టాంజానియా

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
జమ్‌హూరియా మూంగానో వ తాంజానియా
యునైటెడ్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ టాంజానియా
Flag of టాంజానియా టాంజానియా యొక్క చిహ్నం
నినాదం
"ఉహురూ నా ఉమోజా"  (Swahili)
"స్వేచ్ఛా మరియు సమానత్వం"
జాతీయగీతం
ముంగూ ఇబారికి ఆఫ్రికా
"దేవుడు ఆఫ్రికాను దీవించుగాక (God Bless Africa)"
టాంజానియా యొక్క స్థానం
రాజధానిడొడోమా
Largest city దార్ ఉస్ సలాం
అధికార భాషలు స్వాహిలి (de facto)
ఆంగ్లం (Higher courts, higher education)[1]
ప్రజానామము టాంజానియన్
ప్రభుత్వం రిపబ్లిక్
 -  అధ్యక్షుడు Jakaya Mrisho Kikwete
 -  ప్రధానమంత్రి Mizengo Pinda
స్వాతంత్ర్యం యునైటెడ్ కింగ్ డం నుండి 
 -  Tanganyika December 9, 1961 
 -  Zanzibar January 12, 1964 
 -  Merger April 26, 1964 
 -  జలాలు (%) 6.2
జనాభా
 -  నవంబరు 2006 అంచనా 40,000,000 (32వది)
 -  2005 జన గణన 37,445,392 
జీడీపీ (PPP) 2007 అంచనా
 -  మొత్తం $48.921 బిలియన్లు[2] 
 -  తలసరి $1,255[2] 
జీడీపీ (nominal) 2007 అంచనా
 -  మొత్తం $16.691 billion[2] 
 -  తలసరి $428[2] 
Gini? (2000–01) 34.6 (medium
మా.సూ (హెచ్.డి.ఐ) (2008) Increase 0.503 (medium) (153వది)
కరెన్సీ Tanzanian shilling (TZS)
కాలాంశం EAT (UTC+3)
 -  వేసవి (DST) not observed (UTC+3)
ఇంటర్నెట్ డొమైన్ కోడ్ .tz
కాలింగ్ కోడ్ ++2552
1 Estimates for this country explicitly take into account the effects of excess mortality due to AIDS; this can result in lower life expectancy, higher infant mortality and death rates, lower population and growth rates, and changes in the distribution of population by age and sex than would otherwise be expected.
² 007 from Kenya and Uganda.

టాంజానియా[3][4][note 1]అధికారంగా యునైటెడు రిపబ్లికు ఆఫ్ టాంజానియా అని పిలువబడుతుంది. (ఆంగ్లం : The United Republic of Tanzania[5] తూర్పు ఆఫ్రికా లోని ఒక సార్వభౌమ రాజ్యం. ఇది గ్రేటు లేక్ ప్రాంతంలో ఉంది. దేశ ఈశాన్యసరిహద్దులో కెన్యా ఉంది. తూర్పులో హిందూమహాసముద్రం లోని కొమరో ద్వీపాలు ఉన్నాయి. ఉత్తరసరిహద్దులో ఉగాండా ఉంది. పశ్చిమసరిహద్దులో రువాండా, బురుండీ, కాంగో ఉన్నాయి. దక్షిణసరిహద్దులో జాంబియా, మలావి ఉన్నాయి. ఆగ్నేయసరిహద్దులో మొజాంబిక్ ఉంది. తూర్పు సరిహద్దులో హిందూ మహాసముద్రం ఉంది. టంజానియా ఈశాన్యప్రాంతంలో ఉన్న కిళిమంజారో పర్వతప్రాంతం ఆఫ్రికా అత్యున్నత ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది.

6 మిలియన్ల సంవత్సరాల క్రితం టాంజానియాలో ప్లియోసీన్ అని పిలిచే మొట్టమొదటి మానవులు నివసించారని భావిస్తున్నారు. ఆస్త్రోపతిహేకసు జాతి ఆఫ్రికా అంతటా 4-2 మిలియన్ల సంవత్సరాల క్రితం నివసించారు. హోమో జాతికి చెందిన ప్రాచీన అవశేషాలు ఓల్డ్వాయి సరోవరం సమీపంలో కనిపిస్తాయి. 1.8 మిలియన్ల సంవత్సరాల క్రితం హోమో ఎరేక్టసు పెరుగుదల తరువాత మానవజాతి పురాతన ప్రపంచం అంతటా వ్యాపించిన తరువాత హోమో సేపియన్లు పేరుతో ఆస్ట్రేలియాకు వ్యాపించాయి. హోమో సేపియన్లు ఆఫ్రికామీద కూడా ఆధిఖ్య సాధించాయి. వీరు పురాతన జాతులు, ఉపజాతులను విలీనం చేసుకున్నారు. ఇప్పటికీ ఉనికిలో ఉన్న పురాతన జాతి సమూహాలలో ఒకటైన హడ్జజా టాంజానియాలో ఉద్భవించిందని భావిస్తున్నారు. వారి మౌఖిక చరిత్ర పూర్వం ఉన్న పూర్వీకులను గుర్తుచేస్తుంది. వారు అగ్ని, ఔషధం ఉపయోగిస్తూ, గుహలలో నివసించిన మొదటి మానవులని భావిస్తున్నారు. హోమో ఎరేక్టసు, హోమో హేడిల్బెర్గేన్సిసు లని పిలువబడిన ఈ ప్రజలు ఇదే ప్రాంతంలో నివసించారని భావిస్తున్నారు.

టాంజానియాలో రాతియుగం, కాంస్య యుగంలో ప్రస్తుత దక్షిణ ఇథియోపియా నుండి దక్షిణానికి వచ్చిన దక్షిణ కుషిటికు మాట్లాడే ప్రజల చారిత్రపూర్వ వలసలు సంభవించాయి.[6]2,000 - 4,000 సంవత్సరాల క్రితం టాంజానియాలో తుర్కనా సరసుకు ఉత్తరాన ఉన్న తూర్పు కుషిటిక్ ప్రజలు; [6] 2,900 - 2,400 సంవత్సరాల క్రితం మధ్య ప్రస్తుత దక్షిణ సుడాన్-ఇథియోపియా సరిహద్దు ప్రాంతము నుండి వచ్చిన డాటోగు ప్రజలతో తో సహా దక్షిణ నిలోట్సు ఈ ప్రాంతానికి చేరుకున్నారు.[6] పశ్చిమాఫ్రికా లోని తంగన్యికా సరోవరం, విక్టోరియా సరోవరం ప్రాంతాలలో బంటుప్రజలు ఇక్కడ స్థావరాలు ఏర్పరచుకున్నారు. తర్వాత వారు 2,300 - 1,700 సంవత్సరాల క్రితం టాంజానియా మిగిలిన ప్రాంతాలకు వలస వచ్చారు. [6][7]

19 వ శతాబ్దం చివరిలో " జర్మనీ తూర్పు ఆఫ్రికా " స్థాపించబడడంతో టంజానియా ప్రధాన భూభాగంలో ఐరోపా వలసవాదం ప్రారంభమైంది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత ఇది బ్రిటీషు పాలనకు దారితీసింది. ప్రధాన భూభాగం టాంగ్యానికాగా పరిపాలించబడింది. జాంజిబారు ద్వీపసమూహం ప్రత్యేక న్యాయపరిధిలో ఉంది. 1961 - 1963 లలో అవి స్వతంత్రత పొందిన తరువాత రెండు ప్రాంతాలు 1964 ఏప్రెలులో విలీనమై " యునైటెడు రిపబ్లికు ఆఫ్ తంజానియా " రూపొందించాయి.[8]

2016 లో టంజానియా జనసంఖ్య 55.57 మిలియన్లకు చేరుకున్నట్లు ఐఖ్యరాజ్యసమితి అంచనా వేసింది.[9] ప్రజలలో అనేక జాతి, భాషా, మత సమూహాలున్నాయి. టాంజానియా సార్వభౌమ రాజ్యం. ఇది రాష్ట్రపతి రాజ్యాంగ రిపబ్లిక్కు. 1996 నుండి డోడోమా దాని అధికారిక రాజధాని నగరంగా ఉంది. ఇక్కడ రాష్ట్రపతి కార్యాలయం, జాతీయ అసెంబ్లీ, కొన్ని ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు ఉన్నాయి.[10] మాజీ రాజధాని అయిన దార్ ఎస్ సలాంలో పలు ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. ఇది దేశంలోని అతి పెద్ద నగరంగా ప్రధాన నౌకాశ్రయం, ప్రముఖ వ్యాపార కేంద్రంగా గుర్తించబడుతుంది.[8][11][12] టాంజానియా ఏకపార్టీ దేశం. ప్రజాస్వామ్య సామ్యవాద పార్టీ అయిన " చమా చ మపిండుజి " పార్టీ అధికారంలో ఉంది.

