియు సెల్టిక్ ప్రజలు నివసించేవారు.క్రీ.పూ. 168 లో ఈ ప్రాంతాన్ని రోమన్లు ​​స్వాధీనం చేసుకున్నారు.[14] మధ్య యుగాలలో ఈప్రాతం బైజాంటైన్, బల్గేరియన్ మరియు సెర్బియన్ సామ్రాజ్యాలు స్వాధీనం చేసుకుంది. 1389 నాటి కొసావో యుద్ధం సెర్బియా మధ్యయుగ చరిత్రలో నిర్వచించిన కాలంలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. సెర్బియా మధ్యయుగ రాజ్యానికి ఈ దేశం ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. 14 వ శతాబ్దం నుంచి సెర్బియా ఆర్థోడాక్స్ చర్చి స్థానంగా ఉంది. దీని హోదా ఒక పితృస్వామ్యానికి మార్చబడింది.[15][16]

కొసావో 15 వ శతాబ్ధం నుండి 20 వ శతాబ్దం వరకు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. 19 వ శతాబ్దం చివరిలో అల్బేనియన్ జాతీయ మేల్కొలుపుకు కొసావో కేంద్రంగా మారింది. బాల్కన్ యుద్ధాలలో వారి ఓటమి తరువాత ఒట్టోమన్లు ​​కొసావోను సెర్బియా మరియు మోంటెనెగ్రోకు అప్పజెప్పారు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత యుగోస్లేవియాలో ఉంది మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత యుగోస్లేవ్ యురేటరనిజం కాలం తరువాత రెండవ ప్రపంచ యుగోస్లావ్ రాజ్యాంగం యుగోస్లావ్ రాజ్యాంగ రిపబ్లిక్‌లో సెర్బియా మరియు మెటోహిజా స్వయంప్రతిపత్త ప్రాంతం ఏర్పాటు చేసింది. 20 వ శతాబ్దంలో కొసావో అల్బేనియన్ మరియు సెర్బ్ కమ్యూనిటీల మధ్య స్వల్పంగా మొదలైన ఉద్రిక్తతలు అప్పుడప్పుడు ప్రధాన హింసాకాండలో విస్పోటం చెందాయి. 1998 మరియు 1999 లో జరిగిన కొసావో యుద్ధంతో ఇది ముగిసింది. ఫలితంగా సెర్బియా సైనిక దళాల ఉపసంహరణ మరియు కొసావోలో ఐక్యరాజ్యసమితి మధ్యంతర పాలనా యంత్రాంగం ఏర్పాటు చేయబడింది. 17 ఫిబ్రవరి 2008 న కొసావో ఏకపక్షంగా సెర్బియా నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది. అప్పటి నుండి అది సార్వభౌమ రాజ్యంగా దౌత్యపరంగా గుర్తింపు పొందింది. సెర్బియాను కొసావోను ఒక రాజ్యంగా గుర్తించటానికి తిరస్కరించింది.[17] అయితే 2013 బ్రస్సెల్స్ ఒప్పందంతో దాని సంస్థాగత చట్టబద్ధత ఆమోదించబడింది. కొసావో ఒక తక్కువ-మధ్య-ఆదాయం కలిగిన ఆర్ధిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది మరియు అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సంస్థలచే గత దశాబ్దంలో గట్టి ఆర్థిక వృద్ధిని సాధించింది మరియు 2008 లో ప్రపంచ ఆర్ధిక సంక్షోభం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి ప్రతి సంవత్సరం వృద్ధిని సాధించింది. [18]

పేరువెనుక చరిత్ర[మార్చు]

The Dardanian province during the Roman period.

మొత్తం ప్రాంతం సాధారణంగా ఇంగ్లీష్‌లో కొసావో మరియు అల్బేనియన్ కోస్సోవా లేదా కోసోవేగా సూచించబడుతుంది. సెర్బియాలో తూర్పు మరియు పశ్చిమ ప్రాంతాల మధ్య ఒక అధికారిక వ్యత్యాసం ఉంది; కొసావో (కోసోవో) అనే పదం చారిత్రాత్మక కొసావో మైదానంలో కేంద్రీకృతమై తూర్పు భాగంలో ఉపయోగించబడుతుంది. పశ్చిమ ప్రాంతం మెట్రోహిజా (మెటోహై) అని పిలుస్తారు (అల్బేనియన్‌లో డుకాగ్జిని అని పిలుస్తారు). [19]


కోసొవొ అనేది కాస్కో (కోస్) "బ్లాక్బర్డ్" అనే పేరుతో అనుబంధం కొసొవో పోజే ఒక ఎలిప్సిస్ 'బ్లాక్‌బర్డ్ ఫీల్డ్' నేటి కొసావో తూర్పు అర్ధ మరియు 1389 కొసావో యుద్ధం జరిగిన ప్రాంతం. [20] పేరు 1864 లో సృష్టించబడిన కొసావో ప్రొవింస్‌కు వర్తింపజేయబడింది.

అల్బేనియన్లు కొర్డోవోని డార్డినియాగా పేర్కొంటారు. క్రీ.పూ. 165 లో ఏర్పడిన రోమన్ రాజ్యం ఆధునిక కొసావో భూభాగాన్ని కలిగి ఉంది. దాదాని ప్రాచీన తెగ నుండి ఈ పేరు వచ్చింది. చివరికి ప్రోటో-అల్బేనియన్ పదం దాదా / దదాదా నుండి "పియర్" అని అర్ధం. [21] మాజీ కొసావో అధ్యక్షుడు ఇబ్రహీం రుగోవా దేశానికి ఒక "డార్డానియన్" గుర్తింపు మరియు కోసోవాన్ జెండా మరియు ప్రెసిడెన్షియల్ సీల్ ఈ జాతీయ గుర్తింపును సూచించారు. అయినప్పటికీ "కోసోవా" అనే పేరు అల్బేనియన్ జనాభాలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది.

1945 లో ఎస్.ఎఫ్.ఆర్. యుగోస్లేవియాలో భాగంగా కొసావో స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ప్రాంతం మరియు మెటోహిజా (1945-1963) కొత్త పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ సెర్బియా పరిపాలక విభాగంగా సృష్టించబడినప్పుడు కొసావో ప్రస్తుత సరిహద్దులు నిర్ణయించ చేయబడ్డాయి. 1963 లో స్వయంప్రతిపత్త ప్రాంతం స్వయంప్రత్తి ప్రాంత స్థాయి నుండి కొసావో మరియు మెటోహిజా స్వయంప్రపత్తి కలిగిన ప్రావిన్స్ (1963-1968) స్థాయికి అభివృద్ధి చెందింది. 1968 లో "కొసావో మరియు మెటోహిజా" ద్వంద్వ పేరు కొసావో సోషలిస్ట్ స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ప్రావిన్స్ పేరు నుండి ఒక సాధారణ "కొసావో" కు తగ్గించబడింది. 1990 లో ఈ రాజ్యాన్ని కొసావో మరియు మెటోహిజా అటానమస్ ప్రావిన్స్ గా మార్చారు.[22]


కొసావో రాజ్యాంగం ప్రకారం అధికారిక సాంప్రదాయిక దీర్ఘకాల పేరు కొసావో రిపబ్లిక్‌గా చెప్పవచ్చు మరియు అంతర్జాతీయంగా కొసావోను సూచించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.[23] అదనంగా యూరోపియన్ యూనియన్ మధ్యవర్తిత్వంలో చర్చలు ప్రిస్టినా మరియు బెల్గ్రేడ్ మధ్య అంగీకరించిన ఒప్పందం ఫలితంగా కొసావో "కొసావో" శీర్షికతో కొన్ని అంతర్జాతీయ ఫోరమ్‌ మరియు సంస్థలలో పాల్గొంది. యు.ఎన్.ఎస్.సి. 1244 మరియు ఐ.సి.ఒ. అభిప్రాయం ప్రకారం కొసావో స్వాతంత్ర ప్రకటన ". "ఆస్ట్రిస్క్ ఒప్పందం" గా పిలవబడిన ఈ ఏర్పాటు 24 ఫిబ్రవరి 2012 న అంగీకరించబడింది. [24]

చరిత్ర[మార్చు]

ఆరంభకాల చరిత్ర[మార్చు]

The Goddess of Varos sun-baked ceramic figure dating back to the 6th millennium BC.
Goddess on the Throne is one of the most precious archaeological artifacts of Kosovo and has been adopted as the symbol of Pristina

పూర్వచరిత్రలో స్టార్సెవో సంస్కృతి మరియు విన్కా సంస్కృతి తరువాత ఈ ప్రాంతంలో చైతన్యవంతంగా ఉండేవి.[25]మూస:Unreliable source? కొసావోలో మరియు చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతం సుమారు 10,000 సంవత్సరాల నుండి మానవనివాస ప్రాంతంగా ఉంది. నియోలిథిక్ యుగంలో కొసావో వెస్ట్ ప్రాంతం లోపల బాల్కన్ వెస్కా-తుర్డాస్ సంస్కృతికి చెందిన ప్రజలలో నల్ల మరియు బూడిదరంగు మట్టి పాత్రలు వాడకంలో ఉన్నాయి. మెటోహియాలో కాంస్య మరియు ఐరన్ ఏజ్ సమాధులు కనుగొనబడ్డాయి. [26]

భౌగోళికంగా వ్యూహాత్మకంగా అనుకూలమైన స్థానం మరియు విస్తారమైన సహజ వనరులు జీవితం అభివృద్ధికి అనువైనవి కావున కొసొవో అంతటా కనుగొన్న మరియు గుర్తించిన వందల పురావస్తు ప్రాంతాల లభించిన ఆధారాలు పూర్వ చరిత్ర నిరూపణగా ఉన్నాయి.అవి కొసావోకు తన గొప్ప పురావస్తు వారసత్వాన్ని అందించాయి. [27] కొసొవో అంతటా జరిగే అన్వేషణలు మరియు పరిశోధనల ఫలితంగా పురావస్తు లభ్యత కలిగిన ప్రాంతాలు అధికరిస్తూ ఉన్నాయి. కొసావో పురాతన కాలం కొత్త అధారాలు అందించే అనేక జాడలు కూడా ఉన్నాయి. [27]

కొసొవా భూభాగంలో నమోదు చేయబడిన తొలి జాడలు రాతి యుగం కాలం వరకు చెందినవి. ఉదాహరణకి మానవ నివాసిత గుహలు ఉనికిలో ఉండేవి. వాటిలో రాడివ్స్కో కేవ్, డ్రిన్ నదిప్రవాహాల తీరంలో నివాసప్రాంతంగా చేయబడి గ్రన్సర్ కావేలో (వీటినా మునిసిపాలిటీ), పీక్ మరియు ఇతరుల డెమా మరియు కరమకాజ్ గుహలు ప్రధానమైనవి. అయినప్పటికీ పాలోయోలితిక్ లేదా పురాతన రాతి యుగం సమయంలో మానవ స్థిరనిర్మాణం ఇంకా నిర్ధారించబడి శాస్త్రీయంగా నిరూపించబడలేదు. అందువలన పాలియోలితిక్ మరియు మేసోలిథిక్ మనవవాదనలు ధ్రువీకరించబడటంతో నియోలిథిక్ మనవుడు, వరుసగా నియోలిథిక్ ప్రాంతాలు కొసావోలో మానవ ఆవాస కాలక్రమానుసార అభివృద్ధిగాపరిగణించబడుతున్నాయి.[28]


ప్రిస్టీన ఆగ్నేయ ప్రాంతంలో ప్రాచీన ఉల్పియానా శిధిలాలు ఉన్నాయి. రోమన్ ప్రాదేశికమైన దర్దానియాలో అత్యంత ముఖ్యమైన నగరాల్లో ఒకటిగా అభివృద్ధిలో ఈ నగరం కీలక పాత్ర పోషించింది.ఈ కాలం నుండి నేటి వరకు కొసొవో నివాసిత ప్రాంతంగా ఉంది. చరిత్రపూర్వ పురాతన కాలం నుండి మరియు మధ్యయుగ సమయము వరకు సమాజాల కార్యకలాపాల జాడలు దాని భూభాగం అంతటా కనిపిస్తాయి. అయితే కొన్ని పురావస్తు ప్రదేశాల్లో అనేక శతాబ్దాలుగా నిరంతరాయంగా మానవులు నివసించిన జాడలు స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.

