స్వీడన్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు

Coordinates: 63°N 16°E / 63°N 16°E / 63; 16

Kingdom of Sweden
Konungariket Sverige[lower-alpha 1]
నినాదము: (royal) "För Sverige – i tiden"[[#endnote_aaa{{{3}}}|[a]]]
"For Sweden – With the Times"[1]
గీతం: Du gamla, Du fria[[#endnote_bbb{{{3}}}|[b]]]
Thou ancient, thou free

Royal anthemKungssången
Song of the King
Location of  స్వీడన్  (dark green)– on the European continent  (green & dark grey)– in the European Union  (green)  —  [Legend]
Location of  స్వీడన్  (dark green)

– on the European continent  (green & dark grey)
– in the European Union  (green)  —  [Legend]

రాజధాని
మరియు అతిపెద్ద నగరము
Stockholm
అధికార భాషలు Swedish[[#endnote_ccc{{{3}}}|[c]]]

Official minority languages:[[#endnote_ccc{{{3}}}|[c]]]
Finnish
Meänkieli
Sami
Romani

Yiddish
జాతి సమూహాలు No official statistics[[#endnote_ddd{{{3}}}|[d]]]
ప్రజానామము
ప్రభుత్వం Unitary parliamentary
constitutional monarchy
 -  Monarch Carl XVI Gustaf
 -  Speaker Urban Ahlin
 -  Prime Minister Stefan Löfven
శాసనసభ Riksdag
History
 -  A unified Swedish kingdom established By the early 12th century 
 -  Part of Kalmar Union 1397–1523 
 -  Part of Swedish-Norwegian Union 4 November 1814 – August 1905[2] 
 -  Joined the European Union 1 January 1995 
ప్రాంతం
 -  Total 450 km2 (55th)
175 sq mi 
 -  Water (%) 8.7
జనాభా
 -  30 November 2017 census 10,112,669 Increase[3] (89th)
 -  Density 22.0/km2 (196th)
57.7/sq mi
GDP (PPP) 2017 estimate
 -  Total $522 billion[4] (34th)
 -  Per capita $51,264[4] (17th)
GDP (nominal) 2017 estimate
 -  Total $542 billion[4] (21st)
 -  Per capita $53,248[4] (11th)
Gini (2015) negative increase 25.4[5]
low
HDI (2015) Increase 0.913[6]
very high · 14th
ద్రవ్యం Swedish krona (SEK)
Time zone CET (UTC+1)
 -  Summer (DST) CEST (UTC+2)
Date format yyyy-mm-dd
Drives on the right[[#endnote_eee{{{3}}}|[e]]]
Calling code +46
Internet TLD .se[[#endnote_fff{{{3}}}|[f]]]
a. ^  "För Sverige – I tiden" has been adopted by Carl XVI Gustaf as his personal motto.
b. ^  Du gamla, Du fria has never been officially adopted as national anthem, but is so by convention.
c. ^  Since 1 July 2009.[7][8] Five other languages are officially recognised as minority languages:[9] Finnish, Meänkieli, Romani, Sami, and Yiddish. The Swedish Sign Language also has a special status.
d. ^  On 31 December 2012, approximately 27% of the population had a full or partial foreign background.[10][11]
e. ^  Since 3 September 1967.
f. ^  The .eu domain is also used, as it is shared with other European Union member states.
Great coat of arms of Sweden.svg
Flag of Sweden.svg

స్వీడన్ (స్వీడన్ సామ్రాజ్యం) ఉత్తర యూరప్‌కు చెందిన ఒక దేశము. స్కాండినేవియా ద్వీపకల్పానికి చెందిన ఒక నార్డిక్ కౌంటీ. 1995 జనవరి 1 నుంచి యూరోపియన్ యూనియన్ లో భాగమైంది. దీని రాజధాని నగరం స్టాక్ హోం.దేశ ఉత్తర మరయి పశ్చిమ సరిహద్దులలో నార్వే, తూర్పు సరిహద్దులో ఫిన్‌లాండ్,ఆగ్నేయ సరిహద్దులో డెన్మార్క్ ఉన్నాయి.దీని వైశాల్యం 449,964 చ.కి.మీ. స్వీడన్ వైశాల్యపరంగా చూస్తే యూరప్ లో ఐదవ మరియు పశ్చిమ యూరప్లో మూడవ అతి పెద్ద దేశం. అయితే ఇక్కడ మెట్రోపాలిటన్ నగరాలను మినహాయిస్తే మిగతా ప్రాంతాలలో జన సాంద్రత చ.కి.మీకు 20 మాత్రమే. 84% శాతం మంది నగరాలలోనే నివసిస్తారు. నగరాల మొత్తం వైశాల్యం దేశ వైశాల్యంలో 1.3% మాత్రమే.జనసంఖ్య 10 మిలియన్లు.[12] ఇక్కడి ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు చాలా మెరుగ్గా ఉంటాయి. ఇది చాలా ఆధునికమైన మరియు స్వేచ్ఛాయుతమైన దేశం. పర్యావరణ సంరక్షణ, వాతావరణ సమతౌల్యాన్ని పాటించడానికి ప్రభుత్వం ఇచ్చే ప్రాధాన్యతను అక్కడి ప్రజలు మనస్ఫూర్తిగా ఆహ్వానిస్తారు.[13][14]దేశంలో 2.3 మిలియన్ల ప్రజలు విదేశీ నేపథ్యం కలిగి ఉన్నారు.[15]జనసాంధ్రత చ.కి.మీ 22. ప్రజలు అధికంగా దక్షిణ భూభాగంలో అధికంగా ఉన్నారు.ఇక్కడ దాదాపు దేశంలో సగం మంది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.నగరప్రాంతాలలో దాదాపు 85% ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.[16]

జర్మనీ ప్రజలు చరిత్ర పూర్వం నుండి స్వీడన్‌లో నివసించేవారు. చరిత్రలో నమోదుచేయబడిన వారిలో గీట్స్ (స్వీడిష్ గోటార్) మరియు స్వీడీస్ (స్వియర్) మరియు నోర్స్మెన్ అని పిలవబడే సముద్ర ప్రజలు ఉన్నారు. ఉత్తర స్వీడన్ ప్రాంతం భారీగా అడవులను కలిగి ఉంది. దక్షిణ స్వీడన్ వ్యవసాయం ప్రధానంగా ఉంది. స్వీడన్ ఫెనోస్కాండియా భౌగోళిక ప్రాంతంలో భాగం. శీతోష్ణస్థితి దాని ఉత్తర భాగానికి చాలా తేలికపాటి సాపేక్షమైన సముద్ర ప్రభావాల వలన చాలా తేలికగా ఉంటుంది. అయినప్పటికీ ఇది ఇప్పటికీ వెచ్చని ఖండాంతర వేసవికాలాలను కలిగి ఉంది. నేడు స్వీడన్ ఒక రాజ్యాంగ రాచరికం మరియు పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం ఉంది. దాని పొరుగున ఉన్న నార్వే లాంటి అధ్యక్షపాలిత దేశంగా ఉంది. రాజధాని నగరం స్టాక్హోం. ఇది దేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరంగా ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. శాసనసభ 349 సభ్యుల ఏకపక్ష రిక్సాడ్ ఇవ్వబడింది. ప్రధాన మంత్రి అధ్యక్షతన ప్రభుత్వం ఎగ్జిక్యూటివ్ అధికారాన్ని నిర్వహిస్తుంది. స్వీడన్ ప్రస్తుతం ఏకీకృత రాజ్యం. ఇది ప్రస్తుతం 21 కౌంటీలు మరియు 290 పురపాలక సంఘాలుగా విభజించబడింది.

స్వతంత్ర స్వీడిష్ రాష్ట్ర 12 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఉద్భవించింది. 14 వ శతాబ్దం మధ్యలో బ్లాక్ డెత్ స్కాండినేవియన్ జనాభాలో మూడో వంతు ప్రజల మరణానికి కారణం అయింది. తరువాత [17][18] హన్సీటిక్ లీగ్ స్కాండినేవియా సంస్కృతి, ఆర్థిక మరియు భాషలను బెదిరింపుగా మారింది.ఇది 1397 లో " స్కాండినేవియన్ కాల్మర్ యూనియన్ " స్థాపించడానికి దారి తీసింది.[19] ఇది 1523 లో స్వీడన్‌ను విడిచిపెట్టింది. ముప్ఫై సంవత్సరాల యుద్ధం స్వీడిష్ ప్రమేయంతో రిఫార్మిస్ట్ వైపున దాని భూభాగాల విస్తరణ ప్రారంభమై చివరికి స్వీడిష్ సామ్రాజ్యం ఏర్పడింది . ఇది 18 వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు ఐరోపా గొప్ప శక్తులలో ఒకటిగా మారింది. 18 వ మరియు 19 వ శతాబ్దాలలో స్కాండినేవియా ద్వీపకల్పం వెలుపల ఉన్న స్వీడిష్ భూభాగాలు క్రమంగా కోల్పోయింది.1809 లో ప్రస్తుత రష్యా నేతృత్వంలో ఫిన్‌లాండ్ స్వాధీనం చేసుకోవడంతో ముగిసింది. 1814 లో నార్వే సైన్యం పర్సనల్ యూనియన్ దాడి చేసిన సందర్భంలో స్వీడన్ ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్న చివరి యుద్ధంలో పాల్గొన్నది. అప్పటి నుండి స్వీడన్‌లో శాంతి నెలకొని ఉంది.విదేశాంగ వ్యవహారాల్లో తటస్థత వైఖరి అవలబిస్తుంది. [20] 1905 లో నార్వేతో ఉన్న యూనియన్ శాంతియుతంగా రద్దు చేయబడినది. స్వీడన్ ప్రపంచ యుద్ధాలలో అధికారికంగా తటస్థంగా ఉన్నప్పటికీ స్వీడన్ జర్మన్-ఆక్రమిత యూరోప్ నుండి వచ్చే వారికి శరణార్ధుల ఆశ్రయం ఇచ్చి మానవత్వ ప్రయత్నాలలో నిమగ్నమైంది.


కోల్డ్ వార్ ముగిసిన తరువాత 1995 జనవరి 1 న యూరోపియన్ యూనియన్లో చేరింది. కానీ నాటో సభ్యత్వాన్ని తిరస్కరించింది. అదేవిధంగా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తరువాత యూరోజోన్ సభ్యత్వాన్ని తిరస్కరించింది. ఐక్యరాజ్యసమితి, నార్డిక్ కౌన్సిల్, కౌన్సిల్ ఆఫ్ యూరప్, వరల్డ్ ట్రేడ్ ఆర్గనైజేషన్ మరియు ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ ఎకనామిక్ కో-ఆపరేషన్ అండ్ డెవలప్మెంట్ (ఒ.ఇ.సి.డి) లో కూడా ఇది సభ్యుడు. స్వీడన్ ఒక నోర్డిక్ సాంఘిక సంక్షేమ వ్యవస్థను నిర్వహిస్తుంది. ఇది సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణ మరియు పౌరుల కోసం తృతీయ విద్యను అందిస్తుంది. ఇది ప్రపంచంలో పదకొండవ అత్యధిక తలసరి ఆదాయం కలిగివుంది. ఇది జీవన శైలి నాణ్యత, ఆరోగ్యం, విద్య, పౌర హక్కుల రక్షణ, ఆర్థిక పోటీతత్వం, సమానత్వం, శ్రేయస్సు మరియు మానవ అభివృద్ధి వంటి అనేక జాతీయ స్థాయి ప్రదర్శనల్లో అత్యధిక ర్యాంకులను కలిగి ఉంది.[21][22][23]

స్వీడన్ చాలా ఏళ్ళ నుంచి ఇనుము, రాగి, కొయ్యలను ప్రధానంగా ఎగుమతి చేస్తూవస్తోంది. 1890 లలో వచ్చిన పారిశ్రామికీకరణ మార్పుల నేపథ్యంలో ఇక్కడ ఉత్పత్తి పరిశ్రమలు బాగా అభివృద్ధి చెందాయి. 20వ శతాబ్దం నాటికి మంచి UN హ్యూమన్ డెవలప్మెంట్ ఇండెక్స్ ఆధారంగా మంచి సంక్షేమ దేశంగా అభివృద్ధి సాధించింది. అభివృద్ధి చెందిన రవాణా సాధనాలు, మరియు కమ్యూనికేషన్ సాధనాలను ఉపయోగించుకొని ఇక్కడి సహజ సిద్ధమైన వనరులను వారు చాలా చక్కగా వినియోగించుకొంటున్నారు. స్వీడన్ నీటినుంచి విస్తారంగా విద్యుచ్చక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తారు గానీ ఇక్కడ చమురు నిల్వలు, బొగ్గు నిల్వలు చాలా తక్కువ.

