వారం రోజుల పేర్లు

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఇటాలియన్ అతిధి వారపు రోజులను సూచించే బ్రాస్లెట్, గ్రహాలకు అనుగుణంగా ఒలింపియన్ దేవతలు:చంద్రుడిగా, డయానా(పురాణాలు)సోమవారం అంగారక(పురాణం) మంగళవారం, బుధుడు (పురాణం) బుధవారం, బృహస్పతి గురువారం, వీనస్,శుక్రుడు (పురాణం) శుక్రవారం, శని శనివారం, అపోలో ఆదివారం సూర్యుడిగా (వాల్టర్స్ ఆర్ట్ మ్యూజియం)
వారంలోని ఏడు ఖగోళ వస్తువుల హెప్టాగ్రామ్

వారం రోజుల పేర్లు (ఆంగ్లం: Names of the days of the week) రోమన్ కాలంలో ఏర్పడ్డాయి. సంఖ్యాశాస్త్రం, సంప్రదాయ ఖగోళ శాస్త్రంలోని ఏడు గ్రహాలు రెండింటిని పరిగణనలోనికి తీసుకొని వారం రోజులకు పేర్లను నిర్ణయించడం జరిగింది. స్లావిక్ భాషలలో ఆదివారం మొదట వస్తుంది. సంఖ్యా వ్యవస్థను తీసుకున్నట్లయితే సోమవారం మొదట వస్తుంది. ఈ పద్ధతులను అన్ని ప్రాంతాల వారు అనేక భాషలలో అవలంభిస్తున్నారు.

గ్రహాల పేర్లు ఉన్న రోజులు[మార్చు]

గ్రీకో-రోమన్ సంప్రదాయం

1 వ, 3 వ శతాబ్దాల మధ్య, రోమన్ సామ్రాజ్యం క్రమంగా ఎనిమిది రోజుల రోమన్ నండినల్ చక్రాన్ని ఏడు రోజుల వారంతో భర్తీ చేసింది. ఈ క్రొత్త వ్యవస్థకు మొట్టమొదటి సాక్ష్యం AD 60 సంవత్సరంలో 8 ఫిబ్రవరి (లాటిన్:viii idus Februarius) ను డైస్ సోలిస్ ("ఆదివారం") గా సూచించే ఒక పాంపీయన్ గ్రాఫిటో.[1] మరో ప్రారంభ సాక్షి, క్రీస్తుశకం 100 లో వ్రాసిన ప్లూటార్క్ రాసిన గ్రంథానికి సూచన, ఇది ఈ ప్రశ్నను సంధించింది: "గ్రహాల పేర్లు 'అసలు' క్రమం నుండి వేరే క్రమంలో ఎందుకు లెక్కించబడ్డాయి?"[2].

గ్రహాల గోళాల టోలెమిక్ వ్యవస్థ, స్వర్గపు వస్తువుల క్రమం, భూమి నుండి చాలా దూరం వరకు: శని, బృహస్పతి, అంగారక గ్రహం, సూర్యుడు, శుక్రుడు, బుధుడు, చంద్రుడు, నిష్పాక్షికంగా, గ్రహాలు నెమ్మదిగా నుండి ఆదేశించబడతాయి రాత్రి ఆకాశంలో కనిపించేటప్పుడు వేగంగా కదులుతుంది.[3]

సూర్యుడు, చంద్రుడు, అంగారక (అంగారకుడు), మెర్క్యురియస్(బుధుడు), బృహస్పతి (జ్యూస్), వీనస్ (ఆఫ్రొడైట్) శని (శని): హెలెనిస్టిక్ జ్యోతిషశాస్త్రం గ్రహాలకు ఈ రోజులు పేరు పెట్టారు.[4] ఏడు రోజుల వారం లేట్ పురాతన కాలంలో రోమన్ సామ్రాజ్యం అంతటా వ్యాపించింది. 4 వ శతాబ్దం నాటికి, ఇది సామ్రాజ్యం అంతటా విస్తృతంగా వాడుకలో ఉంది. ఇది భారతదేశం, చైనాకు కూడా చేరుకుంది.

