Jump to content

ఆశా భోస్లే

వికీపీడియా నుండి
ఆశా భోస్లే
జననం
అశాలత దినాథ్ మంగేష్కర్

(1933-09-08)1933 సెప్టెంబరు 8
గోర్, సాంగ్లి, ముంబై సంస్థానం, బ్రిటీష్ ఇండియా (ప్రస్తుత మహారాష్ట్ర, భారతదేశం)
మరణం2026 ఏప్రిల్ 12(2026-04-12) (వయసు: 92)
ముంబై, మహారాష్ట్ర, భారతదేశం
వృత్తి
  • నేపథ్య గాయని
  • వ్యాపారవేత్త
  • నటి
  • టెలివిజన్ వ్యాఖ్యాత
క్రియాశీలక సంవత్సరాలు1943–2026
కృతులుపూర్తి జాబితా
భాగస్వామిగణపతిరావు భోసలే
(m. 1949; మరణం 1966)
​
​
(m. 1980; మరణం 1994)​
పిల్లలు3 (వర్షా భోస్లేతో సహా )
తండ్రిదీనానాథ్ మంగేష్కర్
కుటుంబంమంగేష్కర్ కుటుంబం & మాణిక్య రాజవంశం (అత్తమామలు)
పురస్కారాలుపూర్తి జాబితా
గౌరవాలుదాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు (2000)
పద్మ విభూషణ్ (2008)
బంగా బిభూషణ్ (2018)[1]
మహారాష్ట్ర భూషణ్ (2021)

ఆశా భోస్లే (1933 సెప్టెంబరు 8 - 2026 ఏప్రిల్ 12), బాలీవుడ్ గాయని. 1943లో ప్రారంభమైన ఆమె ప్రస్థానం సుమారు అరవయ్యేళ్ళ పాటు అప్రతిహతంగా సాగింది. ఈ కాలంలో ఆమె వెయ్యికి పై చిలుకు హిందీ సినిమాల్లో పాటలు పాడింది. మరో గాయనియైన లతా మంగేష్కర్ కు ఆమె సోదరి.[2]

సినిమా సంగీతం, పాప్ సంగీతం, గజల్స్, భజన పాటలతోపాటు భారత సాంప్రదాయ సంగీతం, జానపదాలు, ఖవ్వాలీ పాటలను పాడటంలో సిద్ధహస్తురాలు. ఎనిమిది దశాబ్దాల తన కెరీర్‌లో వివిధ భాషలలో 12,500కు పైగా పాటలను పడింది. మీనా కుమారి, మధుబాల, జీనత్ అమన్ వంటి అగ్ర కథానాయికల నుండి కాజోల్, ఊర్మిళ మటోండ్కర్, అలాగే పద్మిని, వైజయంతిమాల వంటి దక్షిణాది తారల వరకు ఆమె తన గాత్రాన్ని అందించారు.[3]

ప్రారంభ జీవితం

[మార్చు]

ఆశా మంగేష్కర్ సాంగ్లీలోని గోర్ అనే చిన్న గ్రామంలో జన్మించారు. అప్పటి సాల్యూట్ సంస్థానమైన సాంగ్లీ సంస్థానంలో (ప్రస్తుతం మహారాష్ట్రలో ఉంది), సంగీత కుటుంబానికి చెందిన పండిట్ దీనానాథ్ మంగేష్కర్, మరియు అతని భార్య శేవంతి దంపతులకు ఆమె జన్మించారు. దీనానాథ్ మరాఠీ మరియు కొంకణి మూలాలున్న వారు కాగా, శేవంతి గుజరాతీ మహిళ. దీనానాథ్ మరాఠీ సంగీత రంగస్థలంపై నటుడు మరియు శాస్త్రీయ గాయకుడు. ఆమె తొమ్మిదేళ్ల వయసులో ఉన్నప్పుడు తండ్రి మరణించారు. దాంతో వారి కుటుంబం పూణే నుండి కొల్హాపూర్కు, ఆపై ముంబైకి మారింది. ఆమె మరియు ఆమె అక్క లతా మంగేష్కర్ తమ కుటుంబాన్ని పోషించడానికి సినిమాల్లో పాడటం మరియు నటించడం ప్రారంభించారు. ఆమె తన మొదటి సినిమా పాట "చలా చలా నవ్ బాలా"ను మరాఠీ చిత్రం 'మాఝా బాల్' (1943) కోసం పాడారు. ఈ చిత్రానికి దత్తా దవ్జేకర్ సంగీతం అందించారు. హన్సరాజ్ బెహ్ల్ రూపొందించిన 'చునారియా' (1948) చిత్రంలోని "సావన్ ఆయా" పాటతో ఆమె హిందీ చిత్రసీమలోకి అడుగుపెట్టారు,[4] అయితే అదే సంవత్సరంలో 'చునారియా' కంటే ముందు 'అంధోన్ కీ దునియా' అనే చిత్రం విడుదలైంది; ఈ రెండు చిత్రాలలోనూ ఆమె మూడేసి పాటలు పాడారు. ఆమె మొదటి సోలో హిందీ సినిమా పాట 'రాత్ కీ రాణి' (1949) చిత్రం కోసం పాడారు.

ఆమె సోదరీమణులు లతా ఉషా మంగేష్కర్లు నేపథ్య గాయకులుగా రాణించారు. ఆమె అక్క మీనా మంగేష్కర్ తమ్ముడు హృదయనాథ్ మంగేష్కర్ సంగీత దర్శకులు.