పురాతన కాలంలో, కొసొవోని ప్రాంతంలో గిరిజనుల జాతి సమూహాలు నివసించారు. వీరు పొరుగు సమూహాలతో తరలివెళ్ళడం, విస్తరించడం, ఫ్యూజ్ మరియు పొరుగు సమూహాలతో కలిసి జీవించడం సంభవించాయి. అందువల్ల అటువంటి సమూహాన్ని ఖచ్చితత్వంతో గుర్తించడం కష్టం. హెలెనిస్టిక్ మరియు ప్రారంభ రోమన్ యుగాల సమయంలో ఈ ప్రాంతంలోని ఒక ప్రముఖ సమూహంగా గుర్తించబడే ఖచ్చితమైన జాతి-భాషా అనుబంధం నిరూపించడం కష్టం.[29][30][31]

ఈ ప్రాంతం ఆ తరువాత రోమ్ చేత క్రీ.పూ. 160 లో స్వాధీనం చేసుకుంది. మరియు క్రీ.పూ. 59 లో ఇల్రిరియం రోమన్ ప్రావింస్‌లోకి ప్రవేశించింది. ఆ తరువాత ఇది క్రీ.శ. 87 లో మొయిస్సియా సుపీరియర్లో భాగంగా మారింది. ఈ ప్రాంతం క్రీ.శ 4 వ శతాబ్దం నుంచి అత్యధిక సంఖ్యలో 'బార్బేరియన్' దాడులకు గురైంది. 6 వ మరియు 7 వ శతాబ్దాల స్లావిక్ వలసలు సంభవించాయి. పురావస్తుశాస్త్రపరంగా ప్రారంభ మధ్యయుగాలు భౌతిక రికార్డులో విరామ చిహ్నాన్ని సూచిస్తాయి. [32] స్థానిక ప్రాంతీయ జనాభా స్లావ్స్ నివసించిన చిహ్నాలు మిగిలి ఉన్నాయి.[33]

మద్య యుగం[మార్చు]

The Russian miniature of the Battle of Kosovo in 1389.
A medieval fresco from the Monastery of Decani in 1335.

13 వ శతాబ్దం వరకు కొసావో తదుపరి రాజకీయ మరియు జనాభా చరిత్ర ఖచ్చితమైన ఆధారాలు లభించలేదు. బాల్కన్ అంతటా మిగిలిన ప్రాంతాల్లో కనిపించే స్లావిక్ ప్రజల సంస్కృతి పునరుద్ధరణ మరియు పురోగతిలో ఉందని పురావస్తు పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ ప్రాంతం 850 లో బల్గేరియన్ సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేయబడింది. ఈ ప్రాంతంలో బిజాన్టిన్ సంస్కృతి స్థిరపడింది. ఇది 1018 తరువాత బైజాంటైన్స్ చేత తిరిగి తీసుకోబడి క్రొత్తగా ఏర్పడిన బల్గేరియా థీమ్‌లో భాగంగా మారింది. ఈ ప్రాంతంలోని కాంస్‌స్టాంటినోపుల్‌ స్లావిక్ నిరోధక కేంద్రంగా మారింది. 12 వ శతాబ్దంలో సెర్బియా గ్రాండ్ ప్రిన్స్ స్టీఫన్ నెమాంజా భద్రతలోకి మారే వరకు కొసావో సెర్బియా మరియు బల్గేరియా పాలన మధ్య ఒక వైపు మరియు బైజాంటైన్ మధ్య మరొక వైపు మారుతూ ఉంది.[34] ఈ ప్రాంతానికి సంబంధించిన ఒక బైజాంటైన్ చరిత్రకారిణి - యువరాణి అన్నా కామ్నేనా, "సెర్బ్స్" ఈ ప్రాంతం "ప్రధాన" నివాసులుగా పేర్కొన్నది.[35] కొసావా ప్రస్తావన మొట్టమొదటిగా మైఖేల్ అటాలేయేట్స్ (అల్బేనియన్ల) నుండి వచ్చింది. ఆయన అర్బనిటాయ్ మాట్లాడే ప్రజలలో ఒకడు. వీరు అడ్రియాటిక్ సముద్రం మీద ఉన్న డర్రచియం (ఆధునిక దుర్రెస్) జిల్లాల చుట్టూ నివసించారు.[36][ఆధారం యివ్వలేదు]

1346 లో సెర్బియా సామ్రాజ్యం ఏర్పడటంతో సెర్బియా అధికారం అత్యున్నత స్థాయికి చేరింది. 13 వ మరియు 14 వ శతాబ్దాలలో కొసావో సెర్బియన్ రాజ్యంలో రాజకీయ, సాంస్కృతిక మరియు మతపరమైన కేంద్రంగా మారింది. 13 వ శతాబ్దం చివరలో సెర్బియా ఆర్చిబిషోప్రిక్ స్థావరం పెచ్‌కు మార్చబడింది. ప్రజ్జెన్ మరియు స్కోప్జేల మధ్య పాలకులు తమను తాము కేంద్రీకరించారు.[37] ఈ సమయంలో వేలమంది క్రిస్టియన్ ఆరామాలు మరియు ఫ్యూడల్-శైలి కోటలు మరియు కోటలు నిర్మించబడ్డాయి. [38]

ప్రిరిన్ కోటను స్టీఫన్ డుసాన్ సామ్రాజ్యం రాజధానిగా ఉపయోగించాడు. 1371 లో సెర్బియా సామ్రాజ్యం ప్రిన్సిపాలిటీల సమ్మేళనంగా చీలిపోయినప్పుడు కొసొవో బ్రాంకోవిక్ హౌస్ వారసత్వ భూమిగా మారింది. 14 వ మరియు 15 వ శతాబ్దాల్లో కొసొవోలో భాగమైన తూర్పు ప్రాంతం ప్రిస్టినా సమీపంలో ఉంది. ఇది డుకాజ్జిని ప్రిన్సిపాలిటీలో భాగంగా ఉండేది. తర్వాత ఇది ఒట్టోమన్ వ్యతిరేక " అల్బేనియన్ రాజ్యాల లీజా లీగ్ " సమాఖ్యలో భాగం అయింది.[39]ప్రస్తుతం కొసావోలోని మధ్యయుగ స్మారక చిహ్నాలుగా ఉన్న నాలుగు సెర్బియా ఆర్థోడాక్స్ చర్చిలు మరియు ఆరామాలు యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. మధ్య యుగంలో సెర్బియాలో అతి ముఖ్యమైన రాజవంశమైన నెమ్యాన్జిక్ రాజవంశం సభ్యులు ఈ నిర్మాణాలను స్థాపించారు. [40]

1389 కొసావోలో యుద్ధంలో ఒట్టోమన్ దళాలు లాజర్ హెర్బెల్‌జనొవిక్ నేతృత్వంలోని సంకీర్ణాన్ని ఓడించాయి. [41][42] కొందరు చరిత్రకారులు ముఖ్యంగా నోయెల్ మాల్కం 1389 లో కొసావో యుద్ధం ఒట్టోమన్ విజయంతో ముగియలేదు మరియు "సెర్బియా రాజ్యం మరో డెబ్బై సంవత్సరాలు జీవించలేదు" అని వాదించింది.[43] కొద్దికాలం తర్వాత లాజర్ కుమారుడు టర్కిష్ నామమాత్ర విసాల్గేజ్‌ను అంగీకరించాడు. తరువాత లాజర్ శాతి స్థాపన కొరకు సుల్తాన్ కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నారు. 1459 నాటికి ఒట్టోమన్లు ​​న్యూ సెర్బియా రాజధాని సామ్డెరెవోను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.[44] 16 వ శతాబ్దం రెండవ భాగం వరకు హంగేరి మరియు వోజువోడినాను హంగేరియన్ పాలనలో వదిలివేశారు


1455 నుండి 1912 వరకు కొసావో ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. కొసావో మొదట ఓట్టమన్ ఉపవిభాగం అయిన రుమేలియాలో భాగంగా ఉంది. 1864 నుండి ఒక ప్రత్యేక కొసావో ప్రావిన్స్ (విలయెట్)గా ఉంది. ఈ సమయంలో ఇస్లాం మతం ప్రజలకు పరిచయం చేయబడింది. కొసావో విలియట్ నేటి కొసావో కంటే పెద్దదిగా ఉంది; ఇందులో ప్రస్తుత కొసావో భూభాగంలోని సాండ్జాక్ ప్రాంతం సుమడిజా మరియు పశ్చిమ సెర్బియా మరియు మాంటెనెగ్రో కలుపుకొని కుకెస్ మున్సిపాలిటీ, ప్రస్తుత ఉత్తర అల్బేనియా పరిసర ప్రాంతం మరియు ఉత్తర-పశ్చిమ మాసిడోనియా భాగాలు స్కోప్జే (అప్పుడు ఉస్కప్) దాని రాజధానిగా. 1881 మరియు 1912 మధ్యకాలంలో (దాని ఆఖరి దశ) అంతర్గతంగా విస్తరించింది. నేటి రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మాసిడోనియాలోని ఇతర ప్రాంతాలు, స్టిప్ (ఇస్తిప్ప్), కుమనోవో (కుమనోవా) మరియు క్రిటోవో (క్రిటోవా) వంటి పెద్ద పట్టణ స్థావరాలు ఉన్నాయి. సెర్బ్స్ బహుశా 8 వ శతాబ్ధం నుండి 19 వ శతాబ్దం వరకు కొసావోలో సంఖ్యాపరంగా ఆధిఖ్యత కలిగి ఉన్నారు. [45][46] చరిత్రకారులు ఫ్రెడరిక్ ఎఫ్. అన్స్ కాంబ్ వంటి కొంతమంది విద్వాంసులు మధ్యయుగ మరియు ఒట్టోమన్ కొసావో జాతిపరంగా వైవిధ్యభరితంగా ఉన్నారు. సెర్బ్స్ మరియు అల్బేనియన్లు వేర్వేరు సమయాల్లో ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నారు.[47]

ప్రిజీరెన్ నగరం సెర్బియన్ సామ్రాజ్యం రాజధానిగా మరియు తరువాత మధ్యయుగంలో ఒట్టోమన్ కాలంలో కస్కోవా యొక్క సాంస్కృతిక మరియు మేధో కేంద్రంగా ఉంది


1683-99 నాటి గ్రేట్ వార్లో ఆస్ట్రియా దళాలు ఆక్రమించిన విశాలమైన ఒట్టోమన్ ప్రాంతంలో కొసావో భాగంగా ఉంది.[48] కానీ తరువాత ఒట్టోమన్లు ​​వారి పాలనను తిరిగి స్థాపించారు. ఆస్ట్రియా సామ్రాజ్యం (అప్పుడు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం ఆర్చ్-ప్రత్యర్థులు) లేదా రష్యా వంటి సాయంతో ఇటువంటి చర్యలు ఎల్లప్పుడూ ఉత్తమంగా లేదా తాత్కాలికమైనవి నిలిచాయి. [49][50] 1690 లో సెర్బియా నాయకుడు మూడవ ఆర్సెనిజె నాయకత్వంలో వేలమంది ప్రజలు కొసావో నుండి క్రిస్టియన్ ఉత్తరానికి వలస వెళ్ళారు. ఇది " గ్రేట్ సెర్బ్ మైగ్రేషన్‌ " గా పిలువబడినది.[51][52]1766 లో ఒట్టోమన్లు ​​పెచ్ పితృస్వామనేశాన్ని రద్దు చేసి పూర్తిగా దాని ముస్లిం జనాభాపై జిజియాను విధించారు.


