మహబూబ్ నగర్

వికీపీడియా నుండి

?మహబూబ్ నగర్ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ • భారతదేశం
మహబూబ్ నగర్
అక్షాంశరేఖాంశాలు: 16°45′N 78°00′E / 16.742907, 78.00602
కాలాంశం	భాప్రాకా (గ్రీ.కా+5:30)
విస్తీర్ణం	18,432 కి.మీ² (7,117 చ.మై)
ముఖ్య పట్టణము	మహబూబ్ నగర్
ప్రాంతం	తెలంగాణ
జనాభా • జనసాంద్రత • మగ • ఆడ • అక్షరాశ్యత శాతం	3,507,000 (2001) • 190/కి.మీ² (492/చ.మై) • 1779000 • 1726000 • 45.53

అక్షాంశరేఖాంశాలు: 16°45′N 78°00′E / 16.742907, 78.00602 మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని తెలంగాణా ప్రాంతంలోని 10 జిల్లాల్లో ఒకటి. జిల్లా ముఖ్యపట్టణం, మహబూబ్‌నగర్. ఇది హైదరాబాదునుండి నైరుతి దిశలో 100 కిలోమీటర్ల దూరంలో కలదు. జిల్లాకు దక్షిణాన తుంగభద్ర నది, కర్నూలు జిల్లా, తూర్పున నల్గొండ జిల్లా, ఉత్తరముఅ రంగారెడ్డి జిల్లా, పశ్చిమమున కర్ణాటక లోని రాయచూరు, గుల్బర్గా జిల్లాలు కలవు. ఈశాన్య దిశలో హైదరాబాదు జిల్లా కలదు

విషయ సూచిక 1 భౌగోళికం 2 చరిత్ర 2.1 పాలించిన రాజవంశాలు 2.2 ఆధునిక చరిత్ర 3 మహబూబ్ నగర్ జిల్లా సమాచారం 4 మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లో పని చేసిన కలెక్టర్లు 5 కొన్ని గణాంకాలు 6 జిల్లా నుంచి గెలిచిన ప్రస్తుత ప్రజాప్రతినిధులు 7 స్వాతంత్రానికి పూర్వం మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా లో సంస్థానాలు 8 మహబూబ్ నగర్ మండలాలు 9 పట్టణ ప్రాంతాలు 10 జనాభా 11 రవాణా సౌకర్యాలు 12 సందర్శనీయ ప్రదేశాలు 13 పాలమూరు మహనీయులు 14 రాష్ట్రంలోనే తొలి పంచాయతీ సమితి 15 విద్యారంగం 16 వర్షపాతం, వాతావరణం 17 నీటిపారుదల సౌకర్యం 18 జిల్లాలో ఇటీవలి ముఖ్య పరిణామాలు 19 మూలాలు 20 ఇవి కూడా చూడండి 21 బయటి లింకులు

[మార్చు] భౌగోళికం

భౌగోళికంగా ఈ జిల్లా తెలంగాణా ప్రాంతంలో దక్షిణాదిగా ఉంది. విస్తీర్ణం పరంగా తెలంగాణాలో ఇదే అతిపెద్దది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా చూస్తే ఇది రెండో పెద్ద జిల్లా. 18432 చ.కి.మీ. విస్తీర్ణం కల్గిన ఈ జిల్లాకు దక్షిణంగా తుంగభద్ర నది ప్రవహిస్తుంది. కృష్ణా నది కూడా ఈ జిల్లా గుండా ప్రవేశించి ఆలంపూర్ వద్ద తుంగభద్రను తనలో కలుపుకుంటుంది. ఈ జిల్లా గుండా ఉత్తర, దక్షిణంగా 7 వ నెంబరు జాతీయ రహదారి మరియు హైదరాబాదు-కర్నూలు రైల్వే లైను వెళ్ళుచున్నది. అమ్రాబాదు గుట్టలుగా పిల్వబడే కొండల సమూహం జిల్లా ఆగ్నేయాన విస్తరించి ఉంది. 2001 జనాభా గణన ప్రకారం ఈ జిల్లా జనసంఖ్య 35 లక్షలు.

[మార్చు] చరిత్ర

మహబూబ్ నగర్ ప్రాంతాన్ని పూర్వం పాలమూరు (Palamooru) అని రుక్మమ్మపేట (Rukmammapeta) అని పిలిచేవారు. ఆ తరువాత డిసెంబరు 4, 1890నందు అప్పటి హైదరాబాదు సంస్థాన పరిపాలకుడైన ఆరవ మహబూబ్ ఆలీ ఖాన్ అసఫ్ జా (1869 - 1911) పేరు మీదుగా మహబూబ్ నగర్ అని మార్చబడినది. క్రీ.శ. 1883నుండి జిల్లా కేంద్రానికి ఈ పట్టణము ప్రధానకేంద్రముగా వున్నది. ఒకప్పుడు ఈ మహబూబ్ నగర్ ప్రాంతాన్ని చోళవాడి (చోళుల భూమి) అని పిలిచేవారు. ప్రపంచ ప్రసిద్ధి పొందిన కోహినూర్ వజ్రం మరియు గోల్కొండ వజ్రం మహబూబ్ నగర్ ప్రాంతంలో దొరికినట్లు చెబుతారు^[1].

ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన పాలకుల నిర్లక్ష్యం వల్ల మహబూబ్ నగర్ చరిత్రను తెల్సుకోవడానికి ఇబ్బందే. అంతేకాకుండా ఈ ప్రాంతం చాలా కాలం చిన్న చిన్న ప్రాంతాల పాలకుల చేతిలో ఉండిపోయింది. ఇక్కడ ఎక్కువగా సంస్థానాధీశులు, జమీందారులు, దొరలు, భూస్వాములు పాలించారు. ఇక్కడి ప్రజలు పేదరికంతోను, బానిసత్వంలోను ఉన్నందున చరిత్రకారులు కూడా ఈ ప్రాంతంపై అధిక శ్రద్ధ చూపలేరు. ఇప్పటికినీ ఈ ప్రాంతముధిక ప్రజలు పేదరికంతో జీవన పోరాటం సాగిస్తున్నారు.

[మార్చు] పాలించిన రాజవంశాలు

• మౌర్య సామ్రాజ్యం : క్రీ.పూ.250 లో అశోక చక్రవర్తి కాలంలో మౌర్య సామ్రాజ్యం లో ఈ ప్రాంతము దక్షిణ సరిహద్దుగా ఉండేది.
• శాతవాహన రాజ్యం : క్రీ.పూ.221 నుంచి క్రీ.శ 218 వరకు పాలించిన శాతవాహన కాలంలో మహబూబ్ నగర్ ప్రాంతం భాగంగా ఉండేది.
• చాళుక్య రాజ్యం : క్రీ.శ. 5 వ శతాబ్దం నుంచి క్రీ.శ.11 వ శతాబ్దం వరకు ఈ ప్రాంతము చాళుక్య రాజ్యంలో భాగంగా ఉండింది.
• రాష్ట్రకూట రాజ్యం : క్రీ.శ. 9 వ శతాబ్దంలో కొద్ది కాలం ఇక్కడ రాష్ట్రకూటులు పాలించారు.
• కాకతీయ రాజ్యం : క్రీ.శ.1100 నుమ్చి క్రీ.శ.1474 వరకు ఇక్కడ కాకతీయ రాజులు రాజ్యం చేశారు.
• బహమనీ రాజ్యం : క్రీ.శ.1347 నుంచి క్రీ.శ.1518 వరకు ఇది బహమనీ రాజ్యం లో భాగంగా ఉండింది.
• కుతుబ్ షాహి రాజ్యం : క్రీ.శ.1518 నుంచి క్రీ.శ.1687 వరకు ఈ ప్రాంతం కుతుబ్ షాహి రాజ్యంలో భాగం
• మొఘల్ సామ్రాజ్యం : క్రీ.శ. 1687 నుంచి దాదాపు 37 సం.ల పాటు మహబూబ్ నగర్ ప్రాంతంను మొఘలులు పాలించారు.
• నిజాం రాజ్యం : క్రీ.శ. 1724 నుంచి ఇక్కడ నిజాం పాలన ప్రారంభమైంది. స్వాతంత్రం అనంతరం హైదరాబాదు సంస్థానం దేశంలో కల్సే వరకు నిజాం రాజ్యంలో భాగం గానే కొనసాగింది.

[మార్చు] ఆధునిక చరిత్ర

హైదరాబాదు నిజాం ఆరవ నవాబు మీర్ మహబూబ్ అలీ ఖాన్ పేరు మీదుగా ఈ జిల్లాకు మహబూబ్ నగర్ అనే పేరు వచ్చినది. జిల్లాలో పాలు, పెరుగు సమృద్ధిగా లభించడంతో పాలమూరు అనే పేరు కూడా ఉంది.

1870లో నిజాం ప్రభుత్వం 8 తాలుకాలతో నాగర్ కర్నూల్ కేంద్రంగా జిల్లాను ఏర్పాటు చేసింది. 1881 నాటికి జిల్లాలో తాలుకాల సంఖ్య 10కి పెరిగింది. 1883లో జిల్లా కేంద్రాన్ని మహబూబ్ నగర్‌కు బదిలీ చేశారు. స్వాతంత్ర్యానంతరం సంస్థానాలుగా ఉన్న వనపర్తి, కొల్లాపూర్, షాద్‌నగర్ మొదలగు సంస్థానాలు తాలుకాలుగా ఏర్పడి విలీనమయ్యాయి.

స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం 1930 దశాబ్దిలో జరిగిన ఆంధ్రమహాసభలలో ఈ జిల్లాకు చెందిన వ్యక్తులు అద్యక్షత వహించారు. 1930లో మెదక్ జిల్లాలో జరిగిన తొలి ఆంధ్రమహాసభకు సురవరం ప్రతాపరెడ్డి అద్యక్షత వహించగా, 1931లో నల్గొండ జిల్లా దేవరకొండలో జరిగిన రెండో ఆంధ్రమహాసభకు బూర్గుల రామకృష్ణారావు అద్యక్షత వహించాడు. వీరిరువురూ మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖులే. 1936లో ఐదవ ఆంధ్రమహాసభ జిల్లాలోని షాద్‌నగర్ లోనే జరిగింది.