టాంజానియా ఈశాన్యంలో పర్వతాలు, దట్టమైన అడవులను కలిగి ఉంది. ఇక్కడ కిలిమంజారో పర్వతం ఉంది. ఆఫ్రికా గ్రేటు లేక్సు మూడు భాగాలు టంజానియాలో భాగంగా ఉంది. ఉత్తర, పశ్చిమ ప్రాంతాలలో విక్టోరియా సరసు (ఆఫ్రికా, అతి పెద్ద సరస్సు) ఉంది. అదనంగా టాంకన్యిక సరస్సు ( ఆఫ్రికాఖండంలో లోతైన సరస్సు, ఇది చేపల కోసం ప్రసిద్ధి చెందింది) ఉంది. దక్షిణప్రాంతంలో మాలావి సరసు ఉంది. తూర్పు తీరం వేడి, తేమతో కూడి ఉంటుంది. జాంజిబారు ద్వీపసమూహం సముద్రంలో ఉంది. మెనాయి బే కన్జర్వేషను ఏరియా జాంజిబారు అతిపెద్ద సముద్ర రక్షిత ప్రాంతంగా ఉంది. జాంబియా సరిహద్దు వద్ద కలాంబో నదిపై ఉన్న కలాంబో జలపాతాలు ఆఫ్రికాలో రెండవ అత్యధిక ఎడతెగని జలప్రవాహం కలిగిన జలపాతంగా ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది.[13]

టాంజానియాలో 100 కన్నా ఎక్కువ భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. తూర్పు ఆఫ్రికాలో ఇది చాలా భాషా వైవిధ్యం కలిగిన దేశంగా ఉంది. [14] దేశంలో అధికారిక భాష లేదు.[ఆధారం కోరబడింది] అయితే జాతీయ భాషగ స్వాహిలీ ఉంది.[15]స్వాహిలీ భాషను సుప్రీం పార్లమెంటరీ చర్చలో, దిగువ కోర్టులలో, ప్రాధమిక పాఠశాలలో బోధన మాధ్యమంగా ఉపయోగిస్తారు. ఇంగ్లీషును విదేశీ వాణిజ్యం, దౌత్యత్వంలో, ఉన్నత న్యాయస్థానాలలో, ద్వితీయ, ఉన్నత విద్యలో బోధన మాధ్యమంగా ఉపయోగిస్తారు.[14] అయితే టాంజానియా ప్రభుత్వం ఇంగ్లీష్ను పూర్తిగా అభ్యసించే భాషగా నిలిపివేయాలని యోచిస్తోంది.[16] సుమారుగా 10 % మంది టాంజానియావారు మొదటి భాషగా స్వాహిలి వాడుకభాషగా ఉంది. 90% వరకు రెండవ భాషగా మాట్లాడతారు.[14]

పేరువెనుక చరిత్ర[మార్చు]

"టాంజానియా" ఏకీకృతమైన రెండు దేశాల పేర్లలో కొంతభాగాలను కలిపి దేశానికి టంజానియా పేరు నిర్ణయించబడింది; టాంకన్యిక, జాంజిబారు.[17] ఇది రెండు దేశాలలోని మొదటి మూడు అక్షరాలు "టాన్", "జాన్" అలాగే రెండు దేశాలలోని పేర్లు "ఐ" మరియు "ఎ" టాంజానియాను ఏర్పరుస్తాయి.

"తంగన్యిక" అనే పేరు స్వాహిలి పదమైన తంగ ("తెరచాప"), నైకా ("జనావాసాలు లేని మైదానం", "అరణ్యం") నుండి జనించింది. "అరణ్యంలో ప్రయాణం" అనే పదాన్ని సృష్టించారు. ఇది కొన్నిసార్లు టాంగ్యానిక సరస్సుకి సంబంధించినది.[18]

జాంజిబారు పేరు "జెంజి" నుండి వచ్చింది. స్థానిక ప్రజల పేరు (జెంజి అంటే "నలుపు" అని అర్ధం), అరబికు పదం "బారు" అనగా తీరం లేదా తీరం అని అర్థం.[19]

చరిత్ర[మార్చు]

A 1.8-million-year-old stone chopping tool discovered at Olduvai Gorge and on display at the British Museum

కాలనీ పాలనకు ముందు[మార్చు]

తూర్పు ఆఫ్రికా స్థానికభాషలలో భాషాపరంగా హజజా సండావ్ హంటర్-సంగ్రాహకులు టాంజానియాలో ఒంటరి ప్రజలుగా భావించబడుతున్నారు.[6]:page 17

ఇథియోపియా, సోమాలియా నుండి దక్షిణం వైపు తరలి వెళుతూ టంజానియాలోకి ప్రవేశించిన దక్షిణ కుషిటికు భాషావాడుకరులు ఈ ప్రాంతానికి వలసల సాగించిన మొదటి ప్రజలుగా భావిస్తున్నారు. వారు ఇరాక్వా, గొరవా, బురుంగే భాషావడుకరులైన ప్రజలకు పూర్వీకులని భావిస్తున్నారు.[6] భాషాపరమైన సాక్ష్యాల ఆధారంగా సుమారు 4,000 - 2,000 సంవత్సరాల క్రితం తూర్పు కుషిటికు ప్రజల టాంజానియాలో రెండు దఫాలుగా ప్రవేశించి కూడా ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు. తుర్కనా సరసు ఉత్తరప్రాంతం వీరి జన్మస్థానమని భావిస్తున్నారు.[6]

డాటోగుతో సహా దక్షిణ నిలౌట్సు దక్షిణ సుడాను, ఇథియోపియా సరిహద్దు ప్రాంతం నుండి దక్షిణవైపు తరిలివెళ్ళి 2,900, 2,400 సంవత్సరాల క్రితం ఉత్తర టాంజానియాకు చేరుకున్నారని పురావస్తు ఆధారాలు వెల్లడించాయి.[6]

ఈ ఉద్యమాలు సుమారుగా ఇదే సమయంలో ఇనుము తయారీకి చెందిన మషారకి బంటుప్రజలు పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని విక్టోరియాసరోవరం, టాంగ్యానికసరోవరం ప్రాంతాల నుండి వచ్చారు. వారు వారితో పశ్చిమ ఆఫ్రికా మొక్కలు నాటడం, ప్రధానాహారం అయిన కర్రపెండలం నాటడం వంటి సంప్రదాయం తీసుకుని వచ్చారు. ప్రాధమిక ప్రధానమైన వస్తువులను తీసుకువచ్చారు. తరువాత వారు ఈ ప్రాంతాల నుండి 2,300 - 1,700 సంవత్సరాల క్రితం టాంజానియా నుండి మిగిలిన ప్రాంతాలకు వలస వెళ్ళారు.[6][7]

మసాయితో సహా తూర్పు నిలోటిక్ ప్రజలు గత 500 నుంచి 1,500 సంవత్సరాలలో ప్రస్తుత దక్షిణ సూడాన్ నుండి ఇటీవలి వలసలు జరిగాయని సూచిస్తున్నారు.[6][20]


టాంజానియా ప్రజలు ఇనుము, ఉక్కు ఉత్పత్తితో అనుబంధం కలిగి ఉన్నారు. ఈశాన్య టాంజానియా పర్వత ప్రాంతాలను ఆక్రమించిన పారె ప్రజలు అత్యధికంగా డిమాండు కలిగిన ఇనుము ప్రధాన నిర్మాతలుగా గుర్తించబడుతున్నారు.[21] విక్టోరియాసరసు పశ్చిమ తీర ప్రాంతాలలో ఉన్న హయా ప్రజలు అధిక ఉష్ణ-బ్లాస్టు ఫర్నేసును కనుగొన్నారు. ఇవి 1,500 సంవత్సరాల క్రితం 1,820 ° సెం (3,310 ° ఫా) కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద కార్బను ఉక్కును పోతపోయడానికి అనుమతించాయి.[22]


క్రీ.శ. మొదటి సహస్రాబ్ది కాలం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి పర్షియను గల్ఫు, ఇండియా ప్రయాణికులు, వ్యాపారులు తూర్పు ఆఫ్రికా తీరాన్ని సందర్శించారు.[23]క్రీ.శ. 8-9 స్వాహిలి శతాబ్దం నాటికి స్వాహిలీ తీరంలో కొంతమంది ఇస్లాం ఆచరించారు.[24]

వలస పాలన[మార్చు]