Etymology[మార్చు]

The name Sweden was loaned from Dutch in the 17th century to refer to Sweden as an emerging great power. Before Sweden's imperial expansion, Early Modern English used Swedeland. Sweden is derived through back-formation from Old English Swēoþēod, which meant "people of the Swedes" (Old Norse Svíþjóð, Latin Suetidi). This word is derived from Sweon/Sweonas (Old Norse Sviar, Latin Suiones). The Swedish name Sverige (a compound of the words Svea and rike, with lenition of the consonant [k], first recorded in the cognate Swēorice in Beowulf)[24] literally means "realm of the Swedes", excluding the Geats in Götaland.

Variations of the name Sweden are used in most languages, with the exception of Danish and Norwegian using Sverige, Faroese Svøríki, Icelandic Svíþjóð, and the more notable exception of some Finnic languages where Ruotsi (Finnish) and Rootsi (Estonian) are used, names commonly considered as referring to the people from the coastal areas of Roslagen, Uppland, who were known as the Rus', and through them etymologically related to the English name for Russia.

The etymology of Swedes, and thus Sweden, is generally not agreed upon but may derive from Proto-Germanic Swihoniz meaning "one's own",[25] referring to one's own Germanic tribe.

చరిత్ర[మార్చు]

చరిత్రకు పూర్వం[మార్చు]

A Vendel-era helmet, at the Swedish Museum of National Antiquities

స్వీడన్ పూర్వచరిత్ర అలెర్డోడ్ డోలనం లో ప్రారంభమవుతుంది. 12 వ శతాబ్దం నాటికి కాలం సుమారు 12,000 క్రీ.పూ. దేశం దక్షిణాన ఉన్న ప్రాంతం స్కానియాలో మంచు అంచు వద్ద పాలియోలిథిక్ చివరి కాలంలో బ్రోమే సంస్కృతి చెందిన ప్రజలు రెయిన్డీర్-వేటకొరకు శిబిరాలతో నివసించారు. ఈ కాలం చెకుముకి రాయి (ఫ్లిన్ట్) ఉపయోగించి మత్స్యకారుల చిన్న బృందాలుగా వేటసాగించారని వర్గీకరించబడింది.

స్వీడన్ తొలిసారిగా క్రీ.శ 98 లో టాసిటస్‌చే వ్రాయబడిన జర్మనియా పుస్తకం వ్రాతమూలంలో వర్ణించబడింది. జర్మనీలో 44 మరియు 45 పుటలలో స్వీడన్లను (సుయోనియెస్) ప్రస్తావిస్తూ వారు ఒక శక్తివంతమైన జాతిగా (వారి ఆయుధాలకు, పురుషులకు మరియు వారి శక్తివంతమైన నౌకాదళాలకు మాత్రమే కాకుండా) ప్రతి ఓడ చివరలో (లాంగ్షిప్స్) కలిగి ఉన్న నౌకలు నిర్మించారని పేర్కొనబడింది.సుయోనియస్‌లను ఏ రాజులు (కునిన్జాజ్) పరిపాలించారో తెలియదు కానీ నార్స్ పురాణశాస్త్రంలో గత శతాబ్దాల్లో క్రీ.పూ. దీర్ఘకాల పురాణకాల రాజులు మరియు సెమీ పురాణ రాజులు ఒక దీర్ఘ పరంపర కొనసాగిందని వివరిస్తుంది. స్వీడన్‌లో అక్షరాస్యతకు సంబంధించి దక్షిణాది స్కాండినేవియన్ విద్యావేత్తలు కనీసం 2 వ శతాబ్దం నాటికి ఈ రూనిక్ లిపి ఉపయోగించారని ఉంది. కానీ రోమన్ పీరియడ్ నుండి ప్రస్తుతం కర్ట్ అక్షరాలు ప్రధానంగా కట్టడాలు మరియు కళాఖండాలు అన్నింటి మీద చోటుచేసుకున్నాయి.ప్రధానంగా పురుషుల పేర్లు చోటు చేసుకున్నాయి. దక్షిణాది స్కాండినేవియా ప్రజలలో ఆ సమయంలో ప్రోటో-నోర్స్ భాష వాడుకలో ఉంది. స్వీడిష్ ఇతర ఉత్తర జర్మనిక్ భాషలకు స్వీడిష్ ఒక భాషా పూర్వీకం అని వివరించారు.

6 వ శతాబ్దంలో జోర్డాన్స్ స్కాండిజాలో నివసిస్తున్న ఇద్దరు తెగలను పేర్లు పేర్కొన్నారు. వీటిలో ఇద్దరూ ఇప్పుడు స్వీడన్లతో పర్యాయపదంగా భావించబడ్డారు: సూటిడి మరియు సుయాన్హన్స్. సుయేడిడి లాటిన్ పదం శ్వేవియాజో అని స్వీడన్‌కు చెందిన నార్స్ నోర్స్ పేరని భావిస్తున్నారు. జోర్డనెన్లు సూయేటిడి మరియు డానిని అదే స్టాక్ మరియు ఎత్తైన ప్రజలుగా వర్ణించాడు. తరువాత స్కాండినేవియన్ తెగలను ఒకే రకమైన స్వరూపనిర్మితమై ఉన్నాయని పేర్కొన్నాడు. సుయాంహన్లు రోమన్ ప్రపంచానికి నల్ల జాతి నక్కల చర్మాలు పంపిణీదారులుగా మరియు జోర్డెస్స్ ప్రకారం చాలా మంచి గుర్రాలు కలిగి ఉన్నారని వీటిలో తైరింగ్ జర్మనియా (అలియాస్ వెరో గన్స్ ఇబి మోరతర్ స్యూహాన్స్, తైరింగ్ త్రిరింగ్ ఇట్స్ యునివర్స్ ఎయిమ్స్). ఐరిష్ చరిత్రకారుడు స్నొర్రీ స్టర్ల్సన్ స్వీడిష్ రాజు అడెల్స్ (ఈద్గిల్స్) తన రోజులోని ఉత్తమమైన గుర్రాలని కలిగి ఉన్నాడని వ్రాసాడు.

ది వైకింగ్[మార్చు]

వైకింగ్ దండయాత్రలు (నీలం): రష్యాలోకి వెళ్ళడం స్వీడిష్ వైకింగ్స్

స్వీడిష్ వైకింగ్ యుగం సుమారు 8 వ శతాబ్దం నుండి 11 వ శతాబ్దం వరకు కొనసాగింది. స్వీడన్ వైకింగ్స్ మరియు గుతర్లు ప్రధానంగా తూర్పు మరియు దక్షిణప్రాంతాలలో ప్రయాణించి ఫిన్లాండ్, బాల్టిక్ దేశాలు, రష్యా, బెలారస్, ఉక్రెయిన్, నల్ల సముద్రం మరియు బాగ్దాద్ వరకు వెళ్ళారని విశ్వసిస్తున్నారు.వారి మార్గాలు డ్నీపర్ దక్షిణప్రాంతంలోని కాంస్టాంటినోపుల్కు వెళ్లాయి. దానిపై వారు పలు రైడ్లను నిర్వహించారు. బైజాంటైన్ చక్రవర్తి థియోఫిలోస్ యుద్ధంలో వారి గొప్ప నైపుణ్యాలను గమనించాడు. వరంగియన్ గార్డ్ అని పిలిచే తన వ్యక్తిగత అంగరక్షకునిగా సేవ చేయడానికి వారిని ఆహ్వానించాడు. స్వీడిష్ వైకింగ్స్ రస్ అని కీవన్ రస్ వ్యవస్థాపక తండ్రులు అని నమ్ముతారు. అరబ్ ప్రయాణికుడు ఇబ్న్ ఫాడ్లాన్ ఈ వైకింగ్స్‌ను క్రింది విధంగా వివరించాడు:

అలేస్ రాళ్ళు

వారు వారి వర్తక ప్రయాణాల్లో వచ్చిన వారిని ఇటిల్ ఇక్కడ స్థిరపడాడానికి కారణంగా ఉన్నాడు. నేను ఇప్పటివరకు ఖచ్చితమైన శారీరక నమూనాలను ఎన్నడూ చూడలేదు, తేదీ అరచేతులు, ఎరుపు రంగు మరియు ఎరుపు రంగు; వారు ట్యూనిక్స్‌ను కానీ కాఫ్టులు ధరించరు. కాని పురుషులు ఒక వస్త్రాన్ని ధరిస్తారు. ఇది శరీరంలో ఒక వైపుకు కప్పి, ఒక చేతి విడిచి వెళ్తుంది. ప్రతి మనిషి గొడ్డలి, కత్తి, కలిగి ఉంటాడు. ఫ్రాంకిష్ కత్తులమాదిరిగా వీరి కత్తులు వెడల్పుగా మరియు పెద్దవిగా ఉంటాయి.[26]

ఈ స్వీడన్ వైకింగ్స్ చర్యలు స్వీడన్లోని అనేక రూనేస్టోన్లలో గ్రీస్ రన్‌స్టోంస్ మరియు వరంగియన్ రన్‌స్టోంస్ ఙప్తికి తీసుకువస్తుంటాయి. పశ్చిమ ప్రాంతాలలో గణనీయంగా ఇంగ్లండ్ రన్‌స్టోంస్ వంటి రాళ్లపై ఙప్తికి తీసుకువస్తుంటాయి.చివరి అతిపెద్ద స్వీడిష్ వైకింగ్ యాత్ర ఇన్గ్వర్ దూరప్రయాణ యాత్ర " కాస్పియన్ సముద్ర ఆగ్నేయ ప్రాంతానికి చెందిన సెర్క్‌లాండ్‌ యాత్ర ప్రధానమైనది. దాని సభ్యులందరూ " ఇంగవార్ రన్‌స్టోంస్ జ్ఞాపకార్థం ఉన్నాయి. వీటిలో ఎవరు ప్రాణాలతో బయటపడ్డారో చెప్పలేదు. సిబ్బందికి ఏం జరిగిందో తెలియదు కానీ వారు అనారోగ్యంతో మరణించారని నమ్ముతారు.

స్వీడన్ రాజ్యం[మార్చు]

స్వీడన్ సామ్రాజ్యం ఎప్పుడు ఎలా మొదలైందో అస్పష్టంగా ఉంది.ఆరంభకాలంలో ఎరిక్ ది విక్ట్రియాతో మొదలైన సామ్రాజ్యంగా స్వెవాల్లాండ్ (స్వీడన్) మరియు గోటాలాండ్ (గోథియా) రెండింటిని కలిపి ఒకటిగా పాలించినట్లు భావిస్తున్నారు. స్వీడన్ మరియు గోథియా చాలా కాలం ముందు మరియు పురాతన కాలం నుంచి రెండు వేర్వేరు దేశాలుగా ఉన్నాయి. అవి ఎంతకాలం నుండి ఉనికిలో ఉన్నాయో తెలియదు: ఇతిహాస పద్యం బేవుల్ఫ్ 6 వ శతాబ్దంలో సెమీ-లెజెండరీ స్వీడిష్-గీతీస్ యుద్ధాలను వివరిస్తుంది. ఈ భావంలో గోటాల్లాండ్ ప్రధానంగా ఊస్టర్గాట్లాండ్ (ఈస్ట్ గోథియా) మరియు వస్టర్గాట్లాండ్ (వెస్ట్ గోథియా) భూభాగాలను కలిగి ఉంది.ఈ సమయంలో (డానిష్, హన్సీయాటిక్ మరియు గోట్ల్యాండ్-దేశీయ) స్వీడన్ల కంటే గోట్ల్యాండ్ ద్వీపం వివాదాస్పదమైంది. దట్టమైన పైన్ అడవులు కారణంగా ఎవరికైనా స్లాల్యాండ్ తక్కువగా ఉండేది.ఒకేఒక నగరంగా కాలేర్ నగరం కోటతో దాని ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉండేది. స్కాండినేవియన్ ద్వీపకల్పంలోని నైరుతి భాగాలలో మూడు డేనిష్ ప్రోవిన్సులు (స్కనియా, బ్లేకింగ్ మరియు హాలండ్) ఉన్నాయి. నార్వే మరియు దాని ప్రావిన్స్ బోహస్లాన్కు హాలండ్, డెన్మార్కు ఉత్తర సరిహద్దు ఉంది. కానీ నైరుతి ఫిన్లాండ్‌లో మరియు నార్లాండ్ దక్షిణ తీరప్రాంతంలో స్వీడిష్ స్థావరాలు ఉన్నాయి.