1956లో భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లానుంచి పలు ప్రాంతాలు విడదీసి, సరిహద్దు జిల్లాల నుంచి మరికొన్ని ప్రాంతాలు కలిపారు. జిల్లానుంచి పెరిగి తాలుకాను విడదీసి హైదరాబాదు జిల్లా (ప్రస్తుతం రంగారెడ్డి జిల్లా)కు కలిపినారు. పశ్చిమాన ఉన్న రాయచూరు జిల్లా నుంచి గద్వాల, ఆలంపూర్ తాలుకాలను విడదీసి మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు జతచేశారు. కర్ణాటకలోని గుల్బర్గా జిల్లా నుంచి కోడంగల్‌ను ఇక్కడ విలీనం చేశారు.

1958లో కల్వకుర్తి తాలుకాలోని కొన్ని గ్రామాలు నల్గొండ జిల్లాకు బదిలీ చేయబడింది. 1959లో రంగారెడ్డి జిల్లా లోని కొన్ని గ్రామాలు షాద్‌నగర్‌కు బదిలీ చేయబడ్డాయి. 1959 నాటికి జిల్లాలో 11 తాలుకాలు ఏర్పడ్డాయి. 1986లో మండలాల వ్యవస్థ అమలులోకి రావడంతో 13 తాలుకాల స్థానంలో 64 మండలాలు ఏర్పడ్డాయి.

[మార్చు] మహబూబ్ నగర్ జిల్లా సమాచారం

తెలంగాణా లో మహబూబ్ నగర్ జిల్లా అతిపెద్దది. ఆంద్రప్రదేశ్ లోనే ఇది రెండో పెద్ద జిల్ల. పాలమూరు అని కూడా పిల్వబడే ఈ జిల్లాలో 1553 రెవెన్యూ గ్రామాలు, 1347 గ్రామపంచాయతీలు, 64 మండలాలు, 5 రెవెన్యూ డివిజన్లు, 2 లోకసభ నియోజక స్థానాలు, 13 అసెంబ్లీ నియోజక వర్గ స్థానాలు (పునర్విభజన ప్రకారం 14 స్థానాలు) కలవు. ఇక్కడ వర్షపాతం తక్కువగా ఉండుటచేత దీన్ని కరువు జిల్లాగా పిలుస్తుంటారు. పనులు లేక అనేక మంది కూలీలు ఇతర ప్రాంతాలకు వలస వెళ్ళడం ఇక్కడ సాధారణం. అక్ష్యరాస్యత కూడా ఇక్కడ తక్కువ. సామాజిక, ఆర్థికంగా కూడా ఈ జిల్లా అభివృద్ధి చెందవలసి ఉంది.

[మార్చు] మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లో పని చేసిన కలెక్టర్లు

చీరిడి శంకర్ స్వామి ఖాజా మహబూబ్ హుస్సేన్ దస్తగిరి ఖురేషి రాడారం కిరణ్ బి.ఎల్.ఓటాస్ చంద్రమోహన్ లాల్ ఎస్.ఎస్.అచంట అసదుద్దీన్ అహ్మద్ ఎ.కె.థార్ అసదుద్దీన్ అహ్మద్ ఎ.కె.థార్ అస్నదుల్లా అహ్మద్ అస్దుల్లా సాహెబ్ టి.నాగరత్నం సయ్యద్ హైదర్ రాజా టి.నాగరత్నం

ఎస్.కాశీపాండ్యన్ టి.వీ.ఆర్.కుమార్ ఎస్.కాశీపాండ్యన్ యం.నారాయణ్ రావు వి.ఆనంద్ రావు టి.గోపాల్ రావు పాల్ భూమిన్ మహమ్మద్ అజారుద్దీన్ జి.నారాయణ్ రావు పంకజ్ ద్వివేది కె.నిరాధర్ సి హెచ్.కొండయ్య కె.కె.భంగర్ పంకజ్ ద్వివేది ఎస్.భట్టా చార్య వై.నర్సి రెడ్డి ఎస్.భట్టాచార్య

వై.నర్సి రెడ్డి ఎస్.భట్టా చార్య యం.శామ్యూల్ యం.సాహూ జగన్నాథ్ సింగ్ సి.ఆర్.బిస్వాల్ రామక్రిష్ణ ఎల్.వి.సుబ్రహ్మణ్యం బి.సి.రెడ్డయ్య ప్రీతి సూదాన్ రేమాండ్ పీటర్ పి.క్రిష్ణయ్య అనంత రాము కె.మధుసూదన్ రావు యం.జగదీశ్వర్ వి.ఉషారాణి దమయన్థి(ప్రస్తుతం)

[మార్చు] కొన్ని గణాంకాలు

శాసనసభ లోక్‌సభ

• 'రెవిన్యూ డివిజన్లు  : 5

మహబూబ్ నగర్, గద్వాల, నాగర్‌కర్నూల్, వనపర్తి, నారాయణ పేట,

• రెవెన్యూ మండలాలు : 64
• లోక్ సభ స్థానాలు : 2

మహబూబ్ నగర్, నాగర్ కర్నూలు

• శాసనసభ నియోజక వర్గాలు : 13 (పునర్విభజన ప్రకారం 14)

అచ్చంపేట, షాద్‌నగర్, మహబూబ్ నగర్, ఆత్మకూరు, వనపర్తి, గద్వాల, అలంపూర్, కొడంగల్, మక్తల్, నాగర్‌కర్నూల్, కొల్లాపూర్, కల్వకుర్తి, జడ్చర్ల.

కొత్తగా చేపట్టిన నియోజక వర్గాల పునర్విభజన ప్రకారం మక్తల్ స్థానంలో నారాయణపేట, దేవరకద్ర స్థానంలో ఆత్మకూరు, కొత్తగా మక్తల్ శాసనసభనియోజక వర్గం ఏర్పడింది.

• గ్రామపంచాయతీలు : 1347

ప్రకటిత (నోటిపైడ్) గ్రామపంచాయతీలు : 23

అప్రకటిత (నాన్-నోటిపైడ్) గ్రామపంచాయతీలు : 1323

• నదులు:

కృష్ణ, దిండి (షాబాద్ కొండలలో పుట్టిన దిండి కృష్ణానదికి ఉపనది), తుంగభద్ర నది (ఇదికృష్ణా ఉపనది అయిన తుంగభద్రనది), పెదవాగు , చినవాగు

• దర్శనీయ ప్రదేశాలు:

ఆలంపూర్, పాన్‌గల్, ప్రతాపరుద్ర కోట, పిల్లలమర్రి, కురుమూర్తి, మన్యంకొండ, బీచుపల్లి, వట్టెం

[మార్చు] జిల్లా నుంచి గెలిచిన ప్రస్తుత ప్రజాప్రతినిధులు

• కె.చంద్రశేఖరరావు : మహబూబ్ నగర్ లోకసభ సభ్యుడు,
• మంద జగన్నాథం : నాగర్ కర్నూల్ లోకసభ సభ్యుడు,
• ఆర్.చంద్రశేఖర్ రెడ్డి : రాజ్యసభ సభ్యుడు,
• పి.రాములు : అచ్చంపేట శాసనసభ్యుడు,
• అబ్రహాం : ఆలంపూర్ శాసనసభ్యుడు,
• రావుల చంద్రశేఖర్ రెడ్డి: వనపర్తి శాసనసభ్యుడు,
• డి.కె.అరుణ : గద్వాల శాసనసభ్యురాలు,
• ఎర్రశేఖర్ : జడ్చర్ల శాసనసభ్యుడు,
• జైపాల్ యాదవ్ : కల్వకుర్తి శాసనసభ్యుడు,
• రేవంత్ రెడ్డి : కోడంగల్ శాసనసభ్యుడు,
• జూపల్లి కృష్ణారావు : కొల్లాపూర్ శాసనసభ్యుడు,
• ఎన్.రాజేశ్వర్ రెడ్డి : మహబూబ్ నగర్ శాసనసభ్యుడు,
• సీతాదయాకర్ రెడ్డి : దేవరకద్ర శాసనసభ్యురాలు,
• దయాకర్ రెడ్డి : మక్తల్ శాసనసభ్యుడు,
• నాగం జనార్థన్ రెడ్డి : నాగర్ కర్నూల్ శాసనసభ్యుడు,
• ప్రతాప్ రెడ్డి : షాద్‌నగర్ శాసనసభ్యుడు,
• ఎల్కోటి ఎల్లారెడ్డి : నారాయణపేట శాసనసభ్యుడు.

[మార్చు] స్వాతంత్రానికి పూర్వం మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా లో సంస్థానాలు

ప్రధాన వ్యాసం: పాలమూరు సంస్థానాలు

స్వాతంత్రానికి పూర్వం మహబూబ్‌నగర్ జిల్లో 16 సంస్థానాలు ఉండేవి^[2]. అందులో ముఖ్యమైన సంస్థానాలు :

• వనపర్తి సంస్థానము
• గద్వాల సంస్థానము
• జటప్రోలు సంస్థానము
• అమరచింత సంస్థానము
• పాల్వంచ సంస్థానం
• గోపాల్ పేట్ సంస్థానం
• గురుకుంట సంస్థానం
• కొల్లాపూర్ సంస్థానము
• ఆనెగొంది సంస్థానం

[మార్చు] మహబూబ్ నగర్ మండలాలు

భౌగోళికంగా మహబూబ్ నగర్ జిల్లాను 64 రెవిన్యూ మండలాలుగా విభజించినారు^[3].