A 1572 depiction of the city of Kilwa, a UNESCO World Heritage Site

1840 లో తీరప్రాంతం స్ట్రిపును స్వాధీనం చేసుకుని ఓమిని సుల్తాన్ " సయిదు బిను సుల్తాను " తన రాజధానిని జాంజిబారు నగరానికి తరలించారు. ఈ సమయంలో సాన్జీబారు అరబు బానిస వ్యాపారం కోసం కేంద్రంగా మారింది.[25] అరబు-జాంజిబారు లోని స్వాహిలీ జనాభాలో 65% నుండి 90% ప్రజలను బానిసలుగా మార్చింది.[26] తూర్పు ఆఫ్రికా తీరంలో టిప్పు టిప్ అత్యంత అప్రసిద్ధ బానిస వ్యాపారులలో (బానిసలుగా చేయబడిన ఆఫ్రికన్ మనవడు) ఒకరుగా ఉన్నారు. నైమివేజీ బానిస వర్తకులు మిసిరీ, మిరాంబో నాయకత్వంలో పనిచేశారు.[27] తిమోతి ఇన్సోలు ప్రకారం "19 వ శతాబ్దంలో స్వాహియన్ కోస్తా నుంచి 7,18,000 మంది బానిసలను ఎగుమతి చేయడం, తీరంపై 769,000 మందిని నిలిపారని గణాంకాలు నమోదు చేశాయి.[28] 1890 లలో బానిసత్వం రద్దు చేయబడింది.[29]

1905 లో జర్మనీ వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా మాజీ తిరుగుబాటు

19 వ శతాబ్దం చివరలో జర్మనీ ప్రస్తుత టాంజానియా (జాంజిబారు మినహాయింపుగా) ప్రాంతాలను జయించి, వాటిని జర్మనీ తూర్పు ఆఫ్రికాగా (జె.ఇ.ఎ) మార్చింది.[ఆధారం కోరబడింది] 1919 పారిసు పీసు కాన్ఫరెన్సు సుప్రీం కౌన్సిల్ (జె.ఇ.ఎ) మొత్తం 1919 మే 7 బ్రిటనుకు బహుమతిగా ఇచ్చింది. దీనిని బెల్జియం కఠినమైన అభ్యంతరాలను వెలిబుచ్చింది. [30] బ్రిటిషు కాలనీ కార్యదర్శి అల్ఫ్రెడు మిల్నేరు, సమావేశంలో బెల్జియం మంత్రి ప్లెనిపొటెంటియరీ 1919 మే 30 నాటి ఆంగ్లో-బెల్జియను ఒప్పందం మీద చర్చించారు.[31]:618–9 బ్రిటను ఉత్తర-పశ్చిమ జి.ఇ.ఎ. దేశాలు, రువాండా, ఉరుండిలను బెల్జియంకు అప్పగించింది.[30]1919 జూలై 16 న సమావేశం కమిషను ఈ ఒప్పందాన్ని ఆమోదించింది.[30]1919 ఆగస్టు 7 న ఒప్పందాన్ని సుప్రీం కౌన్సిలు ఆమోదించింది.[31]1919 జూలై 12 న కమీషను రోవామా నదికి చెందిన చిన్న కియోగా త్రికోణ ప్రాంతాన్ని పోర్చుగీసు మొజాంబికుకు ఇవ్వడానికి అనుమతించింది.[30] చివరికిది స్వతంత్ర మొజాంబికులో భాగం అయింది. వాస్తవంగా 1894 లో పోర్చుగలు త్రిభుజాన్ని విడిచిపెట్టేలా జర్మనీ బలవంతం చేసిందని పేర్కొన్నది.[30]:243 1913 జూలై 28 న వేర్సైల్లెసు ఒప్పందంలో సంతకం చేశారు. ఇది 1920 జనవరి 10 లో క్రియారూపందాల్చింది. ఆ తేదీన జి.ఇ.ఎ. బ్రిటను, బెల్జియం, పోర్చుగలులకు అధికారికంగా బదిలీ చేయబడింది. అదే రోజున "తంగన్యిక" బ్రిటిషు భూభాగం పేరుగా మారింది.

రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో, టాంగ్యానికా నుండి సుమారు 1,00,000 మంది మిత్రరాజ్యాల దళాలలో చేరారు.[32] 3,75,000 మంది ఆఫ్రికన్లు ఆ దళాలతో పోరాడారు.[33] తంగన్యికాలు " కింగ్సు ఆఫ్రికా రైఫిల్సు "లోని యూనిట్లగా ఈస్టు ఆఫ్రికా పోరాటంలో సోమాలియా, అబిస్సినియాలో ఇటాలియన్లకు వ్యతిరేకంగా, మడగాస్కర్ పోరాటంలో విచి ఫ్రెంచుకు వ్యతిరేకంగా మడగాస్కరులో, బర్మా పోరాటంలో జపానుకు వ్యతిరేకంగా బర్మాలో పోరాడారు.[33] ఈ యుద్ధ సమయంలో టాంగన్యికా ముఖ్యమైన ఆహార వనరుగా ఉండేది. పూర్వ యుద్ధ సంవత్సరాలలో సంభవించిన " గ్రేటు డిప్రెషను " తో పోలిస్తే దాని ఎగుమతుల ఆదాయం బాగా పెరిగింది.[32] యుద్ధకాల అవసరాలు, కాలనీలో పెరిగిన సరకు ధరలు భారీ ద్రవ్యోల్బణాన్ని సృష్టించింది.[34]


1954 లో జూలియసు నైయేరే ఒక సంస్థను రాజకీయంగా ఆధారిత " టాంగ్యానికా ఆఫ్రికన్ నేషనల్ యూనియను " గా మార్చారు. టంగ్యానికాకు జాతీయ సార్వభౌమత్వాన్ని సాధించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉంది. పోరాటంలో పాల్గొనడానికి నూతన సభ్యులను నమోదు చేయడం ప్రారంభించబడింది. ఒక సంవత్సరంలోనే టి.ఎ.ఎన్.యు. దేశంలో ప్రముఖ రాజకీయ సంస్థగా మారింది. నేయరేరు 1960 లో బ్రిటీషు పాలిత టాంకన్యాకా మంత్రిగా అయ్యాడు. 1961 లో టాంకన్యా స్వతంత్రం పొందినప్పుడు ప్రధానమంత్రిగా కొనసాగారు.[ఆధారం కోరబడింది]

వలస పాలన తరువాత[మార్చు]

1961 డిసెంబరు 9 లో బ్రిటిషు పాలన ముగిసింది. కానీ స్వాతంత్ర్య మొదటి సంవత్సరం టంగ్యానికా బ్రిటీషు సాంరాజ్యానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన గవర్నరు జనరలు పాలనలో ఉంది.[35]1962 డిసెంబర్ 9 న టాంగాన్యికాకు ఒక కార్యనిర్వాహక అధ్యక్షుని పాలనలో టాంగ్యానికా స్వతంత్ర గణతంత్ర దేశంగా మారింది.[35]

జంజిబారు విప్లవం తరువాత పొరుగున ఉన్న జంజిబారులో అరబు సాంరాజ్యం పడగొట్టబడింది.[36] 1963 లో స్వతంత్రంగా జంజిబారు స్వత్రం దేశంగా మారిన పొరుగున ఉన్న జాంజిబారు ద్వీప సమూహం 1964 ఏప్రెలు 26 న ప్రధాన భూభాగం టాంకన్యాకాతో విలీనం అయ్యింది.[37] అదే సంవత్సరం అక్టోబరు 29 న దేశం పేరును యునైటెడ్ రిపబ్లిక్ అఫ్ టాంజానియా ("టాన్" తంగన్యిక "జాన్" నుండి జాంజిబార్ నుండి జాన్ వచ్చింది) గా మార్చబడింది.[8] ఇంతవరకు రెండు వేర్వేరు ప్రాంతాల యూనియన్ అనేక జాంజిబారిలలో వివాదాస్పదంగా ఉంది (విప్లవానికి సానుభూతితో ఉన్నది) కానీ నైరిరే ప్రభుత్వం, విప్లవాత్మక ప్రభుత్వం జంజిబారు రెండూ రాజకీయ విలువలను లక్ష్యంగా చేసుకుని అంగీకరించాయి.