గ్రీకు లాటిన్ పేర్లు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:

అల్బేనియన్ మంగళవారం, బుధవారం శనివారం లాటిన్ పదాలను స్వీకరించింది, ఆదివారం సోమవారం లాటిన్ పదాల అనువాదాలను స్వీకరించింది, గురువారం శుక్రవారం స్థానిక పదాలను ఉంచింది. ఇతర భాషలు వలసరాజ్యాల కాలంలో వారంలోని రోజులు లాటిన్ (రొమాన్స్) పేర్లతో కలిసి వారాన్ని స్వీకరించాయి. కొన్ని నిర్మించిన భాషలు లాటిన్ పరిభాషను కూడా స్వీకరించాయి.

జర్మనీ క్యాలెండర్[మార్చు]

జర్మనీ ప్రజలు రోమన్లు ​​ప్రవేశపెట్టిన వ్యవస్థను రోమన్ దేశాల కోసం (శనివారం మినహా) ప్రత్యామ్నాయ జర్మనీకా అని పిలుస్తారు. ఈ వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టిన తేదీ ఖచ్చితంగా తెలియదు, కాని ఇది క్రీ.శ 200 కన్నా తరువాత జరిగి ఉండాలి కాని 6 నుండి 7 వ శతాబ్దాలలో క్రైస్తవ మతం ప్రవేశపెట్టడానికి ముందు, అంటే చివరి దశలో పాశ్చాత్య రోమన్ సామ్రాజ్యం పతనం తరువాత.[5] ఈ కాలం కామన్ జర్మనిక్ దశ కంటే తరువాత, కానీ ఇప్పటికీ విభజించబడని పశ్చిమ జర్మనీ దశలో ఉంది. ఉత్తర జర్మనీ భాషలలో వారంలోని రోజుల పేర్లు లాటిన్ నుండి నేరుగా లెక్కించబడలేదు, కానీ పశ్చిమ జర్మనీ పేర్ల నుండి తీసుకోబడ్డాయి.

ఆదివారం: పాత ఇంగ్లీష్ దీని అర్థం "సూర్యుని రోజు". ఇది లాటిన్ పదబంధం డైస్ సోలిస్ అనువాదం. ఇంగ్లీష్, జర్మనీ భాషల మాదిరిగానే, సూర్యుడితో రోజు అనుబంధాన్ని కాపాడుతుంది. అన్ని రొమాన్స్ భాషలతో సహా అనేక ఇతర యూరోపియన్ భాషలు దాని పేరును పశ్చిమ జర్మనీ ఉత్తర జర్మనీ పురాణాలలో, సూర్యుడిని సున్నా / సోల్ అని పిలుస్తారు.

సోమవారం: పాత ఇంగ్లీష్ మెనాండగ్ దీని అర్థం "చంద్రుని రోజు". ఇది లాటిన్ పేరు డైస్ లూనేతో సమానం. ఉత్తర జర్మనీ పురాణాలలో, చంద్రుడు మెనిగా వ్యక్తీకరించబడ్డాడు.

మంగళవారం: పాత ఇంగ్లీష్ టావెస్డాగ్ దీని అర్థం "టివ్స్ డే". టివ్ (నార్స్ టోర్) అనేది నార్స్ పురాణాలలో ఒకే పోరాటం ప్రతిజ్ఞలతో సంబంధం ఉన్న ఒక చేతి దేవుడు, విస్తృత జర్మనీ అన్యమతవాదంలో కూడా ధృవీకరించబడింది. ఈ రోజు పేరు లాటిన్ పేరు డైస్ మార్టిస్, "డే ఆఫ్ మార్స్" కు కూడా అని పిలుస్తారు.

