ఢిల్లీ శాసనసభ
| ఢిల్లీ శాసనసభ | |
|---|---|
| 8వ ఢిల్లీ శాసనసభ | |
| రకం | |
| రకం | ఏకసభ్య శాసనసభ |
కాల పరిమితులు | 5 సంవత్సరాలు |
| చరిత్ర | |
| స్థాపితం | 7 మార్చి 1952 |
| అంతకు ముందువారు | ఢిల్లీ 7వ శాసనసభ |
| నాయకత్వం | |
వినయ్ కుమార్ సక్సేనా 2022 మే 26 నుండి | |
ఉప ముఖ్యమంత్రి (ఉప సభా నాయకుడు) | |
| నిర్మాణం | |
| సీట్లు | 70 |
 | |
రాజకీయ వర్గాలు | ఢిల్లీ ప్రభుత్వం (48)
అధికారిక ప్రతిపక్షం (22)
|
| ఎన్నికలు | |
ఓటింగ్ విధానం | ఫస్ట్-పాస్ట్-ది-పోస్ట్ |
మొదటి ఎన్నికలు | మొదటి ఎన్నికలు |
చివరి ఎన్నికలు | 2025 ఫిబ్రవరి 05 |
తదుపరి ఎన్నికలు | 2030 పిబ్రవరి |
| సమావేశ స్థలం | |
 | |
| పాత సెక్రటేరియట్, ఢిల్లీ, భారతదేశం | |
ఢిల్లీ శాసనసభను ఢిల్లీ విధానసభ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది భారతదేశంలోని ఢిల్లీ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం ఏకసభ్య శాసనసభ. ఢిల్లీ లెజిస్లేటివ్ శాసనసభ అనేది ఢిల్లీ ప్రభుత్వ శాసన విభాగం. ప్రస్తుతం 70 నియోజకవర్గాల నుండి నేరుగా ఎన్నికైన 70 మంది శాసనసభ్యులను కలిగి ఉంది.
చరిత్ర
[మార్చు]ఢిల్లీ శాసనసభను మొదట 1952 మార్చి 7న పార్ట్ సి రాష్ట్రాల ప్రభుత్వ చట్టం, 1951 ప్రకారం ఏర్పాటు చేశారు; దీనిని అప్పటి హోంమంత్రి కె.ఎన్. కట్జూ ప్రారంభించారు. అప్పటి అసెంబ్లీలో 48 మంది సభ్యులు, ఢిల్లీ చీఫ్ కమిషనర్కు సలహాదారుగా మంత్రుల మండలి ఉంది, అయితే దీనికి చట్టాలు చేసే అధికారాలు కూడా ఉన్నాయి. మొదటి మంత్రి మండలికి బ్రహ్మ ప్రకాష్ నాయకత్వం వహించారు. అతను ఢిల్లీకి మొదటి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.[1][2]
అయితే, 1953లో ఏర్పాటు చేయబడిన రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ కమిషన్, రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956 ద్వారా రాజ్యాంగ సవరణకు దారితీసింది. ఇది 1956 నవంబరు 1న అమల్లోకి వచ్చింది. అప్పటి నుండి ఇది పార్ట్-సి రాష్ట్రం నుండి, భారత రాష్ట్రపతి ప్రత్యక్ష పరిపాలనలోని కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంగా మారింది. అలాగే ఢిల్లీ శాసనసభ, మంత్రుల మండలి ఒకేసారి రద్దు చేయబడ్డాయి. తదనంతరం, ఢిల్లీ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం, 1957 అమలులోకి వచ్చింది, ఇది మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ ఏర్పాటుకు దారితీసింది.[3]
1966 సెప్టెంబరులో, "ది ఢిల్లీ అడ్మినిస్ట్రేషన్ యాక్ట్, 1966"తో, అసెంబ్లీని ఢిల్లీ మెట్రోపాలిటన్ కౌన్సిల్ భర్తీ చేసింది, ఇందులో 56 మంది ఎన్నికైన, ఐదుగురు నామినేట్ చేయబడిన సభ్యులుతో ఏర్పడింది. దీనికి లెఫ్టినెంట్ గవర్నరు అధిపతిగా ఉన్నారు. అయితే, కౌన్సిల్కు శాసనసభ అధికారాలు లేవు, ఢిల్లీ పాలనలో సలహా పాత్ర మాత్రమే ఉంది. ఈ ఏర్పాటు 1990 వరకు పనిచేసింది.[4][5]
ఈ కౌన్సిల్ చివరకు రాజ్యాంగం (అరవై తొమ్మిదవ సవరణ) చట్టం, 1991 ద్వారా ఢిల్లీ శాసనసభచే భర్తీ చేయబడింది. తరువాత 1991లో జాతీయ రాజధాని ప్రాంత ప్రభుత్వ చట్టం, భారత రాజ్యాంగానికి అరవై తొమ్మిదవ సవరణ ద్వారా ఢిల్లీ కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాన్ని అధికారికంగా ఢిల్లీ జాతీయ రాజధాని ప్రాంతంగా ప్రకటించబడింది. శాసనసభ, మంత్రుల మండలికి సంబంధించిన రాజ్యాంగ నిబంధనలను కూడా భర్తీ చేసింది.[6] శాసనసభ ఐదు సంవత్సరాల కాలానికి ఎంపిక చేయబడుతుంది. ప్రస్తుత శాసనసభ ఇది 2025 శాసనసభ ఎన్నికల ద్వారా ఎంపిక చేయబడిన ఢిల్లీ 8వ శాసనసభ.