1.కోడంగల్ 2.బొంరాస్‌పేట్ 3.కోస్గి 4.దౌలతాబాద్ 5.దామరగిద్ద 6.మద్దూరు 7.కోయిలకొండ 8.హన్వాడ 9.నవాబ్ పేట 10.బాలానగర్ 11.కొందుర్గ్‌ 12.షాద్‌నగర్ 13.కొత్తూరు 14.కేశంపేట 15.తలకొండపల్లి 16.ఆమన‌గల్

17.మాడ్గుల్ 18.వంగూరు 19.వెల్దండ 20.కల్వకుర్తి 21.మిడ్జిల్ 22.తిమ్మాజిపేట 23.జడ్చర్ల 24.భూత్‌పూర్‌ 25.మహబూబ్ నగర్ 26.అడ్డాకల్ 27.దేవరకద్ర 28.ధన్వాడ 29.నారాయణపేట 30.ఉట్కూర్ 31.మాగనూరు 32.మఖ్తల్‌

33.నర్వ 34.చిన్నచింతకుంట 35.ఆత్మకూరు 36.కొత్తకోట 37.పెద్దమందడి 38.ఘన్‌పూర్ 39.బిజినపల్లి 40.నాగర్‌కర్నూల్ 41.తాడూరు 42.తెల్కపల్లి 43.ఉప్పునూతల 44.అచ్చంపేట 45.అమ్రాబాద్ 46.బల్మూర్ 47.లింగాల 48.పెద్దకొత్తపల్లి

49.కోడేరు 50.గోపాలపేట 51.వనపర్తి 52.పానగల్ 53.పెబ్బేరు 54.గద్వాల 55.ధరూర్ 56.మల్దకల్ 57.ఘట్టు 58.అయిజా 59.వడ్డేపల్లి 60.ఇటిక్యాల 61.మానోపాడ్ 62.ఆలంపూర్ 63.వీపనగండ్ల 64.కొల్లాపూర్

[మార్చు] పట్టణ ప్రాంతాలు

మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో 4 మున్సీపాలటీలతో పాటు అనేక పట్టణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. అందులో ముఖ్యమైనవి : మహబూబ్ నగర్ (స్పెషల్ గ్రేడ్ మున్సీపాలిటీ), గద్వాల (థర్డ్ గ్రేడ్ మున్సీపాలిటీ), వనపర్తి (థర్డ్ గ్రేడ్ మున్సీపాలిటీ), నారాయణపేట (థర్డ్ గ్రేడ్ మున్సీపాలిటీ), షాద్‌నగర్ (మేజర్ గ్రామపంచాయతి), జడ్చర్ల (మేజర్ గ్రామపంచాయతి), కల్వకుర్తి (మేజర్ గ్రామపంచాయతి), కొల్లాపూర్ (మేజర్ గ్రామపంచాయతి), నాగర్ కర్నూల్ (మేజర్ గ్రామపంచాయతి), ఆత్మకూర్ (మేజర్ గ్రామపంచాయతి), అచ్చంపేట్ (మేజర్ గ్రామపంచాయతి).

[మార్చు] జనాభా

1941 జనగణన ప్రకారం మహబూబ్ నగర్ జిల్లా జనాభా 13.8 లక్షలు కాగా, 2001 జనగణన ప్రకారం 35 లక్షలు దాటింది. 1941 నుంచి 2001 వరకు ప్రతి 10 సంవత్సరాలకు సేకరించే జనాభా లెక్కల గణాంకాల ప్రకారం జిల్లా జనాభా ప్రక్క గ్రాఫ్‌లో చూపెట్టబడినది. ముఖ్యపట్టణాల జనాభా (2001 లెక్కల ప్రకారం):

1. మహబూబ్ నగర్ : 1,39,534
2. గద్వాల : 53,601
3. వనపర్తి : 50,262
4. నారాయణపేట : 37,563
5. షాద్‌నగర్ :
6. జడ్చర్ల :
7. కల్వకుర్తి :
8. నాగర్‌కర్నూల్ :
9. కొల్లాపూర్ :
10. ఆత్మకూర్ :

[మార్చు] రవాణా సౌకర్యాలు

రైలు సౌకర్యం : దక్షిణ మధ్య రైల్వే పరిధిలోకి వచ్చే మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో 195 కిలోమీటర్ల నిడివి కల ప్రధాన రైలు మార్గం ఉంది. ఈ రైలు మార్గం హైదరాబాదు నుంచి కర్నూలు గుండా తిరుపతి, బెంగుళూరు వెళ్ళు దారిలో ఉంది. ఉత్తరాన తిమ్మాపూర్ నుంచి దక్షిణ సరిహద్దున ఆలంపూర్ రైల్వేస్టేషన్ వరకు జిల్లాలో మొత్తం 30 రైల్వేస్టేషన్లు ఉన్నాయి. అందులో మహబూబ్ నగర్, షాద్‌నగర్, గద్వాల, జడ్చర్ల ముఖ్యమైనవి. మహబూబ్ నగర్ పట్టణంలోనే 3 రైల్వేస్టేషన్లు కలవు (మహబూబ్ నగర్ మెయిన్, మహబూబ్ నగర్ టౌన్ మరియు ఏనుగొండ). కర్ణాటకలోని వాడి మరియు రాయచూరు మార్గం కూడా ఈ జిల్లాగుండా కొన్ని కిలోమీటర్లు వెళ్తుంది. మాగనూరు మండలంలోని కృష్ణా రైల్వేస్టేషన్ ఈ మార్గంలోనే ఉంది. గద్వాల నుంచి కర్ణాటక లోని రాయిచూరుకు మరో రైలు మార్గపు పనులు చురుగ్గా సాగుతున్నాయి. మహబూబ్ నగర్ నుంచి మునీరాబాద్ రైల్వే లైన్ కూడా మంజురు అయిననూ పనులు ప్రారంభం కావల్సి ఉంది. జిల్లాలో రైల్వేలైన్ల సాంద్రత ప్రతి 100 చదరపు కిలోమీటర్లకు 0.57గా ఉంది.

రోడ్డు సౌకర్యం : దేశంలోనే అతి పొడవైన జాతీయ రహదారి అయిన 7 వ నెంబర్ జాతీయ రహదారి మహబూబ్ నగర్ జిల్లా గుండా వెళ్తుంది. జిల్లాలో ఉన్న జాతీయ రహదారి కూడా ఇదొక్కటే. ఇది జిల్లాలో ఉత్తరం నుంచి దక్షిణం వరకు సుమారు 200 కిలోమీటర్ల పొడవు కలదు. హైదరాబాదు నుంచి కర్నూలు గుండా బెంగుళూరు వెళ్ళు వాహనాలు జాతీయ రహదారిపై ఈ జిల్లా మొత్తం దాటాల్సిందే. జాతీయ రహదారిపై జిల్లాలోని ముఖ్య ప్రాంతాలు - షాద్‌నగర్, జడ్చర్ల, పెబ్బేర్, కొత్తకోట, ఎర్రవల్లి చౌరస్తా, ఆలంపూర్ చౌరస్తాలు. జిల్లా గుండా మూడు అంతర్రాష్ట్ర రహదారులు కూడా వెళుతున్నాయి. వాటిలో జడ్చర్ల-రాయిచూరు రహదారి ముఖ్యమైనది. ఈ రహదారి మహబూబ్ నగర్, మరికల్, మక్తల్, మాగనూరు గుండా రాయిచూర్ వెళ్తుంది. మరో అంతర్రాష్ట్ర రహదారి హైదరాబాదు-శ్రీశైలం రహదారి. దీనికి జాతీయ రహదారిగా చేయాలనే ప్రతిపాదన కూడా ఉంది. ఈ రహదారి కడ్తాల్, ఆమనగల్లు, కల్వకుర్తిల గుండా జిల్లానుంచి వెళుతుంది. హైదరాబాదు-బీజాపురు రహదారి కొడంగల్ గుండా వెళ్తుంది.

బస్ డిపోలు : మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ కు చెందిన 8 బస్సు డిపోలు ఉన్నాయి - మహబూబ్ నగర్, గద్వాల, షాద్‌నగర్, వనపర్తి, అచ్చంపేట, కల్వకుర్తి, నారాయణపేట, నాగర్‌కర్నూల్.

[మార్చు] సందర్శనీయ ప్రదేశాలు

• ఆలంపూర్ దేవాలయాలు : తుంగభద్ర నది ఒడ్డున ఉన్న ఆలంపూర్ వద్ద ఐదో శక్తి పీఠంగా పేరుగాంచిన జోగుళాంబ ఆలయం, బాలబ్రహ్మేశ్వర ఆలయం, నవబ్రహ్మ ఆలయాలు ఉన్నాయి. హైదరాబాదు-బెంగుళూరు 7 వ నెంబరు జాతీయ రహదారిపై కల ఆలంపుర్ చౌరస్తా నుంచి 15 కిలోమీటర్ల లోనికి ఆలంపూర్ లో ఈ ఆలయాలు కలవు. ఈ ఆలయాలు చాళుక్యుల కాలం నాటివి. జిల్లాలో వివిధ త్రవ్వకాలలో లభించిన పురాతన శిల్పాలు కూడ ఆలంపుర్ పురావస్యు మ్యూజియంలో ఉన్నాయి.

• పిల్లలమర్రి : మహబూబ్ నగర్ పట్టణానికి 4 కిలోమీటర్ల దూరంలో ప్రశాంత వాతావరణంలో సుమారు 700 సంవత్సరాల వయస్సు కల్గిన ఒక మహావృక్షం ఊడలు ఊడలుగా అభివృద్ధిచెంది ఎకరాల విస్తీర్ణంలో వ్యాపించిఉంది. మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకే గుర్తుగా మారిన ఈ మహావృక్షాన్ని సందర్శించడాన్కి ఎందరో వస్తుంటారు. ఇక్కడే పురావస్తు మ్యూజియం, మినీ జూ పార్క్, అక్వేరియం, ఉద్యానవనం, పిల్లల క్రీడాస్థలం, జింకలపార్క్ మొదలగునవి కూడా తనవితీరా చూడవచ్చు.

• బీచుపల్లి : 7 వ నెంబరు జాతీయ రహదారిపై కృష్ణానది పై కల ఆనకట్ట వద్ద పుష్కర ప్రాంతమైన బీచుపల్లి ఉంది. ఇక్కడ కృష్ణవేణి ఆలయంతో పాటు సుందరమైన ఉద్యానవనాలు ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారిపై నుంచి వెళ్ళు వాహనాల నుండి కూడా ఇక్కడి అపురూపమైన దృష్యాలు కానవస్తాయి.