బుధవారం: ఓల్డ్ ఇంగ్లీష్ వాడ్నెస్డాగ్ అంటే జర్మనీ దేవుడు వోడెన్, ఇంగ్లాండ్‌లోని ఆంగ్లో-సాక్సన్స్ ప్రముఖ దేవుడు గురించి ఏడవ శతాబ్దం. ఇది లాటిన్ కౌంటర్ డైస్ మెర్క్యురి, "డే ఆఫ్ మెర్క్యురీ" కు కూడా అస్పష్టంగా సంబంధం కలిగి ఉంది. ఐస్లాండిక్ మివివికు, జర్మన్ మిట్వోచ్, లో జర్మన్ మిడ్‌వీక్ ఫిన్నిష్ కెస్కివిక్కో అన్నీ వారం మధ్యలో అర్థం.

గురువారం: పాత ఇంగ్లీష్, దీని అర్థం అంటే ఉరుము దాని వ్యక్తిత్వం, ఆధునిక ఆంగ్లంలో థోర్ అని పిలువబడే నార్స్ దేవుడు. అదేవిధంగా డచ్ డోండర్‌డాగ్, జర్మన్ డోన్నర్‌స్టాగ్ ('థండర్ డే'), ఫిన్నిష్ టోర్స్టాయ్ స్కాండినేవియన్ టోర్స్‌డాగ్ ('థోర్స్ డే'). థోర్స్ డే లాటిన్ డైస్ ఐయోవిస్, "బృహస్పతి రోజు" కు అనుగుణంగా ఉంటుంది.

శుక్రవారం: ఓల్డ్ ఇంగ్లీష్ ఫ్రెడెగ్, అంటే ఆంగ్లో-సాక్సన్ దేవత ఫ్రేజ్ రోజు. వీనస్ గ్రహం నార్స్ పేరు ఫ్రిగ్జార్స్ట్జార్నా, 'ఫ్రిగ్స్ స్టార్'. ఇది లాటిన్ డైస్ వెనెరిస్, "డే ఆఫ్ వీనస్" పై ఆధారపడింది.

శనివారం: జ్యూస్ తండ్రి చాలా మంది ఒలింపియన్ల టైటాన్ క్రోనస్‌తో సంబంధం ఉన్న రోమన్ దేవుడు సాటర్న్ పేరు పెట్టారు. దీని అసలు ఆంగ్లో-సాక్సన్ రెండరింగ్ సాటర్నెస్డాగ్. లాటిన్లో, ఇది సాటర్ని, "సాటర్న్ డే". స్కాండినేవియన్ లార్డాగ్ / లార్డాగ్ నార్స్ రోమన్ పాంథియోన్ గురించి ప్రస్తావించనందున గణనీయంగా మారుతుంది; ఇది పాత నార్స్ లాగర్డగర్ నుండి వచ్చింది, అక్షరాలా "వాషింగ్-డే". జర్మన్ సోనాబెండ్ తక్కువ జర్మన్ పదాలు సన్నావెండ్ అంటే "సండే ఈవ్", జర్మన్ పదం సామ్‌స్టాగ్ షబ్బత్ అనే పేరు నుండి వచ్చింది.

హిందూ సంప్రదాయం[మార్చు]