అసెంబ్లీ భవనం
[మార్చు]ఈ భవనం మొదట 1912లో నిర్మించబడింది. దీనిని ఇ. మాంటేగ్ థామస్ ఇంపీరియల్ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్, తరువాత సెంట్రల్ లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీ (1919 తర్వాత) నిర్వహించడానికి రూపొందించారు, న్యూఢిల్లీలో కొత్తగా నిర్మించిన భారత పార్లమెంట్ హౌస్ (సంసద్ భవన్) 1927 జనవరి 18న ప్రారంభించబడే వరకు దీనిని రూపొందించారు.[7]
ఈ భవనం భారత ప్రభుత్వ సచివాలయాన్ని కూడా కలిగి ఉంది. భారత రాజధాని కలకత్తా నుండి ఢిల్లీకి మారిన తర్వాత నిర్మించబడింది. తాత్కాలిక సచివాలయ భవనం 1912లో కొన్ని నెలల వ్యవధిలో నిర్మించబడింది. కార్యాలయాలు రైసినా హిల్లోని ప్రస్తుత సచివాలయ భవనానికి మారే ముందు, ఇది మరో దశాబ్దం పాటు సచివాలయంగా పనిచేసింది.[8]
కార్యాలయ ముఖ్య నిర్వాహకులు
[మార్చు]| కార్యాలయం | హోల్డర్ | నుండి |
|---|---|---|
| స్పీకరు | విజేందర్ గుప్తా | 20 ఫిబ్రవరి 2025 |
| డిప్యూటీ స్పీకర్ | మోహన్ సింగ్ బిష్త్ | 20 ఫిబ్రవరి 2025 |
| సభా నాయకుడు (ముఖ్యమంత్రి) |
రేఖా గుప్తా | 20 ఫిబ్రవరి 2025 |
| ప్రతిపక్ష నాయకుడు | అతిషి మార్లేనా సింగ్ | 20 ఫిబ్రవరి 2025 |
| ప్రతిపక్ష ఉప నాయకుడు | అనిల్ ఝా వాట్స్ | 20 ఫిబ్రవరి 2025 |
అసెంబ్లీల జాబితా
[మార్చు]| శాసనసభ | ఎన్నికల సంవత్సరం | స్పీకరు | ముఖ్యమంత్రి | పార్టీ | ప్రతిపక్ష నాయకుడు | పార్టీ | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| తాత్కాలిక శాసనసభ | 1952 | వర్తించదు | బ్రహ్మ ప్రకాష్ | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | వర్తించదు | భారతీయ జన సంఘ్ | ||
| గురుముఖ్ నిహాల్ సింగ్ | ||||||||
| రాష్ట్ర పునర్వ్యవస్థీకరణ | ||||||||
| 1వ శాసనసభ | 1993 | చార్తీ లాల్ గోయల్ | మదన్ లాల్ ఖురానా | భారతీయ జనతా పార్టీ | దీప్ చంద్ బంధు | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | ||
| సాహిబ్ సింగ్ వర్మ | ||||||||
| సుష్మా స్వరాజ్ | ||||||||
| 2వ శాసనసభ | 1998 | చౌదరి ప్రేమ్ సింగ్ | షీలా దీక్షిత్ | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | మదన్ లాల్ ఖురానా | భారతీయ జనతా పార్టీ | ||
| 3వ శాసనసభ | 2003 | అజయ్ మాకెన్ | విజయ్ కుమార్ మల్హోత్రా | |||||
| చౌదరి ప్రేమ్ సింగ్ | ||||||||
| 4వ శాసనసభ | 2008 | యోగానంద్ శాస్త్రి | ||||||
| 5వ శాసనసభ | 2013 | మణీందర్ సింగ్ ధీర్ | అరవింద్ కేజ్రీవాల్ | ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ | హర్ష్ వర్ధన్ | |||
| 6వ శాసనసభ | 2015 | రామ్ నివాస్ గోయల్ | ఖాళీ (కనీసం 10% సీట్లతో ప్రతిపక్షం లేదు) | |||||
| 7వ శాసనసభ | 2020 | రామ్వీర్ సింగ్ బిధూరి | భారతీయ జనతా పార్టీ | |||||
| అతిషి మర్లెనా సింగ్ | విజేందర్ గుప్తా | |||||||
| 8వ శాసనసభ | 2025 | విజేందర్ గుప్తా | రేఖా గుప్తా | భారతీయ జనతా పార్టీ | అతిషి మార్లేనా సింగ్ | ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ | ||
శాసనసభ సభ్యులు
[మార్చు]ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- ఢిల్లీ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా
- ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
- ఢిల్లీ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
- ఢిల్లీ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "History of Delhi Legislative Assembly". Legislative Assembly of Delhi website. Archived from the original on 22 September 2017. Retrieved 2 November 2014.
- ↑ "Brahm Prakash: Delhi's first CM, ace parliamentarian". Hindustan Times. 27 September 2013. Archived from the original on 1 March 2014. Retrieved 22 January 2014.
- ↑ "History of Delhi Legislative Assembly". Legislative Assembly of Delhi website. Archived from the original on 22 September 2017. Retrieved 2 November 2014.
- ↑ "History of Delhi Legislative Assembly". Legislative Assembly of Delhi website. Archived from the original on 22 September 2017. Retrieved 2 November 2014.
- ↑ "Delhi Metropolitan Council(1966–1990)". Delhi Legislative Assembly. Archived from the original on 25 August 2014. Retrieved 22 January 2014.
- ↑ "THE CONSTITUTION (Sixty-ninth Amendment) Act, 1991". Archived from the original on 21 August 2016. Retrieved 2 November 2014.
- ↑ "History of Delhi Legislative Assembly". Legislative Assembly of Delhi website. Archived from the original on 22 September 2017. Retrieved 2 November 2014.
- ↑ "Architectural marvels for the new capital". Hindustan Times. 20 July 2011. Archived from the original on 2 November 2014.