వృత్తి జీవితం

[మార్చు]

1940ల చివర నుండి 1950ల ప్రారంభం వరకు, గీతా దత్, శంషాద్ బేగం మరియు లతా మంగేష్కర్ వంటి ప్రముఖ నేపథ్య గాయనులు చిత్రసీమలో అగ్ర కథానాయికలకు మరియు భారీ చిత్రాలకు పాడేవారు. 1950లలో, హిందీ చిత్రాలలో ఇతర గాయనుల కంటే ఆశా భోంస్లే ఎక్కువ పాటలు పాడారు. వీటిలో ఎక్కువ భాగం తక్కువ బడ్జెట్ చిత్రాలే. ఆమె ప్రారంభ పాటలకు ఎ.ఆర్. ఖురేషీ, సజ్జాద్ హుస్సేన్, ఎస్. మోహిందర్, సర్దార్ మాలిక్, గులాం మహమ్మద్ వంటి వారు సంగీతం అందించారు.[4] 1952లో సజ్జాద్ హుస్సేన్ సంగీత దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'సంగ్‌దిల్' సినిమాతో ఆమెకు మంచి గుర్తింపు లభించింది. అదే సంవత్సరంలో ఓ.పి. నయ్యర్ సంగీతంలో వచ్చిన 'ఛమ్ ఛమా ఛమ్' చిత్రంలో ఆమె ప్రధాన గాయనిగా 11 పాటలకు గాను 10 పాటలు పాడారు. దీని ఫలితంగా, చిత్ర దర్శకుడు బిమల్ రాయ్ ఆమెకు 'పరిణీత' (1953)లో పాడే అవకాశం ఇచ్చారు. రాజ్ కపూర్ తన 'బూట్ పోలిష్' (1954)లోని అన్ని పాటలను పాడటానికి ఆమెతో ఒప్పందం చేసుకున్నారు, ఇది ఆమెకు విపరీతమైన ప్రజాదరణను తెచ్చిపెట్టింది.[5] ఎల్విస్ ప్రెస్లీ మరియు బిల్ హేలీల ప్రభావం వల్లనే తాను పాశ్చాత్య సంగీత శైలిని అలవర్చుకున్నానని ఆశా భోంస్లే పేర్కొన్నారు.[6][7][8]

1952-1956 మధ్య కాలంలో ఓ.పి. నయ్యర్ ఆమెకు అనేక అవకాశాలు ఇచ్చినప్పటికీ, బి.ఆర్. చోప్రా నిర్మించిన 'నయా దౌర్' (1957) చిత్రంతో ఆమె మొదటి విజయాన్ని అందుకున్నారు. సాహిర్ లుధియాన్వీ రాసిన "మాంగ్ కే సాత్ తుమ్హారా", "సాథీ హాత్ బఢానా" మరియు "ఉడేన్ జబ్ జబ్ జుల్ఫేన్ తేరి" వంటి మహమ్మద్ రఫీతో కలిసి పాడిన యుగళ గీతాలు ఆమెకు గొప్ప గుర్తింపును తెచ్చాయి. ఒక సినిమాలోని కథానాయికకు సంబంధించిన అన్ని పాటలను ఆమె పాడటం ఇదే మొదటిసారి. ఆ తర్వాత బి.ఆర్. చోప్రా తన తదుపరి చిత్రాలైన 'ధూల్ కా ఫూల్', 'గుమ్రా' (1963), 'వక్త్' (1965), 'హమ్రాజ్' (1967), 'ఆద్మీ ఔర్ ఇన్సాన్' (1969), 'ధుంద్' (1973) వంటి అనేక చిత్రాలకు ఆమెను ఎంపిక చేశారు. ఓ.పి. నయ్యర్ మరియు ఆశా భోంస్లే కలయికలో మరిన్ని విజయవంతమైన పాటలు వచ్చాయి. క్రమంగా ఆమె తన స్థానాన్ని స్థిరపరచుకుని, సచిన్ దేవ్ బర్మన్ మరియు రవి వంటి సంగీత దర్శకుల ఆదరణ పొందారు. అయితే 1970లలో ఆశా భోంస్లే మరియు ఓ.పి. నయ్యర్ వృత్తిపరంగా విడిపోయారు.[9] 1966లో రాహుల్ దేవ్ బర్మన్ (ఆర్.డి. బర్మన్) సంగీత దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'తీస్రీ మంజిల్' చిత్రంలోని యుగళ గీతాలతో ఆమెకు విశేష ప్రజాదరణ లభించింది. తొలుత ఇందులోని "ఆజా ఆజా" అనే పాశ్చాత్య శైలి పాటను పాడలేనని ఆమె భావించినప్పటికీ, ఒక సవాలుగా తీసుకుని పది రోజుల రిహార్సల్స్ తర్వాత విజయవంతంగా పాడారు. "ఆజా ఆజా"తో పాటు "ఓ హసీనా జుల్ఫోంవాలీ", "ఓ మేరే సోనా రే" వంటి పాటలు (రఫీతో కలిసి పాడినవి) సూపర్ హిట్ అయ్యాయి. ఈ చిత్ర కథానాయకుడు షమ్మీ కపూర్ ఒక సందర్భంలో మాట్లాడుతూ, "ఒకవేళ నా కోసం పాడటానికి మహమ్మద్ రఫీ లేకపోయి ఉంటే, నేను ఆ పనిని ఆశా భోంస్లేతో చేయించుకునేవాడిని" అని అన్నారు. ఆర్.డి. బర్మన్ మరియు ఆశా భోంస్లేల కలయికలో ఎన్నో విజయవంతమైన పాటలు రావడమే కాకుండా, వారిద్దరూ వివాహం చేసుకున్నారు. 1960-70ల కాలంలో ఆమె ప్రముఖ నటి మరియు నృత్యకారిణి హెలెన్‌కు గాత్రం అందించేవారు. పాటను బాగా అర్థం చేసుకుని నృత్య భంగిమలను ప్లాన్ చేసుకోవడానికి హెలెన్ రికార్డింగ్ సెషన్లకు హాజరయ్యేవారు.[10] వీరి కలయికలో "పియా తూ అబ్ తో ఆజా" ('కారవాన్'), "యే మేరా దిల్" ('డాన్') వంటి పాటలు బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.

1981లో రేఖ నటించిన 'ఉమ్రావ్ జాన్' చిత్రం కోసం ఆశా భోంస్లే పలు గజల్‌లు పాడి సరికొత్త పంథాను అనుసరించారు. ఇందులోని "దిల్ చీజ్ క్యా హై", "ఇన్ ఆంఖోన్ కీ మస్తీ కే" వంటి గజల్స్ కోసం సంగీత దర్శకుడు ఖయ్యాం ఆమె స్వరాన్ని సగం నోట్ (pitch) తగ్గించారు. తన గొంతు ఇంత భిన్నంగా ఉండటం చూసి ఆమె స్వయంగా ఆశ్చర్యపోయారు. ఈ గజల్స్ ఆమెకు కెరీర్‌లో మొదటి జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాన్ని తెచ్చిపెట్టాయి. కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత, 'ఇజాజత్' (1987) చిత్రంలోని "మేరా కుచ్ సామాన్" పాటకు గాను ఆమె రెండో జాతీయ అవార్డును అందుకున్నారు.