• ప్రియదర్శినీ జూరాలా ప్రాజెక్టు : ధరూర్ మండలం రేవుల పల్లి వద్ద కర్ణాటక సరిహద్దు నుంచి 18 కిలోమీటర్ల దిగువన కృష్ణానదిపై ప్రియదర్శినీ జూరాలా ప్రాజెక్టు ఉంది. కృష్ణానది ఆంద్రప్రదేశ్ లో ప్రవేశించిన తర్వాత ఇదే మొదటి ప్రాజెక్టు. నీటిపారుదల ప్రాజెక్టుగా ఉన్న ఈ ప్రాజెక్టు ఇటీవలే విద్యుత్ ఉత్పాదన కూడా ప్రారంభించింది. ఇది గద్వాల నుంచి ఆత్మకూర్ మార్గంలో ఉంది.

• మన్యంకొండ దేవాలయం : మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోనే అతిపెద్ద దేవాలయం మన్యంకొండ శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయం. ఇది ఎత్తయిన కొండపై మహబూబ్ నగర్ నుంచి 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో కర్ణాటక లోని రాయచూరు వెళ్ళు మార్గంలో కలదు. ఇక్కడ ప్రతి సంవత్సరం భారీ ఎత్తున జాతర జర్గుతుంది. కొండపై ఉన్న ఆహ్లాదకర వాతావరణం సందర్శకులను ఆకట్టుకొంటుంది.

• కోయిల్‌సాగర్ ప్రాజెక్టు :50 సంవత్సరాలకు పైగా చరిత్ర ఉన్న కోయిల్‌సాగర్ ప్రాజెక్టు దేవరకద్ర మండల పరిధిలో ఊకచెట్టువాగుపై నిర్మించారు. నిర్మాణం సమయంలో ఈ ప్రాజెక్టు సాగునీటి లక్ష్యం 12 వేల ఎకరాలు కాగా ప్రస్తుతం 50 వేల ఎకరాలకు పెంచి ప్రాజెక్టును అభివృద్ధి పరుస్తున్నారు. వర్షాకాలంలో ప్రాజెక్టు సందర్శన కొరకు అనేక పర్యాటకులు వస్తుంటారు.

• కురుమూర్తి దేవస్థానం : తిరుపతి శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయంతో పోలికలున్న కురుమూర్తి శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయం క్రీ.శ.14 వ శతాబ్దానికి చెందినది. ఇది చిన్న చింతకుంట మండలంలో ఉంది. మహబూబ్ నగర్ నుంచి సుమారు 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇక్కడికి చేరడానికి రైలుమార్గం కూడా ఉంది.

• ఉమా మహేశ్వర క్షేత్రం : నల్లమల అటవీ ప్రాంతంలో ఎత్తయిన కొండలపై ఉమా మహేశ్వర క్షేత్రం ఉంది. ఇది శ్రీశైలం ఉత్తర ద్వారంగా భాసిల్లుతోంది. మహబూబ్ నగర్ నుంచి శ్రీశైలం వెళ్ళు మార్గంలో ఉంది కాబట్టి శ్రీశైలం వెళ్ళు భక్తులు ఈ క్షేత్రాన్ని దర్శించుకుంటూ వెళ్తారు. చుట్టూ ప్రకృతి రమణీయ ప్రదేశాలు ఉండటం కూడ భక్తులు, పర్యాటకులు అధిక సంఖ్యలో వస్తుంటారు.

• గద్వాల కోట : సంస్థాన రాజుల కాలంనాటి గద్వాల కోట పట్టణం నడిబొడ్డున కలదు. ఈ పురాతన కోటలో చెన్నకేశవస్వామి ఆలయం ఉంది. కోట లోపలే ప్రస్తుతం ప్రభుత్వ జూనియర్, డిగ్రీ కళాశాలలు నడుస్తున్నాయి. కోటలోని స్థలాన్ని కళాశాలకు ఇచ్చినందున కళాశాల పేరు కూడా మహారాణి ఆదిలక్ష్మీ డిగ్రీ కళాశాలగా చెలమణిలో ఉంది. కోట పరిసరాలలో గతంలో సినిమా షూటింగులు కూడా జర్గాయి.

• శిర్సనగండ్ల దేవాలయం : అపరభద్రాద్రిగా పేరుగాంచిన క్రీ.శ.14 వ శతాబ్ది కాలం నాటి శిర్సనగండ్ల సీతారామచంద్రస్వామి దేవాలయం వంగూరు మండలంలో ఉంది. ఇక్కడ ప్రతిఏటా చైత్రశుద్ధి పాడ్యమి నుంచి నవమి వరకు బ్రహ్మోత్సవాలు జర్గుతాయి. శ్రీ సీతారాముల కళ్యాణోత్సవం కూడా ప్రతియేటా దిగ్విజయంగా నిర్వహిస్తారు.

• చంద్రగఢ్ కోట : ప్రియదర్శినీ జూరాల ప్రాజెక్టు సమీపంలో ఎత్తయిన కొండపై 18 వ శతాబ్దంలో మొదటి బాజీరావు కాలం నాటి కోట పర్యాటకులకు కనువిందు చేస్తుంది. ఇది ఆత్మకూరు పట్టణానికి 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో నర్వ మండల పరిధిలో నిర్మించారు. జూరాల పాజెక్టు సందర్శించే పర్యాటకులకు ఇది విడిదిగా ఉపయోగపడుతుంది. 18 వ శతాబ్దం తొలి అర్థ భాగంలో మరాఠా పీష్వా మొదటి బాజీరావు కాలంలో ఆత్మకూరు సంస్థానంలో పన్నుల వసూలు కొరకు నియమించబడిన చంద్రసేనుడు ఈ కోటను నిర్మించాడు.

• రాజోలి కోట మరియు దేవాలయాలు :పురాతనమైన రాజోలి కోట మరియు కోటలోపలి దేవాలయాలు సందర్శించడానికి యోగ్యమైనవి. కోట ప్రక్కనే తుంగభద్ర నదిపై ఉన్న సుంకేశుల డ్యాం కనిపిస్తుంది.

[మార్చు] పాలమూరు మహనీయులు

• బూర్గుల రామకృష్ణా రావు : ఆంధ్రరాష్ట్ర చివరి ముఖ్యమంత్రి అయిన బూర్గుల రామకృష్ణారావు మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ పోరాటయోధులలో ముఖ్యుడు. 1915 నుంచే ఈయన పోరాటం ప్రారంభమైంది.పలుమార్లు జైలుకు వెళ్ళినాడు. బ్రిటీష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా గేయాలు, రచనలు చేసి ప్రజలలో ఉత్తేజం కలిగించాడు. ఈయన స్వస్థలం షాద్‌నగర్ మండంలోని బూర్గుల గ్రామం. ఇంటిపేరు పుల్లంరాజు అయిననూ ఊరిపేరే ఇంటిపేరుగా మారిపోయింది. 1952లో షాద్‌నగర్ నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొంది ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ అవరతణకు వీలుగా ఆంధ్రరాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి పదవిని త్యాగం చేసిన మహనీయుడు. ఆ తర్వాత కేరళ, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాలకు గవర్నర్ గా పనిచేశాడు.

• సురవరం ప్రతాపరెడ్డి : ప్రముఖ న్యాయవాది, పత్రికా సంపాదకుడు, గ్రంథాలయోద్యమనేత, రాజకీయ నాయకుడు, బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి అయిన సురవరం ప్రతాపరెడ్డి పాలమూరు జిల్లా మనోపాడ్ మండలంలోని ఇటిక్యాలపాడు గ్రామంలో 1896, మే 28న జన్మించాడు. 1926లో గోల్కొండ పత్రికను స్థాపించి నిజాం ప్రభుత్వపు లోపాలను ఎండగట్టాడు. 1944లో జరిగిన ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తుకు అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించాడు. 1952లో జరిగిన తొలి ఆంద్రరాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలలో వనపర్తి నుంచి ఎన్నికయ్యాడు. 1953 ఆగష్టు 25న ఆయన మరణించాడు.

• రాజా బహదూర్ వెంకట్రాం రెడ్డి : ప్రముఖ స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడైన రాజా బహదూర్ వెంకట్రాం రెడ్డి మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు చెందినవాడు. నిజాంకు కొత్వాల్‌గా పనిచేసిన అనుభవం ఉంది. తరువాత గోల్కొండ పత్రికకు సంపాదకుడిగా పనిచేశాడు. హైదరాబాదు . ప్రజాచైతన్యం కల్గించడానికి అనేక విద్యాసంస్థలను స్థాపించాడు.

• వందేమాతరం రామచంద్రారావు : పాలమూరు జిల్లానుంచి స్వాతంత్ర సంగ్రామంలో చురుగ్గా పాల్గొన్న ప్రముఖ నేతలలో వందేమాతరం రామచంద్రారావు ఒకడు. ఇతని అసలు పేరు రామచంద్రయ్య. తొలుత గద్వాల సంస్థానంలో సబ్‌ఇన్స్‌పెక్టర్ ఉద్యోగంలో చేరి, ఆ తర్వాత ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి హిందూమహాసభలో చేరినాడు. పలుసార్లు జైలుశిక్ష అనిభవించాడు. విచారణ సమయంలో ఊరు, తండ్రిపేరు అడగగా అన్నింటికీ వందేమాతరం అనే సమాధానం ఇచ్చాడు. అందుచే జైలునుంచి విడుదల అనంతరం అందరూ వందేమాతరం రామచంద్రారావు అని పిల్వడం ప్రారంభించారు.

• హాస్టల్ రామారావు : స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొని ప్రముఖ పాత్ర వహించిన పాలమూరు వ్యక్తి హాస్టల్ రామారావు అసలు పేరు సంతపూర్ రామారావు. కొల్లాపూర్ మండలం అతని స్వస్థలం. స్వతంత్ర్య భారతదేశంలో కలిసేందుకు హైదరాబాదు సంస్థానం నిరాకరించడంతో నిజాం ప్రభుత్వంపై తిరుగుబాటు చేసి1947లో అరెస్టు వారెంట్‌కు గురై రెండేళ్ళు అజ్ఞాతంలోకి వెళ్ళినాడు. స్వాతంత్ర్యం తరువాత నాగర్ కర్నూల్ లో హరిజనుల కోసం హాస్టల్ ప్రారంభించి హరిజనోద్ధరణకు పాటుపడినందులకు అతని పేరు హాస్టల్ రామారావుగా స్థిరపడింది.