స్వీడన్ ప్రారంభ రోజులలో మతపరమైన మరియు రాజకీయ ప్రాముఖ్యత గల ఒక స్థలం గామ్లా ఉప్ప్సల (ఓల్డ్ ఉప్సాలా)

స్కాండినేవియన్ వైకింగ్ యుగం ప్రారంభ దశలలో డానిష్ ప్రావిన్స్ స్కానియాలో ఉన్న యస్‌స్టాట్ మరియు గోట్లాండ్ పై పావికిన్ అభివృద్ధి చెందుతున్న వర్తకం కేంద్రాలుగా ఉండేవి. కానీ అవి ప్రారంభ స్వీడిష్ సామ్రాజ్యం భాగాలు కాదు. క్రీ.శ 600 నుండి 700 వరకు ఉన్న పెద్ద మార్కెట్ డేట్‌లు యస్టాడ్‌లో ఉన్నాయి అని విశ్వసిస్తున్నారు. [27] బాల్కన్ ప్రాంతంలో 9 వ మరియు 10 వ శతాబ్దంలో వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉన్న పావైకెన్‌లో ఓడరేవు గనులు మరియు హస్తకళ పరిశ్రమలతో పెద్ద వైకింగ్ యుగం నౌకాశ్రయం కనుగొనబడింది. 800 మరియు 1000 మధ్య వాణిజ్యం గోట్ల్యాండ్‌కు వెండి సమృద్ధిని తెచ్చింది. కొందరు పండితుల ప్రకారం ఈ యుగంలోని గోట్ల్యాండ్స్ స్కాండినేవియా మిగతా జనాభా కంటే ఎక్కువ వెండిని నిల్వచేశారు.[27]


సెయింట్ అస్‌గర్ సాధారణంగా 829 లో క్రిస్టియానిటీని పరిచయం చేయడమే కాక క్రొత్త మతం 12 వ శతాబ్దం వరకూ పూర్తిగా పాగనిజంను భర్తీ చేయలేదు. 11 వ శతాబ్దంలో క్రైస్తవ మతం ప్రబలమైన మతంగా మారింది.1050 నుండి స్వీడన్ క్రైస్తవ దేశంగా పరిగణించబడుతుంది. 1100 మరియు 1400 ల మధ్య కాలంలో అంతర్గత శక్తి పోరాటాలు మరియు నార్డిక్ రాజ్యాల మధ్య పోటీలు ఉన్నాయి. 1150-1293 సంవత్సరాల్లో 9 వ ఎరిక్ మరియు ఎరిక్ క్రానికల్స్ ఆధారంగా స్వీడిష్ రాజులు మొదటి స్వీడిష్ క్రుసేడ్ దాడి, రెండవ స్వీడిష్ క్రుసేడ్ దాడి, ఫిన్స్‌, తావస్టియన్లు, మరియు కరెలియన్లకు పోరాటాలు వ్యతిరేకంగా రస్‌లతో వైరుద్యం కొనాసాగించారు. [28] 12 మరియు 13 వ శతాబ్దాలలో ఫిన్లాండ్ తీర ప్రాంతాల స్వీడిష్ వలసరాజ్యం కూడా ప్రారంభమైంది. [29][30] 14 వ శతాబ్దంలో ఫిన్లాండ్ తీర ప్రాంతాల స్వీడిష్ వలసలు మరింత అధికం చేయబడ్డాయి. శతాబ్దం చివరలో ఫిన్లాండ్ అనేక తీరప్రాంత ప్రాంతాలలో స్వీడన్స్ ఎక్కువగా నివసించారు. [31]

స్కాండినేవియన్ ద్వీపకల్పంలోని స్కానియా బ్లేకింగ్ మరియు హాలెండ్ ప్రావిన్సులకు మినహాయించి ఈ సమయంలో డెన్మార్క్ రాజ్యంలోని భాగాలుగా ఉండేవి. మిగిలిన యూరోప్‌లో చేసిన విధంగా స్వీడన్‌లో భూస్వామ్యవాదం ఎన్నడూ అభివృద్ధి చెందలేదు. [32] అందువల్ల చాలా మంది రైతులు ఎక్కువగా స్వీడిష్ చరిత్రలోనే స్వేచ్ఛాయుతమైన రైతుల తరగతి ఉన్నారు. బానిసత్వం స్వీడన్లో సాధారణ కాదు.[33] క్రైస్తవ మతం విస్తరణ కారణంగా బాల్టిక్ సముద్రం తూర్పు భూభాగాల్లో బానిసలను పొందడం కష్టంగా ఉన్నందున 16 వ శతాబ్దానికి నగరాల అభివృద్ధి చెందడానికి ముందు ఈ భూభాగం నుండి బానిసత్వం తొలగించబడింది.[34]

వాస్తవానికి, 1335 లో కింగ్ 4 వ మాగ్నస్ ఒక ఉత్తర్వు ద్వారా బానిసత్వం మరియు వెట్టిచాకిరి రెండూ పూర్తిగా రద్దు చేయబడ్డాయి. మాజీ బానిసలు రైతుల వ్యవసాయక్షేత్రాలలో మరియు కొన్ని పట్టణాలలో కార్మికులుగా ఉపాధిని వెతుక్కున్నారు. అయినప్పటికీ స్వీడన్ ఒక పేద మరియు ఆర్ధికంగా వెనుకబడిన దేశంగా మిగిలిపోయినందున వస్తుమార్పిడి ప్రాధమిక మార్గంగా ఉంది. ఉదాహరణకి డల్స్ ల్యాండ్ ప్రావిన్స్ రైతులు తమ వెన్నను స్వీడన్లోని మైనింగ్ జిల్లాలకు రవాణా చేసి వారి నుండి ఇనుము కొనుగోలు చేసి దానిని వారు తీరానికి తీసుకువెళ్ళి ఇనుముకు బదులుగా చేపలను తీసుకుంటారు. ఇనుము ఇక్కడ నుండి విదేశాలకు రవాణా చేయబడుతుంది. [35]

A romantic nationalist interpretation of Valdemar IV taking control over Gotland. The final battle outside the walls of Visby in 1361 ended with a massacre of 1,800 defenders of the city.

14 వ శతాబ్ధం మద్యలో స్వీడన్‌లో " బ్లాక్ డెత్ " విధ్వంశం సృష్టించింది.[36] స్వీడన్ జనాభా మరియు ఐరోపాలో అధికభాగం జనభా తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. జనాభా (అదే భూభాగంలో) 1948 వ సంవత్సరం ప్రారంభం వరకు మళ్లీ 1348 సంవత్సరం జనసంఖ్యకు చేరుకోలేదు. 1349-1351 సంవత్సరాలలో జనాభాలో మూడో వంతు మంది మరణించారు. ఈ కాలంలో స్వీడిష్ నగరాలు ఎక్కువ హక్కులను సంపాదించడం ప్రారంభించాయి మరియు హాన్సియాటిక్ లీగ్ జర్మన్ వ్యాపారులచే తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి. ప్రత్యేకంగా విస్బీలో ఈ ప్రభావం అధికంగా ఉంది. 1319 లో స్వీడన్ మరియు నార్వేలు మాగ్నస్ ఎరిక్సన్ పాలనలో ఐక్యమయ్యారు. మరియు 1397 లో డెన్మార్క్ క్వీన్ మొదటి మార్గరెట్ కల్మార్ యూనియన్ ద్వారా స్వీడన్, నార్వే మరియు డెన్మార్క్ పర్సనల్ యూనియన్ ప్రభావితం అయ్యాయి. అయితే మార్గరెట్ వారసులు పాలనను డెన్మార్క్‌లో కేంద్రీకరించి స్వీడిష్‌లో ఉన్న కుమారులను నియంత్రించలేకపోయారు.

అనేక సార్లు స్వీడిష్ కిరీటం రాజ్యంలో ఉనికిలో ఉన్న రాజకుటుంబ వారసులకు వారసత్వంగా అందించబడింది. పర్యవసానంగా స్వీడిష్ పార్లమెంటుచే ఎన్నుకొన్న అధికారాలు (ముఖ్యంగా స్టూర్ ఫ్యామిలీకి చెందినవి) దీర్ఘకాలంగా కొనసాగాయి. డెన్మార్క్ కింగ్ రెండవ క్రిస్టియన్ స్వీడన్‌కు తన వాదనను ఉద్ఘాటించాడు. 1520 లో స్టాక్‌హోం స్వీడిష్ అధికారుల ఊచకోతను ఆదేశించబడింది. ఇది " స్టాక్‌హోం బ్లడ్ బాత్" గా పిలువబడింది మరియు స్వీడిష్ నూతన ప్రతిఘటనను ప్రేరేపించింది. జూన్ 6 న (ఇప్పుడు స్వీడన్ జాతీయ సెలవుదినం) 1523 జూన్ 6 న వారు గుస్తావ్ వాసాను తమ రాజుగా చేశారు. [37] ఇది కొన్నిసార్లు ఆధునిక స్వీడన్ పునాదిగా పరిగణించబడుతుంది. కొద్దికాలానికే కొత్త రాజు కాథలిజాన్ని తిరస్కరించి మరియు సంస్కరణలో స్వీడన్‌ ప్రొటెస్టంటిజానికి మార్చడానికి నేతృత్వం వహించారు.

1356 లో ఉత్తర జర్మనీ బాల్టిక్ తీరంలో లుబెక్ వద్ద " హాన్సియాటిక్ లీగ్ " అధికారికంగా ఏర్పడింది. లీగ్ బాల్టిక్ సముద్ర తీరాల వెంట ఉన్న దేశాలు మరియు నగరాల రాకుమారల మరియు రాజ్యాల నుండి పౌర మరియు వాణిజ్య విశేషాధికారాలను కోరింది.[38] బదులుగా వారు చేరిన నగరాలకు రక్షణ కల్పించారు. తమ స్వంత నౌకాదళాన్ని కలిగి ఉండటంతో హంస బాల్టిక్ సముద్రప్రాంతాన్ని సముద్రదొంగలరహిత ప్రాంతంగా మార్చింది.[39] హన్సా పొందిన అధికారాలు హాన్సా పౌరులు మాత్రమే నౌకాశ్రయాల నుండి వాణిజ్యానికి అనుమతించబడుతుందని హామీ ఇచ్చారు. వారు అన్ని ఆచారాలు మరియు పన్నులు లేకుండా ఉండాలని వారు కోరారు. ఈ రాయితీలతో లుబెక్ వ్యాపారస్తులు స్టాక్‌హోంకు తరలివెళ్లారు. వీరు త్వరలోనే నగర ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఆధిపత్యం వహించి స్టాక్‌హోం పోర్ట్ నగరాన్ని స్వీడన్ ప్రముఖ వాణిజ్య మరియు పారిశ్రామిక నగరంగా మార్చారు.[40] హాన్సియాటిక్ వాణిజ్యం ప్రకారం స్టాక్హోమ్ దిగుమతుల మూడింట రెండు వంతుల వస్త్రాలు ఉన్నాయి, మిగిలిన మూడో ఉప్పు. స్వీడన్ నుండి ప్రధానంగా ఇనుము మరియు రాగి ఎగుమతి చేయబడింది. [40]

ఏదేమైనా స్వీడన్లు హన్సా గుత్తాధిపత్య వర్తక స్థానాన్ని (ఎక్కువగా జర్మన్ పౌరులను కలిగి ఉంటాయి) మరియు వారు హన్సాకు ఓడిపోయినట్లు భావించిన ఆదాయాన్ని వ్యతిరేకించడం ప్రారంభించారు. పర్యవసానంగా గున్సావ్ వాసా లేదా మొదటి గుస్తావ్ హాన్సియాటిక్ లీగ్ గుత్తాధిపత్యాన్ని ఉల్లంఘించినప్పుడు స్వీడిష్ ప్రజలచే అతను హీరోగా భావించబడ్డాడు.[41] చరిత్ర ఇప్పుడు ఆధునిక స్వీడిష్ దేశం తండ్రిగా మొదటి గుస్తావ్‌ను చూపుతుంది. గుస్తావ్ వేసిన పునాదులు అభివృద్ధి చేయడానికి సమయం పడుతుంది. అంతేకాకుండా స్వీడన్ అభివృద్ధి చెందడంతో హాన్సియాటిక్ లీగ్ నుండి స్వతంత్రాన్ని స్వీకరించి దాని స్వర్ణ యుగంలోకి ప్రవేశించింది. రైతుల సాంప్రదాయకంగా ఉచితమైనది వాస్తవం అయినప్పటికీ ఆర్థిక ప్రయోజనాలు భూస్వామ్య వర్గాలకు చేరలేదు. [42]

స్వీడిష్ సాంరాజ్యం[మార్చు]

Nativus, Sueciae adiacenti umque regnorum typus, 16th century
The Swedish Empire between 1611 and 1815, absolute peak 1658–60

17 వ శతాబ్దంలో స్వీడన్ ఒక యూరోపియన్ గొప్ప శక్తిగా ఉద్భవించింది. స్వీడన్ సామ్రాజ్యం వెలుగులోకి రాకముందు స్వీడన్ యూరోపియన్ నాగరికత అంచులో పేద మరియు తక్కువ జనాభా కలిగిన దేశంగా ఉంది. గణనీయమైన శక్తి కాని ఖ్యాతి కానిలేదు. స్వీడన్ గస్టవస్ అడాల్ఫస్ పదవీకాలంలో స్వీడన్ ఖండాంతర స్థాయిలో ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. రష్యా మరియు పోలాండ్-లిథువేనియా ప్రాంతాల నుంచి అనేక భూభాగాలను స్వాధీనం చేసుకుంది.ముప్పై సంవత్సరాల యుద్ధంతో సహా పలు పోరాటాలలో పాల్గొన్నది.

