భాస్వరము

వికీపీడియా నుండి
(భాస్వరం నుండి దారిమార్పు చెందింది)
Jump to navigation Jump to search
ఫాస్ఫరస్,  15P
మూస:Infobox element/symbol-to-top-image-alt
waxy white (yellow cut), red (granules centre left, chunk centre right), and violet phosphorus
సాధారణ ధర్మములు
ఉచ్ఛారణ /ˈfɒsfərəs/ (FOS-fər-əs)
కనిపించే తీరు colourless, waxy white, yellow, scarlet, red, violet, black
ప్రామాణిక అణు భారం (Ar, standard) 30.973761998(5)[1]
ఆవర్తన పట్టికలో ఫాస్ఫరస్
Hydrogen (diatomic nonmetal)
Helium (noble gas)
Lithium (alkali metal)
Beryllium (alkaline earth metal)
Boron (metalloid)
Carbon (polyatomic nonmetal)
Nitrogen (diatomic nonmetal)
Oxygen (diatomic nonmetal)
Fluorine (diatomic nonmetal)
Neon (noble gas)
Sodium (alkali metal)
Magnesium (alkaline earth metal)
Aluminium (post-transition metal)
Silicon (metalloid)
Phosphorus (polyatomic nonmetal)
Sulfur (polyatomic nonmetal)
Chlorine (diatomic nonmetal)
Argon (noble gas)
Potassium (alkali metal)
Calcium (alkaline earth metal)
Scandium (transition metal)
Titanium (transition metal)
Vanadium (transition metal)
Chromium (transition metal)
Manganese (transition metal)
Iron (transition metal)
Cobalt (transition metal)
Nickel (transition metal)
Copper (transition metal)
Zinc (transition metal)
Gallium (post-transition metal)
Germanium (metalloid)
Arsenic (metalloid)
Selenium (polyatomic nonmetal)
Bromine (diatomic nonmetal)
Krypton (noble gas)
Rubidium (alkali metal)
Strontium (alkaline earth metal)
Yttrium (transition metal)
Zirconium (transition metal)
Niobium (transition metal)
Molybdenum (transition metal)
Technetium (transition metal)
Ruthenium (transition metal)
Rhodium (transition metal)
Palladium (transition metal)
Silver (transition metal)
Cadmium (transition metal)
Indium (post-transition metal)
Tin (post-transition metal)
Antimony (metalloid)
Tellurium (metalloid)
Iodine (diatomic nonmetal)
Xenon (noble gas)
Caesium (alkali metal)
Barium (alkaline earth metal)
Lanthanum (lanthanide)
Cerium (lanthanide)
Praseodymium (lanthanide)
Neodymium (lanthanide)
Promethium (lanthanide)
Samarium (lanthanide)
Europium (lanthanide)
Gadolinium (lanthanide)
Terbium (lanthanide)
Dysprosium (lanthanide)
Holmium (lanthanide)
Erbium (lanthanide)
Thulium (lanthanide)
Ytterbium (lanthanide)
Lutetium (lanthanide)
Hafnium (transition metal)
Tantalum (transition metal)
Tungsten (transition metal)
Rhenium (transition metal)
Osmium (transition metal)
Iridium (transition metal)
Platinum (transition metal)
Gold (transition metal)
Mercury (transition metal)
Thallium (post-transition metal)
Lead (post-transition metal)
Bismuth (post-transition metal)
Polonium (post-transition metal)
Astatine (metalloid)
Radon (noble gas)
Francium (alkali metal)
Radium (alkaline earth metal)
Actinium (actinide)
Thorium (actinide)
Protactinium (actinide)
Uranium (actinide)
Neptunium (actinide)
Plutonium (actinide)
Americium (actinide)
Curium (actinide)
Berkelium (actinide)
Californium (actinide)
Einsteinium (actinide)
Fermium (actinide)
Mendelevium (actinide)
Nobelium (actinide)
Lawrencium (actinide)
Rutherfordium (transition metal)
Dubnium (transition metal)
Seaborgium (transition metal)
Bohrium (transition metal)
Hassium (transition metal)
Meitnerium (unknown chemical properties)
Darmstadtium (unknown chemical properties)
Roentgenium (unknown chemical properties)
Copernicium (transition metal)
Ununtrium (unknown chemical properties)
Flerovium (post-transition metal)
Ununpentium (unknown chemical properties)
Livermorium (unknown chemical properties)
Ununseptium (unknown chemical properties)
Ununoctium (unknown chemical properties)
N

