తెలంగాణలో ఎన్నికలు
తెలంగాణ రాష్ట్రం 2014, జూన్ 2న అధికారికంగా ఏర్పాటయింది. తెలంగాణ దాని రాజ్యాంగం ద్వారా నిర్వచించబడిన పార్లమెంటరీ వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. అప్పటి నుండి, తెలంగాణ రాష్ట్రంలో జాతీయ, రాష్ట్ర, జిల్లా స్థాయిలలో వివిధ సంస్థల ప్రతినిధులను ఎన్నుకోవడానికి భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం ఎన్నికలు నిర్వహించబడుచున్నాయి.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, జిల్లాల మధ్య అధికారం పంపిణీ చేయబడింది. తెలంగాణ గవర్నరు రాష్ట్రానికి ఉత్సవ అధిపతి. ఏది ఏమైనప్పటికీ, తెలంగాణా శాసనసభకు జరిగిన రాష్ట్ర ఎన్నికలలో మెజారిటీ ఉన్న పార్టీ లేదా రాజకీయ కూటమికి నాయకుడు తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి. తెలంగాణ ప్రభుత్వ కార్యనిర్వాహక శాఖకు ముఖ్యమంత్రి నాయకుడు. ముఖ్యమంత్రి రాష్ట్ర మంత్రి మండలి అధిపతి.
తెలంగాణ శాసనసభకు, పార్లమెంటు సభ్యులను లోక్సభకు ఎన్నుకోవడానికి ప్రతి ఐదేళ్లకోసారి తెలంగాణలో ఎన్నికలు నిర్వహిస్తారు. 119 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు, 17 లోక్సభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. విభజన చెందిన తరువాత వచ్చినప్పటి నుండి రాష్ట్రం 3 అసెంబ్లీ ఎన్నికలు, 2 లోక్సభ ఎన్నికలను నిర్వహించింది.
ఎన్నికలు
తెలంగాణ రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్ అనేది రాజ్యాంగంలోని నిబంధనల ప్రకారం అమలు చేయబడిన తెలంగాణ సమాఖ్య సంస్థ, తెలంగాణలోని అన్ని ఎన్నికల ప్రక్రియలను పర్యవేక్షించడం, నిర్వహించడం బాధ్యత. ఎన్నికలు స్వేచ్ఛగా, న్యాయంగా, ఎటువంటి పక్షపాతం లేకుండా జరిగేలా చూసుకోవడం ఈ సంస్థ బాధ్యత.
ఎన్నికలు సభ్యుల ఎన్నికలకు ముందు, ఎన్నికల సమయంలో, ఎన్నికల తర్వాత చట్టబద్ధమైన చట్టం ప్రకారం జరిగేలా చూస్తాయి.
ఎన్నికలకు సంబంధించిన అన్ని వివాదాలను ఎన్నికల కమిషన్ పరిష్కరిస్తుంది. ఎన్నికల నిర్వహణలో ఇచ్చిన పరిస్థితిని పరిష్కరించడానికి అమలు చేయబడిన చట్టాలు నిశ్శబ్దంగా ఉన్న చోట లేదా తగినంత నిబంధనలు చేయని చోట, ఎన్నికల కమిషన్కు రాజ్యాంగం ప్రకారం తగిన విధంగా వ్యవహరించడానికి అవశేష అధికారాలు ఉన్నాయని తెలంగాణ హైకోర్టు పేర్కొంది.
ఎన్నికల రకాలు
తెలంగాణలో ఎన్నికలలో ఈ క్రింది ఎన్నికలు ఉన్నాయి:
- రాజ్యసభ (ఎగువసభ) లో పార్లమెంటు సభ్యులు
- లోక్సభ (దిగువసభ) లో పార్లమెంటు సభ్యులు
- తెలంగాణ శాసనసభ సభ్యులు ఎన్నికలు
- స్థానిక పాలనా సంస్థల ఎన్నికలు (మునిసిపల్ సంస్థలు, పంచాయతీలు)
- ఉప ఎన్నికలు: ఒక నిర్దిష్ట నియోజకవర్గం సీటును కలిగి ఉన్న వ్యక్తి మరణించినప్పుడు, రాజీనామా చేసినప్పుడు లేదా అనర్హత విధించినప్పుడు ఉప ఎన్నిక జరుగుతుంది.