టాంజానియా స్వాతంత్ర్యం, టాంజానియా రాజ్యస్థాపనకు దారితీసే జాంజీబారు విలీనం తరువాత అధ్యక్షుడు నేయరేరే కొత్త దేశ పౌరులకు జాతీయ గుర్తింపును నిర్మించవలసిన అవసరాన్ని నొక్కిచెప్పారు.[38] దాని భూభాగంలో 130 భాషల కంటే అధికమైన భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. టాంజానియా ఆఫ్రికాలో అత్యంత జాతి వైవిధ్యభరితమైన దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. ఈ అడ్డంకి ఉన్నప్పటికీ టాంజానియాలోని మిగిలిన ప్రాంతాలతో పోలిస్తే ప్రత్యేకంగా దాని పొరుగునున్న కెన్యాతో పోలిస్తే జాతి విభాగాలు చాలా అరుదుగా ఉంటాయి. అంతేకాకుండా స్వతంత్రం పొందినప్పటి నుండి టాంజానియా ఇతర ఆఫ్రికా దేశాల కంటే అత్యంత రాజకీయ స్థిరత్వం ప్రదర్శించింది. ముఖ్యంగా న్యేరేరే జాతి అణచివేత పద్ధతుల కారణంగా. [39]

ది అరుష డిక్లరేషన్ స్మారకం

1967 లో నైరెరె మొదటి అధ్యక్షుడు అరూష డిక్లరేషను తర్వాత లెఫ్టు వైపుకు మలుపు తీసుకున్నాడు. ఇది సోషలిజంకు పాను-ఆఫ్రికలిజం వలె నిబద్ధతను కలిగి ఉంది. డిక్లరేషను తరువాత బ్యాంకులు, అనేక భారీ పరిశ్రమలు జాతీయం చేయబడ్డాయి

టాంజానియా చైనాతో కలసి ఉండేది. 1970 నుండి 1975 మధ్యకాలంలో డార్ ఎస్ సలాం నుండి జాంబియా వరకు 1,860 కిలోమీటర్ల పొడవైన (1,160 మైళ్ళు) తజరా రైల్వేని నిర్మించటానికి చైనా ఆర్ధికంగా సహాయపడింది.[40] అయినప్పటికీ 1970 ల చివరలో అభివృద్ధి చెందిన, అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్ధికవ్యవస్థలను ప్రభావితం చేసిన అంతర్జాతీయ ఆర్ధిక సంక్షోభం సందర్భంలో టాంజానియా ఆర్ధిక పరిస్థితి మరింత దిగజారింది.

1980 వ దశకం మధ్యకాలంలో పాలననిర్వహణ కొరకు అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి నుండి రుణాలు తీసుకుంది. తరువాత కొంత సంస్కరణలను చేపట్టింది. అప్పటి నుండి టాంజానియా స్థూల జాతీయోత్పత్తి పెరిగింది. ప్రపంచ బ్యాంకు నివేదిక ప్రకారం పేదరికం తగ్గింది.[41]

1992 లో బహుళ రాజకీయ పార్టీలను అనుమతించేలా టాంజానియా రాజ్యాంగం సవరించబడింది.[42] 1995 లో జరిగిన టాంజానియా మొట్టమొదటి బహుళ-పార్టీ ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి. అధికారపార్టీ " చమా చా మపిండుజీ " జాతీయ అసెంబ్లీలోని 232 స్థానాలలో 186 స్థానాలలో విజయం సాధించారు. బెంజమిను మకాపా అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.[43]

భౌగోళికం[మార్చు]

An elephant passing by the snow-capped Mt. Kilimanjaro
Ngorongoro Crater, the world's largest inactive and intact volcanic caldera
Tanzania map of Köppen climate classification

9,47,303 చదరపు కిలో మీటర్లు (3,65,756 చదరపు మైళ్ళు)[44]టాంజానియా ఆఫ్రికాలో 13 వ అతిపెద్ద దేశంగా, ప్రపంచంలోని 31 వ అతిపెద్ద దేశంగా ఈజిప్ట్, నైజీరియా మధ్య స్థానంలో ఉంది.[45] ఉత్తరసరిహద్దులో కెన్యా, ఉగాండా ఉన్నాయి. పశ్చొమసరిహద్దులో రువాండా, బురుండి, కాంగో డెమొక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ ఉన్నయి. దక్షిణసరిహద్దులో జాంబియా, మలావి, మొజాంబిక్ ఉన్నాయి. టాంజానియా ఆఫ్రికా తూర్పు తీరంలో ఉంది. సుమారు 1,424 కిలోమీటర్లు (885 మైళ్ళు) పొడవై హిందూ మహాసముద్ర తీరం ఉంది.[46] ఇది ఉంగుజా (జంజీబారు), పెంబా, మఫియా వంటి పలు సంద్రాంతర దీవులను కలిగి ఉంది. [47]ఆఫ్రికా అతి ఎత్తైన, అత్యల్ప స్థానాలు: దేశం కిలిమంజారో సముద్ర మట్టానికి 5,895 మీటర్ల (19,341 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది, సముద్ర మట్టానికి 352 మీటర్లు (1,155 అడుగులు) దిగువన తంగన్యిక సరస్సు నేల ఉంది. [47]

సెరెంగెటిలో వైల్డ్ బేర్ మైగ్రేషన్

టాంజానియా ఈశాన్యంలో పర్వతాలు (కిలిమంజారో పర్వతం), దట్టమైన అడవులు ఉన్నాయి. ఆఫ్రికా గ్రేటు లేక్సు మూడు భాగాలు తన్జానియాలో భాగంగా ఉన్నాయి. ఉత్తర, పశ్చిమ ప్రాంతాలలో విక్టోరియా సరోవరం ఉంది. ఆఫ్రికా అతి పెద్ద సరస్సు, ఖండంలో లోతైన సరస్సుగా గుర్తించబడుతున్న టాంకన్యిక సరస్సు చేపలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. నైరుతిప్రాంతంలో నైజీ సరస్సు ఉంది. మద్య టాంజానియాలో ఒక పెద్ద పీఠభూమి, మైదానాలు సాగు భూమి ఉన్నాయి. తూర్పు తీరం వేడి, తేమతో కూడి ఉంటుంది. జాంజిబారు ద్వీపమాలిక సముద్రమ్లో ఉంది.

నైరుతీప్రాంతం రుక్వాలో కలంబొ జలపాతాలు ఉన్నాయి. నిరంతరంగా ప్రవహించే ఎత్తైన ఆఫ్రికా జలపాతాలలో ఇది రెండవ స్థానంలో ఉంది. ఇది టాంకన్యికా ఈశాన్య తీరంలో జాంబియా సరిహద్దులో ఉంది.[13] మెనై బే కంసర్వేషను ప్రాంతం జంజీబారులోని అతిపెద్ద సముద్ర సంరక్షిత ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది.

వాతావరణం[మార్చు]

టాంజానియాలో వాతావరణం చాలా భిన్నంగా ఉంటుంది. పర్వతాలలో ఉష్ణోగ్రతలు వరుసగా 10 నుండి 20 ° సెం (50 నుండి 68 ° ఫా) మధ్య చల్లని, వేడి సీజన్లు ఉంటాయి. దేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలలో ఉష్ణోగ్రతలు అరుదుగా 20 ° సెం (68 ° ఫా) కంటే తక్కువగా ఉంటాయి. నవంబరు, ఫిబ్రవరి మధ్య శీతాకాలం 25-31 ° సెం (77.0-87.8 ° ఫా) వరకు వర్షపాతం నమోదవుతుంది. మే, ఆగష్టు మధ్య అత్యల్ప కాలం 15-20 ° సెం (59-68 ° ఫా) సంభవిస్తుంది. వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 20 ° సెం (68.0 ° ఫా). అధిక పర్వత ప్రాంతాలలో వాతావరణం చల్లగా ఉంటుంది.


టాంజానియాలో రెండు ప్రధాన వర్షాకాలాలు ఉన్నాయి: ఒకటి యూని-మోడలు (అక్టోబరు-ఏప్రిలు), మరొకది బై-మోడలు (అక్టోబరు-డిసెంబరు, మార్చి-మే).[48]మొదటి వర్షాకాలం దక్షిణ, మధ్య, పశ్చిమ భాగాలలో మాజీ ఉంటుంది. తరువాతి వర్షాకాలం విక్టోరియా సరస్స ఉత్తరభాగంలో తూర్పు తీరానికి తూర్పున విస్తరించడం కనిపిస్తుంది.[48] ఇంటరు మోండరల్ కన్వర్జెన్సు జోన్ కాలానుగుణ వలస కారణంగా బై -మోడల్ వర్షపాతం సంభవిస్తుంది.[48]

వన్యజీవితం మరియు అభయారణ్యం[మార్చు]

A tower of giraffes at Arusha National Park. The giraffe is the national animal.