నవగ్రహ హిందూ జ్యోతిషశాస్త్రం ఒక గ్రహం రీజెన్సీ కింద వాసర అనే పదం కింద ఉపయోగిస్తుంది, వారంలోని రోజులను ఆదిత్య-, సోమ-, మంగళ-, బుద్ధ-, గురు-, శుక్ర-, శని-, అని పిలుస్తారు. శుక్ర అనేది శుక్రుడి పేరు (భగు కుమారుడిగా పరిగణించబడుతుంది); గురు ఇక్కడ బహస్పతి అనే బిరుదు, అందుకే బృహస్పతి; బుద్ధ "మెర్క్యురీ" ను సోమ కుమారుడు, అనగా చంద్రుడు. క్రీస్తుపూర్వం 2 వ శతాబ్దం నుండి గ్రీకు జ్యోతిషశాస్త్రం పరిజ్ఞానం ఉనికిలో ఉంది, కాని గుసప కాలంలో (యజవాల్క్య స్మతి, సి. 3 నుండి 5 వ శతాబ్దం వరకు), అనగా అదే సమయంలో రోమన్లో ఈ వ్యవస్థ ప్రవేశపెట్టబడింది. ఆగ్నేయాసియా సంప్రదాయం వారంలోని హిందూ పేర్లను కూడా ఉపయోగిస్తుంది.

తూర్పు ఆసియా సంప్రదాయం

వారపు రోజులకు తూర్పు ఆసియా నామకరణ విధానం లాటిన్ వ్యవస్థతో సమానంగా ఉంటుంది సూర్యుడు, చంద్రుడు నగ్న కంటికి కనిపించే ఐదు గ్రహాలను కలిగి ఉన్న "సెవెన్ లూమినరీస్". గ్రహ వ్యవస్థ పీరియడ్ జపాన్‌లో వాడుకలో ఉన్న ఏడు రోజుల వ్యవస్థను చూపించాయి. జపాన్‌లో, ఏడు రోజుల వ్యవస్థను పూర్తిస్థాయిలో పదోన్నతి పొందే వరకు (జ్యోతిషశాస్త్ర ప్రయోజనాల కోసం) వాడుకలో ఉంచారు. మీజీ కాలంలో పెద్ద (పాశ్చాత్య-శైలి) క్యాలెండర్ ప్రాతిపదిక. చైనాలో, 1911 లో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా స్థాపనతో, చైనాలో సోమవారం నుండి శనివారం వరకు ఇప్పుడు సంఖ్యలతో అవ్యక్తంగా ప్రకాశించే వారి పేరు పెట్టబడింది.

వారంలోని సంఖ్యలు[మార్చు]

సోమవారం నుండి రోజులు లెక్కించబడ్డాయి, సాఫ్ట్‌వేర్ తేదీ ఫార్మాట్‌ల కోసం ISO సోమవారం 8 వ వారంతో మొదటి రోజుగా సూచిస్తుంది. స్లావిక్, బాల్టిక్ యురేలిక్ భాషలు (ఫిన్నిష్ పాక్షికంగా ఎస్టోనియన్ మినహా) సంఖ్యను స్వీకరించాయి, కాని ఆదివారం కాకుండా సోమవారం "మొదటి రోజు" గా తీసుకున్నాయి.[6] ఈ సమావేశం కొన్ని ఆస్ట్రోనేషియన్ భాషలలో కూడా ఉంది, దీని మాట్లాడేవారిని యూరోపియన్ మిషనరీలు క్రైస్తవ మతంలోకి మార్చారు.[7] స్లావిక్ భాషలలో, కొన్ని పేర్లు ఆదివారం తరువాత అంకెలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి:

