థోరియం

Thorium, ₉₀Th
సాధారణ ధర్మములు
ఉచ్ఛారణ	/ˈθɔːriəm/ (THOR-ee-əm)
కనిపించే తీరు	silvery, often with black tarnish
ప్రామాణిక అణు భారం (Ar, standard)	232.0377(4)
ఆవర్తన పట్టికలో Thorium
	actinium ← thorium → protactinium
పరమాణు సంఖ్య (Z)	90
గ్రూపు	group n/a
పీరియడ్	పీరియడ్ 7
బ్లాకు	f-బ్లాకు
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం	[Rn] 6d2 7s2
ప్రతీ కక్ష్యలో ఎలక్ట్రానులు	2, 8, 18, 32, 18, 10, 2
భౌతిక ధర్మములు
STP వద్ద స్థితి	solid
ద్రవీభవన స్థానం	2023 K (1750 °C, 3182 °F)
మరుగు స్థానం	5061 K (4788 °C, 8650 °F)
సాంద్రత (గ.ఉ వద్ద)	11.724 g/cm3
ద్రవీభవన ఉష్ణం; (హీట్ ఆఫ్ ఫ్యూజన్)	13.81 kJ/mol
భాష్పీభవన ఉష్ణం ; (హీట్ ఆఫ్ వేపొరైజేషన్)	514 kJ/mol
మోలార్ హీట్ కెపాసిటీ	26.230 J/(mol·K)
పరమాణు ధర్మములు
ఆక్సీకరణ స్థితులు	4, 3, 2, 1
ఋణవిద్యుదాత్మకత	Pauling scale: 1.3
శక్తులు	1st: 587 kJ/mol ; 2nd: 1110 kJ/mol ; 3rd: 1930 kJ/mol ; ;
పరమాణు వ్యాసార్థం	empirical: 179.8 pm
సమయోజనీయ వ్యాసార్థం	206±6 pm
	వర్ణపట రేఖలు
	వర్ణపట రేఖలు
ఇతరములు
స్ఫటిక నిర్మాణం	ముఖ-కేంద్ర క్యూబిక్ (fcc)
Speed of sound thin rod	2490 m/s (at 20 °C)
ఉష్ణ వ్యాకోచం	11.0 µm/(m·K) (at 25 °C)
ఉష్ణ వాహకత	54.0 W/(m·K)
విద్యుత్ విశిష్ట నిరోధం	157 nΩ·m (at 0 °C)
అయస్కాంత క్రమం	paramagnetic
యంగ్ గుణకం	79 GPa
షేర్ గుణకం	31 GPa
బల్క్ గుణకం	54 GPa
పాయిసన్ నిష్పత్తి	0.27
మోహ్స్ కఠినత్వం	3.0
వికర్స్ కఠినత్వం	350 MPa
బ్రినెల్ కఠినత్వం	400 MPa
CAS సంఖ్య	7440-29-1
చరిత్ర
ఆవిష్కరణ	Jöns Jakob Berzelius (1829)
thorium ముఖ్య ఐసోటోపులు
	view; talk; edit; \| మూలాలు \| in Wikidata

ఉపోద్ఘాతం[మార్చు]

థోరియం ఒక రసాయన మూలకం. దీని హ్రస్వ నామం Th. అణు సంఖ్య 90. ఇది ఒక రేడియోధార్మిక లోహ (మెటల్) పదార్థం. ప్రకృతిలో సహజసిద్ధంగా దొరికే నాలుగే నాలుగు రేడియోధార్మిక మూలకాలలో థోరియం ఒకటి; మిగాతా మూడు బిస్మత్, ప్లుటోనియం, మరియు యురేనియం. ^{[lower-alpha 1]} దీని ఉనికిని నార్వే దేశస్థుడు, మినరాలజిస్ట్, మోర్టెన్ థ్రేన్ ఎస్మార్క్ 1828 లో కనుగొన్నారు. స్వీడిన్ దేశపు రసాయన శాస్త్రవేత్త జాన్ జేకబ్ బెర్జీలియస్ ద్వారా మూలకం అని గుర్తించబడింది. తదుపరి థోర్ అని నోర్స్ దేవుడు అయిన ఉరుము పేరు పెట్టడం జరిగింది.

సమస్థానులు[మార్చు]

థోరియం అణువు (atom) లో 90 ప్రోటానులు, 90 ఎలక్‌ట్రానులు ఉంటాయి. వీటిలో నాలుగు "బల ఎలక్‌ట్రానులు" (valence electrons). థోరియం లోహం చూడడానికి వెండిలా మెరుస్తూ ఉంటుంది; గాలి తగిలితే వెండి లాగే మకిలిబారిపోతుంది. థోరియం రేడియో ధార్మికత నీరసమైనది: తెలిసున్న దీని సమస్థానులు (isotopes) అన్నీ (అనగా, థోరియం-227, 228, 229, 230, 231, 232, 234) అస్థిర నిశ్చలతతోనే తారసపడతాయి. వీటన్నిటిలోనూ థోరియం-232 కి స్థిరత్వం ఎక్కువ, సహజంగా దొరికే థోరియం కూడా ఈ రకం సమస్థానే. ఇది యురేనియం కంటే నాలుగింతలు ఎక్కువగా భూమి ఉపరితలం మీద దొరికే ఖనిజాలలో (ముఖ్యంగా మోనజైట్) లభ్యం అవుతోంది.

