స్కాండియం
 | |||||||||||||||
| స్కాండియం | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Pronunciation | /ˈskændiəm/ | ||||||||||||||
| Appearance | silvery white | ||||||||||||||
| Standard atomic weight Ar°(Sc) | |||||||||||||||
| స్కాండియం in the periodic table | |||||||||||||||
| Group | group 3 | ||||||||||||||
| Period | period 4 | ||||||||||||||
| Block | |||||||||||||||
| Electrons per shell | 2, 8, 9, 2 | ||||||||||||||
| Physical properties | |||||||||||||||
| Phase at STP | solid | ||||||||||||||
| Melting point | 1814 K (1541 °C, 2806 °F) | ||||||||||||||
| Boiling point | 3109 K (2836 °C, 5136 °F) | ||||||||||||||
| Density (near r.t.) | 2.985 g/cm3 | ||||||||||||||
| when liquid (at m.p.) | 2.80 g/cm3 | ||||||||||||||
| Heat of fusion | 14.1 kJ/mol | ||||||||||||||
| Heat of vaporization | 332.7 kJ/mol | ||||||||||||||
| Molar heat capacity | 25.52 J/(mol·K) | ||||||||||||||
Vapor pressure
| |||||||||||||||
| Atomic properties | |||||||||||||||
| Oxidation states | 0,[3] +1,[4] +2,[5] +3 (an amphoteric oxide) | ||||||||||||||
| Electronegativity | Pauling scale: 1.36 | ||||||||||||||
| Ionization energies |
| ||||||||||||||
| Atomic radius | empirical: 162 pm | ||||||||||||||
| Covalent radius | 170±7 pm | ||||||||||||||
| Van der Waals radius | 211 pm | ||||||||||||||
| Other properties | |||||||||||||||
| Natural occurrence | primordial | ||||||||||||||
| Crystal structure | hexagonal close-packed (hcp) | ||||||||||||||
| Thermal expansion | (r.t.) (α, poly) 10.2 µm/(m⋅K) | ||||||||||||||
| Thermal conductivity | 15.8 W/(m⋅K) | ||||||||||||||
| Electrical resistivity | (r.t.) (α, poly) calc. 562 n Ω⋅m | ||||||||||||||
| Magnetic ordering | paramagnetic | ||||||||||||||
| Young's modulus | 74.4 GPa | ||||||||||||||
| Shear modulus | 29.1 GPa | ||||||||||||||
| Bulk modulus | 56.6 GPa | ||||||||||||||
| Poisson ratio | 0.279 | ||||||||||||||
| Brinell hardness | 750 MPa | ||||||||||||||
| CAS Number | 7440-20-2 | ||||||||||||||
| History | |||||||||||||||
| Prediction | Dmitri Mendeleev (1871) | ||||||||||||||
| Discovery | Lars Fredrik Nilson (1879) | ||||||||||||||
| First isolation | Lars Fredrik Nilson (1879) | ||||||||||||||
| Isotopes of స్కాండియం | |||||||||||||||
| Template:infobox స్కాండియం isotopes does not exist | |||||||||||||||
స్కాండియం (Scandium ఒక రసాయన మూలకము. దాని సంకేత సూచకము Sc. పరమాణు సంఖ్య 21. ఇది వెండిలాగా మెరిసే ఒక లోహము. ఇది మూలక రూపంలో ప్రకృతిలో లభించదు. కాంపౌండ్ల రూపంలో అరుదైన ఖనిజంగా స్కాండినేవియా ప్రాంతం లోను, ఇతర స్థలాలలోను లభిస్తుంది. ఇదీ, యిట్రియం, లాంథనైడ్స్ కలిపి భూమిమీద అరుదుగా లభించే మూలకాలుగా వర్గీకరిస్తారు. (rare earth element).
మొట్టమొదట 1879లో స్కాండియం అనే మూలకాన్ని గుర్తించారు కాని తరువాత చాలా కాలం వరకు, అనగా 1937 వరకు దాన్ని ఒక లో్హంగా వేరు చేయలేకపోయారు. 1970 దశకంలో స్కాండియాన్ని అల్యూమినియంతో కలిపి మిశ్ర లోహాలలో వాడ సాగారు. ఇదొక్కటే పారిశ్రామికంగా ప్రస్తుతం స్కాండియం వినియోగం.
1869లో మెండలీవ్ తన ఆవర్తన పట్టిక ద్వారా స్కాండియం స్థానంలో ఒక మూలకం ఉండాలని ఊహించాడు. ఈ సంగతి తెలియకుండానే 1879లో లార్స్ ఫ్రెడరిక్ నీల్సన్ అనే శాస్త్రవేత్త అధ్వర్యంలోని బృందం యూక్సనైట్, గాడోలినైట్ ఖనిజాలనుండి కనుగొన్న క్రొత్త మూలకానికి స్ట్రాన్షియం అని పేరు పెట్టారు.[6][7] మొదటి ప్రయత్నంలో 250 మిల్లీ గ్రాముల శుద్ధ స్కాండియాన్ని మాత్రం వేరు చేయగలిగారు. తరువాతి ప్రయత్నంలో 10 కిలోగ్రాముల యూక్సనైట్ ఖనిజంనుండి 2.0 గ్రాముల పరిశుద్ధమైన స్కాండియం ఆక్సైడ్ను వేరు చేయగలిగారు. (Sc2O3).[7] 1960 నాటికి కాని 99% పరిశుద్ధమైన ఒక పౌండు స్కాండియం మెటల్ను వేరు చేయడం సాధ్యం కాలేదు.
స్కాండియం అరుదుగా లభించే గట్టి, గరుకైన, నల్లని లోహం. గాలి తగిలినపుడు కొంచెం పసుపు రంగుకు మారుతుంది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Standard Atomic Weights: Scandium". CIAAW. 2021.
- ↑ Prohaska, Thomas; Irrgeher, Johanna; Benefield, Jacqueline; et al. (2022-05-04). "Standard atomic weights of the elements 2021 (IUPAC Technical Report)". Pure and Applied Chemistry (in ఇంగ్లీష్). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.
- ↑ Cloke, F. Geoffrey N.; Khan, Karl & Perutz, Robin N. (1991). "η-Arene complexes of scandium(0) and scandium(II)". J. Chem. Soc., Chem. Commun. (19): 1372–1373. doi:10.1039/C39910001372.
- ↑ 4.0 4.1 Smith, R. E. (1973). "Diatomic Hydride and Deuteride Spectra of the Second Row Transition Metals". Proceedings of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences. 332 (1588): 113–127. Bibcode:1973RSPSA.332..113S. doi:10.1098/rspa.1973.0015. S2CID 96908213. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Smith" అనే పేరును విభిన్న కంటెంటుతో అనేక సార్లు నిర్వచించారు - ↑ 5.0 5.1 McGuire, Joseph C.; Kempter, Charles P. (1960). "Preparation and Properties of Scandium Dihydride". Journal of Chemical Physics. 33 (5): 1584–1585. Bibcode:1960JChPh..33.1584M. doi:10.1063/1.1731452. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "McGuire" అనే పేరును విభిన్న కంటెంటుతో అనేక సార్లు నిర్వచించారు - ↑ Lars Fredrik Nilson (1879). "Sur l'ytterbine, terre nouvelle de M. Marignac". Comptes Rendus. 88: 642–647.
- ↑ 7.0 7.1 F. L. Nilson (1879). "Ueber Scandium, ein neues Erdmetall". Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft. 12 (1): 554–557. doi:10.1002/cber.187901201157.