ముప్పై సంవత్సరాల యుద్ధం సమయంలో స్వీడన్ హోలీ రోమన్ రాష్ట్రాల్లో సుమారు సగం మందిని స్వాధీనం చేసుకుంది. గుస్టావ్ అడాల్ఫస్ కొత్త పవిత్ర రోమన్ చక్రవర్తిగా నియమితుడయ్యాడు. యునైటెడ్ స్కాండినేవియా మరియు పవిత్ర రోమన్ రాజ్యాలను పాలించాడు. కానీ అతను 1632 లో లుట్జెన్ యుద్ధంలో మరణించాడు. స్వీడన్ ఏకైక గణనీయమైన సైనిక ఓటమి అయిన నోర్దిలింగ్ యుద్ధం తరువాత జర్మన్ రాజ్యాల మధ్య స్వీడిష్ సెంటిమెంట్ క్షీణించింది. ఈ జర్మనీ రాజ్యాలు స్వీడన్ అధికారాన్ని ఒక్కొక్కటిగా మినహాయించి స్వీడన్‌ను కేవలం కొన్ని ఉత్తర జర్మనీ భూభాగాలను మాత్రమే పరిమితి చేసాయి: అవి స్వీడిష్ పోమేనియా, బ్రెమెన్-వెర్డెన్ మరియు విస్మార్.

17 వ శతాబ్దం మధ్యలో స్టాక్హోమ్

17 వ శతాబ్దం మధ్యలో స్వీడన్ ఐరోపాలో భూభాగంలో మూడవ అతిపెద్ద దేశం అయింది. రష్యా మరియు స్పెయిన్ మాత్రమే దీనిని అధిగమించాయి. స్వీడన్ 1658 లో రోస్కిల్డే ఒప్పందము తర్వాత 10 వ చార్లెస్ పాలనలో దాని అతిపెద్ద భూభాగ విస్తీర్ణాన్ని చేరుకుంది. [43][44] ఈ కాలంలో స్వీడన్ విజయానికి పునాదిగా 16 వ శతాబ్దంలో స్వీడిష్ ఆర్ధికవ్యవస్థకు మొదటి గుస్టావ్ ప్రధాన మార్పులకు అతని ప్రొటెస్టెంటిజం పరిచయంచేయడం కారణం అయింది.[45]17 వ శతాబ్దంలో స్వీడన్ అనేక యుద్ధాలలో పాల్గొంది. ఉదాహరణకి పోలిష్-లిథువేనియన్ కామన్వెల్‌తో నేటి బాల్టిక్ రాష్ట్రాల భూభాగానికి పోటీ పడటంతో ఘోరమైన కిరోచోం యుద్ధం సంభవించింది.[46] 1696 లో దేశంలో జరిగిన వినాశకరమైన కరువులో ఫిన్నిష్ జనాభాలో మూడింట ఒక వంతు మంది మరణించారు. [47] కరువు స్వీడన్ను కూడా దెబ్బతీసింది. స్వీడన్ జనాభాలో దాదాపు 10% మంది కరువుకారణంగా మరణించారు.[48]

స్వీడన్లు పోలిష్-లిథువేనియన్ కామన్వెల్త్‌లో వరుస దాడులను నిర్వహించారు. దాదాపు స్థిరమైన యుద్ధం అర్ధ శతాబ్దం కంటే అధికంగా కొనసాగిన కారణంగా స్వీడిష్ ఆర్ధిక వ్యవస్థ క్షీణించింది. ఇది ఆర్ధిక పునర్నిర్మాణం మరియు సైన్యాన్ని బలపరచడం చార్లెస్ కుమారుడు 11 చార్లెస్ జీవిత విధిగా మారింది. అతని కుమారుడు స్వీడన్ రాబోయే పాలకుడు 12 వ చార్లెస్ ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ ఆయుధశాల నిర్వాహకులలో ఒకరు ప్రత్యేకత సంతరించుకున్నారు. అతడి ఆధీనంలో ఒక పెద్ద సైన్యం మరియు ఒక గొప్ప నౌక ఉన్నాయి. ఈ సమయంలో రష్యాకు పెద్ద సైన్యం ఉండడం స్వీడన్ అతి పెద్ద ముప్పు ఉన్నప్పటికీ అది పరికరాలలో మరియు శిక్షణలో చాలా వెనుకబడి ఉంది.

లుస్టన్ యుద్ధంలో గుస్తావ్ II అడాల్ఫ్ మరణం

గ్రేట్ నార్తర్న్ యుద్ధం మొదటి యుద్ధాల్లో ఒకటైన 1700 లో నార్వా యుద్ధం తరువాత రష్యన్ సైన్యం చాలా తీవ్రంగా నాశనం కావడం రష్యా మీద దాడి చేయడానికి బహిరంగ అవకాశం లభించింది. ఏదేమైనా చార్లెస్ రష్యన్ సైన్యం మీద దాడి కొనసాగించలేదు. బదులుగా పోలాండ్-లిథువేనియాకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుతూ మరియు 1702 లో క్లాస్సో యుధ్ధంలో పోలిష్ రాజు రెండవ అగస్టస్ మరియు అతని సాక్సాన్ మిత్రులను ఓడించాడు. దీని సైన్యాన్ని పునర్నిర్మించడానికి మరియు ఆధునీకరించడానికి రష్యా సమయం ఇచ్చింది.

పోలాండ్‌ను ఆక్రమించుకున్న తరువాత చార్లెస్ రష్యా దండయాత్రకు ప్రయత్నం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. కానీ 1709 లో పోల్టవా యుద్ధంలో ఒక నిర్ణయాత్మక రష్యన్ విజయం సాధించింది. కోసాక్ దాడులకు గురైన సుదీర్ఘమైన సైనిక పయనం తరువాత రష్యన్ జార్ పీటర్ ది గ్రేట్ పీడెడ్- వ్యూహాలు మరియు 1709 నాటి అత్యంత చల్లటి శీతాకాలం స్వీడన్ల ధైర్యాన్ని బలహీనపరిచాయి మరియు స్వీడన్ వ్యతిరేకంగా పోల్టవాలోని రష్యన్ సైన్యం భారీ సంఖ్యలో ఉన్నాయి. ఓటమితో స్వీడిష్ సామ్రాజ్యం ముగింపు ప్రారంభమైంది. అదనంగా ఈస్ట్ సెంట్రల్ యూరప్‌లో వ్యాపించిన ప్లేగ్ సైన్యాలను నాశనం చేసాయి. 1710 లో స్వీడిష్ సైన్యాలు మరియు సెంట్రల్ స్వీడన్‌కు చేరుకున్నాయి.

1709 లో పోల్టవా యుద్ధం. పోల్టవా తరువాత సంవత్సరాలలో, రష్యా మరియు ఆమె మిత్రపక్షాలు బాల్టీ తీరంలోని మరియు ఫిన్లాండ్లో ఉన్న అన్ని స్వీడిష్ ఆక్రమణలను ఆక్రమించాయి.

12 వ చార్లెస్ 1716 లో నార్వేపై దాడి చేయడానికి ప్రయత్నించాడు. కాని అతడు 1718 లో ఫ్రెడ్రిక్స్‌స్టెన్ కోటలో కాల్చి చంపబడ్డాడు. ఫ్రెడ్రిక్స్‌స్టెన్ స్వీడన్లు సైనికపరంగా ఓడిపోలేదు. కానీ మొత్తం నిర్మాణం మరియు సంస్థ పోరాటం రాజు మరణంతో పాటు పడిపోయి సైన్యం ఉపసంహరించింది.

1721 లో " నిస్టాడ్ ఒప్పందం " లో బలవంతంగా పెద్ద భూభాగాన్ని విడిచిపెట్టడానికి స్వీడన్ ఒక సామ్రాజ్యంలాగా మరియు బాల్టిక్ సముద్రం మీద ఆధిపత్య రాజ్యంగా దాని స్థానాన్ని కోల్పోయింది. స్వీడన్ సాంరాజ్యంగా కోల్పోయిన ప్రభావంతో రష్యా సామ్రాజ్యంగా ఉద్భవించింది. యూరోప్ ఆధిపత్య దేశాలలో ఒకటిగా మారింది. యుద్ధం చివరికి 1721 లో ముగిసింది.యుద్ధంలో స్వీడన్ కోల్పోయిన సుమారు 2,00,000 మందిలో ప్రస్తుత స్వీడన్ ప్రాంతం నుంచి 1,50,000 మంది మరియు స్వీడన్లోని ఫిన్నిష్ భాగం నుంచి 50,000 మందిని కోల్పోయారు.[49]

18 వ శతాబ్దంలో స్వీడన్ స్కాండినేవియా వెలుపల తన భూభాగాలను నిర్వహించడానికి తగినంత వనరులను కలిగి ఉండని కారణంగా వాటిలో ఎక్కువ మంది పోయారు తూర్పు స్వీడన్లో రష్యాలో 1809 లో నష్టానికి కారణమయ్యారు. ఇది ఇంపీరియల్ రష్యాలో ఫిన్లాండ్ అత్యంత స్వతంత్ర గ్రాండ్ ప్రిన్సిపాల్‌గా మారడానికి కారణం అయింది.

బాల్టిక్ సముద్రంలో స్వీడిష్ ఆధిపత్యాన్ని తిరిగి స్థాపించాలనే ఆసక్తితో స్వీడన్ దాని సాంప్రదాయిక మిత్రుడు మరియు ఫ్రాంస్కు చెందిన నెపోలియన్ యుద్ధాలపై తనకు తానుగా జతకట్టింది. లీప్జిగ్ యుద్ధంలో స్వీడన్ పాత్ర, డెన్మార్క్-నార్వే, ఫ్రాన్సు మిత్రరాజ్యము, నార్వేను స్వీడన్ రాజుకు అప్పగించటానికి అధికారం ఇచ్చింది. 1814 జనవరి 14 న ఉత్తర జర్మనీ రాష్ట్రాల కొరకు కెయల్ ఒప్పందం వద్ద. స్వీడన్ రాజు 13 వ చార్లెస్ నార్వే సార్వభౌమ రాజ్యంగా ఉండడాన్ని తిరస్కరించాడు. అతను 1904 జూలై 27 న నార్వేకు వ్యతిరేకంగా ఒక సైనిక పోరాటం ప్రారంభించాడు. ఇది కన్వెన్షన్ ఆఫ్ మాస్లో ముగిసింది ఫలితంగా ఇది నార్వేని స్వీడిష్ కిరీటం కింద స్వీడన్‌తో వ్యక్తిగత యూనియన్గా మార్చింది. ఇది 1905 వరకు కొనసాగింది.1840 పోరాటం స్వీడన్ సాగించిన చివరి యుద్ధంగా గుర్తించబడింది.

ఆధునిక చరిత్ర[మార్చు]

Illustration of starvation in northern Sweden, Famine of 1866–1868

స్వీడన్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఒస్టిన్డిస్కా కంపనినెట్ 1731 లో ప్రారంభమైంది. స్వీడన్ పశ్చిమ తీరంలో గోథెన్బర్గ్ నౌకాశ్రయనగరంలో విస్తారమైన గోటా అల్వ్ నదిముఖద్వారం సముద్రాల ప్రయాణానికి అత్యంత అనుకూలంగా ఉంటుంది. కౌంటీలో ఉన్న అతిపెద్ద మరియు ఉత్తమ నౌకాశ్రయంలో వాణిజ్యం 19 వ శతాబ్దం వరకు కొనసాగింది. ఈ చిన్న పట్టణం స్వీడన్ రెండవ నగరంగా మారింది. [50]18 వ మరియు 19 వ శతాబ్దాలలో జనాభా గణనీయంగా అధికరించింది. 1833 లో రచయిత ఎస్యాస్స్ టేగనేర్ "శాంతి, మశూచి టీకామందు మరియు బంగాళాదుంపలు" ఉన్నట్లుగా పేర్కొన్నాడు. [51] 1750 మరియు 1850 మధ్య స్వీడన్లో జనాభా రెట్టింపు అయింది. కొంతమంది మేధావుల అభిప్రాయంలో కరువు మరియు తిరుగుబాటును నివారించడానికి అమెరికాకు సామూహిక వలసలు ఏకైక మార్గంగా ఎంచుకున్నారు. 1880 లలో వార్షికంగా జనాభాలో 1% కంటే ఎక్కువ మంది అమెరికాకు వలసవెళ్లారు.[52] ఏదేమైనా స్వీడన్ బలహీనంగా ఉంది. డెన్మార్క్ మరియు పాశ్చాత్య యూరోపియన్ దేశాలు పారిశ్రామికీకరణ ప్రారంభించడంతో దాదాపు పూర్తిగా వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థను నిలుపుకుంది. [52][53]

స్వీడిష్ వలసదారులు 1905 లో గోథెన్బర్గ్లో నౌకాశ్రయం చేస్తున్నది

చాలామంది ఈ సమయంలో మంచి జీవితం కోసం అమెరికా వైపు చూశారు. 1850 మరియు 1910 ల మధ్య ఒక మిలియన్ కంటే ఎక్కువ మంది స్వీడన్లు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు తరలివెళ్ళారని భావించబడింది. [54] 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో గోథెన్బర్గ్ (స్వీడన్ రెండవ పెద్ద నగరం) కంటే స్వీడన్లు చికాగోలో నివసించారు. [55] చాలామంది స్వీడిష్ వలసదారులు మిన్నెసోటాలో ఒక పెద్ద జనాభాతో పాశ్చాత్య యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు తరలి వెళ్లారు. మరికొందరు యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు కెనడాలోని ఇతర ప్రాంతాలకు తరలివెళ్లారు.