ఉపయోగాలు[మార్చు]

ఒకప్పుడు గ్యాస్ దీపాలలో మ్యాంటెల్స్‌గా థోరియంని వాడేవారు. ఇతర లోహాలతో కలిపి మిశ్రమ లోహాలు తయారు చెయ్యడానికి కూడా వాడేవారు. కానీ దాని రేడియోధార్మికత గురించి ఆందోళనలు కారణంగా ఈ అనువర్తనాలని (అప్లికేషన్లు) వాడుకనుండి తొలగించేరు. థోరియం టిఐజి వెల్డింగ్ లో ఎలక్ట్రోడ్లు తయారీలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఇది మేలు రకం ఆప్టిక్స్ మరియు శాస్త్రీయ ఇన్స్ట్రుమెంటేషన్ లో ఒక పదార్థంగా జనాదరణ పొందింది. యురేనియం స్థానంలో అణు క్రియాకలశాలు (రియాక్టర్లు) లో థోరియం చాల ముఖ్యమైన పాత్ర వహించబోతోంది., ఇటీవలి కాలంలో కొన్ని థోరియం క్రియాకలశాలు (రియాక్టర్లు) ప్రయోగాత్మకంగా పూర్తి చేశారు. ఈ రంగంలో భారతదేశం అగ్రగామిగా ఉంది.

లక్షణాలు[మార్చు]

The 4n decay chain of thorium-232, commonly called the "thorium series"

థోరియం, ఒక మృదువైన పారా మాగ్నటిక్, ప్రకాశవంతమైన తెల్లని రేడియోధార్మిక ఆక్టినైడ్ లోహం.

గమనికలు[మార్చు]

↑ Traces of primordial plutonium-244 still exist in nature,^[3] but this does not occur in quantity, unlike bismuth, thorium, and uranium.

మూలాలు[మార్చు]

↑ Meija, J.; et al. (2016). "Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)". Pure and Applied Chemistry. 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
↑ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
↑ Hoffman, D. C.; Lawrence, F. O.; Mewherter, J. L.; Rourke, F. M. (1971). "Detection of Plutonium-244 in Nature". Nature. 234 (5325): 132–134. Bibcode:1971Natur.234..132H. doi:10.1038/234132a0.

గ్రంథ పట్టిక[మార్చు]

Golub, A. M. (1971). Общая и неорганическая химия (General and Inorganic Chemistry). 2.
Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. ISBN 0080379419.
Wickleder, Mathias S.; Fourest, Blandine; Dorhout, Peter K. (2006). "Thorium". In Morss, Lester R.; Edelstein, Norman M.; Fuger, Jean. The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements (PDF). 3 (3rd ed.). Dordrecht, the Netherlands: Springer. pp. 52–160. doi:10.1007/1-4020-3598-5_3.

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

Brett W. Jordan; Rod Eggert; Brent Dixon; Brett Carlsen (October 2014). "Thorium: Does Crustal Abundance Lead to Economic Availability?" (PDF). Colorado School of Mines Working Paper 2014-07.

బయటి లింకులు[మార్చు]

[4] Traces of primordial plutonium-244 still exist in nature,^[3] but this does not occur in quantity, unlike bismuth, thorium, and uranium.

[CIAAW2016-1] Meija, J.; et al. (2016). "Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)". Pure and Applied Chemistry. 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.

[magnet-2] Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.

[3] Hoffman, D. C.; Lawrence, F. O.; Mewherter, J. L.; Rourke, F. M. (1971). "Detection of Plutonium-244 in Nature". Nature. 234 (5325): 132–134. Bibcode:1971Natur.234..132H. doi:10.1038/234132a0.

[1]

[2]

[lower-alpha 1]

[3]

థోరియం

విషయ సూచిక

ఉపోద్ఘాతం[మార్చు]

సమస్థానులు[మార్చు]

ఉపయోగాలు[మార్చు]

లక్షణాలు[మార్చు]

గమనికలు[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

గ్రంథ పట్టిక[మార్చు]

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

బయటి లింకులు[మార్చు]

మార్గదర్శకపు మెనూ

వ్యక్తిగత పరికరాలు

పేరుబరులు

వివిధ రూపాలు

చూపులు

మరిన్ని

వెతుకు

మార్గదర్శకము

పరస్పరక్రియ

పరికరాల పెట్టె

ముద్రించండి/ఎగుమతి చేయండి

ఇతర ప్రాజక్టులలో

ఇతర భాషలు