• గడియారం రామకృష్ణ శర్మ : పాలమూరు జిల్లాకు చెందిన రచయితలలో గడియారం రామకృష్ణ శర్మ ప్రముఖుడు. ఆయన రచించిన శతపత్రం పుస్తక రచనకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు లభించింది ^[4]. ఇతడు 1919లో అనంతపురం జిల్లాలో జన్మించి పాలమూరు జిల్లాలోని ఆలంపూర్ లో స్థిరపడ్డాడు. 2006 జూలైలో మరణించాడు. అతడు రచించిన పుస్తకాలలో మాధవిద్యారణ్య చరిత్ర ప్రముఖమైనది.

[మార్చు] రాష్ట్రంలోనే తొలి పంచాయతీ సమితి

స్థానిక సంస్థల చరిత్రలో రాష్ట్రంలో జిల్లాకు ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీ సిఫార్సుల ప్రకారం మూడంచెల పంచాయతీ వ్యవస్థ ఆంద్రప్రదేశ్‌లో మొట్టమొదటిసారిగా మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని షాద్‌నగర్ ఎంపికైనది. 1959, అక్టోబర్ 14న అప్పటి భారత ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఇక్కడి సమితికి ప్రారంభోత్సవం చేసినాడు. ఇది దేశంలోనే రెండవ పంచాయతీ సమితి. (మొదటి సమితిని రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో ప్రారంభించారు).

[మార్చు] విద్యారంగం

మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో 1955-56 నాటికి 1160 ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 20 ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు, 5 ఉన్నత పాఠశాలలు ఉండగా, 2006-07 నాటికి ఈ సంఖ్య పెరిగి 2860 ప్రాథమిక, 987 ప్రాథమికోన్నత, 729 ఉన్నత పాఠశాలలు, 82 జూనియర్ కళాశాలకు చేరింది.^[5]

[మార్చు] వర్షపాతం, వాతావరణం

మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో వర్షపాతం తక్కువ. జిల్లా మొత్తంపై సగటు వార్షిక వర్షపాతం 60.44 సెంటీమీటర్లు. అందులో అధికభాగం నైరుతి రుతుపవనాల వల్ల జూన్, జూలై మరియు ఆగస్టు నెలలలో కురుస్తుంది. బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనం ఏర్పడినప్పుడు వాయుగుండం ప్రభావం వల్ల కొన్ని ప్రాంతాలలో భారీ వర్షపాతం నమోదౌతుంది. జిల్లాలో సగటు వర్షపాతంలో ప్రాంతాల మద్య తేడాలున్నాయి. దక్షిణవైపున తుంగభద్ర మరియు కృష్ణానది తీరగ్రామాలు భారీ వర్షాల సమయంలో నీటమునిగితే, జిల్లా వాయువ్య ప్రాంతమైన నారాయణ పేట డివిజన్‌లో కరువు తాండవిస్తుంది.

జిల్లాలో వాతావరణం సాధారణంగా పొడిగా ఉంటుంది. సముద్రతీరం చాలా దూరంలో ఉండుటవల్లనూ, సమీపంలో పెద్ద చెరువులు లేకపోవడం వల్లనూ మరియు చుట్టూ కొండలు చుట్టబడి ఉండుటచే చల్లని గాలులకు అవకాశం తక్కువగా ఉంది. ఈ వాతావరణం ప్రత్తి వంటి పంటలకు చాలా అనువైనందున జిల్లాలో ప్రత్తి విస్తారంగా సాగుచేయబడుతున్నది. వేసవి కాలంలో గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 42 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడ్‌కు చేరుకుంటుంది. శీతాకాలంలో నవంబర్, డిసెంబర్ మాసాలలో 15-18 డిగ్రీలకు చేరుకుంటుంది. మిగితా జిల్లాలతో పోలిస్తే శీతాకాలంలో చలి తక్కువగా ఉన్ననూ, వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు అధికంగా ఉంటాయి.

[మార్చు] నీటిపారుదల సౌకర్యం

• జిల్లాలో నీటిపారుదల సౌకర్యం ఉన్న భూమి : 1.63 లక్షల హెక్టార్లు.
• భారీ నీటిపారుదల ప్రాకెక్టులు :

1. 1. జూరాల ప్రాజెక్టు
   2. రాజోలీ బండ డైవర్షన్ స్కీం (ఆర్డీఎస్)
   3. ఆర్డీఎస్ లింక్ కాలువలు
   4. సంగంబండ బ్యాలెన్సింగ్ రిజర్వాయర్

• మద్యతరహా ప్రాజెక్టులు :

1. 1. కోయిల్ సాగర్ ప్రాజెక్టు
   2. సరళా సాగర్ ప్రాజెక్టు

• చిన్న నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులు :

669 చిన్ననీటి పారుదల ప్రాజెక్టుల కింద సుమారు 1.5 లక్షల ఎకరాలు సాగవుతున్నది ^[6].

• ప్రతిపాదనలో ఉన్న ప్రాజెక్టులు :

నెట్టంపాడు లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్

కల్వకుర్తి లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్

భీమా లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్

[మార్చు] జిల్లాలో ఇటీవలి ముఖ్య పరిణామాలు

• 2008 జనవరి , 4 : నారాయణపేట మాజీ మున్సిపల్ ఛైర్‌పర్సన్ లలితాబాయి నామాజీ మృతి.
• 2007 డిసెంబర్, 27 : గడియారం రామకృష్ణశర్మ రచించిన శతపత్రం ఆత్మకథకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం లభించింది
• 2007 డిసెంబర్, 2 : ఆమన్‌గల్ మండలాధ్యక్షుడు పంతూనాయక్ హత్య.
• 2007 జూన్, 24 : భారీ వర్షపాతం వల్ల ఆలంపూర్ జోగుళాంబ దేవాలయం నీట మునిగింది.
• 2007 జనవరి,19 : కృష్ణానదిలో పుట్టి మునిగి 60 మంది మృతిచెందారు.

[మార్చు] మూలాలు

1. ↑ http://mahabubnagar.nic.in/history.html
2. ↑ http://mahabubnagar.nic.in/history.html
3. ↑ పంచాయత్ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ వెబ్‌సైటులో మహబూబ్ నగర్ జిల్లా తాలూకాల వివరాలు. జూలై 26, 2007న సేకరించారు.
4. ↑ http://www.eenadu.net/district/districtshow1.asp?dis=mahaboobnagar#1 తీసుకున్న తేది 27.12.2007
5. ↑ ఈనాడు దినపత్రిక జిల్లా ఎడిషన్ తేది 26.01.2008 పేజీ సంఖ్య 8
6. ↑ http://irrigation.cgg.gov.in/dp/MahaboobnagarDistrictProfile.jsp

[మార్చు] ఇవి కూడా చూడండి

• పాలమూరు సంస్థానాలు
• మహబూబ్‌నగర్ లోకసభ నియోజకవర్గం
• నాగర్‌కర్నూల్ లోకసభ నియోజకవర్గం