P

As
సిలికాన్ఫాస్ఫరస్సల్ఫర్
పరమాణు సంఖ్య (Z) 15
గ్రూపు గ్రూపు 15 (pnictogens)
పీరియడ్ పీరియడ్ 3
బ్లాకు p-బ్లాకు
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం [Ne] 3s2 3p3
ప్రతీ కక్ష్యలో ఎలక్ట్రానులు
2, 8, 5
భౌతిక ధర్మములు
STP వద్ద స్థితి solid
సాంద్రత (గ.ఉ వద్ద) (white) 1.823, (red) ≈ 2.2 – 2.34, (violet) 2.36, (black) 2.69 g/cm3
త్రిక బిందువు
(red) 862.7 K, 4367 kPa
ద్రవీభవన ఉష్ణం
(హీట్ ఆఫ్ ఫ్యూజన్)
(white) 0.66 kJ/mol
భాష్పీభవన ఉష్ణం
(హీట్ ఆఫ్ వేపొరైజేషన్)
(white) 12.4 kJ/mol
మోలార్ హీట్ కెపాసిటీ (white)
23.824 J/(mol·K)
 పీడనం (white)
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 279 307 342 388 453 549
 pressure
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 455 489 529 576 635 704
పరమాణు ధర్మములు
ఆక్సీకరణ స్థితులు 5, 4, 3, 2[2], 1[3], −1, −2, −3 ​mildly acidic oxide
ఋణవిద్యుదాత్మకత Pauling scale: 2.19
శక్తులు
సమయోజనీయ వ్యాసార్థం 107±3 pm
వాండర్‌వాల్ వ్యాసార్థం 180 pm
Color lines in a spectral range
వర్ణపట రేఖలు
ఇతరములు
స్ఫటిక నిర్మాణంసాధారణ ట్రిక్లినిక్
Simple triclinic crystal structure for ఫాస్ఫరస్
ఉష్ణ వాహకత (white) 0.236, (black) 12.1 W/(m·K)
అయస్కాంత క్రమం (white, red, violet, black) diamagnetic[4]
బల్క్ గుణకం (white) 5, (red) 11 GPa
CAS సంఖ్య 7723-14-0 (red)
12185-10-3 (white)
చరిత్ర
ఆవిష్కరణ Hennig Brand (1669)
Recognized as an element by Antoine Lavoisier[5] (1777)
ఫాస్ఫరస్ ముఖ్య ఐసోటోపులు
ఐసో­టోప్ లభ్యత అర్థ­జీవిత­కాలం (t1/2) విఘ­టనం లబ్దం
31P 100% P, 16 న్యూట్రాన్లతో స్థిరంగా ఉన్నది.
32P syn 14.28 d β 1.709 32S
33P syn 25.3 d β 0.249 33S
| మూలాలు | in Wikidata






భాస్వరం లేదా ఫాస్ఫరస్ (Phosphorus) ఒక మూలకము. దీని సంకేతము 'P' మరియు పరమాణు సంఖ్య 15. ఇది స్వేచ్ఛగా ప్రకృతిలో లభించదు. ఇతర మూలకాలతో కలిసివుంటుంది. జీవకణాలన్నింటి కేంద్రకామ్లాలు అయిన డి.ఎన్.ఎ. మరియు ఆర్.ఎన్.ఎ.లలో ఇది ఒక మూల పదార్ధము.

దీని ఆర్థిక ప్రాముఖ్యతలో అతిముఖ్యమైనది ఎరువులు. ఇదే కాకుండా దీనిని పేలుడు పదార్ధాలు, అగ్గిపుల్లలు, మతాబులు, క్రిమిసంహారక మందులు, సబ్బులు మొదలైన వాటి తయారీలో ఉపయోగపడుతుంది.

భాస్వర వలయం[మార్చు]

సాధారణంగఅ భాస్వరం యొక్క సమ్మేళనాలు భూమిలో ఘనరూపంలో ఉంటాయి. ప్రకృతిలో ఇది సాధారణంగా ఫాస్ఫేట్ అయాన్ (Phosphate ion) లో ఒక భాగంగా ఉంటుంది. చాలా ఫాస్ఫేట్లు సముద్ర అవసాధనాలు (Sediments) లేదా రాళ్ళలో ఉండే లవణాల రూపంలో ఉంటాయి. కొన్ని భౌగోళిక ప్రక్రియల వలన సముద్ర అవసాధనాలు నేలపైకి వస్తాయి. వీటిని మొక్కలు గ్రహిస్తాయి. మొక్కల నుంచి ఫాస్ఫేట్లు జంతువుల్లోకి చేరతాయి. జీవులు చనిపోయిన తర్వాత తిరిగి నేలలోకి చేరతాయి. రాళ్ళు శిథిలమైనప్పుడు భౌమ ఫాస్ఫేట్లు తిరిగి సముద్రంలొకి చేరతాయి.

భాస్వరం సమ్మేళనాలు[మార్చు]

బయటి లింకులు[మార్చు]


  1. Meija, J.; et al. (2016). "Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)". Pure and Applied Chemistry. 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305. 
  2. webelements
  3. Ellis, Bobby D.; MacDonald, Charles L. B. (2006). "Phosphorus(I) Iodide: A Versatile Metathesis Reagent for the Synthesis of Low Oxidation State Phosphorus Compounds". Inorganic Chemistry. 45 (17): 6864–74. doi:10.1021/ic060186o. PMID 16903744. 
  4. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Lide, D. R., ed. (2005). CRC Handbook of Chemistry and Physics (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. 
  5. cf. "Memoir on Combustion in General" Mémoires de l'Académie Royale des Sciences 1777, 592–600. from Henry Marshall Leicester and Herbert S. Klickstein, A Source Book in Chemistry 1400–1900 (New York: McGraw Hill, 1952)
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=భాస్వరము&oldid=1999735" నుండి వెలికితీశారు