మొదట్లో టర్క్‌లను అభివృద్ధి చేసే ప్రత్యర్థులైన అల్బేనియన్ నాయకులు ఓట్టోమనులను సార్వభౌమాధికారంగా ఆమోదించడానికి వచ్చారు. దీని ఫలితంగా అల్బేనియన్లు ఇస్లాం మతంలోకి మార్చడానికి దోహదపడింది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం విషయాలను మతపరమైన (జాతికి కాకుండా) పంక్తులుగా విభజించినట్లుగా ఇస్లామిజం అల్బేనియన్ నాయకుల హోదాను బాగా పెంచుకుంది. దీనికి ముందు ఆధునిక అల్బేనియా (క్రుజే నుండి సార్ శ్రేణి) పర్వత ప్రాంతాలలో నివసించే గిరిజన పూర్వీకులుగా నిర్వహించబడ్డారు. [53] కొద్దికాలం తర్వాత వారు వివాదాస్పదమైన కొసొవో వరకు విస్తరించారు [54] తరువాత వాయువ్య మేసిడోనియాకు విస్తరించారు. అయితే కొంతమంది ఈ ప్రాంతానికి స్థానికులుగా ఉండేవారు. [55] ఏదేమైనా సమయం ప్రధాన స్థిరనివాసులు వ్లచస్‌కు బానాక్ అనుకూలంగా స్పందించాడు. [49]

చాలామంది అల్బేనియన్లు ఒట్టోమన్ ప్రభుత్వంలో ప్రముఖ స్థానాలను పొందారు. రచయిత "డెన్నిస్ హుప్చిక్" ప్రకారం, "అల్బేనియన్లు అశాంతికి స్వల్ప కారణంగా ఉన్నారు. ". "ఏదైనా ఉంటే వారు ఒట్టోమన్ అంతర్గత వ్యవహారాలలో ముఖ్యమైనవారుగా అభివృద్ధి చెందారు." [56] 19 వ శతాబ్దంలో బాల్కన్ అంతటా జాతి జాతీయత చైతన్యవంతం అయింది. ముస్లిం అల్బేనియాలపై క్రిస్టియన్ సెర్బ్స్ విస్తృతమైన పోరాటంలో అంతర్లీన జాతి ఉద్రిక్తతలు భాగంగా ఉన్నాయి.[42] అల్బేనియన్ జాతీయవాద ఉద్యమం కొసావోలో కేంద్రీకృతమైంది. 1878 లో లీగ్ అఫ్ ప్రెరిన్ (లిడ్జా ఇ ప్రిరిరెన్ట్) స్థాపించబడింది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం లోని అల్బేనియన్లందరినీ స్వయంప్రతిపత్తి మరియు అధిక సాంస్కృతిక హక్కుల కోసం ఒక సాధారణ పోరాట సాగించారు. [57] ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం కొనసాగించాలని కోరుకున్నప్పటికీ ఇది రాజకీయ సంస్థగా ఉంది.[58] 1881 లో లీగ్ తిరస్కరించబడింది కాని అల్బేనియన్ల మధ్య ఒక జాతీయ గుర్తింపును మేల్కొల్పింది. [59] అల్బేనియన్ లక్ష్యాలు సెర్బ్స్ వారితో పోటీ పడ్డాయి. సెర్బియా రాజ్యం పూర్వం తన సామ్రాజ్యంలో ఉన్న ఈ భూభాగాన్ని పొందుపరచడానికి కోరుకుంది. .

1876-78లోని సెర్బియా-ఒట్టోమన్ యుద్ధం సమయంలో మరియు 30,000 మరియు 70,000 మంది ముస్లింలలో ఎక్కువగా అల్బేనియన్లు, నిస్ సంజక్ నుండి సెర్బ్ సైన్యం బహిష్కరించబడి కొసావో విలాట్కు పారిపోయారు.[60][61][62][63][64][65]

యుగొస్లేవియా[మార్చు]

1912 లో సుల్తాన్ రెండవ అబ్దుల్ హమీద్‌ను తొలగించిన తిరుగుబాటు తరువాత యంగ్ టర్క్ ఉద్యమం ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంపై నియంత్రణ పొందింది. ఈ ఉద్యమం ప్రభుత్వం ఒక కేంద్రీకృత రూపాన్ని బలపరిచింది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలోని వివిధ రాజ్యాలకు చెందిన ప్రజలు కోరిన స్వయంప్రతిపత్తిని వ్యతిరేకించింది.బదులుగా ఒట్టోమనిజంకు అనుకూలంగా కలిగి ఉండడాన్ని ప్రోత్సహించబడింది.[66] 1912 లో అల్బేనియన్ తిరుగుబాటు సామ్రాజ్యం ఉత్తర భూభాగాలలోని కొసొవో మరియు నోవి పజార్లో ప్రాంతాలలో బహిర్గతం అయింది. ఇది మాంటెనెగ్రో సామ్రాజ్యం దండయాత్రకు దారితీసింది. 1912 లో ఒట్టోమన్లు ​​అల్బేనియన్ల చేతిలో తీవ్రమైన ఓటమిని ఎదుర్కొన్నారు. అల్బేనియాలో నివసించే భూభాగాల్లో చాలా వరకు ఒట్టోమన్ నష్టానికి దారితీసింది. అల్బానీలు సలోనికాకు మార్గాన్ని మార్చి అబ్దుల్ హమీద్ను తిరిగి నియమించాలని బెదిరించాయి.[67]

బాల్కన్ వార్స్ 1913 తరువాత సెర్బియా రాజ్యం (పచ్చని) మరియు మోంటెనెగ్రో రాజ్యం (పర్పుల్) మధ్య కొసావో విలాట్ విభజన. బాల్కన్ వార్స్లో అల్బేనియా కూడా చూడండి

ఒట్టోమన్ సైనికదళాల్లోని అల్బేనియన్ల అలలు కూడా ఈ కాలంలో తమ సొంత బంధంతో పోరాడడానికి నిరాకరించాయి. సెప్టెంబరు 1912 లో సెర్బియా, మాంటెనెగ్రిన్, బల్గేరియన్ మరియు గ్రీకు శక్తులు కలిగిన ఒక ఉమ్మడి బాల్కన్ బలగం ఒట్టోమ్యాన్లను వారి ఐరోపా ఆస్తుల నుండి చాలా వరకు బయటకు నడిపింది. జాతీయవాదం పెరగడం దురదృష్టవశాత్తూ రష్యన్లు, ఆస్ట్రియన్లు మరియు ఒట్టోమన్ల ప్రభావం కారణంగా కొస్సోవోలోని అల్బేనియన్లు మరియు సెర్బుల మధ్య సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి. [68] మొదటి బాల్కన్ యుద్ధంలో ఒట్టోమన్ల ఓటమి తరువాత 1913 నాటి లండన్ ఒడంబడిక పాశ్చాత్య కొసొవో (మెటోహిజా) సంతకం చేసింది. మాంటెనెగ్రో మరియు తూర్పు కొసొవా సెర్బియా సామ్రాజ్యానికి స్వాధీనం చేయబడ్డాయి.[69] త్వరలో 1912 లో సెర్బియా స్వాధీనం చేసుకున్న కొసావో ప్రాంతంలో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో వరకు సెర్బియా వలసరాజ్యాల స్థాపించడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి. కాబట్టి కొసావోలో సెర్బ్స్ జనాభా రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత పడిపోయింది. కానీ అది అంతకు ముందు గణనీయంగా పెరిగింది. [70]

స్థానిక అల్బేనియన్ జనాభా నిష్క్రమణ జరిగింది. సెర్బియా అధికారులు కొసావోలో కొత్త సెర్బ్ స్థావరాలను సృష్టించడంతోపాటు సెర్బియన్ సమాజం అల్బేనియన్లను ప్రోత్సహిం అందించింది.[71] అనేక మంది వలసరాజ్య సెర్బ్ కుటుంబాలు కొసావోలోకి తరలివెళ్ళడం ద్వారా అల్బేనియన్లు మరియు సెర్బుల జనాభా సమతుల్యతను సమం చేసింది.[ఆధారం కోరబడింది]

జర్మన్ సైనికులు 1931 సిర్కాలోని మిత్రోవికా సమీపంలో ఒక సెర్బియన్ గ్రామానికి కాల్పులు జరిపారు

1915-16 శీతాకాలంలో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సందర్భంగా కొసావో బల్గేరియా మరియు ఆస్ట్రియా-హంగరీలు కొస్సోవోను ఆక్రమించినప్పుడు సెర్బియా సైన్యం తిరోగమనం చూసింది. 1918 లో అలైడ్ పవర్స్ సెంట్రల్ పవర్స్ను కొసావోలో ఓడించింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిన తరువాత సెర్బియా సామ్రాజ్యం 1918 డిసెంబర్ 1 న సెర్బులు క్రోయాట్స్ మరియు స్లోవేనియన్ల రాజ్యంగా రూపాంతరం చెందింది.

కొసావో నాలుగు కౌంటీలుగా విభజించబడింది. మూడు సెర్బియా (జ్వెకాన్ , కొసావో మరియు దక్షిణ మెటోహిజా) మరియు మాంటెనెగ్రో (ఉత్తర మెటోహిజా) లలో ఒక భాగంగా ఉంది. ఏదేమైనప్పటికీ 1922 ఏప్రెల్ 26 నుండి నూతన పరిపాలనా వ్యవస్థ రాజ్యంలోని మూడు జిల్లాలు (ఓబ్లాస్ట్): కొసావో, రాస్కా మరియు జీటా మధ్య కొసావో విభజించబడింది. 1929 లో ఈ దేశం యుగోస్లేవియా రాజ్యంగా మారింది మరియు కొసావో భూభాగాలు జీటా బానేట్ మొరావా బానేట్ మరియు వార్దార్ బనాట్ మధ్య పునర్వ్యవస్థీకరించబడ్డాయి. కొసావో జాతి కూర్పును మార్చడానికి 1912 మరియు 1941 మధ్య బెల్గ్రేడ్ ప్రభుత్వం కొసావో భారీ-స్థాయి సెర్బియన్ పునః వలసీకరణ చేపట్టింది. ఇంతలో వారి స్వంత భాషలో విద్యను స్వీకరించాలన్న కోరికను రాజ్యాంగ దేశాలుగా గుర్తించబడిన కోసోవా,అల్బేనియన్లు 'స్లావిక్ క్రోయాట్, సెర్బ్ మరియు స్లొవేన్ దేశాలు యుగోస్లేవియాతో పాటు ఇతర స్లావిక్ మరియు గుర్తించబడని స్లావిక్ దేశాలకు తిరస్కరించబడింది. ఇతర స్లావ్స్ మూడు అధికారిక స్లావిక్ దేశాలలో ఒకదానిని గుర్తించవలసి వచ్చింది. కాని స్లావ్-కాని దేశాలు మైనారిటీలుగా భావించబడ్డాయి. [71]


1919 లో అల్బేనియన్లు మరియు ఇతర ముస్లింలు భూ సంస్కరణతో బాధించబడిన అల్బేనియన్ భూస్వాములు ప్రత్యక్ష హింసాత్మక చర్యల కారణంగా వలసవెళ్లారు. [72][73] 1938 లో 240,000 అల్బేనియన్ల బహిష్కరణపై టర్కీకి తరలించడానికి యుగోస్లేవియా మరియు టర్కీ రాజ్యాల మధ్య రెండు ఒప్పందాలు మీద సంతకాలు చేయబడ్డాయి. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సంభవించిన కారణంగా ఒప్పందాలు అమలు చేయబడ లేదు.[74]