ఆదివారం నుండి రోజులు లెక్కించబడ్డాయి

ఆదివారం మొదటి స్థానంలో వస్తుంది. జూడో-క్రిస్టియన్ అబ్రహమిక్ సంప్రదాయంలో, వారంలో మొదటి రోజు ఆదివారం. దేవుడు ఆరు రోజుల సృష్టి నుండి విశ్రాంతి తీసుకున్న బైబిల్ సబ్బాత్ (శనివారం నాటికి), సబ్బాత్ తరువాత రోజును వారంలోని మొదటి రోజు (ఆదివారం నాటికి) చేసింది. వేడుకలు విశ్రాంతి కోసం ఏడవ రోజు సబ్బాత్లు పవిత్రం చేయబడ్డాయి. ప్రారంభ క్రైస్తవ మతంలో వారం స్వీకరించబడిన తరువాత, ఆదివారం వారంలో మొదటి రోజుగా మిగిలిపోయింది, కానీ క్రమంగా శనివారం వేడుకలు విశ్రాంతి దినంగా స్థానభ్రంశం చెందింది, దీనిని లార్డ్స్ డేగా పరిగణించారు. వారపు రోజులను లెక్కించే ఆచారం ఎక్కువగా తూర్పు చర్చిలో ప్రబలంగా ఉన్నప్పటికీ, మార్టిన్ ప్రభావం కారణంగా పోర్చుగీస్ గెలీషియన్, రొమాన్స్ భాషలు మాత్రమే, వీటిలో రోజుల పేర్లు గ్రహాల పేర్లతో కాకుండా సంఖ్యల నుండి వచ్చాయి.[8] ఐస్లాండిక్ అనేది జర్మనీ భాషలలో ఒక ప్రత్యేక సందర్భం, ఇది సూర్యుడు, చంద్రులను మాత్రమే నిర్వహిస్తుంది, అయితే స్పష్టంగా అన్యజనుల దేవతల పేర్లతో సంఖ్యాపరంగా రోజులు రోజుల కలయికతో అనుకూలంగా ఉంటుంది. దేశీయ దినచర్య. "వాషింగ్ డే" ను ఇతర ఉత్తర జర్మనీ భాషలలో కూడా ఉపయోగిస్తారు, లేకపోతే పేర్లు ఆంగ్ల భాషలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి.

శనివారం నుండి రోజులు లెక్కించబడ్డాయి

స్వాహిలిలో, రోజు సూర్యోదయం నుండి మొదలవుతుంది, అరబిక్ హిబ్రూ క్యాలెండర్లలో కాకుండా, రోజు సూర్యాస్తమయం నుండి మొదలవుతుంది, పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో కాకుండా, అర్ధరాత్రి ప్రారంభమయ్యే రోజు (అందువల్ల ఆరు గంటలు ఆఫ్‌సెట్ ). అందువల్ల వారంలో మొదటి రోజు శనివారం, ఎందుకంటే ఇది వారంలోని మొదటి రాత్రి అరబిక్‌లో ఉంటుంది. శబ్దవ్యుత్పత్తి ప్రకారం, స్వాహిలికి రెండు "ఐదవ" రోజులు ఉన్నాయి. శనివారం నుండి బుధవారం వరకు పదాలు "ఒకటి" కోసం "ఐదు" ద్వారా బంటు-ఉత్పన్న స్వాహిలి పదాలను కలిగి ఉన్నాయి. గురువారం, అల్హామిసి అనే పదం అరబిక్ మూలానికి చెందినది దీని అర్థం "ఐదవ" (రోజు). శుక్రవారం, ఇజుమా అనే పదం కూడా అరబిక్ ఇస్లాంలో శుక్రవారం మధ్యాహ్నం ప్రార్థనల కోసం "సమావేశమయ్యే రోజు" అని అర్ధం.

సంఖ్య ఖగోళ శాస్త్రం మిశ్రమం[మార్చు]

ఇస్ట్రో-రొమేనియన్ ఈజనే మాండలికంలో, లూర్ (సోమవారం) వైరర్ (శుక్రవారం) లాటిన్ సమావేశాన్ని అనుసరిస్తుండగా, ఉటోరెక్ (మంగళవారం), స్రేడు (బుధవారం) స్ట్రలోక్ (గురువారం) స్లావిక్ సమావేశాన్ని అనుసరిస్తారు.[9] వేర్వేరు బాస్క్ మాండలికాలలో అనేక వ్యవస్థలు ఉన్నాయి.[10]