టాంజానియా భూభాగంలో దాదాపు 38% పరిరక్షణా ప్రాంతాలుగా పరిరక్షించబడుతోంది.[49] టాంజానియాలో 16 జాతీయ ఉద్యానవనాలు ఉన్నాయి.[50] వివిధ రకాల వేటప్రాంతాలు, అటవీ నిల్వలు ఉన్నాయి. వీటిలో నగోరోంగోరో కన్జర్వేషను ఏరియా ఉంది. పశ్చిమ టాంజానియాలో గోమ్బే స్ట్రీం నేషనలు పార్కులో 1960 లో జానే గూడల్ చింపాంజీ ప్రవర్తన గురించి అధ్యయనం ప్రారంభించిన ప్రదేశం ఉంది.[51][52]

టాంజానియా అత్యధిక జీవవైవిధ్యం కలిగివుంది. ఇక్కడ అనేక రకాల జంతువుల ఆవాసాలు ఉన్నాయి.[53] టాంజానియాలో సెరెంగెటి సాదా, తెల్లటి గడ్డం గల క్రూరమైన (కోనోకోటెసు టౌరినసు మేర్ర్డి), ఇతర బోవిడ్లు, జీబ్రా [54] ఒక భారీ స్థాయి వార్షిక వలసలో పాల్గొంటాయి. టాంజానియాలో సుమారు 130 ఉభయచరాలు, 275 సరీసృపాలు ఉన్నాయి. వీటిలో అనేకం అంతరించిపోతున్న జాబితాలో ఉన్నాయి.[55]

ఆర్ధిక రంగం మరియు మౌలికనిర్మాణాలు[మార్చు]

ఐ.ఎం.ఎఫ్. ఆధారంగా 2018 నాటికి టాంజానియా స్థూల జాతీయోత్పత్తి (జి.డి.పి) $ 56.7 బిలియన్లు (నామమాత్రపు). కొనుగోలు శక్తి 176.5 బిలియన్ల అమెరికా డాలర్లుగా అంచనా వేయబడింది. తలసరి జి.డి.పి. (పి.పి.పి) $ 3,457 అమెరికా డాలర్లు.[56]

2009 నుండి 2013 వరకు టాంజానియా తలసరి జి.డి.పి. (స్థిర స్థానిక కరెన్సీ ఆధారంగా) సంవత్సరానికి సగటున 3.5% అధికరించింది. ఇది తూర్పు ఆఫ్రికా కమ్యూనిటీ (ఇ.ఎ.సి) ఇతర సభ్యుల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఉప-సహారా ఆఫ్రికాలో కేవలం తొమ్మిది దేశాలు దీనిని అధిగమించాయి: డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ది కాంగో, ఇథియోపియా, ఘనా, లెసోతో, లైబీరియా, మొజాంబిక్, సియెర్రా లియోన్, జాంబియా, జింబాబ్వే.[57]

2017 లో టంజానియా నుండి $ 5.3 బిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల వస్తువులు ఎగుమతి చేయబడింది. టాంజానియా అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వాములలో భారతదేశం, వియత్నాం, దక్షిణ ఆఫ్రికా, స్విట్జర్లాండ్, చైనా ఉన్నాయి.[58] టంజానియా దిగుమతులు US $ 8.17 బిలియన్ల అమెరికా డాలర్లు. దిగుమతులలో భారతదేశం, స్విట్జర్లాండ్, సౌదీ అరేబియా, చైనా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ అతిపెద్ద భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి.[58]

దారు ఎస్ సలాంలో కరికు మార్కెట్టు

టాంజానియా గ్రేటు రిసెషన్ను 2008 లో, 2009 ప్రారంభంలో ప్రారంభమై బాగా అభివృద్ధి చేసింది. బలమైన బంగారు ధరలు, దేశం మైనింగు పరిశ్రమను బలపరిచాయి. గ్లోబలు మార్కెట్లలో టాంజానియా పేలవమైన తరుగుదల నుండి దేశాన్ని నిరోధిస్తుంది.[47]మాంద్యం ముగిసిన తరువాత టాంజానియా ఆర్థిక వ్యవస్థకు బలమైన పర్యాటక రంగం, టెలీకమ్యూనికేషన్సు, బ్యాంకింగు రంగాలు సహాయం అందిస్తున్నాయి.[47]

ఐక్యరాజ్యసమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం ప్రకారం, జాతీయ ఆర్ధికవ్యవస్థలో ఇటీవలి పెరుగుదల "చాలా తక్కువ" మాత్రమే ఉంది. అధిక సంఖ్యలో జనాభా ఆర్ధికాభివృద్ధిని వదిలివేసింది.[59] బురుండి మినహా ఇ.ఎ.సి. లోని ఇతర దేశాలకంటే టాంజానియా 2013 ప్రపంచ హంగరు ఇండెక్సులో అధ్వాన్నంగా ఉంది.[60] 2010-12లో పోషకాహారలోపాన్ని ఎదుర్కొన్న వ్యక్తుల నిష్పత్తి బురుండి మినహా ఇతర ఇ.ఎ.సి. దేశాల కంటే ఘోరంగా ఉంది.[60]

టంజానియా గురించి అదనంగా[మార్చు]

టాంజానియా తీవ్ర ఆకలి, పోషకాహార లోపం సమస్యలను తగ్గించడానికి కొన్ని పురోగతి చేసింది. గ్లోబలు హంగరు ఇండెక్సు ఈ పరిస్థితిని 2000 లో దీనావస్థలో 42 వ స్థానంలో ఉన్నట్లు పేర్కొంది. అప్పటినుండి జి.హెచ్.ఐ 29.5 కి తగ్గింది.[61] గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఉన్న పిల్లలు అధిక పోషకాహారలోపం, దీర్ఘకాలిక ఆకలిని ఎదుర్కొంటున్నారు. అయినప్పటికీ పట్టణ-గ్రామీణ రెండింటిలో అసమానతలు తక్కువగా స్థభింపజేసేలా ఉన్నట్లు పరిగణించబడింది.[62] మౌలికనిర్మాణాల పెట్టుబడుల కొరత కారణంగా గ్రామీణ క్షేత్ర ఉత్పాదకతను ప్రభావితం చేస్తుంది. వ్యవసాయ పెట్టుబడుల, సేవల పొడిగింపు, ఋణాల అందుబాటు పరిమితంగా ఉంటాయి. పరిమిత సాంకేతికత అలాగే వాణిజ్య, మార్కెటింగు మద్దతు; వర్షపు ఆధారిత వ్యవసాయం, సహజ వనరులపై భారీ ఆధారపడటం ఉత్పాదకతను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. [62]

టాంజానియాలో 44.9 మిలియన్ల పౌరులలో సుమారు 68% మంది రోజుకు 1.25 డాలర్ల ఆదాయంతో దారిద్య్రరేఖకు దిగుతున్నారు. జనాభాలో 32% మంది పౌష్టికాహార లోపంతో ఉన్నారు.[61]ఐక్యరాజ్యసమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం ఆధారంగా అవసరాలకు తగినంత పంటదిగుబడులు లేక పోవడం, వాతావరణ మార్పు, నీటి వనరుల ఆక్రమణ, టాంజానియా ఎదుర్కొంటున్న అత్యంత ముఖ్యమైన సవాళ్లుగా భావిస్తున్నారు.[63]


యు.ఎన్.డి.పి. ప్రకారం దేశంలో ఆకలి, పేదరికాన్ని మరింతగా పెంచే వ్యవసాయ సాంకేతికతలకు రుణ సేవలు, మౌలికవసతుల లభ్యత పరంగా టాంజానియాకు వనరులు చాలా తక్కువ ఉన్నాయి. [63] యునైటెడు నేషన్సు హ్యూమను డెవలప్మెంటు ఇండెక్సు (2014) ప్రకారం పేదరికంలో 187 దేశాలలో టాంజానియా 159 వ స్థానంలో ఉంది. [63]

వ్యవసాయం[మార్చు]

Tea fields in Tukuyu

టాంజానియా ఆర్ధికవ్యవస్థ వ్యవసాయంపై ఆధారపడింది. 2013 లో స్థూల జాతీయోత్పత్తిలో 24.5% ఉంది.[35] ఎగుమతుల 85% ఉత్పత్తి చేస్తుంది.[8] ఉద్యోగుల సంఖ్యలో సగం మందికి ఉపాధి అందిస్తుంది.[35]2012 లో వ్యవసాయ రంగం 4.3% అధికరించింది. ఇది సహస్రాబ్ధి డెవెలెప్మెంటు లక్ష్యం 10.8% కంటే తక్కువగా ఉంది.[64] భూమిలో 16.4% సాగుభూమి,[65] శాశ్వత పంటలు పండించబడుతున్న భూమి 2.4%,[66] టాంజానియా ఆర్ధికవ్యవస్థ వ్యవసాయంపై ఆధారపడింది. కానీ వాతావరణ మార్పు వారి వ్యవసాయంపై ప్రభావం చూపింది.

