ప్రొటాక్టీనియం

వికీపీడియా నుండి
(Protactinium నుండి దారిమార్పు చెందింది)
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Protactinium,  91Pa
మూస:Infobox element/symbol-to-top-image-alt
సాధారణ ధర్మములు
ఉచ్ఛారణ /ˌprtækˈtɪniəm/ (PROH-tak-TIN-ee-əm)
కనిపించే తీరు bright, silvery metallic luster
ప్రామాణిక అణు భారం (Ar, standard) 231.03588(2)మూస:CIAAW2016
ఆవర్తన పట్టికలో Protactinium
Hydrogen (diatomic nonmetal)
Helium (noble gas)
Lithium (alkali metal)
Beryllium (alkaline earth metal)
Boron (metalloid)
Carbon (polyatomic nonmetal)
Nitrogen (diatomic nonmetal)
Oxygen (diatomic nonmetal)
Fluorine (diatomic nonmetal)
Neon (noble gas)
Sodium (alkali metal)
Magnesium (alkaline earth metal)
Aluminium (post-transition metal)
Silicon (metalloid)
Phosphorus (polyatomic nonmetal)
Sulfur (polyatomic nonmetal)
Chlorine (diatomic nonmetal)
Argon (noble gas)
Potassium (alkali metal)
Calcium (alkaline earth metal)
Scandium (transition metal)
Titanium (transition metal)
Vanadium (transition metal)
Chromium (transition metal)
Manganese (transition metal)
Iron (transition metal)
Cobalt (transition metal)
Nickel (transition metal)
Copper (transition metal)
Zinc (transition metal)
Gallium (post-transition metal)
Germanium (metalloid)
Arsenic (metalloid)
Selenium (polyatomic nonmetal)
Bromine (diatomic nonmetal)
Krypton (noble gas)
Rubidium (alkali metal)
Strontium (alkaline earth metal)
Yttrium (transition metal)
Zirconium (transition metal)
Niobium (transition metal)
Molybdenum (transition metal)
Technetium (transition metal)
Ruthenium (transition metal)
Rhodium (transition metal)
Palladium (transition metal)
Silver (transition metal)
Cadmium (transition metal)
Indium (post-transition metal)
Tin (post-transition metal)
Antimony (metalloid)
Tellurium (metalloid)
Iodine (diatomic nonmetal)
Xenon (noble gas)
Caesium (alkali metal)
Barium (alkaline earth metal)
Lanthanum (lanthanide)
Cerium (lanthanide)
Praseodymium (lanthanide)
Neodymium (lanthanide)
Promethium (lanthanide)
Samarium (lanthanide)
Europium (lanthanide)
Gadolinium (lanthanide)
Terbium (lanthanide)
Dysprosium (lanthanide)
Holmium (lanthanide)
Erbium (lanthanide)
Thulium (lanthanide)
Ytterbium (lanthanide)
Lutetium (lanthanide)
Hafnium (transition metal)
Tantalum (transition metal)
Tungsten (transition metal)
Rhenium (transition metal)
Osmium (transition metal)
Iridium (transition metal)
Platinum (transition metal)
Gold (transition metal)
Mercury (transition metal)
Thallium (post-transition metal)
Lead (post-transition metal)
Bismuth (post-transition metal)
Polonium (post-transition metal)
Astatine (metalloid)
Radon (noble gas)
Francium (alkali metal)
Radium (alkaline earth metal)
Actinium (actinide)
Thorium (actinide)
Protactinium (actinide)
Uranium (actinide)
Neptunium (actinide)
Plutonium (actinide)
Americium (actinide)
Curium (actinide)
Berkelium (actinide)
Californium (actinide)
Einsteinium (actinide)
Fermium (actinide)
Mendelevium (actinide)
Nobelium (actinide)
Lawrencium (actinide)
Rutherfordium (transition metal)
Dubnium (transition metal)
Seaborgium (transition metal)
Bohrium (transition metal)
Hassium (transition metal)
Meitnerium (unknown chemical properties)
Darmstadtium (unknown chemical properties)
Roentgenium (unknown chemical properties)
Copernicium (transition metal)
Ununtrium (unknown chemical properties)
Flerovium (post-transition metal)
Ununpentium (unknown chemical properties)
Livermorium (unknown chemical properties)
Ununseptium (unknown chemical properties)
Ununoctium (unknown chemical properties)
Pr