1995లో, 62 ఏళ్ల వయసులో ఆశా భోంస్లే 'రంగీలా' చిత్రంలో నటి ఊర్మిళా మాతోండ్కర్ కోసం పాడారు. ఎ.ఆర్. రెహమాన్ సంగీతంలో ఆమె పాడిన "తన్హా తన్హా", "రంగీలా రే" పాటలు ఘనవిజయం సాధించాయి. 2000వ దశకంలో కూడా ఆమె పాడిన "రాధా కైసే నా జలే" ('లగాన్' - 2001), "కంబఖ్త్ ఇష్క్" ('ప్యార్ తూనే క్యా కియా' - 2001), "యే లమ్హా" ('ఫిల్హాల్' - 2002) మరియు "లక్కీ లిప్స్" ('లక్కీ' - 2005) వంటి పాటలు చార్ట్‌బస్టర్‌లుగా నిలిచాయి. 2004 అక్టోబర్‌లో, 1966 నుండి 2003 మధ్య ఆమె పాడిన ఉత్తమ పాటలతో 'ది వెరీ బెస్ట్ ఆఫ్ ఆశా భోంస్లే' అనే ఆల్బమ్ విడుదలైంది.

2012లో ఆమె 'సూర్ క్షేత్ర' సంగీత కార్యక్రమానికి న్యాయనిర్ణేతగా వ్యవహరించారు.

2013లో, 79 ఏళ్ల వయసులో ఆశా భోంస్లే 'మాయి' (Mai) చిత్రంతో నటిగా రంగప్రవేశం చేశారు. ఇందులో ఆమె అల్జీమర్స్ వ్యాధితో బాధపడుతూ పిల్లలచే నిర్లక్ష్యం చేయబడిన 65 ఏళ్ల తల్లి పాత్రను పోషించారు.[11] ఈ చిత్రంలో ఆమె నటనకు విమర్శకుల నుండి ప్రశంసలు లభించాయి.[12][13]

మే 2020లో, ఆశా భోంస్లే "Asha Bhosle Official" పేరుతో తన యూట్యూబ్ ఛానెల్‌ని ప్రారంభించారు.[14]

2023లో ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఆమె మాట్లాడుతూ: "నా సంగీత ప్రయాణంలో అత్యంత కష్టమైన భాగం నాకంటూ ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపును ఏర్పరచుకోవడం. నేడు నా సంగీత శైలిని 'ఆశా భోంస్లే స్టైల్' అని పిలవడం నాకు ఎంతో సంతోషాన్ని ఇస్తోంది. వయసుతో పాటు సంగీతంతో నా బంధం మరింత బలపడింది" అని పేర్కొన్నారు.[15]

సంగీత దర్శకులతో భాగస్వామ్యం

[మార్చు]

ఓ. పి. నయ్యర్

[మార్చు]

సంగీత దర్శకుడు ఓ. పి. నయ్యర్ మరియు ఆశా భోంస్లేల అనుబంధం హిందీ సినిమా చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. ఆశా భోంస్లేకు తనదైన ప్రత్యేక గుర్తింపును అందించిన మొదటి స్వరకర్త ఆయనే. వీరిద్దరి మధ్య శృంగార సంబంధం ఉందని కూడా చాలామంది భావించారు.

నయ్యర్ మొదటిసారిగా 1952లో 'ఛమ్ ఛమా ఛమ్' పాటల రికార్డింగ్ సమయంలో ఆశాను కలిశారు.[16] ఆ తర్వాత ఆయన ఆమెను 'మంగూ' (1954) చిత్రం కోసం పిలిచారు. ఆపై 'బాప్ రే బాప్' (1955), 'హమ్ సబ్ చోర్ హై' (1956), 'సి.ఐ.డి.' (1956), 'దునియా రంగ్ రంగీలీ' (1957) వంటి సూపర్ హిట్ చిత్రాలతో ఆమెకు పెద్ద బ్రేక్ ఇచ్చారు. అయితే, నయా దౌర్ (1957) విజయం ఈ జంటను మరింత ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చింది. 1959 తర్వాత, ఆమె వృత్తిపరంగా మరియు వ్యక్తిగతంగా ఓ. పి. నయ్యర్‌తో సన్నిహితంగా ఉండేవారు.

నయ్యర్ మరియు ఆశా కలయికలో వచ్చిన చురుకైన మరియు కొన్నిసార్లు శృంగారభరితమైన పాటలు బాగా గుర్తింపు పొందాయి. 'హౌరా బ్రిడ్జ్' (1958)లో మధుబాలపై చిత్రీకరించిన "ఆయే మెహర్బాన్", 'మేరే సనమ్' (1965)లోని "యే హై రేష్మీ జుల్ఫోం కా అంధేరా" వంటి పాటలు దీనికి ఉదాహరణలు. "ఆవో హుజూర్ తుమ్కో" ('కిస్మత్', 1968), "జాయియే ఆప్ కహా జాయేంగే" ('మేరే సనమ్', 1965) కూడా ప్రజాదరణ పొందాయి. 'తుమ్సా నహి దేఖా' (1957), 'ఏక్ ముసాఫిర్ ఏక్ హసీనా' (1962) మరియు 'కాశ్మీర్ కీ కలీ' (1964) వంటి హిట్ చిత్రాలకు కూడా వారు పనిచేశారు. "మాంగ్ కే సాత్ తుమ్హారా", "ఉడేన్ జబ్ జబ్ జుల్ఫేన్ తేరి", "ఇషారోన్ ఇషారోన్ మే" వంటి తన అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన యుగళ గీతాల కోసం నయ్యర్, ఆశా మరియు మహమ్మద్ రఫీ జంటను ఉపయోగించుకున్నారు.[9]

1974లో వచ్చిన 'ప్రాణ్ జాయే పర్ వచన్ నా జాయే' చిత్రం కోసం ఆమె నయ్యర్ సంగీతంలో చివరి పాటను రికార్డ్ చేశారు. ఆ సినిమాలోని "చైన్ సే హమ్కో కభీ" అనే సోలో పాట అనేక అవార్డులను గెలుచుకుంది.