19 వ శతాబ్దంలో పారిశ్రామికీకరణ నెమ్మదిగా ఉన్నప్పటికీ స్థిరమైన ఆవిష్కరణలు మరియు వేగంగా జనాభా పెరుగుదల కారణంగా వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అనేక ముఖ్యమైన మార్పులు జరిగాయి. [56] ఈ ఆవిష్కరణలలో ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత కార్యక్రమాలు వ్యవసాయ భూములను తీవ్రంగా ఆక్రమించడం మరియు బంగాళాదుంప వంటి కొత్త పంటల పరిచయం చేసాయి.[56] స్వీడిష్ రైతాంగ వ్యవసాయ విధానం ఎన్నడూ ఐరోపాలో అమలు చేయబడలేదు.[57] స్వీడిష్ వ్యవసాయ సంస్కృతి స్వీడిష్ రాజకీయాల్లో కీలక పాత్ర పోషించడం ప్రారంభించింది. ఇది ఆధునిక కాలంలో ఆధునిక యుగ పార్టీ (ఇప్పుడు సెంటర్ పార్టీగా పిలువబడుతుంది) తో కొనసాగింది.[58] 1870 మరియు 1914 మధ్యకాలంలో స్వీడన్ ఈనాడు ఉన్న పారిశ్రామికీకరించబడిన ఆర్ధిక వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయటం ప్రారంభించింది.[59]

19 వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో (ట్రేడ్ యూనియన్స్ టెంపరేజెంట్ గ్రూపులు మరియు స్వతంత్ర మత సమూహాలు) స్వీడన్లో బలమైన ఉద్యమాలు పుట్టుకొచ్చాయి. ప్రజాస్వామ్య సూత్రాల బలమైన పునాదిని సృష్టించింది. 1889 లో స్వీడిష్ సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ స్థాపించబడింది. ఈ ఉద్యమాలు మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో సాధించిన ఆధునిక పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యంలో స్వీడన్ వలసను ప్రేరేపించాయి. 20 వ శతాబ్దంలో పారిశ్రామిక విప్లవం అభివృద్ధి చెందడంతో ప్రజలు క్రమంగా కర్మాగారాల్లో పని చేయడానికి నగరాలకు మారారు మరియు సోషలిస్టు యూనియన్లలో పాల్గొన్నారు. 1917 లో కమ్యూనిస్ట్ విప్లవం నివారించబడింది. పార్లమెంటరిజం తిరిగి ప్రవేశపెట్టిన తరువాత మరియు దేశం ప్రజాస్వామ్యబద్ధమైంది.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం మరియు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం[మార్చు]

స్వీడన్ మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో అధికారికంగా తటస్థంగా ఉంది. అయినప్పటికీ జర్మనీ ఒత్తిడిలో వారు మిత్రరాజ్యాల శక్తులకు హాని కలిగించే నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. ఓరెసుండ్ కాలువ త్రవ్వించడంతోపాటు మిత్రరాజ్యాల నౌకల రాకపోకలకు దానిని మూసివేసి జర్మన్లు ​​స్వీడిష్ సౌకర్యాలు వాడుకోవడానికి అనుమతించారు. స్వీడిష్ వారి విదేశీ రాయబార కార్యాలయాలకు రహస్య సందేశాలను పంపే సాంకేతికలిపి వాడుకోవడానికి సహకరించారు.[60] స్వీడన్ స్వతంత్రులను వైట్ గార్డ్స్ కోసం జర్మన్లు ​​ఫిన్లాండ్ సివిల్ వార్లో రెడ్స్ మరియు రష్యన్ లకు వ్యతిరేకంగా పోరాడటానికి అనుమతి ఇచ్చింది. జర్మనీతో సహకారంతో కొంతకాలం అలెన్ ద్వీపాన్ని ఆక్రమించింది.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో ఒక స్వీడిష్ సైనికుడు. స్వీడన్ యుద్ధ సమయంలో తటస్థంగా ఉంది
ఆస్కార్ ఫెర్బెర్గ్ సోవియట్ వృత్తిని గడిపిన Vormsi ద్వీపంలో చివరి పురుషుడు ఈస్టోనియా స్వీడన్

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలోలా రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో స్వీడన్ తటస్థంగా ఉండేది. అయినప్పటికీ రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో దాని తటస్థత వివాదాస్పదమైంది.[61][62] స్వీడన్ యుద్ధసమయంలో చాలా భాగం జర్మనీ ప్రభావంలో ఉంది. ఎందుకంటే మిగిలిన ప్రాంతాలకు సంబంధాలు కంచెల ద్వారా తొలగించబడ్డాయి.[61] స్వీడిష్ ప్రభుత్వం జర్మనీకి పోటీగా ఉండటం లేదని భావించింది.[63] అందువలన కొన్ని రాయితీలు చేసింది. [64] స్వీడన్ కూడా ఉక్కును సరఫరా చేసింది మరియు యుద్ధం అంతటా జర్మనీకి యంత్రాలను తయారు చేసింది. ఏదేమైనా స్వీడన్ నార్వే నిరోధకతకు మద్దతునిచ్చింది. 1943 లో నాజీ నిర్బంధ శిబిరాలకు బహిష్కరణ నుండి డానిష్ యూదులను రక్షించటానికి సహాయపడింది. స్వీడన్ ప్రభుత్వం అనధికారికంగా ఫిన్ల్యాండ్‌కు స్వచ్ఛందంగా మరియు మెటీరియల్‌ను అనుమతించడం ద్వారా వింటర్ వార్ మరియు కాంటినెషన్ యుద్ధంలో ఫిన్లాండ్‌కు మద్దతు ఇచ్చింది.


యుద్ధం చివరి సంవత్సరంలో స్వీడన్ మానవతావాద ప్రయత్నాలలో ఒక పాత్ర పోషించటం ప్రారంభించింది. చాలామంది శరణార్థులకు (వీరిలో నాజీల ఆక్రమిత ఐరోపా నుండి అనేక వేలమంది యూదులు ఉన్నారు)ఆశ్రయమిచ్చి అంతర్గత శిబిరాలకు స్వీడిష్ రెస్క్యూ బృందాలకు కృతజ్ఞతలు స్వీకరించారు. పాక్షికంగా స్వీడన్ ప్రధానంగా నార్డిక్ దేశాలు మరియు బాల్టిక్ రాష్ట్రాల్లోని శరణార్థులకు స్వర్గం అయింది. [63] స్వీడిష్ డిప్లొమేట్ " రౌల్ వాలెంబర్గ్ " ఆయన సహచరులు లక్షలాది హంగేరియన్ యూదులకు అభయం ఇచ్చారు.[65] అయినప్పటికీ స్వెడ్స్ మరియు ఇతరులు నాజీలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడి ఉండవచ్చని వాదించారు.అది ఆక్రమణకు దారితీయగలదని భావించి ఉండవచ్చని భావించారు.[63]

పోస్ట్ - యుద్ధం శకం[మార్చు]

Prime Minister Tage Erlander (left) was Prime Minister under the ruling Swedish Social Democratic Party from 1946 to 1969.

స్వీడన్ అధికారికంగా ఒక తటస్థ దేశం మరియు ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ సమయంలో నాటో మరియు వార్సా పాక్ట్ సభ్యత్వానికి వెలుపల ఉంది. కానీ స్వీడన్‌కు నాయకత్వం యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు ఇతర పశ్చిమ దేశాలతో బలమైన సంబంధాలను కలిగి ఉంది. యుద్ధం తరువాత స్వీడన్ యూరోప్ పునర్నిర్మాణం కోసం దాని పరిశ్రమను విస్తరించేందుకు ఒక చెక్కుచెదరకుండా పారిశ్రామిక పునాది, సామాజిక స్థిరత్వం మరియు సహజ వనరులను ఉపయోగించుకుంది.[66] స్వీడన్ మార్షల్ ప్రణాళిక కింద సహాయం పొందింది మరియు ఒ.ఇ.సి.డి.లో పాల్గొంది. యుద్ధానంతర శకం సమయంలో దేశంలో స్వీడిష్ సోషల్ డెమోక్రాటిక్ పార్టీ ఎక్కువగా కార్మిక సంఘాలు మరియు పరిశ్రమలతో సహకరించింది. ప్రధానంగా పెద్ద కార్పొరేషన్ల అంతర్జాతీయంగా పోటీతత్వ ఉత్పాదక రంగాలను ప్రభుత్వం చురుకుగా అనుసరించింది.[67]

స్వీడన్ యురోపియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ ఏరియా (ఇ.ఎఫ్.టి.ఎ.) వ్యవస్థాపక దేశాలలో ఒకటి. 1960 లలో ఇ.ఎఫ్.టి.ఎ. దేశాలు తరచుగా ఔటర్ సెవెన్‌గా పిలువబడ్డాయి. అప్పటి-యూరోపియన్ ఎకనామిక్ కమ్యూనిటీ (ఇ.ఇ.సి.) లో ఇన్నర్ సిక్స్‌కు వ్యతిరేకంగా ఉన్నాయి. [68]

స్వీడన్, అనేక పారిశ్రామిక దేశాల లాగా, 1973-74 మరియు 1978-79ల ఆయిల్ ఆంక్షలు కారణంగా ఆర్థిక తిరోగమనం సంభవించింది. [69] 1980 వ దశకంలో అనేక కీలక స్వీడిష్ పరిశ్రమలు గణనీయంగా పునర్వ్యవస్థీకరించబడ్డాయి. ఓడ నిర్మాణాన్ని నిలిపివేయడంతో, కలప గుజ్జు ఆధునిక పేపరు ​​ఉత్పత్తికి అనుసంధానించబడింది. ఉక్కు పరిశ్రమ కేంద్రీకృతమైంది మరియు ప్రత్యేకించబడింది. మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్ రోబోటిస్ చేయబడింది.[70]

1970 మరియు 1990 మధ్య మొత్తం పన్ను భారం 10% పైగా అధికరించింది. పశ్చిమ ఐరోపాలోని ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే అభివృద్ధి తక్కువగా ఉంది. చివరికి ప్రభుత్వం దేశ స్థూల దేశీయ ఉత్పత్తిలో సగానికి పైగా ఖర్చు చేయడం ప్రారంభించింది. స్వీడన్ జిడిపి తలసరి ఈ సమయంలో తగ్గింది.[67]

సమీప - చరిత్ర[మార్చు]

స్వీడన్ 1995 లో యూరోపియన్ యూనియన్లో చేరింది మరియు 2007 లో లిస్బన్ ఒప్పందంలో సంతకం చేసింది
2006 నుండి 2014 వరకు ఫ్రెడరిక్ రీన్ఫెల్ట్ యొక్క సెంటర్-కుడి ప్రభుత్వం స్వీడన్ను పాలించింది

అంతర్జాతీయ మాంద్యం మరియు నిరుద్యోగ వ్యతిరేక విధానాల నుండి ద్రవ్యోల్బణ వ్యతిరేక విధానాలకు విరుద్ధంగా రుణంపై తగినంత నియంత్రణలు ఉండటం వలన 1990 వ దశకం ప్రారంభంలో ద్రవ్య సంక్షోభం కారణంగా ఏర్పడిన రియల్ ఎస్టేట్ వాణిజ్యంలో సంక్షోభం ఏర్పడింది.[71] స్వీడన్ జి.డి.పి. సుమారు 5% తగ్గింది. 1992 లో కరెన్సీపై కేంద్ర బ్యాంకు కొంతకాలం వడ్డీ రేట్లను 500% పెంచింది. [72][73]

ప్రభుత్వ ప్రతిస్పందన స్వీడన్ పోటీతత్వాన్ని మెరుగుపర్చడానికి సంస్కరణలు అధికరించడానికి వారి సంక్షేమ స్థితిని తగ్గించడం మరియు ప్రభుత్వ సేవలు మరియు వస్తువులని ప్రైవేటీకరించడం చేసారు. చాలామంది రాజకీయ వ్యవస్థలు యురేపియన్ యూనియన్ సభ్యత్వాన్ని ప్రోత్సహించింది మరియు 1994 నవంబర్ 13 న యురేపియన్ యూనియన్‌లో చేరడానికి అనుకూలంగా 52.3% తో ప్రజాభిప్రాయసేకరణ ఆమోదించింది. స్వీడన్ 1 జనవరి 1995 జనవరి 1 న యూరోపియన్ యూనియన్‌లో చేరింది. ఒక 2003 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో స్వీడిష్ ఓటర్లు దేశం యురోమానటరీలో చేరడానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు. 2006 లో స్వీడన్ తన మొట్టమొదటి మెజారిటీ ప్రభుత్వాన్ని దశాబ్దాలుగా పొందింది, ఎందుకంటే కేంద్ర హక్కు అలయన్స్ ప్రస్తుత సోషల్ డెమొక్రాట్ ప్రభుత్వాన్ని ఓడించింది. వలస వ్యతిరేక స్వీడన్ డెమొక్రాట్స్ వేగవంతమైన పెరుగుదల మరియు 2010 లో రిక్సాడ్‌లో వారి ప్రవేశం తరువాత అలయన్స్ ఒక మైనారిటీ క్యాబినెట్ అయ్యారు.