Pa

(Uqt)
thoriumprotactiniumuranium
పరమాణు సంఖ్య (Z) 91
గ్రూపు n/a
పీరియడ్ పీరియడ్ 7
బ్లాకు f-బ్లాకు
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం [Rn] 5f2 6d1 7s2
ప్రతీ కక్ష్యలో ఎలక్ట్రానులు
2, 8, 18, 32, 20, 9, 2
భౌతిక ధర్మములు
STP వద్ద స్థితి solid
ద్రవీభవన స్థానం 1841 K ​(1568 °C, ​2854 °F)
మరుగు స్థానం 4300 K ​(4027 °C, ​7280 °F) (?)
సాంద్రత (గ.ఉ వద్ద) 15.37 g/cm3
ద్రవీభవన ఉష్ణం
(హీట్ ఆఫ్ ఫ్యూజన్)
12.34 kJ/mol
భాష్పీభవన ఉష్ణం
(హీట్ ఆఫ్ వేపొరైజేషన్)
481 kJ/mol
పరమాణు ధర్మములు
ఆక్సీకరణ స్థితులు 2, 3, 4, 5 ​(a weakly basic oxide)
ఋణవిద్యుదాత్మకత Pauling scale: 1.5
శక్తులు
  • 1st: 568 kJ/mol
పరమాణు వ్యాసార్థం empirical: 163 pm
సమయోజనీయ వ్యాసార్థం 200 pm
Color lines in a spectral range
వర్ణపట రేఖలు
ఇతరములు
స్ఫటిక నిర్మాణం టేగ్రాగోనల్[1]
Tetragonal crystal structure for protactinium
ఉష్ణ వ్యాకోచం ~9.9 µm/(m·K)[2] (at r.t.)
ఉష్ణ వాహకత 47 W/(m·K)
విద్యుత్ విశిష్ట నిరోధం 177 nΩ·m (at 0 °C)
అయస్కాంత క్రమం paramagnetic[3]
CAS సంఖ్య 7440-13-3
చరిత్ర
ఊహించినవారు Dmitri Mendeleev (1869)
ఆవిష్కరణ మరియు వేరుచేయుట William Crookes (1900)
పేరు పెట్టిన వారు Otto Hahn and Lise Meitner (1917–8)
protactinium ముఖ్య ఐసోటోపులు
ఐసో­టోప్ లభ్యత అర్థ­జీవిత­కాలం (t1/2) విఘ­టనం లబ్దం
229Pa syn 1.5 d ε 0.311 229Th
230Pa syn 17.4 d ε 1.310 230Th
231Pa 100% 3.276×104 y α 5.150 227Ac
232Pa syn 1.31 d β 1.337 232U
233Pa trace 26.967 d β 0.5701 233U
234mPa trace 1.17 min β 2.29 234U
234Pa trace 6.75 h β 2.195 234U
| మూలాలు | in Wikidata

ప్రొటాక్టీనియం ఒక రసాయన మూలకం ఉంది. దీని చిహ్నం Pa మరియు పరమాణు సంఖ్య 91. ప్రొటాక్టీనియం మొదటి సారిగా 1913 లో గుర్తించబడింది.

తయారీ[మార్చు]

యూరనైట్ ధాతువులలో ప్రొటాక్టీనియం ఏర్పడుతుంది.

ప్రొటాక్టీనియం మెటల్ దాని ఫ్లోరైడ్ యొక్క తగ్గింపు చర్య, కాల్షియం ఫ్లోరైడ్ తో [5][6] లిథియం లేదా బేరియం లతో 1300-1400 °C ఉష్ణోగ్రత వద్ద తయారు చేయవచ్చును.

రసాయన సమ్మేళనాలు[మార్చు]

ఫార్ములా రంగు సౌష్టవం స్పేస్ గ్రూపు No పియర్సన్ చిహ్నం a (pm) b (pm) c (pm) Z సాంద్రత గ్రా / సెం 3 (g/cm3)
Pa వెండి బూడిద టెట్రాగోనల్ [1] I4/mmm 139 tI2 392.5 392.5 323.8 2 15.37
PaO రాతిఉప్పు (రాక్‌సాల్ట్) [7] Fm3m 225 cF8 496.1 4 13.44
PaO2 నలుపు fcc[7] Fm3m 225 cF12 550.5 4 10.47
Pa2O5 తెలుపు Fm3m[7] 225 cF16 547.6 547.6 547.6 4 10.96
Pa2O5 తెలుపు ఆర్థోరోంబిక్[7] 692 402 418
PaH3 నలుపు క్యూబిక్[7] Pm3n 223 cP32 664.8 664.8 664.8 8 10.58
PaF4 గోధుమ-ఎరుపు మోనోక్లినిక్[7] C2/c 15 mS60 2
PaCl4 ఆకుపచ్చ-పసుపు టెట్రాగోనల్ [8] I41/amd 141 tI20 837.7 837.7 748.1 4 4.72
PaBr4 గోధుమ టెట్రాగోనల్ [9][10] I41/amd 141 tI20 882.4 882.4 795.7
PaCl5 పసుపు మోనోక్లినిక్[11] C2/c 15 mS24 797 1135 836 4 3.74
PaBr5 ఎరుపు మోనోక్లినిక్[10][12] P21/c 14 mP24 838.5 1120.5 1214.6 4 4.98
PaOBr3 మోనోక్లినిక్[10] C2 1691.1 387.1 933.4
Pa(PO3) 4 ఆర్థోరోంబిక్[13] 696.9 895.9 1500.9
Pa2P2O7 క్యూబిక్[13] Pa3 865 865 865
Pa(C8H8) 2 బంగారు-పసుపు మోనోక్లినిక్[14] 709 875 1062