1941 లో యాక్సిస్ యుగోస్లేవియా దండయాత్ర తరువాత కొసావోలు అధికంగా ఇటలీ నియంత్రిత అల్బేనియాకు కేటాయించారు. మిగిలిన వారు జర్మనీ మరియు బల్గేరియా నియంత్రణలో ఉన్నారు. ఒక త్రిమితీయ వివాదం అంతర్-జాతి, సైద్ధాంతిక మరియు అంతర్జాతీయ అనుబంధాలను కలిగి ఉంది. మొదటిది చాలా ముఖ్యమైనది. ఏదేమైనప్పటికీ ఈ యుద్ధాలు యుగోస్లేవియాలోని ఇతర ప్రాంతాలతో పోలిస్తే చాలా తక్కువస్థాయిలో ఉన్నాయి.కలహాలలో 3,000 అల్బేనియన్లు మరియు 4,000 సెర్బులు మరియు మాంటెనెగ్రిన్స్లను చంపినట్లు ఒక సెర్బ్ చరిత్రకారుడు మరియు మరో ఇద్దరు 12,000 మంది అల్బేనియన్లు మరియు 10,000 సెర్బ్స్ మరియు మోంటెనెగ్రిన్స్ మరణించినట్లు పేర్కొన్నారు.[75] 1964 లో యుగోస్లావ్ ప్రభుత్వం నిర్వహించిన ఒక అధికారిక పరిశోధన 1941 మరియు 1945 మధ్య కొసావోలో దాదాపు 8,000 యుద్ధ-సంబంధిత మరణాలను నమోదు చేసింది. దీనిలో 5,489 మంది సెర్బ్ మరియు మోంటెనెగ్రిన్ మరియు 2,177 మంది అల్బేనియన్లు ఉన్నారు.[76] ఇది 1941 మరియు 1945 ల మధ్య వేలాది మంది సెర్బులు ఎక్కువగా ఇటీవలి వలసవాదులు కొసావో నుండి పారిపోయారు. అంచనాలు 30,000 నుండి 100,000 వరకు వలసపోయారని భావించారు. [77] అల్బేనియా నుండి కొసావో వరకు పెద్ద సంఖ్యలో అల్బేనియన్ వలసలు జరిగాయి. ఇది కొందరు అధ్యయన కారులు 72,000 మంది [78][79] నుండి 2,60,000 మంది ప్రజలకు (1985 పిటిషన్లో చివరి వ్యక్తిగా ఉద్భవించే ధోరణిని) అంచనా వేశారు. కొందరు చరిత్రకారులు మరియు సమకాలీన సూచనలు అల్బేనియా నుండి కొసావో వరకు అల్బేనియన్ల భారీ స్థాయి వలసలను యాక్సిస్ పత్రాల్లో నమోదు చేయలేదని నొక్కిచెప్పారు. [80]

కమ్యూనిస్టు యుగొస్లేవియా[మార్చు]

The flag of the Albanian Minority of Kosovo in the Socialist Federal Republic of Yugoslavia
Fadil Hoxha, the Vice-President of Socialist Federal Republic of Yugoslavia, from 1978 to 1979.

1945 లో ఈ రాజ్యం స్వతంత్రంలో భాగంగా మొదటిసారిగా " అటానమస్ కొసావో-మెటోహ్యాన్ " ప్రాంతం రూపొందించబడింది. రెండవ ప్రపంచ యుధ్ధం వరకు విలియట్ నుండి రూపొందించబడిన ఈప్రాంతం కొసొవో పేరుతో పిలువబడింది. దాని అంతర్గత జనాభాకు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత లేనప్పటికీ ఇది ఒక ప్రత్యేక రాజకీయ విభాగంగా ఉంది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలో (ఇంతకు ముందు భూభాగం నియంత్రించబడింది) ఇది అనేక సందర్భాలలో దాని సరిహద్దులను సవరించిన ఒక విలాయెట్‌గా ఉంది. ఒట్టోమన్ ప్రావిన్స్ చివరిసారిగా ఉన్నసమయంలో అది ప్రస్తుతం అల్బేనియాకు ఇవ్వబడిన ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది లేదా కొత్తగా సృష్టించబడిన యుగోస్లేవ్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మాంటెనెగ్రో లేదా మాసిడోనియా (దాని మునుపటి రాజధాని అయిన స్కోప్జేతో సహా) తమను తాము కనుగొన్నది. నైరుతి సెర్బియా.

జాతి అల్బెనియన్లు మరియు యుగోస్లావ్ ప్రభుత్వానికి మధ్య ఉద్రిక్తతలు జాతి ఉద్రిక్తతలు కాకుండా రాజకీయ సిద్ధాంతపరమైన సమస్యల కారణంగా ప్రత్యేకించి పొరుగున ఉన్న అల్బేనియాతో కలిగివున్న సంబంధాల కారణంగా తలెత్తాయి.[81] అల్బేనియా ఎన్వర్ హోక్స్‌హా స్టాలినిస్ట్ పాలన సానుభూతిగలవారుగా అనుమానాలు ఉన్న కారణంగా కొసావో అల్బేనియాలపై కఠినమైన అణచివేత చర్యలు విధించబడ్డాయి.[81] 1956 లో ప్రిస్టినాలో జరిగిన కార్యక్రమ విచారణలో కొసావోలోని పలు అల్బేనియన్ కమ్యూనిస్టులు అల్బేనియా నుండి చొరబాటుదారులుగా నిర్ధారించబడి వారికి దీర్ఘకాల శిక్షలు ఇవ్వబడ్డారు.[81] సెర్బియాలో ఉన్న సెర్బుల స్థానాన్ని కాపాడటానికి మరియు కొసావో నామినెక్చుటరాలో ఆధిపత్యం ఇచ్చేందుకు ఉన్నత-స్థాయి సెర్బియా కమ్యూనిస్ట్ అధికారి అయిన అలెక్సాండర్ రాంకోవిక్ ప్రయత్నించాడు.[82]

ఈ సమయంలో కొసావోలో ఇస్లాం మతం అణచివేయబడింది మరియు అల్బేనియన్లు మరియు ముస్లిం స్లావ్లు తమను తాము టర్కీలుగా ప్రకటించాలని కోరుకున్నారు మరియు టర్కీకి వలసవెళ్లారు.[81] అదే సమయంలో సెర్బులు మరియు మాంటెనెగ్రిన్లు ప్రభుత్వం, భద్రతా దళాలు, మరియు కొసావోలో పారిశ్రామికరంగం ఉపాధికల్పన రంగంలో ఆధిపత్యం చేశాయి.[81] అల్బేనియా ఈ పరిస్థితులకు ఆగ్రహించి 1960 ల చివరలో కొసావోలో అధికారులు తీసుకున్న చర్యలను నిరసిస్తూ కొసావొను రిపబ్లిక్ చేయాలని లేదా అల్బేనియాకు మద్దతు ప్రకటించాలని కోరారు. [81]

1966 లో రాంకోవిక్‌ను తొలగించిన తరువాత ప్రత్యేకించి స్లోవేనియా మరియు క్రొయేషియా నుండి యుగోస్లేవియాలో అధిక-వికేంద్రీకరణ సంస్కర్తల అజెండా అధికారాల గణనీయమైన వికేంద్రీకరణను సాధించడంలో విజయవంతమైంది. 1960లో కొసావో మరియు వోజువోడినాలో గణనీయమైన స్వయంప్రతిపత్తి సృష్టించడం మరియు ముస్లిం యుగోస్లేవ్ జాతీయతను గుర్తించడం జరిగింది.[83] ఈ సంస్కరణల ఫలితంగా కొసావో నామెంక్లచురా మరియు పోలీసుల భారీ పరిణామం సంభవించింది. ఇది పెద్ద సంఖ్యలో సెర్బియాలను పెద్దసంఖ్యలో కాల్పులు చేయడం ద్వారా అల్బేనియన్-ఆధిపత్య ప్రాంతంగా మార్చింది.[83] ప్రిస్కినా విశ్వవిద్యాలయాన్ని అల్బేనియన్ భాషా సంస్థగా సృష్టించడంతో సహా అశాంతికి ప్రతిస్పందనగా కొసావో అల్బేనియన్లకు మరింత రాయితీలు ఇవ్వబడ్డాయి.[83] యుగోస్లేవియాలో వారు రెండో-తరగతి పౌరులుగా తయారవుతున్నారని సెర్బులు ఈ మార్పులకు విస్తృతంగా భయపడ్డాయి.[84] 1974 నాటి యుగోస్లేవియా రాజ్యాంగం ప్రకారం కొసావో దాని స్వంత పరిపాలన, అసెంబ్లీ మరియు న్యాయవ్యవస్థను కలిగి ఉండటానికి ప్రధాన స్వయంప్రతిపత్తి ఇవ్వబడింది; సామూహిక ప్రెసిడెన్సీ మరియు యుగోస్లావ్ పార్లమెంటులో సభ్యత్వాన్ని కలిగి ఉండటంతో ఇది వీటో అధికారాన్ని కలిగి ఉంది.[85]

1974 రాజ్యాంగం తరువాత కోఆవొలో అల్బేనియన్ జాతీయవాదం పెరుగుదలపై ఆందోళనలు 1978 లో " లీగ్ ఆఫ్ ప్రిరిన్న్ " స్థాపన 100 వ వార్షికోత్సవంలో విస్తృతమైన ఉత్సవాలతో అధికరించింది.[81] యుగోస్లేవియాలోని "మైనారిటీ" గా వారి హోదాను యుగోస్లేవియా "దేశాల" తో పోలిస్తే వారికి రెండవ-తరగతి పౌరులుగా ఉండి యుగోస్లేవియాలోని ఇతర రిపబ్లిక్లతో పాటు కొసావో ఒక రాజ్యాంగ రిపబ్లిక్గా ఉండాలని డిమాండ్ చేశారు. [86] 1981 లో కొసావో స్థితిగతులపై అల్బేనియన్లు చేసిన నిరసనలు యూగోస్లావ్ ప్రాదేశిక రక్షణ విభాగాలను కొసావోలోకి తీసుకువచ్చి అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించాయి మరియు హింసాత్మక ఫలితాలను ప్రకటించాయి మరియు నిరసనలు అణిచివేయబడ్డాయి. [86] 1981 నిరసనలు తరువాత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలో ప్రక్షాళనలు జరిగాయి. ఇటీవల అల్బేనియన్లకు మంజూరు చేసిన హక్కులు రద్దు చేయబడ్డాయి - విద్యావ్యవస్థలో అల్బేనియన్ ప్రొఫెసర్లు మరియు అల్బేనియన్ భాష పాఠ్యపుస్తకాల కేటాయింపు ముగింపుతో సహా.[86]

చాలా ఎక్కువ జనన రేట్ల కారణంగా అల్బేనియన్ల నిష్పత్తి 75% నుండి 90% కు పెరిగింది. దీనికి విరుద్ధంగా సెర్బుల సంఖ్య పెరగడంతో మొత్తం జనాభాలో 15% నుంచి 8% వరకు తగ్గింది. ఎందుకంటే అనేక సెర్బులు కొసావో నుండి గట్టి ఆర్థిక వాతావరణం మరియు వారి అల్బేనియా పొరుగువారి సంఘటనలకు ప్రతిస్పందనగా వెలుపలికి వెళ్లారు. ఉద్రిక్తత ఉన్నప్పటికీ "జాతి" మరియు ప్రణాళికా వేధింపు ఆరోపణలు కొసావో స్వయంప్రతిపత్తిని రద్దు చేయటానికి ఒక సాకుగా నిలిచాయి. ఉదాహరణకు 1986 లో సెర్బియా ఆర్థోడాక్స్ చర్చి కొసావో సెర్బులు అల్బొనివ్ ప్రోగ్రాం ఆఫ్ 'జెనోసైడ్' కు లోబడి ఉన్నాయని అధికారిక వాదనను ప్రచురించింది.[87]

పోలీస్ స్టాటిస్టిక్స్ వారు నిరాకరించినప్పటికీ [87][page needed] వారు సెర్బియన్ ప్రెస్‌లో విస్తృతమైన అవగాహన పొందారు. మరింత అధికరించిన జాతి సమస్యలు మరియు కొసావో స్థితిని చివరకు తొలగించటానికి దారితీసింది. మార్చ్ 1981 లో ప్రిస్టినా విశ్వవిద్యాలయం కోసోవా అల్బేనియా విద్యార్థులు యుగోస్లేవియాలో కొసావో ఒక రిపబ్లిక్గా మారడం మరియు వారి మానవ హక్కుల కోసమని కోరుతూ నిరసనలు నిర్వహించారు. [88] అనేకమంది నిరసనకారులను అరెస్టుతో పోలీసులు మరియు సైన్యంతో అణచివేశారు.[89] 1980 లలో యుగోస్లేవ్ ప్రభుత్వ అధికారులకు వ్యతిరేకంగా జాతి ఉద్రిక్తతలు తరచూ హింసాత్మక చర్యలు వ్యాప్తి చెందాయి. దీని ఫలితంగా కొసావో సెర్బులు మరియు ఇతర జాతుల సమూహాలు మరింతగా అధికరించారు.[90][91] యూగోస్లావ్ నాయకత్వం జాతి వివక్ష మరియు హింస నుండి రక్షణ కొరకు కోసోవో సెర్బుల నిరసనలు అణిచివేసేందుకు ప్రయత్నించింది.[92]

కొసావొ యుద్ధం[మార్చు]

Adem Jashari, one of the founders of the Kosovo Liberation Army (Albanian: UÇK).
The U.S. Marines set up a road block near the village of Koretin in June 16, 1999.