[మార్చు] బయటి లింకులు

• మహబూబ్‌నగర్ వెబ్‌సైట్
• పాలమూరు NRI Forum

మండలాల వారీగా గ్రామాల పేర్లు (కుడివైపు ఉన్న చూపుపై నొక్కండి)-->
చూ • చ • మా అచ్చంపేట (మహబూబ్ నగర్ జిల్లా) మండలంలోని గ్రామాలు పల్కపల్లి · లింగోటం · పులిజాల · చన్నారం (సబక్) · హాజీపూర్ · చందాపూర్ · నడింపల్లి · అచ్చంపేట · తంగాపూర్ · చౌటపల్లి · గుంపంపల్లి · లక్ష్మాపూర్ · బోల్ఘాట్‌పల్లి · రంగాపూర్ · బ్రాహ్మణపల్లి · ఐనోల్ · సింగవరం · బొమ్మెనపల్లి · సిద్దపూర్ · మన్నావారిపల్లి · ఘనాపూర్
చూ • చ • మా అడ్డకల్ మండలంలోని గ్రామాలు నందిపేట్ · దాసరిపల్లి · వేముల · శక్రపూర్ · గాజులపేట · పోల్కంపల్లి · తిమ్మాపూర్ · జానంపేట · కంకాపూర్ · తుంకినిపూర్ · సంకలమద్ది · నిజలాపూర్ · కొమిరెడ్డిపల్లి · పొన్నకల్ · రాచర్ల · గుదిబండ · శాఖాపూర్ · కాతవరం · అడ్డకల్ · తిమ్మాయిపల్లి · కందూర్
చూ • చ • మా అమ్రాబాద్ (మహబూబ్ నగర్) మండలంలోని గ్రామాలు మన్ననూర్ · తుర్కపల్లి · మాచారం · అమ్రాబాద్ · పద్ర · వంకేశ్వరం · ఉడిమిళ్ళ · గూడూర్ · మారెడుగు · ఇప్పలపల్లి (అమ్రాబాద్ మండలం) · గానుగపెంట · మద్దిమడుగు · ఉప్పునూతల (బి.కె) · లక్ష్మాపూర్ (బి.కె) · తిరుమలాపూర్ (బి.కె) · వట్వర్లపల్లి · శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు (L.F.C)
చూ • చ • మా అయిజా మండలంలోని గ్రామాలు ఉత్తనూర్ · ఏక్లాస్‌పూర్ · దేవబండ · బింగిదొడ్డి · తూంకుంట · జడదొడ్డి · యాపదిన్నె · వెంకటాపూర్ · అయిజా · మేడికొండ · తోతినోనిదొడ్డి · సింధనూరు · కుటకనూరు · పుల్లికల్ · కేశవాపురం · వేణిసోంపూర్ · చిన్నతాండ్రపాడు
చూ • చ • మా ఆత్మకూరు (మహబూబ్ నగర్ జిల్లా) మండలంలోని గ్రామాలు నందిమల్ల · మస్తిపూర్ · పామిరెడ్డిపల్లి · కంకణవానిపల్లి · అమరచింత · మూలమల్ల · సింగంపేట · ఖానాపూర్ · పినంచెర్ల · కార్వెన · గోపన్‌పేట · బాలకిష్టాపూర్ · ఆత్మకూరు · సోంసాగర్ · జురియల్ · గుంటిపల్లి · మేడెపల్లి · దేవరపల్లి · మొట్లంపల్లి · ఆరెపల్లి · తిప్పడంపల్లి · కత్తెపల్లి · తూముపల్లి · వీరరాఘవాపూర్ · రేచింతల
చూ • చ • మా ఆమన్‌గల్ మండలంలోని గ్రామాలు వాసుదేవపూర్ · కర్కల్‌పహాడ్ · కడ్తాల్ · ఏక్రాజ్‌గూడ · ముద్విన్ · చెరికొండపట్టి పడ్కల్ · చెరికొండపట్టి కల్వకుర్తి · సెట్టిపల్లి · ఆకుతోటపల్లి · కోనాపూర్ · రామనూతుల · విఠాయిపల్లి · ఆమనగల్ · చెన్నంపల్లి · సింగంపల్లి · పోలేపల్లి
చూ • చ • మా ఆలంపూర్ మండలంలోని గ్రామాలు తక్కశిల · మరమునగాల · ప్రగటూర్ · సేరిపల్లి · క్యాటూర్ · ఊట్కూర్ · భీమవరం · బుక్కాపూర్ · గొందిమళ్ళ · బైరంపల్లి · ఆలంపూర్ · ఇమాంపూర్ · కోనేరు · లింగనవాయి · భైరాపూర్ · బస్వాపూర్ · కాశీపూర్ · సింగవరం · ర్యాలంపాడు · సుల్తాన్‌పూర్ · జిల్లెళ్ళపాడు
చూ • చ • మా ఇటిక్యాల మండలంలోని గ్రామాలు గోపాల్‌దిన్నె · మొగిల్‌రావల్‌చెరువు · కొండేరు · తిమ్మాపూర్ · శాసనూర్ · పుటన్‌దొడ్డి · మునగాల · ఇటిక్యాల · పెద్దదిన్నె · ఉద్దండాపూర్ · సాతర్ల · వావిలాల · షాబాద్ · చాగాపూర్ · వేముల · బట్లదిన్నె · వల్లూరు · ధర్మవరం · బోచువీరాపూర్ · కర్పాకుల · ఆర్ గార్లపాడ్ · బీచుపల్లి
చూ • చ • మా ఉట్కూరు మండలంలోని గ్రామాలు వల్లంపల్లి · పగిడిమర్రి · తిప్రాస్‌పల్లి · బాపూర్ · నిడుగర్తి · లక్ష్మీపల్లి · పెద్దజత్రం · పోతపల్లి · బిజ్వార్ · ఎర్గట్‌పల్లి · జీరంహళ్ళి · ఊట్కూరు · ఓబలాపూర్ · అమీన్‌పూర్ · సామనూర్ · సమిస్తాపూర్ · నాగిరెడ్డిపల్లి · గరాన్‌హళ్ళి · మల్లేపల్లి · కొల్లూరు · పెద్దపొర్ల · చిన్నపొర్ల · ఎడవల్లి · పులుమామిడి
చూ • చ • మా ఉప్పునూతల మండలంలోని గ్రామాలు దాసర్లపల్లి · పెద్దాపూర్ · మొల్గర · జప్తిసాగోడ్ · తిరుమలాపుర్ · కోరాటికల్ · లతీఫ్‌పూర్ · పెన్మిల్ల · అయ్యవారిపల్లి · వెల్టూర్ · తిప్పాపూర్ · కంసానిపల్లి · లక్ష్మాపుర్ · మామిళ్ళపల్లి · ఉప్పరపల్లి · మర్రిపల్లి · ఉప్పునూతల · తాడూర్ · పెరట్వానిపల్లి · రాఇచేదు
చూ • చ • మా కల్వకుర్తి మండలంలోని గ్రామాలు వెల్కట్ట · వెంకటాపూర్ (పట్టిమలిగర) · జీడిపల్లి · కుర్మిద్ద · మార్చాల · జిళ్ళేళ్ళ · కల్వకుర్తి · తర్నికల్ · తోటపల్లి · బెక్కర · వేపూర్ · సుద్దకల్ · పంజుగల్ · ఎల్లికల్ · ముకురల్ · గుండూర్ · లుంగసానిపల్లి · రఘుపతిపేట
చూ • చ • మా కేశంపేట మండలంలోని గ్రామాలు పాపిరెడ్డిగూడ · సంగం · ఏక్‌లాష్‌ఖాన్‌పేట · భైర్‌ఖాన్‌పల్లి · సంతాపూర్ · కొత్తపేట · ఆల్వాల్ · వేములనర్వ · దత్తాయిపల్లి · ఇప్పలపల్లి · పోమల్‌పల్లి · చింతకుంటపల్లి · కేశంపేట · చౌలపల్లి (తూర్పు) · బోదనంపల్లి · కాకునూర్ · లేమామిడి · నిర్దవెల్లి · తొమ్మిదిరేకుల · లింగందాన
చూ • చ • మా కొందుర్గ్ మండలంలోని గ్రామాలు వనంపల్లి · కొందుర్గ్ (తూర్పు) · తుమ్మలపల్లి · ఉమ్మెంత్యాల్ · ముట్పూర్ · రేగడి చిలకమర్రి · చుక్కమ్మెట్ · టేకులపల్లి (కొందుర్గ్) · ఉత్తరాసుపల్లి · భీరంపల్లి · మహదేవపూర్ · శ్రీరంగాపూర్ · చిన్నేల్కిచర్ల · సోమారంపాడ్ · పర్వతాపూర్ · తంగెళ్ళపల్లి · విశ్వనాథపూర్ · చెరుకుపల్లి · కొందుర్గ్ (పశ్చిమ) · తూంపల్లి · ఇంద్రానగర్ · జిల్లేడు · పద్మారం · చెన్నారెడ్డిగూడ · వీరన్నపేట · గుర్రంపల్లి · రావిర్యాల్ · చేగిరెడ్డి ఘన్‌పూర్ · పెద్దేల్కిచర్ల · మల్కాపహాడ్ · గుంజలపహాడ్ · చలివేంద్రంపల్లి · జాకారం · ఎదిర · వెంకిర్యాల్ · అగిర్యాల్
చూ • చ • మా కొత్తకోట మండలంలోని గ్రామాలు రమన్‌పాడు · మదనపూర్ · తిరుమలైపల్లి · దంతనూర్ · గోవిందహళ్లి · కొత్తకోట · రామ్నాథ్‌పూర్ · శంకరంపేట · నెలివిడి · నర్సింగాపూర్ · కొన్నూర్ · ద్వారకానగర్ · పాతజంగమయ్యపల్లి · కాణిమెట్ట · పాలెం · నిర్వెన్ · కానయ్యపల్లి · సంకిరెడ్డిపల్లి · రాయనపేట్ · ఆమడబాకుల · సత్యహళ్లి · వద్దవత · అజ్జకొల్లు · చెర్లపల్లి · పుల్లారెడ్డికుంట · అప్పరాల · బూథ్‌పూర్ · ముమ్మళ్లపల్లి · రామకృష్ణాపూర్ · పామాపూర్ · మిరాస్‌పల్లి · నటవల్లి · నాంచారమ్మపేట్
చూ • చ • మా కొత్తూరు మండలంలోని గ్రామాలు ఏదులపల్లి · మామిడిపల్లి · చేగూర్ · మల్లాపూర్ · రెడ్డిపాలెం · గూడూరు · కొత్తూరు · తిమ్మాపూర్ · తీగాపూర్ · వీర్లపల్లి · నందిగాం · పెంజెర్ల · ఇన్ముల్‌నర్వ · ఖాజీగూడ · కొడిచర్ల · సేరిగూడ · సిద్దాపూర్