వీరిద్దరూ 5 ఆగస్టు 1972న విడిపోయారు. వారి విడిపోవడానికి గల కారణం స్పష్టంగా తెలియదు. దాని గురించి అడిగినప్పుడు, "నాకు జ్యోతిష్యం బాగా తెలుసు. ఒకరోజు ఆమెతో విడిపోవాలని నాకు తెలుసు. నన్ను కలవరపరిచే ఏదో జరిగింది, అందుకే ఆమెను విడిచిపెట్టాను" అని నయ్యర్ ఒకసారి చెప్పారు.[16] ఏది ఏమైనప్పటికీ, "నా జీవితంలో అత్యంత ముఖ్యమైన వ్యక్తి ఆశా భోంస్లే. నేను కలిసిన అత్యుత్తమ వ్యక్తి ఆమె" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.

వీరి మధ్య విభేదాలు చేదుగా ఉండటం వల్ల, నయ్యర్‌కు దక్కాల్సిన క్రెడిట్ ఇవ్వడానికి ఆశా కొంత సంకోచించేవారు. ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఆమె మాట్లాడుతూ, "ఏ స్వరకర్త అయినా నాకు పని ఇచ్చారంటే, ఆ సమయంలో నా స్వరం వారి సంగీతానికి సరిపోతుందనే ఇచ్చారు. నాకు పాట పాడే అవకాశం ఇచ్చి ఏ సంగీత దర్శకుడూ నాకు ఉపకారం చేయలేదు" అని వ్యాఖ్యానించారు. తన మొదటి పెద్ద బ్రేక్ ఇచ్చిన గౌరవం మాత్రం ఆమె 'నయా దౌర్' నిర్మాత బి. ఆర్. చోప్రాకు ఇచ్చారు.

ఖయ్యాం

[మార్చు]

ఆశా ప్రతిభను ప్రారంభంలోనే గుర్తించిన మరో సంగీత దర్శకుడు ఖయ్యాం. వీరి కలయిక 1948లో 'బీవీ' చిత్రంతో మొదలైంది. 1950లలో 'ఫుట్‌పాత్', 'ఫిర్ సుబహ్ హోగీ' వంటి చిత్రాలలో ఆమెకు మంచి అవకాశాలు ఇచ్చారు. అయితే, వీరిద్దరి కలయికలో వచ్చిన 'ఉమ్రావ్ జాన్' పాటలు ఎప్పటికీ గుర్తుండిపోతాయి.[17]

రవి

[మార్చు]

సంగీత దర్శకుడు రవికి ఆశా భోంస్లే అత్యంత ఇష్టమైన గాయని. ఆయన మొదటి చిత్రం 'వచన్' (1955) కోసం ఆమె పాడారు. ఇందులోని "చందా మామా దూర్ కే" జోలపాట దేశవ్యాప్తంగా తల్లులందరికీ ఇష్టమైన పాటగా నిలిచింది. 'ఘరానా', 'కాజల్', 'ఫూల్ ఔర్ పత్తర్' వంటి చిత్రాల కోసం ఆయన ఆమెతో భజనలు పాడించారు. కిషోర్ కుమార్‌తో కలిసి పాడిన హాస్యభరితమైన "C A T...కాట్, కాట్ మానే బిల్లీ" ('ఢిల్లీ కా థగ్') వంటి వైవిధ్యమైన పాటలు వీరి కలయికలో వచ్చాయి. "తోరా మన్ దర్పణ్ కెహలాయే" ('కాజల్') భజన బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది.[18]

వారు 'వక్త్', 'చౌధ్విన్ కా చాంద్', 'గుమ్రా', 'హమ్రాజ్' వంటి అనేక విజయవంతమైన చిత్రాలకు పనిచేశారు. 'చౌధ్విన్ కా చాంద్' కోసం రవి గీతా దత్ చేత పాడించాలని అనుకున్నప్పటికీ, గురు దత్ పట్టుబట్టి ఆశా చేత పాడించారు, అది నిరూపితమైంది కూడా.[4]

సచిన్ దేవ్ బర్మన్

[మార్చు]

సచిన్ దేవ్ బర్మన్ ఆశా భోంస్లేలోని బహుముఖ ప్రజ్ఞను గుర్తించిన స్వరకర్తలలో ఒకరు. 1957 నుండి 1962 వరకు లతా మంగేష్కర్‌తో ఆయనకు కొన్ని అభిప్రాయభేదాలు ఉన్నప్పుడు, ఆశా ఆయనకు ప్రధాన గాయనిగా ఉండేవారు.[19] వీరు 'నౌ దో గ్యారహ్', 'కాలా పానీ', 'సుజాత', 'తీన్ దేవియాన్' వంటి చిత్రాలకు ఎన్నో హిట్ పాటలు అందించారు.

రాహుల్ దేవ్ బర్మన్ (పంచమ్)

[మార్చు]

రాహుల్ దేవ్ బర్మన్ (పంచమ్) ను ఆశా మొదట కలిసినప్పుడు ఆయన 10వ తరగతి చదువుతున్నారు. వీరి కలయిక 'తీస్రీ మంజిల్' (1966)తో మొదటిసారిగా వెలుగులోకి వచ్చింది. వారు క్యాబరే, రాక్, డిస్కో, గజల్స్ మరియు శాస్త్రీయ సంగీతం వంటి అన్ని రకాల పాటలను రికార్డ్ చేశారు.

1970లలో వీరి కలయికలో వచ్చిన "పియా తూ అబ్ తో ఆజా" ('కారవాన్'), "దమ్ మారో దమ్" ('హరే రామ హరే కృష్ణ'), "చురా లియా హై తుమ్నే" ('యాదోం కీ బారాత్') వంటి పాటలు హిందీ సినిమా సంగీతాన్ని ఒక ఊపు ఊపాయి. కిషోర్ కుమార్‌తో కలిసి పాడిన "జానే-జాన్ ధూండ్తా ఫిర్ రహా" వంటి యుగళ గీతాలు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.