స్వీడన్ మిలిటరీ మాత్రం అలీనవిధానం అనుసరించినప్పటికీ కాని సాంకేతిక మరియు రక్షణ పరిశ్రమలో ఇతర యూరోపియన్ దేశాలతో విస్తృతమైన సహకారంతో పాటు, నాటో మరియు ఇతర దేశాలతో ఉమ్మడి సైనిక వ్యాయామాలలో పాల్గొంటుంది. ఇతరులతో పాటు స్వీడిష్ కంపెనీలు ఎగుమతి చేసిన ఆయుధాలను ఇరాక్ యుద్ధంలో అమెరికన్ సైన్యం ఉపయోగించాయి. [74]

స్వీడన్‌కు కూడా ఇటీవల సైనిక దళాలలో పాల్గొనటానికి సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. ఇందులో ఇటీవల కాలంలో ఆఫ్ఘనిస్తాన్, స్వీడిష్ దళాలు నాటో నేతృత్వంలో ఉన్నాయి.ఇ.యు.లో కొసావో, బోస్నియా మరియు హెర్జెగోవినా మరియు సైప్రస్ దేశాలలో శాంతి భద్రత కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహించాయి. స్వీడన్ కూడా అరబ్ స్ప్రింగ్ సమయంలో లిబియాపై ఒక యు.ఎన్. తప్పనిసరి నో ఫ్లై జోన్ అమలులో పాల్గొన్నారు. స్వీడన్ 2009 జూలై 1 నుండి 31 డిసెంబరు వరకు యూరోపియన్ యూనియన్ అధికారస్థానం నిర్వహించింది.


ప్రస్తుత ప్రధాన మంత్రి, స్టీఫన్ లఫ్ఫెన్, అలీ ఖమేనే, ఇరాన్ యొక్క సుప్రీం నాయితో సమావేశంలో

ఇటీవలి దశాబ్దాల్లో స్వీడన్ గణనీయమైన వలసల కారణంగా సాంస్కృతిక వైవిధ్యమైన దేశంగా మారింది; 2013 లో జనాభాలో 15% మంది విదేశీ-జన్మించినట్లు అంచనా వేయబడింది. జనాభాలో అదనంగా 5% మంది ఇద్దరు వలస వచ్చిన తల్లిదండ్రులకు జన్మించారు. వలసదారుల ప్రవాహం కొత్త సామాజిక సవాళ్లను తెచ్చిపెట్టింది. వృద్ధ పోర్చుగీసు వలసదారులు పోలీసు షూటింగ్ తర్వాత 2013 స్టాక్‌హోం అల్లర్లు సహా పలు [75][76] ఘోరమైన సంఘటనలు చోటు చేసుకున్నాయి.[77] ఈ హింసాత్మక సంఘటనలకు ప్రతిస్పందనగా ఇమ్మిగ్రేషన్ వ్యతిరేక ప్రతిపక్ష పార్టీ స్వీడిష్ డెమొక్రాట్లు వారి వలస వ్యతిరేక విధానాలను వ్యతిరేకించారు.అయితే లెఫ్ట్ వింగ్ ప్రతిపక్ష కేంద్ర ప్రభుత్వం సాంఘిక ఆర్ధిక విధానాల వల్ల ఏర్పడిన పెరుగుతున్న అసమానతలను నిందించింది.[78]

2014 లో స్టీఫన్ లాఫెన్ (సోషల్ డెమొక్రాట్స్) సాధారణ ఎన్నికలలో గెలిచి కొత్త స్వీడిష్ ప్రధాన మంత్రి అయ్యారు. స్వీడన్ డెమొక్రాట్లు అధికార బ్యాలెంస్‌ను కలిగి ఉన్నారు మరియు ప్రభుత్వ బడ్జెట్‌కు రిక్స్‌డాగ్ ఓటు వేసారు. అయితే ప్రభుత్వం మరియు అలయంస్‌ల మధ్య ఒప్పందాల కారణంగా ప్రభుత్వం అధికారంలోకి ఊగిసలాడింది.[79] స్వీడన్‌ను 2015 యూరోపియన్ వలస సంక్షోభం తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. చివరికి దేశ ప్రవేశానికి సంబంధించిన నిబంధనలను కఠినతరం చేయాలని ప్రభుత్వాన్ని బలవంతం చేసింది. ఎందుకంటే శరత్కాలంలో స్వీడన్ మరియు మధ్యప్రాచ్య దేశాల నుండి వేలాదిమంది వచ్చి చేరిన శరణార్ధులను మరియు వలసదారుల కారణంగా ఇప్పటికే ఉన్న నిర్మాణాలు అధికం అయ్యారు.[80]

భౌగోళికం[మార్చు]

ఉత్తర ఐరోపాలో ఉన్న స్వీడన్ బాల్టీ సముద్రం మరియు బోత్నియా గల్ఫ్కు పశ్చిమాన ఉంది. ఇది సుదీర్ఘ తీరప్రాంతంను అందిస్తుంది మరియు స్కాండినేవియన్ ద్వీపకల్పంలోని తూర్పు భాగంను రూపొందిస్తుంది. పశ్చిమాన స్కాండినేవియన్ పర్వత గొలుసు (స్కందెర్నా), నార్వే నుండి స్వీడన్ను వేరు చేస్తుంది. దేశానికి ఈశాన్య భాగంలో ఫిన్లాండ్ ఉంది. ఇది డెన్మార్క్, జర్మనీ, పోలాండ్, రష్యా, లిథువేనియా, లాట్వియా మరియు ఎస్టోనియాతో సముద్ర సరిహద్దులను కలిగి ఉంది. ఇది ఒరెసండ్ వంతెన ద్వారా కూడా డెన్మార్క్‌తో (నైరుతి) ముడిపడి ఉంది. నార్వేతో ఉన్న సరిహద్దు (1,619 కి.మీ.) యూరోప్‌లో అతి పొడవైన నిరంతర సరిహద్దుగా ఉంది.

స్వీడన్ 55 ° నుండి 70 ° ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 11 ° నుండి 25 ° తూర్పురేఖాంశం మద్య (స్టోర డ్రామామ్ ద్వీపం భాగం కేవలం 11 ° పశ్చిమ) మధ్య ఉంటుంది.

Scania in southern Sweden

4,49,964 చ.కి.మీ (1,73,732 చ.మై)వైశాల్యంతో స్వీడన్ ప్రపంచంలో 55 వ అతిపెద్ద దేశంగా ఉంది.

At 449,964 km2 (173,732 sq mi), Sweden is the 55th-largest country in the world,

[81] ఐరోపాలో 4 వ అతిపెద్ద దేశంగా ఉంది. ఉత్తర ఐరోపాలో అతిపెద్దదిగా ఉంది. స్వీడన్లో అత్యల్ప ఎత్తున క్రిస్టియన్‌స్టాడ్ సమీపంలోని హమ్మర్జోన్ సరస్సు సముద్ర మట్టానికి -2.41 మీ (-7.91 అడుగులు) ఉంది. సముద్ర మట్టానికి 2,111 మీ (6,926 అడుగులు) ఎత్తులో ఉన్న కబ్నెకైస్ దేశంలో అత్యధిక ఎత్తైన ప్రాంతంగా ఉంది.


స్వీడన్ సంస్కృతి, భౌగోళిక స్థితి మరియు చరిత్ర ఆధారంగా 25 రాష్ట్రాలు లేదా భూభాగాలను విభజితమై ఉంది. ఈ ప్రాంతాలు రాజకీయ లేదా పరిపాలనా ప్రయోజనం కానప్పటికీ వారు ప్రజల స్వీయ గుర్తింపులో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తారు. ప్రావిన్సులు సాధారణంగా మూడు పెద్ద భూభాగాలలో భాగాలుగా ఉత్తర నోర్లాండ్, సెంట్రల్ సొవెలాండ్ మరియు దక్షిణ గోటాలాండ్లలో కలిసిపోతాయి. తక్కువ జనాభా ఉన్న నార్లాండ్ దేశం భూభాగంలో దాదాపు 60% ఉంది. స్వీడన్‌లో అతి పెద్ద రక్షిత ప్రాంతాలలో " విండెల్జలెన్ నేచర్ రిజర్వ్ " ఉంది. మొత్తం 5,62,772 హెక్టార్లు (సుమారు 5,628 చ.కి.మీ)వైశాల్యంతో ఐరోపాలో అత్యత విశాలమైన అభయారణ్యంగా గుర్తించబడుతుంది.


About 15% of Sweden lies north of the Arctic Circle. Southern Sweden is predominantly agricultural, with increasing forest coverage northward. Around 65% of Sweden's total land area is covered with forests. The highest population density is in the Öresund Region in southern Sweden, along the western coast up to central Bohuslän, and in the valley of lake Mälaren and Stockholm. Gotland and Öland are Sweden's largest islands; Vänern and Vättern are its largest lakes. Vänern is the third largest in Europe, after Lake Ladoga and Lake Onega in Russia. Combined with the third and fourth largest lakes Mälaren and Hjälmaren, these lakes take up a significant part of the southern Sweden's area. Sweden's extensive waterway availability throughout the south was exploited with the building of the Göta Canal in the 19th century, shortening the potential distance between the Baltic Sea south of Norrköping and Gothenburg by using the lake and river network to facilitate the canal.[82]

వాతావరణం[మార్చు]

Most of Sweden has a temperate climate, despite its northern latitude, with largely four distinct seasons and mild temperatures throughout the year. The winter in the far south is usually weak and is only manifested through some shorter periods with snow and sub-zero temperatures, autumn may well turn into spring there, without a distinct period of winter. The country can be divided into three types of climate: the southernmost part has an oceanic climate, the central part has a humid continental climate and the northernmost part has a subarctic climate. However, Sweden is much warmer and drier than other places at a similar latitude, and even somewhat farther south, mainly because of the combination of the Gulf Stream[83][84] and the general west wind drift, caused by the direction of planet Earth's rotation. Continental west-coasts (to which all of Scandinavia belongs, as the westernmost part of the Eurasian continent), are notably warmer than continental east-coasts ; this can also be seen by comparing e.g. the Canadian cities of Vancouver and Halifax, Nova Scotia with each other, the winter in west coast Vancouver is much milder ; also, for example, central and southern Sweden has much milder winters than many parts of Russia, Canada, and the northern United States.[85] Because of its high latitude, the length of daylight varies greatly. North of the Arctic Circle, the sun never sets for part of each summer, and it never rises for part of each winter. In the capital, Stockholm, daylight lasts for more than 18 hours in late June but only around 6 hours in late December. Sweden receives between 1,100 and 1,900 hours of sunshine annually.[86] During July there is not much difference in temperature between the north and south of the country. With the exception of in the mountains, the whole country has a July-average temperature within the range of +15.0 C to + 17.5 C (a difference of 2.5 degrees), while the January-average temperatures vary from freezing point down to below −15 C along the border with Finland (a difference of 15 degrees)[87]

The highest temperature ever recorded in Sweden was 38 °C (100 °F) in Målilla in 1947, while the coldest temperature ever recorded was −52.6 °C (−62.7 °F) in Vuoggatjålme in 1966. Temperatures expected in Sweden are heavily influenced by the large Fennoscandian landmass, as well as continental Europe and western Russia, which allows hot or cool inland air to be easily transported to Sweden. That in turn renders most of Sweden's southern areas having warmer summers than almost everywhere in the nearby British Isles, even matching temperatures found along the continental Atlantic coast as far south as in northern Spain. In winter however the same high-pressure systems sometimes puts the entire country far below freezing temperatures. There is some maritime moderation from the Atlantic which renders the Swedish continental climate less severe than that of nearby Russia. Even though temperature patterns differ between north and south, the summer climate is surprisingly similar all through the entire country in spite of the large latitudal differences. This is due to the south being surrounded by a greater mass of water, with the wider Baltic Sea and the Atlantic air passing over lowland areas from the south-west.