చూ • చ • మా కొల్లాపుర్ మండలంలోని గ్రామాలు చింతలపల్లి · నర్సింహాపురం · ఎన్మనబెట్ల · మాచినేనిపల్లి · జవాయిపల్లి · సింగవట్నం · చౌటబెట్ల · చుక్కాయిపల్లి · అంకిరావుపల్లి · కుడికిళ్ళ · నార్లపురం · మాలచింతపల్లి · ఎల్లూర్ · వర్ద్యాల్ · కొల్లాపూర్ · నర్సింగరావుపల్లి · పెంట్లవెల్లి · మంచాలకట్ట · రామాపూర్ · వేంకల్ · మల్లేశ్వరం · సోమశిల · అమరగిరి · బొల్లారం
చూ • చ • మా కోడంగల్ మండలంలోని గ్రామాలు రుద్రారం · నాగారం · అన్నారం · చిట్లపల్లి · అప్పాయిపల్లి · ఉడిమేశ్వర్ · కోడంగల్ · అంగడి రాయిచూరు · టేకుల‌కోడ్ · ఉప్పరపల్లి · గాండ్లపల్లి · కస్తూర్‌పల్లి · ఇందనూర్ · రావల్‌పల్లి · చిన్న నందిగం · పెద్ద నందిగం · ప్యాలమద్ది · పర్సాపూర్ · హస్నాబాద్
చూ • చ • మా కోడేరు మండలంలోని గ్రామాలు రేకులపల్లి · సింగాయిపల్లి · మాచుపల్లి · తుర్కదిన్నె · ముత్తిరెడ్డిపల్లి · జనుంపల్లి · తీగలపల్లి · బావాయిపల్లి · పస్పుల · ఖానాపూర్ · కోడేరు · నాగులపల్లి · రాజాపురం · కదిరిపాడు · మైలారం · బాడిగదిన్నె · నర్సాయిపల్లి · ఎత్తం · కొండ్రావుపల్లి
చూ • చ • మా కోయిలకొండ మండలంలోని గ్రామాలు ఎల్లారెడ్డిపల్లి · వింజమూర్ · కుష్‌మొహమ్మద్‌పల్లి · మోదీపూర్ · సేరివెంకటాపూర్ · లింగాల్చేడ్ · సూరారం · మల్లాపూర్ · కొత్లవాడ్ · బూరుగుపల్లి · చంద్రాస్‌పల్లి · తిరుమలంపల్లి · చన్మన్‌పల్లి · కన్నాయిపల్లి · లింగుపల్లి · పార్‌పల్లి · వీరంపల్లి · అనంతపూర్ · సాలెపల్లి · ఖాజీపూర్ · నెల్లవల్లి · జమాల్‌పూర్ · అంకిళ్ళ · చందాపూర్ · అయ్యవార్‌పల్లి · ఇబ్రహీంనగర్ · కోయిలకొండ · ఆచార్యపూర్ · కేశవాపూర్ · పెర్కివీడు · మల్కాపూర్ · అక్కాయిపల్లి · రాంపూర్ · అభాంగపట్నం · గార్లపాడ్ · మణికొండ
చూ • చ • మా కోస్గి మండలం లోని గ్రామాలు కొత్తపల్లి · లోధీపూర్ · చంద్రవంచ · నాచారం · తోగాపూర్ · ఏజీపూర్ · సర్జాఖాన్‌పేట · కోస్గి · ముంగిమళ్ళ · ముక్తిపహాడ్ · ముష్రిఫా · మీర్జాపూర్ · బిజ్జారం · చెన్నారం · కడంపల్లి · సారంగరావుపల్లి · భోగారం · భక్తిమళ్ళ · బలభద్రాయిపల్లి · అప్పాయిపల్లి · గుండ్‌మల్ · అమ్లికుంట · ముదిరెడ్డిపల్లి
చూ • చ • మా గద్వాల మండలంలోని గ్రామాలు రేకులపల్లి · కొత్తపల్లి · ఎంకంపేట · ముల్కలపల్లి · గద్వాల (గ్రామీణ) · ఆత్మకూరు · గోన్‌పాడ్ · సంగాల · జిల్లాడబండ · కాకులవరం · పరమాల · మేళ్ళచెరువు · జమ్మిచేడ్ · పూదూరు · అనంతపూర్ · బీరోలు · బసాపూర్ · గుర్రంగడ్డ · గద్వాల · కొండపల్లి · చెనుగోనిపల్లి · శెట్టిఆగ్రహాం
చూ • చ • మా గోపాలపేట మండలంలోని గ్రామాలు తాడ్‌పర్తి · చెన్నూర్ · బుద్ధారం · పోల్కేపహాడ్ · తల్పునూర్ · షనాయిపల్లి · నాగాపూర్ · రేవళ్ళి · కేసంపేట · చాకలిపల్లి · గోపాల్‌పేట · మన్ననూర్ · జైన్‌తిరుమలాపూర్ · ఏదుట్ల · చెన్నారం · చీర్కపల్లి · ఏదుల · కొంకలపల్లి · బండరాయిపాకుల
చూ • చ • మా ఘట్టు మండలంలోని గ్రామాలు నౌదిన్నె · కాలూర్‌తిమ్మదొడ్డి · తుమ్మలచెరువు · ఆలూర్ · కుచినెర్ల · చింతలకుంట · రాయపురం · పెంచికపాడు · ఆరగిద్ద · తప్పెట్లమొర్సు · గొర్లఖాన్‌దొడ్డి · ఘట్టు · ఎల్లందొడ్డి · మాచర్ల · బల్గెర · చమన్‌ఖాన్‌దొడ్డి · మల్లంపల్లి · ఇందువాసి · బోయలగూడెం · చాగదొన · మిట్టదొడ్డి
చూ • చ • మా ఘన్‌పూర్ (మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా) మండలంలోని గ్రామాలు అంతయపల్లి · కమాలుద్దీన్‌పూర్ · తిరుమలైపల్లి · అల్మైపల్లి · మల్కిమియాపల్లి · వెంకటంపల్లి · అగరం · మొహమ్మద్ హుస్సేన్‌పల్లి · ఘన్‌పూర్ · అప్పారెడ్డిపల్లి · సల్కలాపూర్ · మామిడిమడ · పర్వతాపూర్ · షాపూర్ · మల్కాపూర్ · మనాజీపేట్ · సురాయిపల్లి · ఉప్పరపల్లి · సోలీపూర్ · బలిజపల్లి · జంగమయ్యపల్లి
చూ • చ • మా చిన్నచింతకుంట మండలంలోని గ్రామాలు బంద్రెపల్లి · లాల్‌కోట · ఫరీద్‌పూర్ · పాలమర్రి · ముచ్చింతల · నెల్లికొండి · సీతారాంపేట · దమగ్నాపూర్ · వడ్డెమాన్ · అప్పంపల్లి · దాసర్‌పల్లి · తిర్మలాపూర్ · ఏదులాపూర్ · లక్ష్మిదేవిపూర్ · ఉండ్యాల · చిన్నచింతకుంట · గూడూర్ · అమ్మాపూర్ · కురుమూర్తి · మద్దూర్ · అల్లిపూర్ · దుప్పల్లి · కొత్తపల్లి
చూ • చ • మా జడ్చర్ల మండలం లోని గ్రామాలు వల్లూర్ · కిష్టారం · అంబతాపూర్ · గొల్లపల్లి · ఈర్లపల్లి · కొడ్గల్ · పెద్ద అదిర్యాల్ · చిన్న అదిర్యాల్ · కొండేడ్ · గోపాల్‌పూర్ · నెక్కొండ · అమ్మాపల్లి · కోడుపర్తి · గంగాపూర్ · మాచారం · పోలేపల్లి · ఉద్దండాపూర్ · శంకరాయపల్లి · జడ్చర్ల · బూరెడ్డిపల్లి · మల్లెబోయినపల్లి · చింతబోయినపల్లి · ఆలూర్ · బూరుగుపల్లి · కిష్టారం · నాగసాల · నస్రుల్లాబాద్ · అల్వాన్‌పల్లి · బాదేపల్లి
చూ • చ • మా తలకొండపల్లి మండలంలోని గ్రామాలు సేరిరామకృష్ణాపూర్ · లింగారపల్లి · పడకల్ · మక్తమాదారం · రావిచేడు · తక్రాజ్‌గూడ · న్యామతపూర్ · నాగిరెడ్డిగూడ · వంపుగూడ · చెల్లంపల్లి · సాలార్‌పూర్ · చీపునూతల · యడవల్లి · చనారం · చుక్కాపూర్ · తలకొండపల్లి · బద్నాపూర్ · చంద్రదాన · జూలపల్లి · అంతారం · వెంకటాపూర్‌పట్టి వెల్జాల · వెల్జాల · మెదక్‌పల్లి · రాంపూర్ · ఖానాపూర్ (తలకొండపల్లి) · గర్విపల్లి · వెంకటరావుపేట · గట్టు ఇప్పలపల్లి
చూ • చ • మా తాడూరు మండలంలోని గ్రామాలు భల్లన్‌పల్లి · పాపగల్ · సిర్సవాడ · ఐతోల్ · గోవిందాయపల్లి · యట్‌ధర్‌పల్లి · అంతారం · నాగదేవుపల్లి · ఆకునెల్లికుదురు · యాదిరెడ్డిపల్లి · ఇంద్రకల్ · యత్మతాపూర్ · తుమ్మలసూగూర్ · పర్వతాయపల్లి · కుమ్మెర · తిరుమలాపూర్ · చర్లైటిక్యాల · తాడూరు · గుంతకోడూరు · ఎంగంపల్లి · మేదీపూర్ · పొల్మూర్ · అల్లాపూర్
చూ • చ • మా తిమ్మాజిపేట మండలంలోని గ్రామాలు పుల్లగిరి · మరికల్ · ఇప్పలపల్లి · ఆవంచ · బుధసముద్రం · నేరెళ్ళపల్లి · మారేపల్లి · వెదిరెపల్లి · తిమ్మాజిపేట · గోరిట · చేగుంట · బాజీపురం · గుమ్మకొండ · అప్పాజీపల్లి · కొడుపర్తి · భావాజీపల్లి · పోతిరెడ్డిపల్లి
చూ • చ • మా తెల్కపల్లి మండలంలోని గ్రామాలు జమిస్తాపూర్ · కర్వాంగ · నడిగడ్డ · గౌరారం · పర్వతాపురం · రాకొండ · తెల్కపల్లి · చిన్నముద్నూర్ · గడ్డంపల్లి · గౌతంపల్లి · రాయిపాకుల · అనంతసాగర్ · బండపల్లి · గట్టునెల్లికుదురు · పెద్దూరు · పెద్దపల్లి · వట్టిపల్లి · బొప్పేపల్లి · ఆలేర్ · లఖ్నారం