2013 నాటికి టాంజానియా ప్రధాన భూభాగంలో మొక్కజొన్న (5.17 మిలియన్ల టన్నులు), కాసావా (1.94 మిలియన్ల టన్నులు), తీపి బంగాళాదుంపలు (1.88 మిలియన్ల టన్నులు), బీన్సు (1.64 మిలియన్ల టన్నులు), అరటి (1.31 మిలియన్ల టన్నులు), బియ్యం (1.4 మిలియన్ల టన్నులు), చిరుధాన్యాలు (1.04 మిలియన్ల టన్నులు).[35]ప్రధాన భూభాగంలో 2013 లో చక్కెర (296,679 టన్నులు), పత్తి (241,198 టన్నులు), జీడిపప్పు (126,000 టన్నులు) పొగాకు (86,877 టన్నులు), కాఫీ (48,000 టన్నులు), జనుము (37,368 టన్నులు), టీ (32,422 టన్నులు).[35] గొడ్డు మాసం (అతిపెద్ద మాంసం ఉత్పత్తి) (2,99,581 టన్నులు) గొర్రె మాంసం (1,15,652 టన్నులు), కోడి (87,408 టన్నులు), పంది మాంసం (50,814 టన్నులు).[35]:page 60

2002 నేషనలు ఇరిగేషను మాస్టర్ ప్లాను ఆధారంగా టాంజానియాలో 29.4 మిలియన్ల హెక్టార్ల సాగుభూమికి నీటిపారుదలకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. అయినప్పటికీ 2011 జూనులో 3,10,745 హెక్టార్లను మాత్రమే సాగు చేసారు.[67]

పరిశ్రమలు, విద్యుచ్ఛక్తి మరియు నిర్మాణరంగం[మార్చు]

పరిశ్రమ, నిర్మాణం టాంజానియా ఆర్ధికవ్యవస్థలో ప్రధాన భాగంగా ఉన్నాయి. ఇవి 2013 లో జి.డి.పి. లో 22.2 % వాటాను కలిగి ఉన్నాయి.[35] ఈ విభాగంలో మైనింగు, క్వారీ, తయారీ, విద్యుత్తు, సహజ వాయువు, నీటి సరఫరా, నిర్మాణరంగం ఉన్నాయి.[35]2013 లో మైనింగుకు జి.డి.పి.లో 3.3% వాటా ఉంది.[35]:page 33 దేశంలోని ఖనిజ ఎగుమతి ఆదాయంలో అత్యధిక భాగం బంగారం నుండి వస్తుంది. 2013 లో బంగారం ఎగుమతుల విలువలో 89% ఉంది. [35]టంజానియా గణించతగినంత రత్నాలను (వజ్రాలతో కలిపి), టంజానైటును ఎగుమతి చేస్తుంది.[47] 2012 లో టాంజానియా మొత్తం బొగ్గు ఉత్పత్తి 1,06,000 టన్నులు. ఇది దేశీయంగా ఉపయోగించబడింది.[68]

2011 లో 15% టాంజానియన్లకు మాత్రమే విద్యుత్తుశక్తి అందుబాటులో ఉంది.[69] ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉన్న టాంజానియా ఎలక్ట్రికు సప్లై కంపెని లిమిటెడ్ (టనెస్కొ) టాంజానియాలో విద్యుత్తు సరఫరా పరిశ్రమను ఆధిపత్యం చేస్తుంది.[70] 2013 లో విద్యుత్తు ఉత్పత్తి 6.013 బిలియన్ల కిలోవాట్లు విద్యుదుత్పత్తి చేసింది. 2012 లో 5.771 బిలియన్ల కిలోవాట్ల ఉత్పత్తితో 4.2% పెరిగింది.[71] 2005 - 2012 మధ్య 63% అభివృద్ధి చెందింది.[72][73] దొంగతనం, పంపిణీ సమస్యలు కారణంగా 2012 లో ఉత్పత్తి చేయబడిన విద్యుత్తులో దాదాపు 18% విద్యుత్తు కోల్పోయింది. [72] విద్యుత్తు సరఫరా విధానం మారుతుంటుంది. ప్రత్యేకంగా కరువు జల విద్యుత్తు ఉత్పత్తికి అంతరాయం కలిగించినప్పుడు.[47]:page 1251[70] విశ్వసనీయమైన విద్తుత్తు సరఫరా కారణంగా టంజానియా పారిశ్రామికభివృద్ధి దెబ్బతింటుంది.[47]:page 1251 2013 లో టాంజానియా విద్యుత్తు ఉత్పత్తిలో 49.7% సహజ వాయువునుండి లభిస్తుంది. 28.9% జలవిద్యుత్తు మూలాల నుండి లభిస్తుంది. థర్మలు వనరుల నుండి 20.4%, దేశం వెలుపల నుండి 1.0 శాతంగా లభిస్తూ ఉంది.[71]ప్రభుత్వం మన్నాజీ బే నుండి డారు ఎస్ సలాంకు 532 కిలోమీటర్ల (331 మైళ్ళు) గ్యాసు పైపులను నిర్మించింది.[74] ఈ పైపులైను దేశం 2016 నాటికి 3,000 మెగావాట్ల విద్యుత్తు ఉత్పాదక సామర్థ్యాన్ని రెట్టింపు చేయాలని భావించింది.[75] 2025 నాటికి కనీసం 10,000 మెగావాట్ల వరకు సామర్ధ్యాన్ని పెంచడం ప్రభుత్వ లక్ష్యంగా ఉంది.[76]

నైగెరు బ్రిడ్జ్ ఇన్ కిగంబోని, దార్ ఎస్ సలాం, టాంజానియా (మరియు తూర్పు ఆఫ్రికా) మాత్రమే సస్పెన్షన్ వంతెన

పి.ఎఫ్.సి. ఎనర్జీ ఆధారంగా 2010 నుంచి టాంజానియాలో 25 నుంచి 30 ట్రిలియను క్యూబికు అడుగుల సహజ వనరుల వనరులు కనుగొనబడ్డాయి.[68] 2013 నాటికి మొత్తం నిల్వలు 43 ట్రిలియను క్యూబికు అడుగులకి చేరుకున్నాయి.[77] వాస్తవానికి సహజ వాయువు విలువ 2013 లో 52.2 మిలియన్ల డాలర్లు, 2012 నాటికి 42.7% అధికరించింది.[35]

2004 లో హిందూ మహాసముద్రంలో సాంగో ద్వీప క్షేత్రం నుండి వాయువు వాణిజ్య ఉత్పత్తి మొదలైంది. అది కనుగొనబడిన ముప్పై సంవత్సరాల తరువాత.[78][79] 2013 లో 35 బిలియను క్యూబికు అడుగుల గ్యాసు ఉత్పత్తి చేయబడినది.[35] నిల్వలు 1.1 ట్రిలియన్ల క్యూబికు అడుగుల ఉన్నట్లు నిరూపితమయింది.[79] వాయువు పైపులైను ద్వారా దార్ ఎస్ సలాంకు రవాణా చేయబడుతుంది. [78] 2014 ఆగస్టు 27 నాటికి ఈ ఫీల్డు ఆపరేటరు, ఓర్కా ఎక్సుప్లోరేషను గ్రూప్ ఇంకును టానెస్కొ స్వంతం చేసుకుంది.[80]

2013 లో మన్నాజీ బేలో నూతన సహజ వాయువు క్షేత్రం సాంగో ద్వీపం సమీపంలో ఉత్పత్తి చేయబడిన మొత్తంలో ఏడవ వంతు ఉత్పత్తి చేసింది.[35] కాని ఇది 2.2 ట్రిలియను క్యూబికు అడుగుల నిరూపించబడింది.[79] వాస్తవానికి ఈ గ్యాసు అంతా మ్టువారాలో విద్యుత్తు ఉత్పత్తి కోసం ఉపయోగించబడుతోంది.[78]

టాంజానియాలోని రువామా, న్యునా ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా 75% అమీనేక్సు సంస్థ ఆవిష్కరణలో అన్వేషించబడ్డాయి. 3.5 ట్రిలియన్ల క్యూబికు అడుగుల సహజ వాయువును కలిగి ఉన్నట్లు నిరూపించింది. ఆఫ్షోరు సహజవాయువులను టాంజానియా వాణిజ్య రాజధాని దార్ ఎస్ సలాంను కలిపే పైపులౌను 2015 ఏప్రెలు చివరిలో పూర్తయింది. [81]

పర్యాటకరంగం[మార్చు]

The snowcapped Uhuru Peak

Travel and tourism contributed 17.5 percent of Tanzania's gross domestic product in 2016[82] and employed 11.0 percent of the country's labour force (1,189,300 jobs) in 2013.[83] Overall receipts rose from US$1.74 billion in 2004 to US$4.48 billion in 2013,[83] and receipts from international tourists rose from US$1.255 billion in 2010 to US$2 billion in 2016.[82][84] In 2016, 1,284,279 tourists arrived at Tanzania's borders compared to 590,000 in 2005.[58] The vast majority of tourists visit Zanzibar or a "northern circuit" of Serengeti National Park, the Ngorongoro Conservation Area, Tarangire National Park, Lake Manyara National Park, and Mount Kilimanjaro.[47]:page 1252 In 2013, the most visited national park was Serengeti (452,485 tourists), followed by Manyara (187,773) and Tarangire (165,949).[35]:page xx

బ్యాంకింగు[మార్చు]

The Bank of Tanzania is the central bank of Tanzania and is primarily responsible for maintaining price stability, with a subsidiary responsibility for issuing Tanzanian shilling notes and coins.[85] At the end of 2013, the total assets of the Tanzanian banking industry were 19.5 trillion Tanzanian shillings, a 15 percent increase over 2012.[86]

రవాణా[మార్చు]

One of the main trunk roads
Air Tanzania is the country's flag carrier.