Apart from the ice-free Atlantic bringing marine air into Sweden tempering winters, the mildness is further explained by prevailing low-pressure systems postponing winter, with the long nights often staying above freezing in the south of the country due to the abundant cloud cover. By the time winter finally breaks through, daylight hours rise quickly, ensuring that daytime temperatures soar quickly in spring. With the greater number of clear nights, frosts remain commonplace quite far south as late as April. The cold winters occur when low-pressure systems are weaker. An example is that the coldest ever month (January 1987) in Stockholm was also the sunniest January month on record.[88][89]

The relative strength of low and high-pressure systems of marine and continental air also define the highly variable summers. When hot continental air hits the country, the long days and short nights frequently bring temperatures up to 30 °C (86 °F) or above even in coastal areas. Nights normally remain cool, especially in inland areas. Coastal areas can see so-called tropical nights above 20 °C (68 °F) occur due to the moderating sea influence during warmer summers.[90] Summers can be cool, especially in the north of the country. Transitional seasons are normally quite extensive and the four-season climate applies to most of Sweden's territory, except in Scania where some years do not record a meteorological winter (see table below) or in the high Lapland mountains where polar microclimates exist.

On average, most of Sweden receives between 500 and 800 mm (20 and 31 in) of precipitation each year, making it considerably drier than the global average. The south-western part of the country receives more precipitation, between 1,000 and 1,200 mm (39 and 47 in), and some mountain areas in the north are estimated to receive up to 2,000 mm (79 in). Despite northerly locations, southern and central Sweden may have almost no snow in some winters. Most of Sweden is located in the rain shadow of the Scandinavian Mountains through Norway and north-west Sweden. The blocking of cool and wet air in summer as well as the greater landmass leads to warm and dry summers far north in the country, with quite warm summers at the Bothnia Bay coast at 65 degrees latitude, which is unheard of elsewhere in the world at such northerly coastlines.

Swedish Meteorological Institute, SMHI's monthly average temperatures of some of their weather stations – for the latest scientific full prefixed thirty-year period 1961–1990 Next will be presented in year 2020. The weather stations are sorted from south towards north by their numbers.

stn.nr. station Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Annual
5337 Malmö 0.1 0.0 2.2 6.4 11.6 15.8 17.1 16.8 13.6 9.8 5.3 1.9 8.4
6203 Helsingborg 0.6 −0.1 2.0 6.0 11.2 15.3 16.7 16.6 13.6 9.9 5.2 1.8 8.3
6451 Växjö −2.8 −2.8 0.0 4.7 10.2 14.3 15.3 14.9 11.2 7.0 2.3 −1.2 6.1
7839 Visby −0.5 −1.2 0.7 4.1 9.5 14.0 16.4 16.0 12.5 8.6 4.3 1.2 7.1
7447 Jönköping −2.6 −2.7 0.3 4.7 10.0 14.5 15.9 15.0 11.3 7.5 2.8 −0.7 6.3
7263 Göteborg −0.9 −0.9 2.0 6.0 11.6 15.5 16.6 16.2 12.8 9.1 4.4 1.0 7.8
8323 Skövde −2.8 −2.9 0.0 4.6 10.6 15.0 16.2 15.2 11.1 7.1 2.2 −1.1 6.3
8634 Norrköping −3.0 −3.2 0.0 4.5 10.4 15.1 16.6 15.5 11.3 7.2 2.2 −1.4 6.3
9516 Örebro −4.0 −4.0 −0.5 4.3 10.7 15.3 16.5 15.3 10.9 6.6 1.3 −2.4 5.8
9720 Stockholm Bromma −3.5 −3.7 −0.5 4.3 10.4 15.2 16.8 15.8 11.4 7.0 2.0 −1.8 6.1
9739 Stockholm Arlanda −4.3 −4.6 −1.0 3.9 9.9 14.8 16.5 15.2 10.7 6.4 1.2 −2.6 5.5
10458 Mora −7.4 −7.2 −2.4 2.5 9.1 14.1 15.4 13.5 9.3 4.9 −1.6 −6.1 3.7
10740 Gävle −4.8 −4.5 −1.0 3.4 9.3 14.6 16.3 14.9 10.6 6.0 0.6 −3.3 5.2
12724 Sundsvall −7.5 −6.3 −2.3 2.5 8.2 13.8 15.2 13.8 9.4 4.8 −1.5 −5.7 3.6
13410 Östersund −8.9 −7.6 −3.5 1.3 7.6 12.5 13.9 12.7 8.2 3.8 −2.4 −6.3 2.6
14050 Umeå −8.7 −8.3 −4.0 1.4 7.6 13.3 15.6 13.8 9.0 4.0 −2.3 −6.4 2.9
15045 Skellefteå −10.2 −8.7 −4.2 1.2 7.6 13.6 15.7 13.5 8.5 3.2 −3.4 −7.5 2.5
16288 Luleå −12.2 −11.0 −6.0 0.3 6.6 13.0 15.4 13.3 8.0 2.6 −4.5 −9.7 1.3
16395 Haparanda −12.1 −11.4 −6.8 −0.5 6.1 12.8 15.4 13.2 8.0 2.5 −4.2 −9.5 1.1
16988 Jokkmokk −17.5 −14.9 −8.6 −1.1 5.9 12.2 14.3 11.8 5.7 −0.2 −9.3 −14.6 -1.4
17897 Tarfala (a mountain peak) −11.8 −11.3 −10.6 −7.5 −1.9 3.2 6.4 5.3 0.8 −3.9 −7.9 −10.7 -4.2
18076 Gällivare −14.3 −12.5 −8.4 −1.9 5.0 11.0 13.0 10.7 5.6 −0.6 −8.1 −12.2 -1.1
18094 Kiruna −13.9 −12.5 −8.7 −3.2 3.4 9.6 12.0 9.8 4.6 −1.4 −8.1 −11.9 -1.7

[91][92]

అరణ్యాలు[మార్చు]

Map of Sweden's five major vegetation zones

Sweden has a considerable south to north distance (stretching between the latitudes N 55:20:13 and N 69:03:36) which causes large climatic difference, especially during the winter. The related matter of the length and strength of the four seasons plays a role in which plants that naturally can grow at various places. Sweden is divided in five major vegetation zones. These are:

  • The southern deciduous forest zone
  • The southern coniferous forest zone
  • The northern coniferous forest zone, or the Taiga
  • The alpine-birch zone
  • The bare mountain zone

Please see the map to the right, Vegetation Zones in Sweden.

దక్షిణ ఆకురాలు అరణ్యభూభాగం[మార్చు]

Also known as the nemoral region, the southern deciduous forest zone is a part of a larger vegetation zone which also includes Denmark and large parts of Central Europe. It has to a rather large degree become agricultural areas, but larger and smaller forests still exist. The region is characterised by a large wealth of trees and shrubs. The beech are the most dominant tree, but oak can also form smaller forests. elm at one time formed forests, but have been heavily reduced due to Dutch Elm disease. Other important trees and shrubs in this zone include hornbeam, elder, hazel, fly honeysuckle, linden (lime), spindle, yew, alder buckthorn, blackthorn, aspen, European rowan, Swedish whitebeam, juniper, European holly, ivy, dogwood, goat willow, larch, bird cherry, wild cherry, maple, ash, alder along creeks, and in sandy soil birch compete with pine.[93] Spruce is not native but between approximately 1870 and 1980 large areas were planted with it.[94] They tend to grow too quickly due to being outside of their native range[95] and large distances between the tree rings cause poor board quality.[96] Later some spruce trees began to die before reaching optimal height, and many more of the coniferous trees were uprooted during cyclones.[97][98] During the last 40–50 years large areas of former spruce plantings have been replanted with deciduous forest.[99]

దక్షిణ కోనిఫెరస్ అరణ్యభూభాగం[మార్చు]

Also known as the boreo-nemoral region, the southern coniferous forest zone, is delimited by the oak's northern natural limit (limes norrlandicus) and the Spruce's southern natural limit,[100] between the southern deciduous zone and the Taiga farther north. In the southern parts of this zone the coniferous species are found, mainly spruce and pine, mixed with various deciduous trees. Birch grows largely everywhere. The beech's northern boundary crosses this zone. This is however not the case with oak and ash. Although in its natural area, also planted Spruce are common, and such woods are very dense, as the spruces can grow very tight, especially in this vegetation zone's southern areas.

ఉత్తర కోనిఫెరస్ అరణ్యభూభాగం (తైగా)[మార్చు]

The northern coniferous forest zone begins north of the natural boundary of the oak. Of deciduous species the birch is the only one of significance. Pine and spruce are dominant, but the forests are slowly but surely more sparsely grown the farther towards the north it gets. In the extreme north is it difficult to state the trees forms true forests at all, due to the large distances between the trees.

ఆల్ఫైన్ - బిర్చ్ మరియు బారె పర్వతభూభాగం[మార్చు]

The alpine-birch zone, in the Scandinavian mountains, depending on both latitude and altitude, is an area where only a smaller kind of birch (Betula pubescens or B.tortuosa) can grow. Where this vegetation zone ends no trees grow at all: the bare mountain zone.[101]

జనాభా వివరాలు[మార్చు]

ఏప్రిల్ 2007 గణాంకాలను అనుసరించి స్వీడన్ మొత్తం జనాభా 9,131,425 గా అంచనా వేయబడింది.[102]

భాష[మార్చు]

స్వీడన్ లో ప్రధానంగా మాట్లాడే భాష స్వీడిష్. ఇది ఒక ఉత్తర జర్మనిక్ భాష. డేనిష్, నార్వేజియన్ భాషలకు చాలా దగ్గరగా ఉండి ఉచ్ఛరణలో, మరియు లిపిలో మాత్రం తేడా ఉంటుంది. నార్వేజియన్లు స్వీడిష్ భాషను చాలా తేలికగా అర్థం చేసుకోగలుగుతారు. కానీ డేనిష్ ప్రజలు నార్వేజియన్లతో పోలిస్తే అర్థం చేసుకోవడానికి కొంచెం కష్టపడతారు.

మూలాలు[మార్చు]