1980 లలో కొసొవోలో అంతర్-జాతి ఉద్రిక్తతలు తీవ్రతరం అయ్యాయి. 1989 లో సెర్బియా అధ్యక్షుడు స్లోబోడాన్ మిలోసోవిక్ బెదిరింపులు మరియు రాజకీయ యుక్తిని కలిపి సెర్బియాలో కొసావో ప్రత్యేక స్వతంత్ర హోదాను తీవ్రంగా తగ్గించారు. జాతి అల్బేనియన్ జనాభా సాంస్కృతిక అణిచివేతలను ప్రారంభించారు. [93] కొసావో అల్బేనియాలు అహింసాత్మక వేర్పాటువాద ఉద్యమాలతో స్పందిస్తూ విస్తృతమైన శాసనోల్లంఘనను అమలు చేయడం విద్య, వైద్య సంరక్షణ మరియు పన్నుల రూపంలో సమాంతర నిర్మాణాలను సృష్టించడం, కొసావో స్వాతంత్ర్యం సాధించే అంతిమ లక్ష్యంతో. [94]

1990 జూలైలో కొసావో అల్బేనియాలు రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కోస్సో ఉనికిని ప్రకటించాయి. 1992 సెప్టెంబర్‌లో ఒక సార్వభౌమ మరియు స్వతంత్ర రాజ్యంగా ప్రకటించింది. [95] 1992 మే లో ఎన్నికలో ఇబ్రహీం రుగోవ అధ్యక్షునిగా ఎన్నికయ్యారు. ఇందులో కొసావో అల్బేనియా మాత్రమే పాల్గొన్నారు.[96] దాని జీవితకాలంలో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కొసావా అల్బేనియాచే మాత్రమే అధికారికంగా గుర్తించబడింది. 1990 ల మధ్య నాటికి కొసావో అల్బేనియా జనాభా విరామం లేకుండా అభివృద్ధి చెందింది. ఎందుకంటే కొసావో స్థితి 1995 నవంబర్ డేటన్ ఒప్పందంలో భాగంగా పరిష్కరించబడలేదు. ఇది బోస్నియా యుద్ధంతో ముగిసింది. 1996 నాటికి కొసావో విభజనను కోరుకునే జాతికి అల్బేనియన్ గెరిల్లా పారామిలిటరీ సమూహమైన " కొసావో లిబరేషన్ ఆర్మీ " (కె.ఎల్.ఎ) మరియు గ్రేటర్ ఆల్బానియా [lower-alpha 1] రుగోవ అహింసా వ్యతిరేక ఉద్యమంపై అధిగమించి కొసావోలో యుగోస్లేవ్ ఆర్మీ మరియు సెర్బియన్ పోలీస్ దాడులు ఫలితంగా కొసావో యుద్ధం జరిగింది.[93][102]


1998 నాటికి అంతర్జాతీయ ఒత్తిడి కారణంగా యుగోస్లేవియా బలవంతంగా కాల్పుల విరమణకు సంతకం చేసి దాని భద్రతా దళాలను ఉపసంహరించుకుంది. రిచర్డ్ హోల్బ్రూక్ సంప్రదింపుల ఒప్పందం ప్రకారం యూరోప్ (OSCE) పరిశీలకులు సంస్థ భద్రత మరియు సహకారం ద్వారా పర్యవేక్షించబడాలని నిబంధన విధించబడింది. 1998 డిసెంబరులో కాల్పుల విరమణ కొనసాగలేదు మరియు పోరాటంలో రాకాక్ ఊచకోతలో ముగుసింది.ఈ సంఘర్షణ మరింత అంతర్జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షించింది.[93] కొన్ని వారాలలోనే ఒక బహుపాక్షిక అంతర్జాతీయ సమావేశం సమావేశమైంది. మార్చి నాటికి రాంబురేట్ ఒప్పందం అని పిలువబడే ఒక డ్రాఫ్ట్ ఒప్పందం సిద్ధం చేసింది. కొసావో స్వయంప్రతిపత్తి పునరుద్ధరణ మరియు నాటో శాంతి భద్రతా దళాల నియోగించడం కోసం పిలుపునిచ్చింది. యుగోస్లేవ్ ప్రతినిధి బృందం ఆమోదయోగ్యమైన నిబంధనలను కనుగొని డ్రాఫ్ట్పై సంతకం చేయడానికి నిరాకరించింది. 1999 మార్చి 24 మరియు 10 జూన్ మధ్య యుటోస్కోవియాపై బాంబు దాడి చేయటం ద్వారా నాటో జోక్యం చేసుకుంది మిలోస్వివిచ్ తన బలగాలను కొసావో నుండి తొలగించాలని [103] నాటో తన భద్రతా మండలి ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకోనప్పటికీ దాని జోక్యాన్ని చట్టబద్ధం చేయటానికి సహాయం చేస్తుంది.

అల్బేనియన్ గెరిల్లాల మరియు యుగోస్లావ్ దళాల మధ్య నిరంతర పోరాటాలతో కలిపిన ఈ సంఘర్షణ కారణంగా కొసావో ప్రజలు మరింత భారీగా స్థానభ్రంశం అయ్యారు. [104] ఈ సంఘర్షణ సమయంలో దాదాపు ఒక మిలియన్ అల్బేనియన్లు పారిపోయారు లేదా బలవంతంగా కొసావో నుండి వెలుపలకు తరలించబడ్డారు. 1999 లో మాజీ యుగోస్లేవియా ప్రాసిక్యూటర్ కార్లా డెల్ పొంటె ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ ట్రిబ్యునల్ కార్యాలయానికి అందించిన నివేదిక 11,000 కన్నా ఎక్కువ మంది మరణించారని తెలియజేసింది.[105] 2010 నాటికి, 2010 నాటికి దాదాపు 3,000 మంది ప్రజలజాడ ఇప్పటికీ తెలియరాలేదు.వీటిలో 2,500 అల్బేనియన్, 400 సెర్బులు మరియు 100 రోమన్లు ఉన్నారు. [106]

జూన్ నాటికి మిలోస్వివిచ్ కొసావోలో ఒక విదేశీ సైనిక దళం మరియు అతని దళాల ఉపసంహరణకు అంగీకరించారు. యుగోస్లావ్ సైన్యం ఉపసంహరించుకున్న తరువాత కొసావో సెర్బులు మరియు ఇతర అల్బేనియన్లు పారిపోవడం లేదా బహిష్కరించబడ్డారు. మిగిలిన పౌరుల్లో చాలామంది నిదకు గురైయ్యారు. [107][107][108][109][110][111] కొసావో యుద్ధం సందర్భంగా 90,000 మందికి పైగా సెర్బియన్ మరియు ఇతర అల్బేనియన్ కాని శరణార్థులు యుద్ధంతో విధ్వంశానికి గురైన యుద్ధభూమి నుండి పారిపోయారు. యూగోస్లావ్ సైన్యం ఉపసంహరించిన కొన్ని రోజుల తరువాత 2,00,000 పైగా (దాదాపు సగం సెర్బులు) నాన్ - అల్బేనియన్ పౌరులు కొసావో నుండి బహిష్కరించబడ్డారు. మిగిలిన పౌరులు చాలా మంది దుర్వినియోగం బాధితులుగా ఉన్నారు. [112][113][114][115][111] కొసావో మరియు ఇతర యుగోస్లావ్ యుద్ధాల తరువాత సెర్బియా ఐరోపాలో అత్యధిక సంఖ్యలో శరణార్థులు మరియు ఐ.డి.పి లు (కొసావో సెర్బులతో సహా) స్థావరంగా మారింది.[116][117][118]

1998 లో అల్బేనియన్ నియంత్రణలో ఉన్న కొన్ని గ్రామాలలో తీవ్రవాదులు వారి ఇళ్ల నుండి సెర్బుజాతి ప్రజలను వెలుపలకు పంపారు. మిగిలిపోయిన వారిలో కె.ఎల్.ఎ.చేత అపహరించబడి చంపబడ్డారని భావిస్తున్నారు. 1998 జూలై 19 న ఒరహొవాక్‌పై జరిగిన దాడిలో 85 సెర్బులను నిర్భందించింది. వీరిలో 35 మంది తరువాత విడుదలైనప్పటికీ మిగిలినవారి గురించిన వివరం మర్మగా ఉంది. 1998 జూలై 22 న కె.ఎల్.ఎ. క్లుప్తంగా ఓబిలిక్ పట్టణానికి సమీపంలోని బెలాచివాక్ గనిని నియంత్రించింది. తొమ్మిది సెర్బ్ గని పనివారిని ఆ రోజు స్వాధీనం చేసుకున్నారు మరియు వారు కనిపించని రెడ్ క్రాస్ జాబితాలోని అంతర్జాతీయ కమిటీలో ఉన్నారు మరియు వారు చంపబడ్డారని భావిస్తారు. [107] 1998 ఆగస్టు 22 న సెర్బియన్ పౌరులు క్లెచ్కా గ్రామంలో హత్య చేయబడ్డారు. అక్కడ పోలీసులు మృతదేహాలను దహనం చేసేందుకు ఉపయోగించే ఒక బట్టీ మరియు మానవ అవశేషాలను కనుగొన్నారు.[107][119] 1998 సెప్టెంబరులో సెర్బియా పోలీసులు కె.ఎల్.ఎ. ద్వారా స్వాధీనం చేసుకుని చంపబడ్డారని భావిస్తున్న 34 మృతదేహాలను సేకరించారు. వారిలో కొన్ని జాతి అల్బేనియన్లు గ్లోడోన్ (గ్లోగ్జోన్) సమీపంలోని లేక్ రాడాన్జిచ్ వద్ద లేక్ రాడాన్జిక్ ఊచకోతగా పిలిచేవారు.[107]

Serbian children refugees, Cërnica, Gjilan

1999 యుద్ధ సమయంలో మరియు తర్వాత అల్బేనియాకు సరిహద్దులో ముగ్గురు సెర్బ్ పౌరులు బారెల్ పట్టణంలో "ఎల్లో హౌస్" లో చనిపోయారు. నల్లజాతీ మార్కెట్లో అమ్మకం కోసం అనేక మంది అవయవాలు తొలగించబడ్డాయి. ఈ వాదనలు మొదట ఐ.సి.టి.వై. చేత ఇంటిలో మరియు చుట్టూ ఉన్న వైద్య పరికరాలు మరియు రక్తం జాడలు కనుగొన్నారు.[120] తర్వాత వారు ఐక్యరాజ్య సమితిచే దర్యాప్తు చేయబడ్డారు. అనేకమంది మాజీ యు.కె. యోధుల నుండి సాక్షుల నివేదికలను పొందిన వారు అనేకమంది ఖైదీలు వారి అవయవాలు తొలగించారని ప్రకటించారు.[121] ఐ.సి.టి.వై. కోసం ముఖ్య న్యాయవాది; కార్లా డెల్ పొంటె తన పుస్తకంలో ప్రజలకు ఈ నేరాలను వెల్లడించాడు; 2008 లో మాడమ్ ప్రాసిక్యూటర్ పెద్ద ప్రతిస్పందనను సృష్టించింది. 2011 లో; ఫ్రెంచ్ మీడియా అవుట్లెట్; 2003 లో వ్రాయబడిన ఒక వర్గీకరణ యు.ఎన్. డాక్యుమెంటును ఫ్రాన్స్ 24 విడుదల చేసింది. ఇది నేరాలను నమోదు చేసింది.