రాజ్యసభ ఎన్నికలు
ఎమ్మెల్యేల ద్వారా పరోక్షంగా ఈ రాజ్యసభ సభ్యులు ఎన్నుకోబడుతారు. శాసనసభ, శాసన మండలి ద్వారా ఎన్నికైన 7 మంది సభ్యులు తెలంగాణ రాష్ట్రం నుండి రాజ్యసభకు పంపబడుతారు. రాష్ట్రాల విభజనకు ముందు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం రాజ్యసభకు 18 స్థానాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించేది. విభజన తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్లో 11 సీట్లు, తెలంగాణలో 7 సీట్లు వచ్చాయి. 2014 మే 30న, తెలంగాణకు చెందిన 7 మంది సభ్యులను ఎంపిక చేసిన 18 మంది సభ్యుల మధ్య డ్రా నిర్వహించబడింది. డ్రాలో ముగ్గురు తెలుగుదేశం పార్టీ (టీడీపీ) సభ్యులు, నలుగురు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఐఎన్సీ) సభ్యులు ఎంపికయ్యారు.[1]
తెలంగాణ నుండి రాజ్యసభ (రాష్ట్ర సభ) లో పార్లమెంటు సభ్యులను రాష్ట్రంలోని అన్ని వయోజన పౌరులు నేరుగా ఓటు వేయడం ద్వారా కాకుండా తెలంగాణ శాసనసభ సభ్యులచే ఎన్నుకుంటారు. రాజ్యసభ ఎన్నికలలో గెలిచిన అభ్యర్థులను "పార్లమెంటు సభ్యులు" అని పిలుస్తారు. ఆరు సంవత్సరాలు వారి స్థానాలను ఉనికిలో కలిగి ఉంటారు. కొత్త చట్టాలను రూపొందించడం లేదా భారతదేశంలోని అన్ని పౌరులను ప్రభావితం చేసే ప్రస్తుత చట్టాలను తొలగించడం లేదా మెరుగుపరచడం వంటి విషయాలపై న్యూఢిల్లీలోని సంసద్ భవన్లోని రాజ్యసభ ఛాంబర్లో సభ సమావేశమవుతుంది. తెలంగాణ నుండి 7 గురు సభ్యులను ఎన్నుకోవడానికి ఎన్నికలు జరుగుతాయి.[2]
లోక్సభ ఎన్నికలు
తెలంగాణలో మొత్తం 17 లోక్సభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. వాటిలో 3 షెడ్యూల్డ్ కులాలు (ఎస్.సి), 2 షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ఎస్.టి) కోసం రిజర్వ్ చేయబడ్డాయి. ఓటర్లు తమ అభ్యర్థిని పార్లమెంటు సభ్యునిగా (ఎంపీ) చేయడానికి ఓటింగ్ పద్ధతి ద్వారా నేరుగా ఎన్నుకుంటారు. విభజన చెందిన తర్వాత ఇప్పటివరకు రాష్ట్రంలో మొత్తం రెండు ఎన్నికలు జరిగాయి.
పార్టీల ప్రకారం వివరాలు
| లోక్సభ | ఎన్నికల సంవత్సరం | 1వ పార్టీ | 2వ పార్టీ | 3వ పార్టీ | 4వ పార్టీ | ఇతరులు | సీట్ల సంఖ్య | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 16వ | 2014 | BRS 11 | INC 2 | BJP 1 | TDP 1 | AIMIM 1
YSRCP 1 |
17 | ||||
| 17వ | 2019 | BRS 9 | BJP 4 | INC 3 | AIMIM 1 | వర్తించదు | 17 | ||||
| 18వ | 2024 | INC 8 | BJP 8 | AIMIM 1 | వర్తించదు | 17 | |||||
నియోజకవర్గం వారీగా 2014 నుండి 2024 వరకు లోక్సభ ఎన్నికల విజేతలు
రాష్ట్ర స్థాయి ఎన్నికలు
శాసనమండలి ఎన్నికలు
తెలంగాణ శాసనమండలి (తెలంగాణ శాసనసభ ఎగువ సభ) సభ్యులు ప్రత్యక్షంగా ఎన్నికవరు. 40 మంది సభ్యులను ఎన్నుకోవడానికి ఎన్నికలు జరుగుతాయి, వీరిలో 14 మందిని తెలంగాణ శాసనసభ సభ్యులు ఎన్నుకుంటారు. 14 మందిని రాష్ట్ర స్థానిక అధికారులు ఎన్నుకున్నారు, 6 మందిని గవర్నర్ నామినేట్ చేస్తారు. 3 మందిని రాష్ట్ర ఉపాధ్యాయులు ఎన్నుకుంటారు. 3 మందిని రాష్ట్ర పట్టభద్రులు ఎన్నుకుంటారు. తెలంగాణ శాసన మండలి ఎన్నికల్లో గెలిచిన అభ్యర్థులను "శాసన మండలి సభ్యులు" అని పిలుస్తారు. వీరు ఆరు సంవత్సరాలు తమ పదవులను నిర్వహిస్తారు. కొత్త చట్టాలను రూపొందించడం లేదా తెలంగాణ పౌరులందరినీ ప్రభావితం చేసే ప్రస్తుత చట్టాలను తొలగించడం లేదా మెరుగుపరచడం వంటి విషయాలపై హైదరాబాద్లోని డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ తెలంగాణ రాష్ట్ర సచివాలయంలోని కౌన్సిల్ ఛాంబర్లో సభ సమావేశమవుతుంది.