జుడియో-స్పానిష్ (లాడినో) లో, ఇది ప్రధానంగా స్పానిష్ మధ్యయుగ సంస్కరణపై ఆధారపడింది, సోమవారం-శుక్రవారం ఐదు రోజులు స్పానిష్ పేర్లను దగ్గరగా అనుసరిస్తాయి. ఆదివారం అరబిక్ పేరును ఉపయోగిస్తుంది, ఇది సంఖ్య శాస్త్రం ఆధారంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే యూదు భాష ఆదివారం "లార్డ్స్ డే" ఆధారంగా ఒక పేరును స్వీకరించే అవకాశం లేదు. స్పానిష్ మాదిరిగానే, శనివారం లాడినో పేరు సబ్బాత్ ఆధారంగా ఉంది. ఏదేమైనా, యూదు భాషగా- శనివారం యూదు సమాజంలో విశ్రాంతి దినం కావడంతో, లాడినో నేరుగా హీబ్రూ పేరు షబ్బత్ ను స్వీకరించారు.[11] బిష్ణుప్రియ, మణిపురి భాషలలో వారంలోని రోజులు సనామాహి సృష్టి పురాణం నుండి ఉద్భవించాయి.[12] [13] [14] [15]

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

  1. Nerone Caesare Augusto Cosso Lentuol Cossil fil. Cos. VIII idus Febr(u)arius dies solis, luna XIIIIX nun(dinae) Cumis, V (idus Februarias) nun(dinae) Pompeis. Robert Hannah, "Time in Written Spaces", in: Peter Keegan, Gareth Sears, Ray Laurence (eds.), Written Space in the Latin West, 200 BC to AD 300, A&C Black, 2013, p. 89.
  2. E. G. Richards, Mapping Time, the Calendar and History, Oxford 1999. p. 269
  3. Falk, Michael (19 March 1999). "Astronomical names for the days of the week". Journal of the Royal Astronomical Society of Canada. 93 (1999–06): 122–133. Bibcode:1999JRASC..93..122F.
  4. "Days of the Week Meaning and Origin". Astrologyclub.org. Retrieved 25 December 2016.
  5. Grimm, Jacob (2004). Teutonic Mythology. Courier Corporation. pp. 122–123. ISBN 978-0-486-43546-6.
  6. Falk, Michael (19 March 1999). "Astronomical names for the days of the week". Journal of the Royal Astronomical Society of Canada. 93 (1999–06): 122–133. arXiv:astro-ph/0307398. Bibcode:1999JRASC..93..122F. doi:10.1016/j.newast.2003.07.002.
  7. Gray, 2012. The Languages of Pentecost Island.
  8. Richard A. Fletcher (1999). The Barbarian Conversion: From Paganism to Christianity. University of California Press. p. 257. ISBN 978-0-520-21859-8. McKenna, Stephen (1938). "Pagan Survivals in Galicia in the Sixth Century". Paganism and Pagan Survivals in Spain Up to the Fall of the Visigothic Kingdom. Catholic University of America. pp. 93–94. Retrieved 20 March 2013.
  9. [1] Archived 20 నవంబరు 2008 at the Wayback Machine
  10. Astronomy and Basque Language, Henrike Knörr, Oxford VI and SEAC 99 "Astronomy and Cultural Diversity", La Laguna, June 1999. It references Alessandro Bausani, 1982, The prehistoric Basque week of three days: archaeoastronomical notes, The Bulletin of the Center for Archaeoastronomy (Maryland), v. 2, 16–22.
  11. See the image in Anthony, Charlotte. "Rushing to preserve Ladino legacies". Crescent City Jewish News. Retrieved 31 May 2016. The Ladino names are in the right-hand column, written in Hebrew characters.
  12. Wakoklon Heelel Thilel Salai Amai Eelon Pukok PuYa
  13. Wachetlon Pathup PuYa
  14. Kham Oi Yang Oi Sekning PuYa
  15. Nunglekpam, Premi Devi (2018-05-25). Short Essays on Women and Society: Manipuri Women through the Century. FSP Media Publications.

వెలుపలి లంకెలు[మార్చు]