ఇక్కడ a, b మరియు c పైకోమీటర్లులో జాలక స్థిరాంకాలు ఉంటాయి., No స్పేస్ గ్రూపు సంఖ్య మరియు Z యూనిట్ సెల్ శాతం సూత్రం యూనిట్ల సంఖ్య;fcc ముఖం కేంద్రీకృత క్యూబిక్ సౌష్టవం కోసం నిలుస్తుంది. సాంద్రత నేరుగా లెక్కించడం లేదు కానీ జాలక పారామితులు నుండి లెక్కించినవి.

చార్ట్ దిగువన వరుసలో, థోరియం మరియు యురేనియం మధ్య ప్రొటాక్టీనియం కోసం ఒక ఖాళీతో మెండలీవ్ యొక్క 1871 ఆవర్తన పట్టిక.

మూలాలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 Donohue, J. (1959). "On the crystal structure of protactinium metal". Acta Crystallographica. 12 (9): 697. doi:10.1107/S0365110X59002031. 
  2. http://www.owlnet.rice.edu/~msci301/ThermalExpansion.pdf
  3. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
  4. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  5. Laing, Michael (2005). "A Revised Periodic Table: With the Lanthanides Repositioned". Foundations of Chemistry. 7 (3): 203. doi:10.1007/s10698-004-5959-9. 
  6. Marples, J. A. C. (1965). "On the thermal expansion of protactinium metal". Acta Arystallographica. 18 (4): 815. doi:10.1107/S0365110X65001871. 
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 Sellers, Philip A.; Fried, Sherman; Elson, Robert E.; Zachariasen, W. H. (1954). "The Preparation of Some Protactinium Compounds and the Metal". Journal of the American Chemical Society. 76 (23): 5935. doi:10.1021/ja01652a011. 
  8. Brown D.; Hall T.L.; Moseley P.T (1973). "Structural parameters and unit cell dimensions for the tetragonal actinide tetrachlorides(Th, Pa, U, and Np) and tetrabromides (Th and Pa)". J. Chem. Soc., Dalton Trans (6): 686–691. doi:10.1039/DT9730000686. 
  9. Tahri, Y; Chermette, H; El Khatib, N; Krupa, J; et al. (1990). "Electronic structures of thorium and protactinium halide clusters of [ThX8]4− type". Journal of the Less Common Metals. 158: 105. doi:10.1016/0022-5088(90)90436-N. 
  10. 10.0 10.1 10.2 ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; pabr5b అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  11. Dodge, R. P.; Smith, G. S.; Johnson, Q.; Elson, R. E. (1967). "The crystal structure of protactinium pentachloride". Acta Cryst. 22: 85–89. doi:10.1107/S0365110X67000155. 
  12. Brown, D.; Petcher, T. J.; Smith, A. J. (1969). "The crystal structure of β-protactinium pentabromide". Acta Crystallographica Section B Structural Crystallography and Crystal Chemistry. 25 (2): 178. doi:10.1107/S0567740869007357. 
  13. 13.0 13.1 Brandel, V.; Dacheux, N. (2004). "Chemistry of tetravalent actinide phosphates—Part I". Journal of Solid State Chemistry. 177 (12): 4743. Bibcode:2004JSSCh.177.4743B. doi:10.1016/j.jssc.2004.08.009. 
  14. Starks, David F.; Parsons, Thomas C.; Streitwieser, Andrew; Edelstein, Norman (1974). "Bis(π-cyclooctatetraene) protactinium". Inorganic Chemistry. 13 (6): 1307. doi:10.1021/ic50136a011.