1980లలో 'ఇజాజత్' (1987) వంటి సినిమాల్లో వీరు అత్యంత సున్నితమైన మరియు భావోద్వేగపూరితమైన పాటలను అందించారు. ఆశా భోంస్లే ఆర్. డి. బర్మన్‌ను "బాబ్" అని పిలిచేవారు. వారు 1980లో వివాహం చేసుకున్నారు. వారి భాగస్వామ్యం ఆయన మరణం వరకు కొనసాగింది.

బప్పీ లహరి

[మార్చు]

70ల మధ్య నుండి 90ల మధ్య వరకు బప్పీ లహరితో ఆశాకు సుదీర్ఘ అనుబంధం ఉంది. 'నమక్ హలాల్', 'షరాబీ', 'హిమ్మత్‌వాలా', 'తోహ్ఫా' వంటి చిత్రాలకు ఆమె పాటలు పాడారు. కిషోర్ కుమార్ మరియు ఆశా భోంస్లే కలిసి పాడిన చివరి పాట "గురు గురు, ఆ జావో గురు" ('వక్త్ కీ ఆవాజ్') కూడా బప్పీ లహరి సంగీతంలోనే వచ్చింది.

ఇళయరాజా

[మార్చు]

ప్రముఖ స్వరకర్త ఇళయరాజా 1980ల ప్రారంభంలో ఆశాతో పనిచేయడం మొదలుపెట్టారు. వీరి మొదటి కలయిక 'మూన్రమ్ పిరై' (హిందీలో 'సద్మా'). 2000లో కమల్ హాసన్ చిత్రం 'హే రామ్' కోసం "నీ పార్థ పార్వై" (తెలుగులో "నిన్ను చూసిన కనులే") అనే పాటను హరిహరన్ తో కలిసి ఆమె పాడారు.

ఎ. ఆర్. రెహమాన్

[మార్చు]

ఎ. ఆర్. రెహమాన్ ఆశాతో కలిసి 'రంగీలా' (1995) చిత్రానికి పనిచేశారు. ఆ తర్వాత వారు 'లగాన్' లోని "రాధా కైసే నా జలే", 'తాల్' లోని "కహిన్ ఆగ్ లగే" వంటి అనేక హిట్ పాటలను రికార్డ్ చేశారు.[4]

ఇతర స్వరకర్తలు

[మార్చు]

ఆశా భోంస్లే మదన్ మోహన్, సలీల్ చౌదరి, సి. రామచంద్ర, లక్ష్మీకాంత్-ప్యారేలాల్, నౌషాద్ అలీ, శంకర్-జైకిషన్, అను మాలిక్ వంటి దాదాపు అందరు ప్రముఖ సంగీత దర్శకులతో పనిచేశారు. 'షికార్' (1968) చిత్రంలోని "పర్దే మే రహనే దో" పాటకు గాను ఆమె తన రెండో ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డును అందుకున్నారు.

సినిమాయేతర సంగీతం

[మార్చు]
సునిధి చౌహాన్ వివాహ విందులో ఆశా భోంస్లే

స్టూడియో ఆల్బమ్‌లు

[మార్చు]

ఒక అరుదైన ఘనతగా, ప్రముఖ గీత రచయిత గుల్జార్, సంగీత దర్శకుడు ఆర్.డి. బర్మన్ మరియు ఆశా భోంస్లే కలిసి 1987లో 'దిల్ పడోసీ హై' అనే డబుల్ ఆల్బమ్‌ను రూపొందించారు, ఇది 8 సెప్టెంబర్ 1987న విడుదలైంది.[20] 1995లో, ఆశా భోంస్లే హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ సంగీత విద్వాంసుడు అలీ అక్బర్ ఖాన్ వద్ద మైహర్ ఘరానా (సంగీత శైలి) నేర్చుకోవడానికి 'గతా బంధన్' (శిష్యరికం) వేడుకను నిర్వహించారు. ఆ తర్వాత, వీరు కలిసి కాలిఫోర్నియాలో పదకొండు బండిష్‌లను (శాస్త్రీయ రచనలు) 'లెగసీ' (Legacy) అనే ప్రైవేట్ ఆల్బమ్ కోసం రికార్డ్ చేశారు. ఇది వారికి గ్రామీ అవార్డు నామినేషన్‌ను తెచ్చిపెట్టింది.

1990లలో, ఆశా భోంస్లే ఆర్.డి. బర్మన్ పాత పాటలను రీమిక్స్ చేస్తూ ప్రయోగాలు చేశారు. పాత రాగాలను మార్చినందుకు ఖయ్యాం వంటి వారి నుండి ఆమె విమర్శలు ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, 'రాహుల్ అండ్ ఐ' వంటి ఆల్బమ్‌లు బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. 1997లో లెస్లీ లూయిస్ సంగీత దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'జనమ్ సంఝా కరో' అనే ఇండిపాప్ ఆల్బమ్ ఘనవిజయం సాధించి, ఆమెకు 1997 MTV అవార్డును తెచ్చిపెట్టింది.

2002లో ఆమె 'ఆప్ కీ ఆశా' అనే ఆల్బమ్‌తో సంగీత దర్శకురాలిగా మారారు. దీనికి మజ్రూహ్ సుల్తాన్‌పురి సాహిత్యం అందించగా, సచిన్ టెండూల్కర్ ఈ ఆల్బమ్‌ను ఆవిష్కరించారు. పాకిస్థానీ గాయకుడు అద్నాన్ సమీ ప్రతిభను ఆమె చిన్నప్పుడే గుర్తించి, సంగీతాన్ని వృత్తిగా ఎంచుకోమని ప్రోత్సహించారు. వీరిద్దరి కలయికలో వచ్చిన 'కభీ తో నజర్ మిలావ్' ఆల్బమ్ అత్యధిక ప్రజాదరణ పొందింది.