మాజీ యుగోస్లేవియా కోసం ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ ట్రిబ్యునల్ (ఐ.సి.టి.వై) కొసావో యుద్ధంలో నేరాలకు పాల్పడింది. మిలెసేవివిచ్‌తో సహా తొమ్మిది సీనియర్ యుగోస్లేవ్ అధికారులు 1999 జనవరి, జూన్ మధ్యలో మానవజాతి మరియు యుద్ధ నేరాలకు పాల్పడిన నేరాలకు సంబంధించి నేరారోపణలు ఎదుర్కొన్నారు. ముద్దాయిల్లో ఆరు మందిని నిర్దోషులుగా నిర్ధారించబడ్డారు. ఒక విచారణ ప్రారంభించబడటానికి ముందు మరణించాడు. ఒక (మిలోసోవిక్) ముందు మరణించాడు అతని విచారణ ముగిసింది. [122] యుద్ధాన్ని అనుసరించి ఐ.సి.టివై. చే మానవజాతి మరియు యుద్ధ నేరాలకు వ్యతిరేకంగా నేరారోపణలతో ఆరుగురు కె.ఎల్.ఎ. సభ్యులు అభియోగాలు మోపబడ్డారు. కాని ఒక్కరు మాత్రమే దోషిగా నిర్ధారించారు. [123][124][125][126]

యుధానంతరం[మార్చు]

Camp Bondsteel is the main base of the United States Army under KFOR command in south-eastern part of Kosovo near the city of Ferizaj.

1999 జూన్ 10 న " యు.ఎన్. భద్రతా మండలి తీర్మానం 1244 " ఆమోదించబడింది. ఇది కొసొవోను యు.ఎన్. పరిపాలన (యు.ఎన్.ఎం.ఐ.కె.) నాటో నేతృత్వంలోని శాంతి పరిరక్షక దళానికి చెందిన కొసావో ఫోర్స్ (కె.ఎఫ్.ఒ.ఆర్) అధీనంలో ఉంచింది. తీర్మానం 1244 " యుగోస్లేవియా ఫెడరల్ రిపబ్లిక్ " లో కొసావో స్వయంప్రతిపత్తి కలిగి ఉందని మరియు యుగోస్లేవియా ప్రాదేశిక సమగ్రతను ధృవీకరించింది. ఇది చట్టబద్ధంగా సెర్బియా రిపబ్లిక్ చేత అంగీకరించబడింది. [127]

జూన్ 1999 లో కొసావోలో పర్యటన సందర్భంగా అల్బేనియన్ బాలల మాజీ అమెరికా అధ్యక్షుడు బిల్ క్లింటన్

సెర్బియన్ సైనికులు కొసొవోను విడిచిపెట్టినప్పుడు సెర్బుల సంఖ్య 65,000 [128] నుండి 250,000 విభిన్నమైన అభిప్రాయాలను వెలిబుచ్చారు.[129] (194,000 సెర్బ్స్ 1991 లో జనాభా గణనలో కొసావోలో నివసిస్తున్నట్లు నమోదు చేయబడిన సెర్బుల సంఖ్య అంచనా వేయబడింది. కానీ మిగిలిపోయిన రోమాల సంఖ్య కూడా జతచేయబడి సెర్బుల సంఖ్య అధికరించి ఉండవచ్చు అని భావిస్తున్నారు. పట్టణ ప్రాంతాలలో మిగిలి ఉన్న సెర్బులు అధికంగా ఉన్నారు. కానీ పట్టణ లేదా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో నివసించిన సెర్బులు 2001 ప్రారంభంలో మరియు మార్చి 2004 లో జరిగిన అల్లర్లలో ఎక్కువగా (కానీ పూర్తిగా లేవు) హింసకు గురయ్యారు.వేధింపుల నిరంతర భయాలు వారిని తిరిగి తీసుకురావడంలో వ్యాత్యాసాలు ఉండడానికి కారణంగా ఉన్నాయి. ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలి తీర్మానం 1244 లో ప్రతిపాదించిన విధంగా కొస్సోవో తుది హోదాను నిర్ణయించేందుకు 2006 లో అంతర్జాతీయ చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయి.యు.ఎన్. ప్రత్యేక మద్దతుదారు మార్టీ అహ్తసారి నేతృత్వంలోని ఐక్యరాజ్య సమితి చర్చలు ఫిబ్రవరి 2006 లో మొదలైంది. రెండూ సాంకేతిక అంశాలపై పార్టీల స్థితి ప్రశ్నార్థకంగా వ్యతిరేకించాయి.[130]

ఫిబ్రవరి 2007 లో బెల్జియాడ్ మరియు ప్రిస్టినాలో నాయకులకు ముసాయిదా స్థాయి పరిష్కార ప్రతిపాదనను అహ్తిసారి పంపిణీ చేసింది. ఇది యు.ఎన్.భద్రతా మండలి ముసాయిదాకు ప్రాతిపదికగా 'పర్యవేక్షణా స్వాతంత్ర్యం'ను ప్రతిపాదించింది. యునైటెడ్ స్టేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్ మరియు సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ ఇతర ఐరోపా సభ్యులు మద్దతు ఇచ్చిన ఒక ముసాయిదా తీర్మానం రష్యా ఆందోళనలకు అనుగుణంగా నాలుగుసార్లు సమర్పించబడి తిరిగి రాసారు. అలాంటి తీర్మానం దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని సూత్రీకరించింది.[131] భద్రతా మండలిలో ఐదు శాశ్వత సభ్యుల్లో ఒకరైన వీటోను కలిగి ఉన్న రష్యా, బెల్గ్రేడ్ మరియు కొసావో అల్బేనియా లకు ఆమోదయోగ్యం కాని ఏ తీర్మానానికి మద్దతు ఇవ్వదని పేర్కొంది. [132] చాలామంది పరిశీలకులు చర్చల ఆరంభంలో ఊహించినంత స్వాతంత్రంగా చాలా మటుకు జరిగిందని మరికొందరు వేగవంతమైన స్పష్టత మంచిది కాదని సూచించారు.[133]

ఐక్యరాజ్యసమితిలో అనేక వారాల చర్చలు తరువాత యునైటెడ్ స్టేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్ మరియు సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ ఇతర యూరోపియన్ సభ్యులు 20 జూలై 2007 జూలై 20 న అహ్తిసారి ప్రతిపాదనకు మద్దతు ఇచ్చిన ముసాయిదా తీర్మానాన్ని అధికారికంగా విస్మరించారు. రష్యన్ మద్దతును పొందలేకపోయారు. ఆగస్టులో ప్రారంభమైన యూరోపియన్ యూనియన్ (వోల్ఫ్గ్యాంగ్ ఇషింగర్), సంయుక్త రాష్ట్రాలు (ఫ్రాంక్ జి. విస్నెర్) మరియు రష్యా (అలెగ్జాండర్ బొత్సన్-ఖర్చేన్కో) నుండి సంధి చేసేవారు "ట్రోకా", బెల్గ్రేడ్ రెండింటికీ ఆమోదయోగ్యమైన స్థితి ఫలితాన్ని చేరుకోవడానికి మరియు ప్రిస్టినా. రష్యన్ తిరస్కారం ఉన్నప్పటికీ యు.ఎస్. యునైటెడ్ కింగ్డం మరియు ఫ్రాన్స్‌లు కొసావొ స్వాతంత్రాన్ని గుర్తించటానికి అవకాశం ఏర్పడింది. [134] కొసావర్ అల్బేనియన్ నాయకులచే స్వతంత్ర ప్రకటనను అధ్యక్ష ఎన్నికలు (4 ఫిబ్రవరి 2008) ముగింపు వరకు వాయిదా వేశారు. చాలామంది యు.ఎన్. సభ్యులు మరియు అమెరికా అనాలోచితంగా చేసే ప్రకటన సెర్బియాలో అల్ట్రా - నేషనలిస్టు అభ్యర్ధి " టొమిస్లావ్ నికోలిక్ " మద్దతును పెంచుతుందని భయపడింది.[135]

ప్రొవిషనల్ సెల్ఫ్ గవర్నమెంటు[మార్చు]

నవంబరు 2001 లో యూరప్‌లో భద్రత మరియు సహకారం కోసం నిర్వహించిన సంస్థ. మొదటిసారి కొసావో అసెంబ్లీ ఎన్నికలను పర్యవేక్షిస్తుంది. [136] ఆ ఎన్నికల తరువాత కొసావో రాజకీయ పార్టీలు అన్ని-పార్టీ ఐక్యత సంకీర్ణాన్ని ఏర్పరచుకొని ఇబ్రహీం రుగోవను అధ్యక్షుడిగా మరియు బజ్రం రెక్స్‌హెపి (పిడికె) ప్రధానమంత్రిగా ఎన్నికయ్యాయి. [137] అక్టోబరు 2004 లో కొసావో-విస్తృత ఎన్నికల తరువాత ఎల్.డి.కె. మరియు ఎ.ఎ.కె. నూతన పాలనా సంకీర్ణాన్ని ఏర్పరచాయి. అది పి.డి.కె. మరియు ఓరాలను చేర్చలేదు. ఈ సంకీర్ణ ఒప్పందం ఫలితంగా రాంష్ హరాదినాజ్ (ఎ.ఎ.కె.) ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. ఇబ్రహీం రుగోవా అధ్యక్షుడిగా పదవి నిలబెట్టుకున్నాడు. పిడికె మరియు ఓరా సంకీర్ణ ఒప్పందం విమర్శకు గురయ్యాయి మరియు ప్రభుత్వానికి తరచూ అవినీతి ఆరోపణలు వచ్చాయి.[138]

పార్లమెంటరీ ఎన్నికలు 2007 నవంబర్ 17 న జరిగాయి. ప్రారంభ ఫలితాల తరువాత 35 శాతం ఓట్లను సాధించిన హాషిం తసీ ఓడిపోయాడు. పి.డి.ఒ, కొసావో డెమోక్రటిక్ పార్టీ విజయం సాధించింది.తరువాత స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించాలనే తన ఉద్దేశాన్ని పేర్కొన్నాడు. ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు ఫరీర్ సెజిడి డెమొక్రటిక్ లీగ్‌లో తసీ ఒక సంకీర్ణాన్ని ఏర్పరచుకున్నాడు. ఇది 22 శాతం ఓట్లతో రెండో స్థానంలో ఉంది.[139] ఎన్నికలో పాల్గొన్న వారి శాతం చాలా తక్కువగా ఉంది. మైనారిటీ సెర్బులలో చాలామంది ఓటు వేయడానికి నిరాకరించారు.[140]

స్వతంత్రం[మార్చు]

The Newborn monument unveiled at the celebration of the 2008 Kosovo declaration of independence proclaimed earlier that day, 17 February 2008, Pristina.

కొసావో 2008 ఫిబ్రవరి 17 న సెర్బియా నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది. [141] దాని స్వతంత్రతను సెర్బియా మినహా దాని పొరుగుదేశాలు గుర్తించాయి.[142] స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించినప్పటి నుండి ఇది అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి మరియు ప్రపంచ బ్యాంకు [143][144] వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలలో సభ్యదేశంగా మారింది.