శాసనసభ ఎన్నికలు
తెలంగాణ శాసనసభ (తెలంగాణ శాసనసభ దిగువ సభ) సభ్యులను రాష్ట్రంలోని అన్ని వయోజన పౌరులు తమ నియోజకవర్గాలలో పోటీ చేసే అభ్యర్థుల నుండి నేరుగా ఎన్నుకుంటారు. తెలంగాణలోని ప్రతి వయోజన పౌరుడు తమ నియోజకవర్గంలో మాత్రమే ఓటు వేస్తారు. శాసనసభ ఎన్నికల్లో గెలిచిన అభ్యర్థులను "శాసనసభ సభ్యులు" అని పిలుస్తారు. ఐదు సంవత్సరాలు లేదా మంత్రి మండలి సలహా మేరకు తెలంగాణ గవర్నరు సంస్థను రద్దు చేసే వరకు వారి పదవులను నిర్వహిస్తారు. కొత్త చట్టాలను రూపొందించడం లేదా తెలంగాణ పౌరులందరినీ ప్రభావితం చేసే ప్రస్తుత చట్టాలను తొలగించడం లేదా మెరుగుపరచడం వంటి అంశాలపై హైదరాబాద్లోని డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ తెలంగాణ రాష్ట్ర సచివాలయంలోని అసెంబ్లీ ఛాంబర్లో సభ సమావేశమవుతుంది. శాసనసభకు 119 మంది సభ్యులను ఎన్నుకోవడానికి ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎన్నికలు జరుగుతాయి. మెజారిటీ పార్టీ లేదా కూటమి నాయకుడు తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేస్తారు.
శాసనసభ ఎన్నికల చరిత్ర
తెలంగాణ శాసనసభలో మొత్లం 119 నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. వీటిలో 18 షెడ్యూల్డ్ కులాలు (ఎస్.సి), 9 షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ఎస్.టి)లకు రిజర్వ్ చేయబడ్డాయి. తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు ముందు 2014, ఏప్రిల్ 30న తెలంగాణ తొలి శాసనసభను ఏర్పాటు చేయడానికి మొదటి ఎన్నికలు జరిగాయి.[6] ఈ ఎన్నికల ఫలితాలు 2014 మే 16న ప్రకటించారు. తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి (టిఆర్ఎస్) 63 స్థానాలను గెలుచుకుని మెజారిటీని సాధించి, తొలి ప్రభుత్వం ఏర్పాటుచేసింది. టీఆర్ఎస్ వ్యవస్థాపకుడు కె. చంద్రశేఖర్రావు, తెలంగాణ తొలి ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు.[7]
కేసీఆర్ విజ్ఞప్తి మేరకు గవర్నరు, ఈఎస్ఎల్ నరసింహన్ ముందుగానే అసెంబ్లీని రద్దు చేసిన తర్వాత 2018 డిసెంబరు 7న తెలంగాణ రాష్ట్ర రెండో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరిగాయి.[8] 2018, డిసెంబరు 11న ఫలితాలు ప్రకటించబడ్డాయి. టిఆర్ఎస్ పార్టీ మెజారిటీని కొనసాగించి, 88 సీట్లు గెలుచుకుంది. కేసీఆర్ మళ్ళీ రెండోసారి ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు.[9]
తెలంగాణ 2వ శాసనసభ పదవీకాలం 2024 జనవరి 16తో ముగిసేనేపథ్యంలో 2023 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు జరిగాయి. ఆల్ ఇండియా కాంగ్రెస్ కమిటీ, రేవంత్ రెడ్డిని తెలంగాణలో కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకుడిగా నియమించింది, ఎన్నికైన ఎమ్మెల్యేలు ఎఐసిసికి ఆ నాయకుడిని నామినేట్ చేయడానికి అధికారం ఇస్తూ తీర్మానం చేశారు, దీనితో అతను తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి కావడానికి మార్గం సుగమం అయింది.[10] 2023 డిసెంబరు 7న, రేవంత్ రెడ్డి తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు, తద్వారా అతను ఆ పదవిని నిర్వహించిన రెండవ వ్యక్తి అయ్యారు.