ఆశా భోంస్లే 'మేరాజ్-ఎ-గజల్', 'ఆబ్షార్-ఎ-గజల్' వంటి అనేక ఆల్బమ్‌లలో గజల్స్ పాడారు. 2005లో మెహదీ హసన్, గులాం అలీ, ఫరీదా ఖానుమ్ మరియు జగజిత్ సింగ్ వంటి గజల్ దిగ్గజాలకు నివాళిగా ఒక ఆల్బమ్‌ను విడుదల చేశారు. ఇందులో "ఆజ్ జానే కీ జిద్ నా కరో", "చుప్కే చుప్కే" వంటి ప్రసిద్ధ గజల్స్‌ను ఆధునిక శబ్దాలతో మళ్ళీ రూపొందించారు.

2006లో ఆమె 'ఆశా అండ్ ఫ్రెండ్స్' అనే ఆల్బమ్ కోసం నటులు సంజయ్ దత్, ఊర్మిళా మాతోండ్కర్ మరియు ఆస్ట్రేలియా క్రికెటర్ బ్రెట్ లీతో కలిసి యుగళ గీతాలను పాడారు. బ్రెట్ లీతో పాడిన "యు ఆర్ ది వన్ ఫర్ మీ" (హా మై తుమ్హారా హూ) పాట పెద్ద హిట్ అయ్యింది.

అంతర్జాతీయ కళాకారులతో ప్రయోగాలు మరియు కచేరీలు

[మార్చు]

1980 మరియు 90వ దశకాల్లో ఆశా కెనడా, దుబాయ్, బ్రిటన్, అమెరికా వంటి అనేక దేశాల్లో కచేరీలు నిర్వహించారు. 1990ల ప్రారంభంలో ఆమె బాయ్ జార్జ్ ("బౌ డౌన్ మిస్టర్") తో కలిసి పాడారు. 2002లో 'బుల్లెట్ ప్రూఫ్ మాంక్' అనే ఆంగ్ల చిత్రం కోసం మైఖేల్ స్టిప్‌తో కలిసి 'ది వే యు డ్రీమ్' అనే పాటను పాడారు.

1997లో బ్రిటిష్ బ్యాండ్ 'కార్నర్ షాప్' ఆశా భోంస్లేకు నివాళిగా "బ్రిమ్‌ఫుల్ ఆఫ్ ఆశా" (Brimful of Asha) అనే పాటను విడుదల చేసింది, ఇది అంతర్జాతీయంగా సంచలనం సృష్టించింది. 2003లో సారా బ్రైట్‌మన్ తన ఆల్బమ్‌లో ఆశా పాడిన "దిల్ చీజ్ క్యా హై" పాటలోని కొన్ని భాగాలను ఉపయోగించారు.

2005లో అమెరికన్ స్ట్రింగ్ క్వార్టెట్ 'క్రోనోస్ క్వార్టెట్' ఆర్.డి. బర్మన్ స్వరపరిచిన పాత పాటలను ఆశా భోంస్లేతో కలిసి మళ్ళీ రికార్డ్ చేసింది. 'యు హావ్ స్టోలెన్ మై హార్ట్' (You've Stolen My Heart) అనే ఈ ఆల్బమ్ 2006 గ్రామీ అవార్డులకు "బెస్ట్ కాంటెంపరరీ వరల్డ్ మ్యూజిక్ ఆల్బమ్" విభాగంలో నామినేట్ అయ్యింది. అదే సమయంలో ప్రముఖ అమెరికన్ బ్యాండ్ 'ది బ్లాక్ ఐడ్ పీస్' తమ హిట్ సాంగ్ "డోంట్ ఫంక్ విత్ మై హార్ట్" లో ఆశా పాడిన "యే మేరా దిల్" పాటలోని భాగాలను వాడారు.

2026లో, ఆశా భోంస్లే బ్రిటిష్ వర్చువల్ బ్యాండ్ గొరిల్లాజ్ (Gorillaz) రూపొందించిన 'ది మౌంటైన్' ఆల్బమ్‌లోని "ది షాడోవీ లైట్" అనే ట్రాక్‌లో కనిపించారు.[21]

ఆమె 90వ పుట్టినరోజు సందర్భంగా (8 సెప్టెంబర్ 2023) దుబాయ్‌లోని కోకా-కోలా ఎరీనాలో భారీ లైవ్ షో నిర్వహించారు. ఆ ప్రదర్శనలో ఆమె మాట్లాడుతూ, "మై ఇస్ ఫిల్మ్ ఇండస్ట్రీ కి ఆఖ్రీ మొఘల్ హూ" (నేను ఈ చిత్ర పరిశ్రమ చివరి మొఘల్‌ను) అని పేర్కొన్నారు, ఇది సంగీత ప్రపంచంలో ఆమె సుదీర్ఘ ప్రయాణాన్ని సూచిస్తుంది.[15]

బాల్యం

[మార్చు]

ఆశా భోస్లే మహారాష్ట్రకు చెందిన సాంగ్లి లోని గోర్ అనే చిన్న కుగ్రామంలో ఒక సంగీత కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమె తండ్రి దీనానాథ్ మంగేష్కర్ నటుడు, గాయకుడు. తల్లి శేవంతి మంగేష్కర్. ఆమెకు సోదరిమణులు లతా మంగేష్కర్, ఉషా మంగేష్కర్, మీనా ఖాదికర్, సోదరుడు హృదయనాథ్ మంగేష్కర్, మనవరాలు జనాయ్ భోస్లే ఉన్నారు.

పురస్కారాలు

[మార్చు]

ఫిలిం ఫేర్ అవార్డ్లు

[మార్చు]

ఏడు సార్లు ఫిలిం ఫేర్ ఉత్తమ నేపధ్య గాయని అవార్డులు, 18 సార్లు నామినేషన్లు [22]

ఫిలిం ఫేర్ ఉత్తమ నేపధ్యగాయని అవార్డులు

[మార్చు]

స్పెషల్ అవార్డ్

[మార్చు]

లైఫ్ టైం అచీవ్ మెంట్ అవార్డ్

[మార్చు]

జాతీయ ఫిలిం అవార్డ్లు

[మార్చు]

రెండు సార్లు జాతీయ ఉత్తమ నేపధ్య గాయని అవార్డులు గెలుచుకుంది :

IIFA అవార్డు

[మార్చు]

బెస్ట్ ఫిమేల్ ప్లేబాక్ సింగర్

ఇతర పురస్కారాలు

[మార్చు]