కొసావో సెర్బ్ మైనారిటీ స్వాతంత్ర్య ప్రకటనను ఎక్కువగా వ్యతిరేకిస్తుంది. కొసావో సమాజం మరియు మెటోహిజా సమాజం ఏర్పాటు చేసింది. ఈ అసెంబ్లీ ఏర్పాటును కొసావో అధ్యక్షుడు ఫెమిర్ సెజిడి ఖండించారు. అయితే ఉన్మిక్ అసెంబ్లీ తీవ్రమైన సమస్య కాదు ఎందుకంటే ఇది ఒక కీలక పాత్ర పోషించదు అన్నాడు. [145]

2008 అక్టోబర్ 8 న సెర్బియా ప్రతిపాదనపై యు.ఎన్. జనరల్ అసెంబ్లీ నిర్ణయం తీసుకుంది కొసావో స్వతంత్ర ప్రకటన చట్టబద్ధతపై ఒక సలహా అభిప్రాయాన్ని అందించడానికి ఇంటర్నేషనల్ కోర్ట్ ఆఫ్ జస్టిస్‌ను కోరింది. కొసావోను గుర్తించడానికి లేదా గుర్తించని రాష్ట్రాల నిర్ణయాలపై కట్టుబడి ఉండదని సలహా సంఘం అభిప్రాయపడింది 2010 జూలై 20 న కొసావో స్వతంత్ర ప్రకటన అంతర్జాతీయ చట్టాల సాధారణ సూత్రాల ఉల్లంఘన కాదని ఏకపక్ష ప్రకటనలను నిషేధించని ప్రత్యేకమైన యు.ఎన్.ఎస్.సి.ఆర్. 1244 - స్వాతంత్ర్యం లేదా నిర్దిష్ట అంతర్జాతీయ చట్టం - ఇది చివరి స్థితి ప్రక్రియను నిర్వచించలేదు లేదా సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ నిర్ణయానికి ఫలితం రిజర్వ్ చేసింది.[146]

ఈ రెండు ప్రభుత్వాల అంగీకారంతో 2013 ఏప్రెల్ 19 న బ్రస్సెల్స్ ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. కొసావోలో సెర్బ్ మైనార్టీని తన స్వంత పోలీస్ ఫోర్స్ మరియు అప్పీల్స్ కోర్టుకు అనుమతించే ఇ.యు. మధ్యవర్తిత్వంతో ఒక ఒప్పందం కుదిరింది.[147] ఈ ఒప్పందం ఇంకా పార్లమెంటు ఆమోదించబడలేదు.[148]

మూలాలు[మార్చు]

  1. "Assembly approves Kosovo anthem", b92.net, 11 June 2008. Link accessed 11 June 2008.
  2. "Water percentage in Kosovo (Facts about Kosovo; 2011 Agriculture Statistics)". Kosovo Agency of Statistics, KAS. 
  3. "Demographics of Kosovo (2016)". Geoba.se. 
  4. 4.0 4.1 "Kosovo". International Monetary Fund. Retrieved 1 April 2017. 
  5. "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. Retrieved 31 August 2014. 
  6. "Kosovo Human Development Report 2014" (PDF). Swiss Cooperation Office Kosovo. 2014. Retrieved 4 July 2015. 
  7. LIST OF ITU-T RECOMMENDATION E.164 ASSIGNED COUNTRY CODES
  8. "Kosovo – definition of Kosovo by the Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia". The Free Dictionary. Retrieved 28 October 2013. 
  9. Michael Rossi (30 October 2014). "Five more inconvenient truths about Kosovo". TransConflict. 
  10. Engjellushe Morina (April 2014). "Brussels "First Agreement" – A year after" (PDF). kas.de. Retrieved 4 July 2015. it has been a highly disputed territory 
  11. Coppieters, Bruno; Fotion, Nick (2008). Moral Constraints on War: Principles and Cases (second ed.). Lexington Books. p. 245. ISBN 978-0-7391-2129-0. Retrieved 30 July 2016. 
  12. Dr. Krylov, Aleksandr. "Is Kosovo Legally Recognised As A State International Law Essay". Analyticon. Retrieved 30 July 2016. 
  13. Gvosdev, Nikolas K. (24 April 2013). "Kosovo and Serbia Make a Deal". Foreign Affairs. 
  14. Papazoglu, Fanula (1978). The Central Balkan Tribe in Pre-Roman Times: Triballi, Autariatae, Dardanians, Scordisci and Moesians. ISBN 978-90-256-0793-7. 
  15. Sharpe, M.E. Ethnic Groups and Population Changes in Twentieth-Century Central-Eastern Europe. p. 364. 
  16. RFE/RL Research Report: Weekly Analyses from the RFE/RL Research Institute, Том 3. Radio Free Europe/Radio Liberty. 
  17. "7 Years of Kosovo » Howard Smith of Geelong". Retrieved 13 April 2015. 
  18. "Kosovo Home". 
  19. "Constitution of the Republic of Serbia". Parlament.gov.rs. Archived from the original on 27 November 2010. Retrieved 2 January 2011. 
  20. Oxford English Dictionary, s.v. 'Kosovar'.
  21. Albanian Etymological Dictionary, V.Orel, Koninklijke Brill, Leiden Boston Köln 1998, p.56
  22. Shelley, Fred M. Nation Shapes: The Story Behind the World's Borders. p. 73. ISBN 9781610691062. 
  23. "Constitution of the Republic of Kosovo" (PDF). Prime Minister of Kosovo. 15 June 2008. Archived from the original (PDF) on 26 August 2014. Retrieved 11 November 2014. 
  24. "Agreement on regional representation of Kosovo". B92. 25 February 2012. Retrieved 11 November 2014. 
  25. Ajdini, Sh.; Bytyqi, Q.; Bycinca, H.; Dema, I.; et al. (1975), Ferizaj dhe rrethina, Beograd, pp. 43–45 
  26. Djordje Janković: Middle Ages in Noel Malcolm's "Kosovo. A Short History" and Real Facts Archived 17 February 2015 at the Wayback Machine.
  27. 27.0 27.1 Milot Berisha, Archaeological Guide of Kosovo, Prishtinë, Kosovo Archaeological Institute and Ministry of Culture, Youth and Sports, 2012, Pg.7.
  28. Milot Berisha, Archaeological Guide of Kosovo, Prishtinë, Kosovo Archaeological Institute and Ministry of Culture, Youth and Sports, 2012, Pg.8.
  29. N G Hammond, The Kingdoms of Illyria c. 400 – 167 BC. Collected Studies, Vol 2, 1993
  30. Wilkes, J. J. The Illyrians, 1992, ISBN 0-631-19807-5, p. 85, "... Whether the Dardanians were an Illyrian or a Thracian people has been much debated and one view suggests that the area was originally populated with Thracians who మూస:Sic then exposed to direct contact with illyrians over a long period..."
  31. "the Dardanians [...] living in the frontiers of the Illyrian and the Thracian worlds retained their individuality and, alone among the peoples of that region succeeded in maintaining themselves as an ethnic unity even when they were militarily and politically subjected by the Roman arms [...] and when at the end of the ancient world, the Balkans were involved in far-reaching ethnic perturbations, the Dardanians, of all the Central Balkan tribes, played the greatest part in the genesis of the new peoples who took the place of the old" The central Balkan tribes in pre-Roman times: Triballi, Autariatae, Dardanians, Scordisci and Moesians, Amsterdam 1978, by Fanula Papazoglu, ISBN 90-256-0793-4, p. 131.
  32. Curta 2001, p. 189.
  33. Aleksandar Stipčević (1977). The Illyrians: history and culture. Noyes Press. p. 76. ISBN 978-0-8155-5052-5. 
  34. Fine 1994, p. 7

    the Hungarian attack launched in 1183 with which Nemanja was allied [...] was able to conquer Kosovo and Metohija, including Prizren.