పార్టీలకు రంగుల కీ
| శాసనసభ ఎన్నికలు | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| శాసనసభ
(ఎన్నికలు) |
మొత్తం సీట్లు | 1వ | 2వ | 3వ | |||||||||
| రాజకీయ పార్టీ | సీట్లు | ఓట్ల శాతం | రాజకీయ పార్టీ | సీట్లు | ఓట్ల శాతం | రాజకీయ పార్టీ | సీట్లు | ఓట్ల శాతం | |||||
| 1వ
(2014) |
119 | భారత్ రాష్ట్ర సమితి | 63 | 34.31% | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | 21 | 25.27% | తెలుగుదేశం పార్టీ | 15 | 14.73% | |||
| 2వ
(2018) |
119 | భారత్ రాష్ట్ర సమితి | 88 | 46.87% | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | 19 | 28.43% | ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ | 7 | 2.71% | |||
| 3వ
(2023) |
119 | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | 64 | 39.40% | భారత్ రాష్ట్ర సమితి | 39 | 37.35% | భారతీయ జనతా పార్టీ | 8 | 13.90% | |||
| పార్టీలు | గెలిచిన సీట్లు | ||
|---|---|---|---|
| 2014 | 2018 | 2023 | |
| తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి | 63 | 87 | 39 |
| భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ | 21 | 19 | 64 |
| తెలుగుదేశం పార్టీ | 15 | 2 | 0 |
| ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ | 7 | 7 | 7 |
| భారతీయ జనతా పార్టీ | 5 | 3 | 8 |
| యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ | 3 | 0 | 0 |
| బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ | 2 | 0 | 0 |
| కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా | 1 | 0 | 1 |
| కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా | 1 | 0 | 0 |
| ఆల్ ఇండియా ఫార్వర్డ్ బ్లాక్ | 0 | 1 | 0 |
| స్వతంత్ర | 1 | 1 | 0 |
| మొత్తం | 119 | 119 | 119 |
రాజకీయ పార్టీలు
తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధనే ప్రధాన ఎజెండాతో 2001లో టీఆర్ఎస్ ఆవిర్భవించింది.[11] రాష్ట్ర ఆవిర్భావం తరువాత రాష్ట్రంలో వరుసగా రెండుసార్లు సొంతంగా పూర్తి మెజారిటీతో ప్రభుత్వాలను ఏర్పాటుచేసింది. 2023 ఎన్నికలలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, రాష్ట్ర ఆవిర్భావం తరువాత మొదటిసారి అధికారంలోకి వచ్చింది.
ఇవి కూడా చూడండి
మూలాలు
- ↑ "Draw of lots decides Rajya Sabha members for Telangana, Andhra". The Hindu. 30 May 2014. Retrieved 2022-02-11.
- ↑ "Rajya Sabha Election 2017: Here Is How Members Are Elected To Upper House". NDTV.com. Retrieved 5 April 2021.
- ↑ "16th Lok Sabha Election results". Election Commission of India. Retrieved 19 June 2019.
- ↑ "Telangana Lok Sabha Election Result 2019: TRS wins the state with 9 seats". Business Insider. 24 May 2019. Archived from the original on 30 నవంబరు 2020. Retrieved 12 June 2019.
- ↑ "18th Lok Sabha Election results". Election Commission of India. Retrieved 2024-06-11.
- ↑ "Telangana witnesses high voter turnout". The Hindu. 30 April 2014. Retrieved 2022-02-11.
- ↑ "CR to become the first Chief Minister of Telangana". The Hindu. 17 May 2014. Retrieved 2022-02-11.
- ↑ Lasania, Yunus Y. (6 September 2018). "Telangana CM KCR dissolves assembly, to go for early elections". Mint. Retrieved 2022-02-11.
- ↑ Srinivasa Rao Apparasu (13 December 2018). "Hindustan Times". KCR is back as Telangana chief minister, will pick his team next week. Retrieved 2022-02-11.
- ↑ "Revanth Reddy To Be Sworn In As Telangana Chief Minister Tomorrow". NDTV. 2023-12-07. Archived from the original on 8 June 2024. Retrieved 8 December 2023.
- ↑ Harihar Bhattacharyya, Lion König (2015). Globalisation and Governance in India: New Challenges to Society and Institutions. Routledge. p. 118. ISBN 9781317526391.