ఆశా అనేక ఇతర అవార్డులను గెలుచుకుంది, వాటిలోః

  • 1987: నైటింగేల్ ఆఫ్ ఆసియా అవార్డు (ఇండో-పాక్ అసోసియేషన్, యూకె) [23]
  • 1989: లతా మంగేష్కర్ అవార్డు (మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం).[23]
  • 1997: స్క్రీన్ వీడియోకాన్ అవార్డు (జానం సమాజ కరో ఆల్బమ్).[23]
  • 1997: ఎమ్టీవి అవార్డు (జానం సమాజ్ కరో ఆల్బమ్).[23]
  • 1997: ఛానల్ వి అవార్డు (జానం సమ్ఝా కరో ఆల్బమ్.[23]
  • 1998: దయావతి మోడీ అవార్డు.[24]
  • 1999: లతా మంగేష్కర్ అవార్డు (మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం)
  • 2000: సింగర్ ఆఫ్ ది మిలీనియం (దుబాయ్)
  • 2000: జీ గోల్డ్ బాలీవుడ్ అవార్డు (తక్షక్ నుండి ముఝే రంగ్ దే)
  • 2001: ఎమ్టీవి అవార్డు (కంబక్త్ ఇష్క్)
  • 2002: బిబిసి లైఫ్‌టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డు (యూకె ప్రధానమంత్రి టోనీ బ్లెయిర్ చేత సమర్పించబడింది)
  • 2002: ఉత్తమ నేపథ్య గాయనిగా జీ సినీ అవార్డు-మహిళ (లగాన్ నుండి రాధా కైసే నా జాలే)
  • 2002: హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ జీ సినీ స్పెషల్ అవార్డు.
  • 2002: సాన్సుయి మూవీ అవార్డు (లగాన్ నుండి రాధా కైసే నా జాలే)
  • 2003: భారతీయ సంగీతానికి చేసిన కృషికి స్వరాలయ యేసుదాస్ అవార్డు.[23]
  • 2004: ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ అండ్ ఇండస్ట్రీ లివింగ్ లెజెండ్ అవార్డు.[25]
  • 2005: ఎమ్టీవి ఇమ్మీస్, ఉత్తమ మహిళా పాప్ యాక్ట్ ఆజ్ జానే కీ జిద్ నా కరో.[26]
  • 2005: సంగీతంలో అత్యంత స్టైలిష్ వ్యక్తి.[27]

గౌరవాలు - గుర్తింపు

[మార్చు]
  • 1997లో, ఉస్తాద్ అలీ అక్బర్ ఖాన్ తో కలిసి రూపొందించిన ఆల్బమ్ లెగసీకి గ్రామీ అవార్డు నామినేట్ అయిన మొదటి భారతీయ గాయనిగా ఆశా నిలిచింది.
  • ఆమె పదిహేడు మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర అవార్డులను అందుకున్నది.
  • భారతీయ సినిమాకు ఆమె చేసిన కృషికి గాను 2000లో ఆమె దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు అందుకున్నది.[23]
  • ఆమె అమరావతి విశ్వవిద్యాలయం, జలగావ్ విశ్వవిద్యాలయం ల నుండి సాహిత్యంలో, సాల్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి కళలలో గౌరవ డాక్టరేట్లను కలిగి ఉంది.[28]
  • కళలలో అత్యుత్తమ సాధనకు గాను ఆమె ఫ్రెడ్డీ మెర్క్యురీ అవార్డు అందుకున్నది.
  • నవంబర్ 2002లో బర్మింగ్హామ్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఆమెకు ప్రత్యేక నివాళి అర్పించింది.
  • ఆమెను భారత ప్రభుత్వం పద్మ విభూషణ్ తో సత్కరించింది.[29]
  • 2021లో, భోంస్లేను మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం మహారాష్ట్ర భూషణ్ తో సత్కరించింది.[30]
  • గత 50 సంవత్సరాలలో టాప్ 20 మ్యూజిక్ ఐకాన్లలో ఆమె ఒకరు.[31][32]
  • 2011లో గిన్నిస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్, ది ఏషియన్ అవార్డ్స్ లో, సంగీత చరిత్రలో అత్యధిక రికార్డులు నమోదు చేసిన కళాకారిణిగా భోంస్లేను అధికారికంగా గుర్తించింది. 1947 నుండి 11 వేల సోలో, డ్యూయెట్, కోరస్-బ్యాక్డ్ పాటలను రికార్డ్ చేసినందుకు, 20కి పైగా భారతీయ భాషలలో అత్యధిక స్టూడియో రికార్డింగ్లకు (సింగిల్స్) సెబాస్టియన్ కో నుండి ఆమెకు సర్టిఫికేట్ లభించింది. ఈ కార్యక్రమంలో ఆమెకు లైఫ్‌టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డు కూడా లభించింది.[33]
  • ఆశా భోంస్లే జోధ్పూర్ నేషనల్ యూనివర్శిటీకి చెందిన మొదటి డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్ గ్రహీత.
  • 2015 సంవత్సరానికి వంద మంది స్ఫూర్తిదాయకమైన మహిళల జాబితాలో ఆమె నిలిచింది.[34]

మరణం

[మార్చు]