  35. Anne Comnène, Alexiade – Règne de l'Empereur Alexis I Comnène 1081–1118, texte etabli et traduit par B. Leib, Paris 1937–1945, II, 147–148, 157, 166, 184
  36. Alexandru Madgearu; Martin Gordon (2008). The Wars of the Balkan Peninsula: Their Medieval Origins. Scarecrow Press. p. 25. ISBN 978-0-8108-5846-6. The first indisputable reference comes from the Attaliates, who wrote that the Albanians (Arbanitai) were involved in the 1078 rebellion of [...] 
  37. Denis P Hupchik. The Balkans. From Constantinople to Communism. Page 93 "Dusan.. established his new state primate's seat at Pec (Ipek), in Kosovo"
  38. Bieber, Pg 12
  39. Sellers, Mortimer (15 April 2010). The Rule of Law in Comparative Perspective. Springer. p. 207. ISBN 978-90-481-3748-0. Retrieved 2 February 2011. 
  40. "Medieval Monuments in Kosovo". UNESCO. Retrieved 7 September 2016. 
  41. Barbara Jelavich (29 July 1983). History of the Balkans:. Cambridge University Press. pp. 31–. ISBN 978-0-521-27458-6. 
  42. 42.0 42.1 "Essays: 'The battle of Kosovo' by Noel Malcolm, Prospect Magazine May 1998 issue 30". Prospect-magazine.co.uk. Archived from the original on 31 May 2012. Retrieved 20 July 2009. 
  43. Malcolm, Noel (1999). Kosovo: A Short History. New York: University Press New York. pp. 58, 75. ISBN 0060977752. There are two popular assumptions about the great battle of Kosovo in 1389: that it was this Turkish victory that destroyed the medieval Serbian empire and that the defeated Serbs were immediately placed under Ottoman rule. Both are false." "Some of the early sources make a claim which is much stranger [than the battle ended with a draw]: they describe the battle as a Serbian victory 
  44. Miranda Vickers (1998). "Chaper 1: Between Serb and Albanian, A History of Kosovo". New York Times. Columbia University Press. 
  45. Banac, p. 42.
  46. The Balkans: A Post-Communist History, I Jeffries, R Bideleux 2007, p. 513
  47. Anscombe, Frederick F. (2006). "The Ottoman Empire in recent international politics – II: the case of Kosovo", The International History Review 28 (4) 758–793.
  48. "WHKMLA: Habsburg-Ottoman War, 1683–1699". Zum.de. Retrieved 20 July 2009. 
  49. 49.0 49.1 మూస:Harvtxt
  50. Cirkovic. Pg 115 Prior to the final conquest, the Turks often took inhabitants as slaves, frequently to Asia Minor
  51. The Serbs, Sima Cirkovic. Blackwell Publishing. Pg 144 Patriarch Arsenije III claimed that 30,000 people followed him (on another occasion the figure was 40, 000)
  52. Anscombe
  53. Fine (1994), p. 51.: "The Albanians were not to create any structure resembling a state until the fifteenth century. However, organized in tribes under their own chieftains, the Albanians dominated the mountains of most of what we today think of as Albania."
  54. Cirkovic. Pg 244 "In Kosovo there were visible signs of ethnic change which had accumulated since the Middle Ages with the immigration of Albanian cattle farmers. In addition to the continual flow of settlers and the Islamicisation of urban centres, changes in the population were also caused by political events ... Serbs left territories still under the Sultan's control."
  55. మూస:Harvtxt
  56. The Balkans. From Constantinople to Communism, Dennis Hupchik
  57. Kosovo: What Everyone Needs to Know by Tim Judah, Publisher Oxford University Press, US, 2008 ISBN 0-19-537673-0, ISBN 978-0-19-537673-9 page 36
  58. Cirkovic. Pg 244 "Since Islamicised Albanians represented a significant portion of the Ottoman armed forces and administration, they did not give up the Empire easily."
  59. George Gawlrych, The Crescent and the Eagle, (Palgrave/Macmilan, London, 2006), ISBN 1-84511-287-3
  60. Pllana, Emin (1985). "Les raisons de la manière de l'exode des refugies albanais du territoire du sandjak de Nish a Kosove (1878–1878) [The reasons for the manner of the exodus of Albanian refugees from the territory of the Sanjak of Niš to Kosovo (1878–1878)] ". Studia Albanica. 1: 189–190.
  61. Rizaj, Skënder (1981). "Nёnte Dokumente angleze mbi Lidhjen Shqiptare tё Prizrenit (1878–1880) [Nine English documents about the League of Prizren (1878–1880)]". Gjurmine Albanologjike (Seria e Shkencave Historike). 10: 198.
  62. Şimşir, Bilal N, (1968). Rumeli’den Türk göçleri. Emigrations turques des Balkans [Turkish emigrations from the Balkans]. Vol I. Belgeler-Documents. p. 737.
  63. Bataković, Dušan (1992). The Kosovo Chronicles. Plato. 
  64. Elsie, Robert (2010). Historical Dictionary of Kosovo. Scarecrow Press. p. XXXII. ISBN 9780333666128. 
  65. Stefanović, Djordje (2005). "Seeing the Albanians through Serbian eyes: The Inventors of the Tradition of Intolerance and their Critics, 1804–1939." European History Quarterly. 35. (3): 470.
  66. Erik Zurcher, Ottoman sources of Kemalist thought, (New York, Routledge, 2004), Page. 19.
  67. Noel Malcolm, A short history of Kosovo, (London, 1998), Page 248.
  68. See: Isa Blumi, Rethinking the Late Ottoman Empire: A Comparative Social and Political History of Albania and Yemen, 1878–1918 (Istanbul: The Isis Press, 2003)
  69. "Treaty of London, 1913". Mtholyoke.edu. Archived from the original on 1 May 1997. Retrieved 6 November 2011. 
  70. Noel Malcolm, A short history of Kosovo, (London, 1995)
  71. 71.0 71.1 Schabnel, Albrecht; Thakur, Ramesh (eds). Kosovo and the Challenge of Humanitarian Intervention: Selective Indignation, Collective Action, and International Citizenship. New York: The United Nations University, 2001. p. 20.
  72. Daskalovski, Židas. Claims to Kosovo: Nationalism and Self-Determination. In: Florian Bieber & Zidas Daskalovski (eds.), Understanding the War in Kosovo. L.: Frank Cass, 2003. ISBN 0-7146-5391-8. P. 13-30.
  73. Malcolm, Noel. Kosovo: A Short History. Basingstoke: Macmillan, 1998. ISBN 0-333-66612-7.
  74. Ramet, Sabrina P. The Kingdom of God or the Kingdom of Ends: Kosovo in Serbian Perception. In Mary Buckley & Sally N. Cummings (eds.), Kosovo: Perceptions of War and Its Aftermath. L. – N.Y.: Continuum Press, 2002. ISBN 0-8264-5670-7. P. 30-46.
  75. Malcolm, Noel Kosovo: A Short History, p.312
  76. Frank, Chaim (2010). Petersen, Hans-Christian; Salzborn, Samuel, eds. Antisemitism in Eastern Europe: History and Present in Comparison. Bern: Peter Lang. pp. 97–98. ISBN 978-3-631-59828-3. 
  77. Malcolm, Noel, Kosovo: A Short History, p.313
  78. Vickers, Miranda (1998), Between Serb and Albanian : a history of Kosovo, New York: Columbia University Press, The Italian occupation force encouraged an extensive settlement programme involving up to 72,000 Albanians from Albania in Kosovo 
  79. Ramet 2006, p. 141.
  80. Malcolm, Noel, Kosovo, A Short History, pp 312–313
  81. 81.0 81.1 81.2 81.3 81.4 81.5 81.6 Independent International Commission on Kosovo. The Kosovo report: conflict, international response, lessons learned. New York, New York, US: Oxford University Press, 2000. Pp. 35.
  82. Melissa Katherine Bokovoy, Jill A. Irvine, Carol S. Lilly. State-society relations in Yugoslavia, 1945–1992. Scranton, Pennsylvania, US: Palgrave Macmillan, 1997. Pp. 295.
  83. 83.0 83.1 83.2 Melissa Katherine Bokovoy, Jill A. Irvine, Carol S. Lilly. State-society relations in Yugoslavia, 1945–1992. Scranton, Pennsylvania, US: Palgrave Macmillan, 1997. Pp. 296.
  84. Melissa Katherine Bokovoy, Jill A. Irvine, Carol S. Lilly. State-society relations in Yugoslavia, 1945–1992. Scranton, Pennsylvania, US: Palgrave Macmillan, 1997. Pp. 301.
  85. Independent International Commission on Kosovo. The Kosovo report: conflict, international response, lessons learned. New York, New York, US: Oxford University Press, 2000. Pp. 35–36.
  86. 86.0 86.1 86.2 Independent International Commission on Kosovo. The Kosovo report: conflict, international response, lessons learned. New York, New York, US: Oxford University Press, 2000. Pp. 36.
  87. 87.0 87.1 Prentiss, Craig R, ed. (2003). Religion and the Creation of Race and Ethnicity: An Introduction. New York University Press. ISBN 978-0-8147-6701-6. Retrieved 20 July 2009. 
  88. New York Times 1981-04-19, "One Storm has Passed but Others are Gathering in Yugoslavia"
  89. Elsie, Robert. Historical Dictionary of Kosova. Lanham, MD: Scarecrow Press, 2004. ISBN 0-8108-5309-4.
  90. Reuters 1986-05-27, "Kosovo Province Revives Yugoslavia's Ethnic Nightmare"
  91. Christian Science Monitor 1986-07-28, "Tensions among ethnic groups in Yugoslavia begin to boil over"
  92. New York Times 1987-06-27, "Belgrade Battles Kosovo Serbs"
  93. 93.0 93.1 93.2 Rogel, Carole. Kosovo: Where It All Began. International Journal of Politics, Culture, and Society, Vol. 17, No. 1 (September 2003): 167–82.
  94. Clark, Howard. Civil Resistance in Kosovo. London: Pluto Press, 2000. ISBN 0-7453-1569-0.
  95. Noel Malcolm, A Short History of Kosovo pp. 346–7.
  96. Babuna, Aydın. Albanian national identity and Islam in the post-Communist era. Perceptions 8(3), September–November 2003: 43–69.
  97. "State-building in Kosovo. A plural policing perspective". Maklu. 5 February 2015. p. 53. 
  98. "Liberating Kosovo: Coercive Diplomacy and U. S. Intervention". Belfer Center for Science and International Affairs. 2012. p. 69. 
  99. "Dictionary of Genocide". Greenwood Publishing Group. 2008. p. 249. 
  100. "Kosovo Liberation Army (KLA)". Encyclopædia Britannica. 14 September 2014. 
  101. "Albanian Insurgents Keep NATO Forces Busy". Time. 6 March 2001. 
  102. Rama, Shinasi A. The Serb-Albanian War, and the International Community’s Miscalculations. The International Journal of Albanian Studies, 1 (1998), pp. 15–19.
  103. "Operation Allied Force". NATO. 
  104. Larry Minear; Ted van Baarda; Marc Sommers (2000). "NATO and Humanitarian Action in the Kosovo Crisis" (PDF). Brown University. 
  105. "World: Europe UN gives figure for Kosovo dead". BBC News. 10 November 1999. Retrieved 5 January 2010. 
  106. KiM Info-Service (7 June 2000). "3,000 missing in Kosovo". BBC News. Retrieved 5 January 2010. 
  107. 107.0 107.1 107.2 107.3 107.4 "Abuses against Serbs and Roma in the new Kosovo". Human Rights Watch. August 1999. 
  108. "After Yugoslavia: Identities and Politics Within the Successor States". 2012. p. 30. 
  109. "Kosovo Crisis Update". UNHCR. 4 August 1999. 
  110. "Forced Expulsion of Kosovo Roma, Ashkali and Egyptians from OSCE Participated state to Kosovo". OSCE. 6 October 2006. 
  111. 111.0 111.1 Siobhán Wills (26 February 2009). Protecting Civilians: The Obligations of Peacekeepers. Oxford University Press. p. 219. ISBN 978-0-19-953387-9. Retrieved 24 February 2013. 
  112. "Abuses against Serbs and Roma in the new Kosovo". Human Rights Watch. August 1999. 
  113. "After Yugoslavia: Identities and Politics Within the Successor States". 2012. p. 30. 
  114. "Kosovo Crisis Update". UNHCR. August 4, 1999. 
  115. "Forced Expulsion of Kosovo Roma, Ashkali and Egyptians from OSCE Participated state to Kosovo". OSCE. October 6, 2006. 
  116. "Serbia home to highest number of refugees and IDPs in Europe". B92. 20 June 2010. 
  117. "Serbia: Europe's largest proctracted refugee situation". OSCE. 2008. 
  118. S. Cross, S. Kentera, R. Vukadinovic, R. Nation (7 May 2013). Shaping South East Europe's Security Community for the Twenty-First Century: Trust, Partnership, Integration. Springer. p. 169. Retrieved 31 January 2017. 
  119. The Guardian, "Kosovo, drugs and the West". Archived from the original on 11 September 2007. Retrieved 27 June 2017. , 14 April 1999
  120. Chuck Sudetic, Carla Del Ponte, La caccia: Io e i criminali di guerra, Feltrinelli, Milano, (2008), ISBN 88-07-17144-9
  121. UN knew about Kosovo organ trafficking, report says – EXCLUSIVE. FRANCE 24. Retrieved on 2011-04-30.
  122. "ICTY – TPIY : Judgement List". icty.org. Retrieved 3 March 2014. 
  123. "ICTY.org" (PDF). Retrieved 28 April 2010. 
  124. "ICTY.org" (PDF). Retrieved 28 April 2010. 
  125. "Second Amended Indictment – Limaj et al" (PDF). Icty.org. Retrieved 20 July 2009. 
  126. "Kosovo ex-PM Ramush Haradinaj cleared of war crimes". BBC News. 29 November 2012. Retrieved 29 November 2012. 
  127. "Resolution 1244 (1999)". BBC News. 17 June 1999. Retrieved 19 February 2008. 
  128. European Stability Initiative (ESI): The Lausanne Principle: Multiethnicity, Territory and the Future of Kosovo's Serbs (.pdf), 7 June 2004.
  129. Coordinating Centre of Serbia for Kosovo-Metohija: Principles of the program for return of internally displaced persons from Kosovo and Metohija.
  130. "UN frustrated by Kosovo deadlock ", BBC News, 9 October 2006.
  131. Southeast European Times (29 June 2007). "Russia reportedly rejects fourth draft resolution on Kosovo status". Archived from the original on 2 July 2007. Retrieved 24 July 2009. 
  132. Southeast European Times (10 July 2007). "UN Security Council remains divided on Kosovo". Archived from the original on 12 October 2007. Retrieved 24 July 2009. 
  133. James Dancer (30 March 2007). "A long reconciliation process is required". Financial Times. 
  134. Simon Tisdall (13 November 2007). "Bosnian nightmare returns to haunt EU". The Guardian. UK. 
  135. "Europe, Q&A: Kosovo's future". BBC News. 11 July 2008. Retrieved 20 July 2009. 
  136. "OSCE Mission in Kosovo – Elections[dead link] ", Organization for Security and Co-operation in Europe
  137. "Power-sharing deal reached in Kosovo", BBC News, 21 February 2002
  138. "Publicinternationallaw.org" (PDF). Archived from the original (PDF) on 21 November 2008. Retrieved 28 April 2010. 
  139. "Kosovo gets pro-independence PM", BBC News, 9 January 2008
  140. EuroNews: Ex-guerilla chief claims victory in Kosovo election. Retrieved 18 November 2007.
  141. "Kosovo MPs proclaim independence", BBC News Online, 17 February 2008
  142. BBC News. Retrieved 10 October 2008.
  143. "Republic of Kosovo – IMF Staff Visit, Concluding Statement". Imf.org. 24 June 2009. Retrieved 20 July 2009. 
  144. "World Bank Cauntries". 
  145. "Kosovo Serbs convene parliament; Pristina, international authorities object (SETimes.com)". SETimes.com. 30 June 2008. Retrieved 20 July 2009. 
  146. "Advisory Proceedings | International Court of Justice". icj-cij.org. Retrieved 3 March 2014. 
  147. "Serbia and Kosovo reach EU-brokered landmark accord, BBC News". BBC News. Retrieved 6 October 2014. 
  148. "Belgrade, Pristina initial draft agreement (Serbian government website)". Archived from the original on 6 October 2014. Retrieved 6 October 2014. 


ఉదహరింపు పొరపాటు: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found, or a closing </ref> is missing

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=కొసావో&oldid=2287956" నుండి వెలికితీశారు