చూ • చ • మా దామరగిద్ద మండలంలోని గ్రామాలు ముస్తాపేట్ · గడప · విఠలపూర్ · మొగలమడక · సుద్దవంద · లక్ష్మీపూర్ · నర్సాపూర్ · అన్నాసాగర్ · ఉల్లిగుండం · కనుకుర్తి · మల్‌రెడ్డిపల్లి · లోకుర్తి · ఆశన్‌పల్లి · అయ్యవారిపల్లి · దేశాయిపల్లి · చాకలివారిపల్లి · ఎల్సాన్‌పల్లి · కందన్‌పల్లి · పిద్దంపల్లి · గడిముంకన్‌పల్లి · ఉడ్మల్‌గిద్ద · సజ్‌నాపూర్ · దామరగిద్ద · లింగారెడ్డిపల్లి · బాపనపల్లి · క్యాతన్‌పల్లి · వత్తుగుండ్ల · కంసానిపల్లి · బొమ్మన్‌పాడ్ · మద్దెలబీడు
చూ • చ • మా దేవరకద్ర మండలంలోని గ్రామాలు బొల్లారం · అజిలాపూర్ · చిన్నరాజ్మూర్ · పెద్దరాజ్మూర్ · నాగారం · గద్దెగూడ · వెంకటాయిపల్లి · బల్సుపల్లి · బస్వాపూర్ · గురకొండ · గోపాల్‌పూర్‌కలాన్ · దేవరకద్ర · చౌదర్‌పల్లి · హాజిలాపూర్ · బస్వాయిపల్లి · లక్ష్మీపల్లి · జీనుగురాల · దోకూర్ · మీనుగువానిపల్లి · గుదిబండ · గోపన్‌పల్లి · పుట్టపల్లి · కౌకుంట్ల · ఇస్రాంపల్లి · రేకులంపల్లి · పేరూర్ · ముత్యాలంపల్లి · వెర్నె
చూ • చ • మా ధరూర్ మండలంలోని గ్రామాలు నీలహళ్ళి · మీర్జాపురం · నెట్టెంపాడు · నాగర్‌దొడ్డి · గార్లపాడు · ఉప్పేరు · చింతరేవుల · పల్చెర్ల · మన్నాపూర్ · దోర్నాల · ఆల్వాల్‌పాడ్ · గంగనపల్లి · పురాణపాలెం · ఈర్లబండ · పాగుంట · ముసల్దొడ్డి · వెంకటాపూర్ · ఇర్కిచేదు · గువ్వలదిన్నె · కొండాపూర్ · ఉమిత్యాల · కోతులగిద్ద · మార్లబీడు · ర్యాలంపాడు · ధరూర్
చూ • చ • మా నర్వ మండలంలోని గ్రామాలు జంగమ్రెడ్డిపల్లి · కణ్మనూర్ · ఎక్లాస్‌పూర్ · జిన్నారం · చిత్తనూర్ · రాంపూర్ · ఉందెకోడె · పత్తర్‌చేడ్ · రాజపల్లి · నర్వ · లంకల్ · కుమారలింగంపల్లి · నాగిరెడ్డిపల్లి · యంకి · లక్కెర్‌దొడ్డి · జక్కెనపల్లి · రైకోడ్ · సీపూర్ · కల్వల్ · కొత్తపల్లి · కడుమూర్ · బెక్కరపల్లి · నాగల్‌కదుమూర్ · యెల్లంపల్లి · మిట్టనందిమల్ల · చింతరెడ్డిపల్లి · ఎర్లదిన్నె · కిష్టంపల్లి · చంద్రఘడ్ · ధర్మాపూర్
చూ • చ • మా పానగల్ మండలంలోని గ్రామాలు చింతకుంట · మల్లాయిపల్లి · దొండాయిపల్లి · అన్నారం · దావాజీపల్లి · గోపాల్‌పూర్ · రేమద్దుల · కిష్టాపూర్ · మాధవరావుపల్లి · పానగల్ · మహమ్మదాపూర్ · రాయనిపల్లి · బండపల్లి · జమ్మాపూర్ · వెంగళాయిపల్లి · నిజామాబాదు · శాఖాపూర్ · చిక్కేపల్లి · కేతేపల్లి · బుసిరెడ్డిపల్లి · పుల్గర్‌చర్ల · గోపాల్‌దిన్నె · కల్వరాల · తెల్లరాళ్ళపల్లి · వల్లభాపూర్ · కొర్లకుంట · బొల్లారం
చూ • చ • మా పెద్దకొత్తపల్లి మండలంలోని గ్రామాలు దేవల్‌తిరుమల్‌పూర్ · వెన్నచర్ల · చంద్రకల్ · ఆదిరాల · ముస్తిపల్లి · మర్రికల్ · పెద్దకొత్తపల్లి · పెద్దకర్పాముల · దేదినేనిపల్లి · చిన్నకర్పాముల · బాచారం · జొన్నలబోగుడ · గంట్రావుపల్లి · సాతాపూర్ · నారాయణ్‌పల్లి · మహాసముద్రం · చెన్నపురావుపల్లి · కల్వకోల్ · తిరుమలంపల్లి · వేడుకరావుపల్లి · కొత్తపేట · యాపట్ల · మారేడుమందిన్నె
చూ • చ • మా పెద్దమందడి మండలంలోని గ్రామాలు పెద్దమునగలచేడు · చిన్నమునగలచేడు · కణమనూర్ · బలీదుపల్లి · వెల్తూర్ · గట్లఖానాపూర్ · అల్వాల్ · చిన్నమందడి · వీరయపల్లి · పామిరెడ్డిపల్లి · మద్దిగట్ల · మోజెర్ల · మణిగిల్ల · జగత్‌పల్లి · పెద్దమందడి
చూ • చ • మా పెబ్బేరు మండలంలోని గ్రామాలు రామమ్మపేట · రామాపూర్ · శాఖాపూర్ · తోమాలపల్లి · కంచిరావుపల్లి · తాటిపాముల · కంబళ్ళాపూర్ · నాగరాల · శ్రీరంగాపూర్ · చెలిమిళ్ళ · పెబ్బేరు · రంగాపూర్ · బున్యాద్‌పూర్ · జానంపేట · వెంకటాపూర్ · నాగసానిపల్లి · అయ్యవారిపల్లి · పాతపల్లి · సుగూరు · జనుంపల్లి · మునగమానుదిన్నె · పెంచికలపాడు · ఈర్లదిన్నె · బుర్దిపాడు · తిప్పేపల్లి · యాపర్ల · గుమ్మడం
చూ • చ • మా బల్మూర్ మండలంలోని గ్రామాలు పోలేపల్లి · జింకుంట · తూమాన్‌పేట · గట్టుతూమాన్ · మహదేవ్‌పూర్ · పోలిసెట్టిపల్లి · చెన్నారం · కొండారెడ్డిపల్లి · గోదాల్ · వీరంరాజుపల్లి · రామాజీపల్లి · బోనాల · కొండనాగుల · మైలారం · బల్మూర్ · నర్సాయ్పల్లి · అనంతవరం · అంబగిరి · బిల్లకల్
చూ • చ • మా బాలానగర్ మండలంలోని గ్రామాలు ఉదిత్యాల్ · మాచారం · సూరారం · మోతీఘనాపూర్ · బాలానగర్ · నందారం · గుందేడ్ · నేరెళ్ళపల్లి · రాఘవాపూర్ · కుత్నేపల్లి · దొండ్లపల్లి · తిరుమలాపూర్ · ఖానాపూర్ (బాలానగర్ మండలం) · కేతిరెడ్డిపల్లి · పెద్దాయిపల్లి · సేరిగూడ · వనమావానిగూడ · గౌతాపూర్ · హేమాజీపూర్ · లింగారం · అప్పాజీపల్లి · బోడజానంపేట · అగ్రహారంపొట్లపల్లి · గుండ్లపొట్లపల్లి · రంగారెడ్డిగూడ · కుచ్చెర్కల్ · చెన్నవల్లి · రాయిపల్లి · రాజాపూర్ · మల్లేపల్లి · బీబీనగర్ · ఎడ్గన్‌పల్లి · కల్లేపల్లి · మోదంపల్లి · చిన్నరేవళ్ళి · తిరుమలగిరి · పెద్దరేవల్లి
చూ • చ • మా మనోపాడ్ మండలంలోని గ్రామాలు పెద్దఆముద్యాలపాడు · నారాయణ్‌పూర్ · చందాపూర్ · బోరవెల్లి · పల్లెపాడు · చందూర్ · జల్లాపూర్ · ఇటిక్యాలపాడు · మనోపాడ్ · అమరవాయి · ఎ.బుర్దిపాడ్ · మద్దూర్ · కల్కుంట్ల · గోకులపాడ్ · చిన్నిపాడు · పెద్దపోతులపాడు · కంచుపాడు · చిన్నఆముద్యాలపాడు · ఉండవెల్లి · చిన్నపోతులపాడు · బొంకూర్ · కొర్విపాడు · మెన్నిపాడు · కల్గొట్ల · పుల్లూర్
చూ • చ • మా దౌలతాబాదు మండలంలోని గ్రామాలు చంద్రాకల్ • కుప్పగిరి • మాటూరు • నీటూరు • కౌదీద్ • నందారం • కుదిరిమళ్ళ • సలీంపూర్ • సూరాయిపల్లి • ఇమ్దాపూర్ • యాంకి • దౌలతాబాద్ • బీచల్ • అంత్వర్ • బాలంపేట • గుండేపల్లి • అల్లాపూర్ • తిమ్మారెడ్డిపల్లి • సుల్తాన్‌పూర్ (దౌలతాబాద్) • తిరుమలాపూర్ • నాగసార్ • దేవర్‌ఫసల్వాడ్ • పోల్కంపల్లి • గోకాఫసల్వాడ్ • ఎర్లపల్లి (దౌలతాబాద్) • చల్లాపూర్
చూ • చ • మా ధన్వాడ మండలంలోని గ్రామాలు ధన్వాడ · కిష్టాపూర్ · కొండాపూర్ · గోటూరు · పసలపాడ్ · మద్వార్ · మండిపల్లి · కంసాన్‌పల్లి · గున్ముక్ల · ఎమ్నాన్‌పల్లి · ఎలిగండ్ల · పస్పూల్ · మరికల్ · ఇబ్రహీంపట్నం · పెద్దచింతకుంట · తీలేరు · వెంకటాపూర్ (ధన్వాడ) · రాకొండ
చూ • చ • మా నవాబ్‌పేట మండలంలోని గ్రామాలు పోమల్ · కొల్లూరు · దేపల్లి · కాకర్జాల · చౌడూర్ · అమ్మాపూర్ · కామారం · గురుకుంట · దార్పల్లి · లింగంపల్లి · రేకులచౌడాపూర్ · లోకిరేవు · ఎమ్మనగండ్ల · హజిలాపూర్ · కొండాపూర్ · వీరసెట్టిపల్లి · రుద్రారం · కాకర్లపహాడ్ · తీగలపల్లి · సిద్దోటం · ఖానాపూర్ · కార్కొండ · హన్మసానిపల్లి · ఇప్పటూర్ · కుచ్చూర్ · కారూర్ · నవాబ్ పేట
చూ • చ • మా నాగర్‌కర్నూల్ మండలంలోని గ్రామాలు నల్లవెల్లి · ఉయ్యాలవాడ  · ఎండబెట్ల · చందాయపల్లి · గగ్గల్‌పల్లి · మల్కాపూర్ · వెంకటాపూర్ · పులిజాల్ · మంతటి · దేశిట్క్యాల్ · నాగనూల్ ·