Most transport in Tanzania is by road, with road transport constituting over 75 percent of the country's freight traffic and 80 percent of its passenger traffic.[47]:page 1252 The 86,500 kilometres (53,700 mi) road system is in generally poor condition.[47]:page 1252 Tanzania has two railway companies: TAZARA, which provides service between Dar es Salaam and Kapiri Mposhi (in a copper-mining district in Zambia), and Tanzania Railways Limited, which connects Dar es Salaam with central and northern Tanzania.[47]:page 1252 Rail travel in Tanzania often entails slow journeys with frequent cancellations or delays, and the railways have a deficient safety record.[47]:page 1252

In Dar es Salaam, there is a huge project of rapid buses, Dar Rapid Transit (DART) which connects suburbs of Dar es Salaam city. The development of the DART system consists of six phases and is funded by the African Development Bank, the World Bank and the Government of Tanzania. The first phase began in April 2012, and it was completed in December 2015 and launched operations in May 2016.[87]

Tanzania has four international airports, along with over 100 small airports or landing strips. Airport infrastructure tends to be in poor condition.[47]:page 1253 Airlines in Tanzania include Air Tanzania, Precision Air, Fastjet, Coastal Aviation, and ZanAir.[47]:page 1253

సమాచారరంగం[మార్చు]

In 2013, the communications sector was the fastest growing in Tanzania, expanding 22.8 percent; however, the sector accounted for only 2.4 percent of gross domestic product that year.[71]:page 2

As of 2011, Tanzania had 56 mobile telephone subscribers per 100 inhabitants, a rate slightly above the sub-Saharan average.[47]:page 1253 Very few Tanzanians have fixed-line telephones.[47]:page 1253 Approximately 12 percent of Tanzanians used the internet as of 2011, though this number is growing rapidly.[47]:page 1253 The country has a fibre-optic cable network that replaced unreliable satellite service, but internet bandwidth remains very low.[47]:page 1253

నీటి సరఫరా మరియు పారిశుధ్యం[మార్చు]

Domestic expenditure on research in Southern Africa as a percentage of GDP, 2012 or closest year. Source: UNESCO Science Report: towards 2030 (2015), Figure 20.3

Water supply and sanitation in Tanzania has been characterised by decreasing access to improved water sources in the 2000s (especially in urban areas), steady access to some form of sanitation (around 93 percent since the 1990s), intermittent water supplies, and generally low quality of service.[88] Many utilities are barely able to cover their operation and maintenance costs through revenues because of low tariffs and poor efficiency. There are significant regional differences, with the best performing utilities being Arusha, Moshi, and Tanga.[89]

The government of Tanzania has embarked on a major sector reform process since 2002. An ambitious National Water Sector Development Strategy that promotes integrated water resources management and the development of urban and rural water supply was adopted in 2006. Decentralisation has meant that responsibility for water and sanitation service provision has shifted to local government authorities and is carried out by 20 urban utilities and about 100 district utilities, as well as by Community Owned Water Supply Organisations in rural areas.[88]

These reforms have been backed by a significant increase of the budget starting in 2006, when the water sector was included among the priority sectors of the National Strategy for Growth and Reduction of Poverty . The Tanzanian water sector remains heavily dependent on external donors, with 88 percent of the available funds being provided by external donor organisations.[90] Results have been mixed. For example, a report by Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit noted that "despite heavy investments brought in by the World Bank and the European Union, (the utility serving Dar es Salaam) has remained one of the worst performing water entities in Tanzania."[91]