ఆశా భోంస్లే 92 ఏళ్ల వయస్సులో తీవ్రమైన అలసట, ఊపిరితిత్తుల ఇన్‌ఫెక్షన్‌తో ముంబైలోని బ్రీచ్ కాండీ హాస్పిటల్‌లో చేరి చికిత్స పొందుతూ బహుళ అవయవ విఆఫల్యంతో గుండె ఆగిపోవడంతో 2026 ఏప్రిల్ 12న మరణించింది.[35] ఆమె స్వగృహం లోయర్ పారెల్‌లోని కాసా గ్రాండే నివాసంలో పార్థివ దేహాన్ని ప్రజల సందర్శనార్థం ఉంచుతారు. ఏప్రిల్ 13న సాయంత్రం 4 గంటలకు శివాజీ పార్క్ క్రెమేటోరియంలో ప్రభుత్వ లాంఛనాలతో అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు.[36]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "'বঙ্গবিভূষণ' পুরস্কার পেলেন আশা ভোঁসলে, সমরেশ, প্রসেনজিৎ" [Banga Bibhushan for Asha Bhosle, Samaresh, Prasenjit and others]. jagonews24.com (in Bengali). 22 May 2018. Archived from the original on 2 February 2024. Retrieved 26 September 2022.
  2. ↑ "Asha Bhosle's tryst with Telugu songs" (in Indian English). The Hindu. 12 April 2026. Archived from the original on 13 April 2026. Retrieved 13 April 2026.
  3. ↑ "Asha Bhosle — the voice of Bollywood for eight decades" (in Indian English). The Hindu. 12 April 2026. Archived from the original on 13 April 2026. Retrieved 13 April 2026.
  4. ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "Asha, 70 years, 70 landmarks". 8 September 2003. Archived from the original on 8 November 2006. Retrieved 2006-11-11.
  5. ↑ Rao, Gayatri (2016-11-14). "Nanhe munne bachche teri muthi mein kya hai – Rafi/Asha – Shankar–Jaikishan | Boot Polish (1954)". LemonWire (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2020-09-21.
  6. ↑ Haniffa, Aziz (2016-07-11). "'The new singers can't sing good'". Rediff. Retrieved 2026-04-12.
  7. ↑ "Asha Bhosle on turning 92: I'm far from done. There's so much to learn, so little time". The Times of India. 2025-09-08. Retrieved 2026-04-12.
  8. ↑ "Asha Bhosle: I sing every song like it's my first". EasternEye. 2019-02-22. Retrieved 2026-04-12.
  9. ↑ 9.0 9.1 "The stubborn note of O P Nayyar". Rediff.com. Retrieved 2020-09-21.
  10. ↑ Malani, Gaurav (8 September 2008). "Asha Unplugged over the years". Indiatimes. Archived from the original on 12 September 2008. Retrieved 2009-07-22.
  11. ↑ Jha, Subhash K (30 January 2013). "'Mai' will be my only experiment with acting: Asha Bhosle". దైనిక్ భాస్కర్. Archived from the original on 22 January 2016. Retrieved 3 February 2013.
  12. ↑ "Movie review: Mai". NDTV. 1 February 2013. Retrieved 3 February 2013.
  13. ↑ Gupta, Rachit (2 February 2013). "Movie Review: Mai". ఫిలింఫేర్. Retrieved 3 February 2013.
  14. ↑ "Asha Bhosle launches YouTube channel, egged on by her granddaughter". ది హిందూ. 15 May 2020. Retrieved 15 July 2021.
  15. ↑ 15.0 15.1 "'I am film industry's last Mughal': The defiant final years of Asha Bhosle and her 80-year journey as an artiste". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 2026-04-12. Retrieved 2026-04-12.
  16. ↑ 16.0 16.1 "Asha Bhosle was the best person I ever met, An interview with O.P. Nayyar". Indya.com. Archived from the original on 5 March 2005. Retrieved 2005-11-11.
  17. ↑ Bharatan, Raju (2010). A journey down melody lane. New Delhi: Hay House Publishers (India). ISBN 9788189988913.
  18. ↑ "Tough cop Roopa Moudgil releases music video to inspire women". Business Standard India. Press Trust of India. 2018-03-09. Retrieved 2020-09-21.
  19. ↑ Khubchandani, Lata (2003). గుల్జార్ (ed.). Encyclopaedia of Hindi Cinema. Popular Prakashan. pp. 486–487. ISBN 81-7991-066-0.
  20. ↑ Dil Padosi Hai, release యూట్యూబ్లో
  21. ↑ Tagat, Anurag (2025-09-05). "Will Gorillaz's Next Release Feature Asha Bhosle, Asha Puthli, Anoushka Shankar and More?". Rolling Stone India (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2026-03-30.
  22. ↑ Asha Bhosle Awards. Asha-Bhosle.com. Accessed October 18, 2007
  23. ↑ 23.0 23.1 23.2 23.3 23.4 23.5 23.6 Asha Bhosle Awards. Asha-Bhosle.com. Accessed 18 October 2007
  24. ↑ Abdul Waheed Khan being presented Dayawati Modi Award. portal.unesco.org. 17 November 2006. Accessed 18 October 2007.
  25. ↑ Bhayani, Viral. Bachchan, Hema Honoured as Living Legends Archived 28 సెప్టెంబరు 2011 at the Wayback Machine. redhotcurry.com. 16 March 2004. Accessed 18 October 2007.
  26. ↑ 2005 Winners Archived 5 సెప్టెంబరు 2007 at the Wayback Machine. MTV India. Accessed 18 October 2007.
  27. ↑ History: Most Stylish People in Music Archived 16 ఫిబ్రవరి 2008 at the Wayback Machine. MTV India. Accessed 18 October 2007.
  28. ↑ "Asha Bhosle honoured with doctorate degree by Salford University". The Times of India. 2019-10-10. Retrieved 2020-12-05.
  29. ↑ Tendulkar, Tata get top civilian honour Archived 14 జూలై 2011 at the Wayback Machine, Hindustan Times, 25 January 2008.
  30. ↑ "Asha Bhosle to be honoured with 'Maharashtra Bhushan". thehindu.com. 26 March 2021.
  31. ↑ Asha Bhosle on top 20 music icons list, Indian Express, 6 August 2010
  32. ↑ Asha Bhosle among top 20 music icons Archived 14 మే 2011 at the Wayback Machine, Hindustan Times, 7 August 2010
  33. ↑ Banerjee, Soumyadipta (22 October 2011). "It's a world record for Asha Bhosle". DNA India. Retrieved 2011-10-23.
  34. ↑ "BBC 100 Women 2015: Who is on the list?". BBC News (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 17 November 2015. Retrieved 27 August 2019.
  35. ↑ "ప్రముఖ గాయని ఆశా భోంస్లే ఇకలేరు". Eenadu. 12 April 2026. Archived from the original on 13 April 2026. Retrieved 13 April 2026.
  36. ↑ "ప్రభుత్వ లాంఛనాలతో ఆశా భోస్లే అంత్యక్రియలు". Eenadu. 14 April 2026. Archived from the original on 14 April 2026. Retrieved 14 April 2026.

బాహ్య లంకెలు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఆశా_భోస్లే&oldid=4803271" నుండి వెలికితీశారు