  1. "Mottoes of The Kings and Queens of Sweden". www.kungahuset.se. Royal Court of Sweden. Retrieved 22 December 2015. 
  2. Norborg, Lars-Arne. "svensk–norska unionen". ne.se (in Swedish). Nationalencyklopedin. Retrieved 6 August 2015. 
  3. Key figures for Sweden. Statistics Sweden. Retrieved 19 September 2017.
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 "Sweden". International Monetary Fund. 
  5. "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)". Eurostat Data Explorer. Retrieved 14 October 2015. 
  6. "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Retrieved 23 March 2017. 
  7. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Swedish అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  8. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Swedish2 అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  9. "Är svenskan också officiellt språk i Sverige?" [Is Swedish also an official language in Sweden?] (in Swedish). Swedish Language Council. 1 February 2008. Archived from the original on 6 February 2014. Retrieved 22 June 2008. 
  10. "Summary of Population Statistics 1960–2012". Statistics Sweden. Archived from the original on 17 March 2013. Retrieved 9 June 2013. 
  11. Note that Swedish-speaking Finns or other Swedish-speakers born outside Sweden might identify as Swedish despite being born abroad. Moreover, people born in Sweden may not be ethnic Swedes. As the Swedish government does not base any statistics on ethnicity, there are no exact numbers on the ethnic background of migrants and their descendants in Sweden. This is not, however, to be confused with migrants' national backgrounds, which are recorded.
  12. Statistics Sweden. Yearbook of Housing and Building Statistics 2007. Statistics Sweden, Energy, Rents and Real Estate Statistics Unit, 2007. ISBN 978-91-618-1361-2. Available online in pdf format.
  13. Swedish Environmental Protection Agency (Naturvårdsverket) (2006). Sweden's Environmental Objectives – Buying into a better future. A progress report from the Swedish Environmental Objectives Council. De Facto, 2006, p. 9: "Swedes in general feel that environmental issues and action to reduce impacts on the environment are important". See also Legislation & guidelines and Greenhouse gas emissions: "Swedish greenhouse gas emissions per head of population are among the lowest in the member states of the OECD."
  14. Kristrom, Bengt and Soren Wibe (1997). Environmental Policy in Sweden. Swedish University of Agricultural Sciences – Department of Forest Economics, Working paper 246, 27 August 1997.
  15. "Statistics Sweden". www.statistikdatabasen.scb.se. Retrieved 15 September 2017. 
  16. Yearbook of Housing and Building Statistics 2007
  17. About time and its extent
  18. Extent and comparison (with most of Europe)
  19. Hanseatic influence in Scandinavia, reasons for the Kalmar Union
  20. Birnbaum, Ben (2 December 2010). "WikiLeaks reveal Swedes gave intel on Russia, Iran". The Washington Times. Retrieved 10 June 2013. 
  21. "2013 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. Retrieved 28 July 2013. 
  22. "OECD Better Life Index". OECD Publishing. Retrieved 27 August 2013. 
  23. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; wefcomp అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  24. Hellquist, Elof (1922). Svensk etymologisk ordbok [Swedish etymological dictionary] (in Swedish). Lund: Gleerup. p. 917. 
  25. Hellquist, Elof (1922). Svensk etymologisk ordbok [Swedish etymological dictionary] (in Swedish). Lund: Gleerup. p. 915. 
  26. Quoted from: Gwyn Jones. A History of the Vikings. Oxford University Press, 2001. ISBN 0-19-280134-1. Page 164.
  27. 27.0 27.1 Sawyer, Birgit; Sawyer, Peter (1993). Medieval Scandinavia: from Conversion to Reformation, Circa 800–1500. University of Minnesota Press. pp. 150–153. ISBN 0-8166-1739-2. 
  28. Bagge, Sverre (2005). "The Scandinavian Kingdoms". In McKitterick, Rosamond. The New Cambridge Medieval History. Cambridge University Press. p. 724. ISBN 0-521-36289-X. Swedish expansion in Finland led to conflicts with Rus', which were temporarily brought to an end by a peace treaty in 1323, dividing the Karelian peninsula and the northern areas between the two countries. 
  29. Ivars, Ann-Marie; Hulden, Lena, eds. (2002). När kom svenskarna till Finland?. Helsinki: Studier utg. av Svenska Litteratursällskapet i Finland 646. 
  30. Meinander, Carl Fredrik (1983). Om svenskarnes inflyttningar till Finland. Historisk Tidskrift för Finland 3/1983. 
  31. Tarkiainen, Kari (2008). Sveriges Österland: Från forntiden till Gustav Vasa. Finlands svenska historia 1. Skrifter utgivna av Svenska litteratursällskapet i Finland 702:1. Helsinki: Svenska litteratursällskapet i Finland; Stockholm: Atlantis. 
  32. Scott, Franklin D. (1977). Sweden: The Nation's History. Minneapolis: University of Minnesota Press. p. 58. 
  33. Westrin, Theodor, ed. (1920). Nordisk familjebok: konversationslexikon och realencyklopedi. Bd 30 (in Swedish) (New, rev. and richly ill. ed.). Stockholm: Nordisk familjeboks förl. pp. 159–160. Retrieved 17 September 2014. 
  34. Scott, p. 55.
  35. Scott, pp. 55–56.
  36. Scott, pp. 56–57.
  37. Scott, p. 121.
  38. Hoyt, Robert S.; Chodorow, Stanley (1976). Europe in the Middle Ages. New York: Harcourt, Brace & Jovanovich, Inc. p. 628. 
  39. Wolfe, John B. (1962). The Emergence of European Civilization. New York: Harper & Row Pub. pp. 50–51. 
  40. 40.0 40.1 Scott, p. 52.
  41. Scott, p. 132.
  42. Scott, pp. 156–157.
  43. "A Political and Social History of Modern Europe V.1./Hayes..." Hayes, Carlton J. H. (1882–1964), Title: A Political and Social History of Modern Europe V.1., 2002-12-08, Project Gutenberg, webpage: Infomot-7hsr110. Archived 17 November 2007 at the Wayback Machine.
  44. However, Sweden's largest territorial extent lasted from 1319 to 1343 with Magnus Eriksson ruling all of the traditional lands of Sweden and Norway.
  45. "Gustav I Vasa – Britannica Concise" (biography), Britannica Concise, 2007, webpage: EBConcise-Gustav-I-Vasa.
  46. "Battle of Kircholm 1605". Kismeta.com. Retrieved 25 August 2010. 
  47. "Finland and the Swedish Empire". Library of Congress Country Studies. Retrieved 17 September 2014. 
  48. Ewan, Elizabeth; Nugent, Janay (2008). Finding the family in medieval and early modern Scotland. Ashgate Publishing. p. 153. ISBN 0-7546-6049-4. 
  49. Losses statistics at Militaria. (Swedish)
  50. Tore Frängsmyr, "Ostindiska Kompaniet", Publisher- "Bokförlaget Bra Böcker", Höganäs, 1976. (No ISBN to be found), backside overview and
  51. Magocsi, Paul Robert, ed. (1998). Encyclopedia of Canada's Peoples. University of Minnesota Press. p. 1220. ISBN 0-8020-2938-8.  line feed character in |publisher= at position 24 (help)
  52. 52.0 52.1 Einhorn, Eric; Logue, John (1989). Modern Welfare States: Politics and Policies in Social Democratic Scandinavia. Praeger Publishers. p. 9. ISBN 978-0275931889. Though Denmark, where industrialization had begun in the 1850s, was reasonably prosperous by the end of the nineteenth century, both Sweden and Norway were terribly poor. Only the safety valve of mass emigration to America prevented famine and rebellion. At the peak of emigration in the 1880s, over 1% of the total population of both countries emigrated annually. 
  53. Koblik, Steven (1975). Sweden's Development From Poverty to Affluence, 1750–1970. University of Minnesota Press. pp. 8–9. ISBN 978-0816607662. In economic and social terms the eighteenth century was more a transitional than a revolutionary period. Sweden was, in light of contemporary Western European standards, a relatively poor but stable country. ...It has been estimated that 75–80% of the population was involved in agricultural pursuits during the late eighteenth century. One hundred years later, the corresponding figure was still 72%. 
  54. Einhorn, Eric and John Logue (1989), p. 8.
  55. Ulf Beijbom, "European emigration", The House of Emigrants, Växjö, Sweden Archived 3 August 2008 at the Wayback Machine.
  56. 56.0 56.1 Koblik, pp. 9–10.
  57. "Sweden: Social and economic conditions (2007)". Britannica.com. 
  58. Koblik, p. 11: "The agrarian revolution in Sweden is of fundamental importance for Sweden's modern development. Throughout Swedish history the countryside has taken an unusually important role in comparison with other European states."
  59. Koblik, p. 90. "It is usually suggested that between 1870 and 1914 Sweden emerged from its primarily agrarian economic system into a modern industrial economy."
  60. Siney, Marion C. (1975). "Swedish neutrality and economic warfare in World War I". Conspectus of History. 1 (2). 
  61. 61.0 61.1 Koblik, pp. 303–313.
  62. Nordstrom, p. 315: "Sweden's government attempted to maintain at least a semblance of neutrality while it bent to the demands of the prevailing side in the struggle. Although effective in preserving the country's sovereignty, this approach generated criticism at home from many who believed the threat to Sweden was less serious than the government claimed, problems with the warring powers, ill feelings among its neighbours, and frequent criticism in the postwar period."
  63. 63.0 63.1 63.2 Nordstrom, pp. 313–319.
  64. Zubicky, Sioma (1997). Med förintelsen i bagaget (in Swedish). Stockholm: Bonnier Carlsen. p. 122. ISBN 91-638-3436-7. 
  65. "Raoul Wallenberg". Jewishvirtuallibrary.org. 
  66. Nordstrom, pp. 335–339.
  67. 67.0 67.1 Globalization and Taxation: Challenges to the Swedish Welfare State. By Sven Steinmo.
  68. "Finland: Now, the Seven and a Half". Time. 7 April 1961. Retrieved 18 July 2009. 
  69. Nordstrom, p. 344: "During the last 25 years of the century a host of problems plagued the economies of Norden and the West. Although many were present before, the 1973 and 1980 global oil crises acted as catalysts in bringing them to the fore."
  70. Krantz, Olle; Schön, Lennart (2007). Swedish Historical National Accounts, 1800–2000. Lund: Almqvist and Wiksell International. [page needed]
  71. Englund, P. 1990. "Financial deregulation in Sweden." European Economic Review 34 (2–3): 385–393. Korpi TBD. Meidner, R. 1997. "The Swedish model in an era of mass unemployment." Economic and Industrial Democracy 18 (1): 87–97. Olsen, Gregg M. 1999. "Half empty or half full? The Swedish welfare state in transition." Canadian Review of Sociology & Anthropology, 36 (2): 241–268.
  72. "Sweden's 'Crazy' 500% Interest Rate; Fails to Faze Most Citizens, Businesses; Hike Seen as Short-Term Move to Protect Krona From Devaluation". Highbeam.com. 18 September 1992. Retrieved 3 August 2010. 
  73. Jonung, Lars; Kiander, Jaakko; Vartia, Pentti (2009). The Great Financial Crisis in Finland and Sweden. Edward Elgar Publishing. ISBN 1-84844-305-6. 
  74. "New Swedish weapon in Iraq". The Local. 7 February 2006. Archived from the original on 29 April 2013. Retrieved 10 June 2013. 
  75. "Rioting breaks out in Malmö suburb". The Local. Archived from the original on 26 July 2013. Retrieved 30 June 2013. 
  76. "Fires and rioting after Malmö suburb unrest". The Local. Archived from the original on 5 February 2013. Retrieved 30 June 2013. 
  77. "Sweden Riots Put Faces to Statistics as Stockholm Burns". Bloomberg News. Retrieved 30 June 2013. 
  78. Higgins, Andrew (26 May 2013). "In Sweden, Riots Put an Identity in Question". The New York Times. Retrieved 1 June 2013. 
  79. "Sweden parties reach budget deal to avoid snap election". BBC News. 27 December 2014. Retrieved 9 January 2016. 
  80. Bilefsky, Dan (5 January 2016). "Sweden and Denmark add border controls to stem flows of migrants". The New York Times. Retrieved 9 January 2016. 
  81. "Country Comparison: Area". Central Intelligence Agency. Cia.gov. Retrieved 19 August 2010. 
  82. "Göta kanal official website". Göta Canal. Retrieved 9 January 2016. 
  83. "BBC Climate and the Gulf Stream". BBC. Retrieved 29 October 2008. 
  84. "The Gulf Stream Myth". Lamont–Doherty Earth Observatory. Retrieved 29 October 2008. 
  85. "Global Climate Maps". Food and Agriculture Organization. Archived from the original on 17 November 2006. 
  86. "Normal solskenstid för ett år" (in స్వీడిష్). Swedish Meteorological and Hydrological Institute. Retrieved 27 January 2010. 
  87. as can be seen in the table below which relies on SMHI official data for the latest fixed 30-year period, 1961 to 1990
  88. "Precipitation, Sunshine & Radiation for January 2015 (all-time records section)" (PDF) (in స్వీడిష్). Swedish Meteorological and Hydrological Institute. Retrieved 31 October 2015. 
  89. "Temperature & Wind – January 2015 (all-time records section)" (PDF) (in స్వీడిష్). Swedish Meteorological and Hydrological Institute. Retrieved 31 October 2015. 
  90. "Tropiska nätter" [Tropical nights] (in స్వీడిష్). Swedish Meteorological and Hydrological Institute. Retrieved 9 January 2016. 
  91. The weather stations' names and numbers are first found at "Archived copy" (PDF). Archived (PDF) from the original on 3 March 2016. Retrieved 12 May 2015. 
  92. Then every average temperatures for each months and annual average is then found at http://data.smhi.se/met/climate/time_series/month_year/normal_1961_1990/SMHI_month_year_normal_61_90_temperature_celsius.txt[dead link]
  93. https://www.skogskunskap.se/planera-skogsbruk/naturhansyn/naturmiljoer-fran-norr-till-soder/sodra-lovskogsregionen/
  94. http://www.lansstyrelsen.se/skane/Sv/samhallsplanering-och-kulturmiljo/landskapsvard/kulturmiljoprogram/historia-utveckling/skogens-landskap/skog-och-bebyggelse/Pages/index.aspx Quote "Granskogen, som spreds norrifrån, nådde inte Skåne förrän mot slutet av 1800-talet. Under 1900-talets första hälft planterades stora arealer granskog." or in English "The spruce forest, which spread from the north, did not reach Scania until the end of the 19th century. During the first half of the twentieth century, large areas of pine forest were planted."
  95. Summary in English PDF, page 8 at
  96. https://www.skogsstyrelsen.se/om-oss/var-tidning-skogseko/skogseko-2-2017/skogen-vaxer-battre--men-riskerna-blir-fler/
  97. Quote from Sydsvenska Dagbladet, section "2" at [1],"Efter stormen kritiserades skogsägarna för att de dominerande granskogarna gjorde att stormen tog hårdare. Uppblandning med lövträd gör skog stryktåligare" or in English "After the storm, the spruce and pine forest owners were criticized for the domination of the forests that made the storm tougher. Admixture with hardwood makes forest more stringent"
  98. Dagens Nyheter about the same. [2]
  99. About the 1984 "Ädellövskogslagen" [3] - "I Sydsverige (Skåne, Halland och Blekinge) skall minst 70% av beståndet utgöras av ädellöv. Enligt ädellövskogslagen skall efter slutavverkning, alltid ny ädellövskog anläggas på sådana marker." or "In southern Sweden (Scania, Halland and Blekinge) at least 70% of the stock must be of edible leaves. According to the 'edible deciduous forests law', after ever harvesting, new deciduous forests must always be planted on such fields." (in these three provinces)
  100. https://www.skogskunskap.se/planera-skogsbruk/naturhansyn/naturmiljoer-fran-norr-till-soder/sodra-barrskogsregionen/
  101. Swedish Encyclopedia "Bonniers Lexikon", vol 13 of 15, article "Sverige", Sweden, columns 1046-1050
  102. Statistics Sweden.Preliminary Population Statistics, by month, 2004 - 2006. Population statistics, 1 January 2007. Retrieved 14 February 2007.


ఉదహరింపు పొరపాటు: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found, or a closing </ref> is missing

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=స్వీడన్&oldid=2305409" నుండి వెలికితీశారు