చిత్రమాలిక[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

  1. J. A. Masebo & N. Nyangwine: Nadharia ya lugha Kiswahili 1. S. 126, ISBN 9987-676-09-X
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 "Tanzania". International Monetary Fund. Retrieved 2008-10-09.
  3. "Tanzania | Define Tanzania at Dictionary.com". Dictionary.reference.com. Retrieved 19 February 2014.
  4. "Tanzania". Oxford Dictionaries Online. Retrieved October 28, 2018.
  5. Tanzania. Dictionary.com. Dictionary.com Unabridged (v 1.1). Random House, Inc. http://dictionary.reference.com/browse/tanzania (accessed: March 27, 2007). This approximates the Swahili pronunciation tanza'nia. However, /tænˈzeɪniə/ is also heard in English.
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9 Tishkoff, S. A.; Reed, F. A.; Friedlaender, F. R.; Ehret, C.; Ranciaro, A.; Froment, A.; Hirbo, J. B.; Awomoyi, A. A.; Bodo, J. M.; Doumbo, O.; Ibrahim, M.; Juma, A. T.; Kotze, M. J.; Lema, G.; Moore, J. H.; Mortensen, H.; Nyambo, T. B.; Omar, S. A.; Powell, K.; Pretorius, G. S.; Smith, M. W.; Thera, M. A.; Wambebe, C.; Weber, J. L.; Williams, S. M. (2009). "The Genetic Structure and History of Africans and African Americans". Science. 324 (5930): 1035–44. doi:10.1126/science.1172257. PMC 2947357. PMID 19407144.
  7. 7.0 7.1 Christopher Ehret (2001). An African Classical Age: Eastern and Southern Africa in World History, 1000 B.C. to A.D. 400. University Press of Virginia. ISBN 978-0-8139-2057-3.
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 Central Intelligence Agency. "Tanzania". The World Factbook.
  9. "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved 10 September 2017.
  10. Aloysius C. Mosha. "The planning of the new capital of Tanzania: Dodoma, an unfulfilled dream" (PDF). University of Botswana. Archived from the original (PDF) on 12 July 2013. Retrieved 13 March 2013.
  11. "The Tanzania National Website: Country Profile". Tanzania.go.tz. Archived from the original on 25 November 2013. Retrieved 1 May 2010.
  12. "Dar es Salaam Port". Tanzaniaports.com. Archived from the original on 22 February 2014. Retrieved 19 February 2014.
  13. 13.0 13.1 "Kalambo Falls". Encyclopædia Britannica.
  14. 14.0 14.1 14.2 Ulrich Ammon; Norbert Dittmar; Klaus J. Mattheier (2006). Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society. Walter de Gruyter. p. 1967. ISBN 978-3-11-018418-1.
  15. "Tanzania Profile". Tanzania.go.tz. Tanzanian Government. Archived from the original on 2 August 2017. Retrieved 23 July 2017.
  16. "Tanzania Ditches English In Education Overhaul Plan". AFK Insider. 17 February 2015. Retrieved 23 February 2015.
  17. మూస:OEtymD
  18. John Knouse: A Political World Gazetteer: Africa Archived 10 June 2011 at the Wayback Machine. website accessed 1 May 2007.
  19. మూస:OEtymD
  20. Phyllis Martin; Patrick O'Meara (1995). Africa. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-20984-9.
  21. Shoup, John A. (2011). Ethnic groups of Africa and the Middle East : an encyclopedia. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO. p. 67. ISBN 978-1-59884-362-0.
  22. Schmidt, P.; Avery, D.H. (1978). "Complex iron smelting and prehistoric culture in Tanzania". Science. 201 (4361): 1085–89. doi:10.1126/science.201.4361.1085. PMID 17830304.
  23. Kevin Shillington (2013). Encyclopedia of African History 3-Volume Set. Routledge. p. 1510. ISBN 978-1-135-45670-2.
  24. "The Story of Africa". BBC World Service.
  25. "Slavery". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 6 October 2014.
  26. "Slave societies". Encyclopædia Britannica. 22 January 2014. Retrieved 19 February 2014.
  27. "The Story of Africa | BBC World Service". BBC.
  28. Junius P. Rodriguez (1997). The Historical Encyclopedia of World Slavery. ABC-CLIO. ISBN 978-0-87436-885-7.
  29. "On The Zanzibar Map: Spices, Slaves And A Bit Of History". 17 February 2015.
  30. 30.0 30.1 30.2 30.3 30.4 William Roger Louis (2006). Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez, and Decolonization. I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-347-6. Retrieved 19 September 2017.
  31. 31.0 31.1 "PAPERS RELATING TO THE FOREIGN RELATIONS OF THE UNITED STATES, THE PARIS PEACE CONFERENCE, 1919". United States Department of State. Retrieved 19 September 2017.
  32. 32.0 32.1 Jay Heale; Winnie Wong (2010). Tanzania. Marshall Cavendish. ISBN 978-0-7614-3417-7.
  33. 33.0 33.1 "African participants in the Second World War". mgtrust.org.
  34. "Tanzania: British rule between the Wars (1916–1945)". eisa.org.za. Archived 4 February 2015 at the Wayback Machine.
  35. 35.00 35.01 35.02 35.03 35.04 35.05 35.06 35.07 35.08 35.09 35.10 35.11 35.12 35.13 35.14 "Statistical Abstract 2013, National Bureau of Statistics" (PDF). Tanzania Ministry of Finance. July 2014. Archived from the original (PDF) on 23 November 2016. Retrieved 23 October 2014.
  36. "Unveiling Zanzibar's unhealed wounds". BBC News. 25 July 2009.
  37. "Background history of The Union between Tanganyika and Zanzibar" (PDF). Vice President's Office, United Republic of Tanzania. Archived from the original (PDF) on 25 January 2013. Retrieved 25 April 2013.
  38. Pierre Englebert and Kevin C. Dunn, "Inside African Politics" 2013: 81
  39. Henry Bienen and John Waterbury, "World Development Vol 17", 1989: 100
  40. Jamie Monson (2009). Africa's Freedom Railway: How a Chinese Development Project Changed Lives and Livelihoods in Tanzania. Indiana University Press. p. 199. ISBN 978-0-253-35271-2.
  41. Anna Muganda (2004). "Tanzania's Economic Reforms – and Lessons Learned" (PDF). Retrieved 19 February 2014.
  42. "Tanzania 1992" Archived 18 October 2014 at the Wayback Machine.. princeton.edu.
  43. ""Tanzania: 1995 National Assembly election results"". Archived from the original on 18 March 2015.
  44. ""Basic Facts and Figures on Human Settlements, 2012", National Bureau of Statistics, Tanzania Ministry of Finance, 2013, page 1, accessed 10 November 2014".
  45. "CIA – The World Factbook – Rank Order – Area". Cia.gov. Retrieved 16 October 2014.
  46. "Country review: United Republic of Tanzania". Fisheries and Aquaculture Depart, United Nations. (FAO). December 2003.
  47. 47.00 47.01 47.02 47.03 47.04 47.05 47.06 47.07 47.08 47.09 47.10 47.11 47.12 47.13 47.14 47.15 47.16 47.17 ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; frame అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  48. 48.0 48.1 48.2 Zorita, Eduardo; Tilya, Faustine F. (12 February 2002). "Rainfall variability in Northern Tanzania in the March–May season (long rains) and its links to large-scale climate forcing" (PDF). Climate Research. 20: 31–40. doi:10.3354/cr020031. Retrieved 16 October 2014.
  49. Ridwan Laher; Korir SingíOei (2014). Indigenous People in Africa.: Contestations, Empowerment and Group Rights. Africa Institute of South Africa. p. 57. ISBN 978-0-7983-0464-1.
  50. "Home". Tanzania National Parks. Archived from the original on 6 October 2014. Retrieved 16 October 2014.
  51. "Gombe Stream National Park". Tanzania National Parks. Archived from the original on 4 October 2014. Retrieved 16 October 2014.
  52. Laura Riley; William Riley (2005). Nature's Strongholds: The World's Great Wildlife Reserves. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-12219-9.
  53. S. N. Stuart; Martin Jenkins (1990). Biodiversity in Sub-Saharan Africa and Its Islands: Conservation, Management, and Sustainable Use. IUCN. p. 204. ISBN 978-2-8317-0021-2.
  54. "Serengeti wildebeest migration". Retrieved 20 March 2019.
  55. Edoarado Razzetti and Charles Andekia Msuya (2002) "Introduction", Field Guide to Amphibians and Reptiles of Arusha National Park. Tanzania National Parks. p. 11
  56. "World Economic Outlook Database April 2018". www.imf.org.
  57. "GDP per capita growth (annual %)". World Bank.
  58. 58.0 58.1 58.2 "OEC - Tanzania (TZA) Exports, Imports, and Trade Partners". atlas.media.mit.edu (in ఆంగ్లం). Retrieved 2019-04-09.
  59. "About Tanzania | UNDP in Tanzania". undp.org.
  60. 60.0 60.1 "2013 Global Hunger Index". International Food Policy Research Institute. October 2013
  61. 61.0 61.1 "Tanzania". Global Hunger Index - Official Website of the Peer-Reviewed Publication (in ఆంగ్లం). Retrieved 2019-03-26. line feed character in |website= at position 21 (help)
  62. 62.0 62.1 "About Tanzania".
  63. 63.0 63.1 63.2 "Heifer's Work in Tanzania – Heifer International – Charity Ending Hunger And Poverty".
  64. "MKUKUTA Annual Implementation Report 2012/13" (PDF). Tanzania Ministry of Finance. November 2013. p. 11.
  65. "Arable land (% of land area)". World Bank.
  66. "Permanent cropland (% of land area)". World Bank. Archived 7 January 2015 at the Wayback Machine.
  67. "Irrigation will give us more food by 2015 – govt". 5 December 2011. Archived from the original on 22 October 2013. Retrieved 19 February 2014.
  68. 68.0 68.1 "International – U.S. Energy Information Administration (EIA)".
  69. "Access to electricity (% of population)". World Bank. Archived 12 April 2012 at the Wayback Machine.
  70. 70.0 70.1 "Electricity" Archived 23 October 2014 at the Wayback Machine.. ewura.go.tz. 9 March 2012
  71. 71.0 71.1 71.2 ""Quarterly Economic Review and Budget Execution Report for Fiscal Year 2013/14: January–March 2014", Tanzania Ministry of Finance, May 2014, accessed 11 November 2014" (PDF).
  72. 72.0 72.1 "Tanzania: Electricity and Heat for 2012" Archived 28 August 2018 at the Wayback Machine.. iea.org.
  73. "Tanzania: Electricity and Heat for 2005". iea.org. Archived 26 October 2014 at the Wayback Machine.
  74. ashery mkama. "DailyNews Online Edition" Archived 29 October 2014 at the Wayback Machine.. DailyNews Online Edition.
  75. "Tanzania: Govt Signs Gas Supply Deal to Double Power Generation". allAfrica.com. 17 September 2014
  76. "Electricity Supply Industry Reform Strategy and Roadmap 2014–2025, Tanzania Ministry of Energy and Minerals, 30 June 2014, page i, accessed 26 October 2014" (PDF). Archived from the original (PDF) on 24 March 2015.
  77. "OIL and GAS EXPLORATION.pdf" (PDF). Archived from the original (PDF) on 27 December 2015. Retrieved 9 April 2015.
  78. 78.0 78.1 78.2 "International – U.S. Energy Information Administration (EIA)". Archived from the original on 10 May 2015.
  79. 79.0 79.1 79.2 "Natural Gas" Archived 23 October 2014 at the Wayback Machine.. ewura.go.tz. 9 March 2012
  80. "2014 Q2 Report for the Quarter Ended June 30 2014 and 2013", Orca Exploration Group Inc., p. 3
  81. "Tanzania gas pipe: finished but not in service". April 2015. Retrieved 9 April 2015.
  82. 82.0 82.1 "Tanzania Tourist Arrivals Increase by 12.9% in 2016 to Reach 1,28 M – TanzaniaInvest". TanzaniaInvest (in ఆంగ్లం). 26 May 2017. Retrieved 12 August 2017.
  83. 83.0 83.1 "World Travel and Tourism Council Data, 2013". Knoema.
  84. "UNWTO Tourism Highlights: 2014 Edition, United Nations World Tourism Organization, page 11, accessed 17 November 2014" (PDF). Archived from the original (PDF) on 8 February 2015.
  85. "About the Bank — Primary Objective and Function of the Bank". Bank of Tanzania. Retrieved 19 February 2014.
  86. Annual Report 2013 Archived 5 October 2014 at the Wayback Machine.. Directorate of Banking Supervision, Bank of Tanzania, p. 5
  87. "Dar Es Salaam Officially Launch Bus Rapid Transit System – TanzaniaInvest". 27 January 2017.
  88. 88.0 88.1 Ministry of Water and Irrigation Water Sector Status Report 2009 retrieved Feb 2010
  89. Caroline van den Berg, Eileen Burke, Leonard Chacha and Flora Kessy, Public Expenditure Review of the Water Sector, September 2009
  90. National Water Sector Development Strategy 2006 to 2015, retrieved 23 February 2010 Archived 19 April 2013 at Archive.is
  91. Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit:Water Supply and Sanitation Sector Reforms in Kenya, Tanzania, Uganda and Zambia:Challenges and Lessons[permanent dead link], 2008, pp. 8–9

బయటి లంకెలు[మార్చు]

Tanzania గురించిన మరింత సమాచారము కొరకు వికీపీడియా యొక్క సోదర ప్రాజెక్టులు:అన్వేషించండి

Wiktionary-logo.svg నిఘంటువు నిర్వచనాలు విక్క్షనరీ నుండి
Wikibooks-logo.svg పాఠ్యపుస్తకాలు వికీ పుస్తకాల నుండి
Wikiquote-logo.svg ఉదాహరణలు వికికోటు నుండి
Wikisource-logo.svg మూల పుస్తకాల నుండి వికి మూల పుస్తకాల నుండి
Commons-logo.svg చిత్రాలు మరియు మాద్యమము చిత్రాలు మరియు మాద్యమము నుండి
Wikinews-logo.png వార్తా కథనాలు వికీ వార్తల నుండి

ప్రభుత్వం


ఉదహరింపు పొరపాటు: <ref> tags exist for a group named "note", but no corresponding <references group="note"/> tag was found, or a closing </ref> is missing