అసోం

Assam
State
From top, left to right:Indian rhinoceros in Kaziranga National Park, Sivasagar Sivadol, Kamakhya Temple, Lachit Borphukan statue, Cotton University, IIT Guwahati, Rang Ghar, Assam Tea garden
Emblem of Assam
Etymology: "Uneven" or from "Ahom"
Nickname:  "Land of Blue Hills"
Motto:  Joi Aai Axom (Hail mother Assam)
Anthem: "O Mur Apunar Desh" (O my Dearest Country)
Location of Assam in India
Coordinates: 26.14°N 91.77°E / 26.14; 91.77
Country	India
Region	Northeast India
Before was	State of Assam
Bifurcation	21 Jan 1972
Formation (as a state)	26 January 1950
Capital	Dispur
Largest City	Guwahati
Districts	31 (5 divisions)
Government
• Body	Government of Assam
• Governor	Gulab Chand Kataria
• Chief Minister	Himanta Biswa Sarma (BJP)
State Legislature	Unicameral
• Assembly	Assam Legislative Assembly (126 seats)
National Parliament	Parliament of India
• Rajya Sabha	7 seats
• Lok Sabha	14 seats
High Court	Gauhati High Court
Area
• Total	78,438 కి.మీ2 (30,285 చ. మై)
• Rank	16th
Dimensions
• Length	725 కి.మీ (450 మై.)
• Width	30 కి.మీ (20 మై.)
Elevation	80 మీ (260 అ.)
Highest elevation (Cachar Hills section)	1,960 మీ (6,430 అ.)
Lowest elevation	45 మీ (148 అ.)
Population  (2011)
• Total	3,11,69,272
• Rank	15th
• Density	397/కి.మీ2 (1,030/చ. మై.)
• Urban	14.1%
• Rural	85.9%
Demonym	Assamese
Language
• Official	Assamese • Boro
• Additional Official	Bengali (Barak Valley)
• Official Script	Bengali–Assamese script
GDP
• Total (2019-2020)	₹3.74 లక్ష కోట్లు (US$47 billion)
• Rank	18th
• Per capita	₹1,09,069 (US$1,400) (18th)
Time zone	UTC+05:30 (IST)
ISO 3166 code	IN-AS
Vehicle registration	AS
HDI (2018)	0.614 Medium (30th)
Literacy (2011)	72.19% (25th)
Sex ratio (2011)	958 (12th)
Symbols of Assam
Emblem of Assam
గీతం	"O Mur Apunar Desh" (O my Dearest Country)
భాష	Assamese • Boro
Foundation day	Assam Day
పక్షి	White-winged duck
పువ్వు	Foxtail orchid
Mammal	Indian rhinoceros
Tree	Hollong
State Highway Mark
State Highway of Assam AS SH1 -AS SH48
List of State Symbols
• First recognised as an administrative division on 1 April 1911, and led to the establishment of Assam Province by partitioning Province of East Bengal and Assam. • Assam was one of the original provincial divisions of British India. • Assam has had a legislature since 1937.

అసోం (పూర్వ పేరు అస్సోం) ఈశాన్య భారతదేశం లోని ఒక రాష్ట్రం. దీని రాజధాని దిస్పూర్. హిమాయల పర్వత సానువుల్లో ఉన్న ప్రాంతం చూట్టూ అరుణాచల్ ప్రదేశ్, నాగాలాండ్, మణిపూర్, మిజోరాం, త్రిపుర, మేఘాలయ మొదలైన ఈశాన్య రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. అసోం ముఖ్య వాణిజ్య నగరమైన గౌహాతి సప్త సోదరీ రాష్ట్రాలుగా పిలవబడే ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు ముఖద్వారం. ఈ రాష్ట్రాలన్నీ మిగిలిన భారత భూభాగానికి అసోంకు పశ్చిమ బెంగాల్తొ ఉన్న సరిహద్దుతో కలపబడి ఉన్నాయి. ఈ కురుచైన పట్టీని కోడిమెడ అని వ్యవహరిస్తుంటారు. అసోంకు భూటాన్, బంగ్లాదేశ్ దేశాలతో సరిహద్దులు ఉన్నాయి.

పేరు పుట్టుపూర్వోత్తరాలు

కొందరు అసోం "అసమ" లేదా "అస్సమ" అనే సంస్కృత పదం అపభ్రంశమని భావిస్తారు. ఈ పదం పర్వత ప్రాంతం వర్ణనకు కచ్చితంగా సరిపోతుంది. మరికొందరు ఈ పదం అసోం ప్రాంతాన్ని 600 సంవత్సరాల పాటు పరిపాలించిన అహోంలకు సంబంధించిందని భావిస్తారు. 1228కి పూర్వం ఈ పదాన్ని ఉపయోగించిన ఆధారాలు లేకపోవడం, చారిత్రక గంథాలు అహోంలను అసాంలని కూడా పేర్కొనడం ఈ వాదానికి ఊతానిస్తున్నాయి.

అసమ లేదా అస్సమ అన్న పదాలు "కామరూప"ను భాస్కర వర్మన్ పరిపాలించిన కాలములో వాడబడింది. ఆ కాలములో ప్రస్తుత ఉత్తర అసోం భూమి నుండి విషవాయువులు విరజిమ్ముతూ అనివాసయోగ్యముగా ఉండేది. కొంతమంది కామరూప నేరస్థులు శిక్షను తప్పించుకోవడానికి ఈ ప్రాంతానికి పారిపోయి వచ్చారని చైనా యాత్రికుడు హ్యుయాన్ త్సాంగ్ యాత్రా రచనల వల్ల తెలుస్తుంది. వీరే అసమ లేదా అస్సమ అని పిలవబడ్డారు. హ్యుయాన్ త్సాంగ్ అస్సమ ప్రజలు దాడిచేస్తారనే భయముతో చైనాకు ఈ మార్గం గుండా తిరిగి వెళ్లలేదు. కామరూపి భాషలో, ఈ పదానికి వింత మనిషి/పాపితో పాటు ఎవ్వరితో పోల్చలేని వ్యక్తి అనే అర్ధం కూడా ఉంది. అయితే పూర్వపు కామరూపి గ్రంథాలలో ఈ ప్రాంతాన్ని అసమ లేదా అసం లేదా అసోం అని వ్యవహరించనే లేదు.

బ్రిటిషు జనరల్ పై ఏదేని కారణం వల్ల ఈ పేరు ఎన్నుకోలేదు. ఇతను ఆంథెరా అస్సమ అనే ఒక శాస్త్రీయ నామం నుండి ఆంథెరాను వదిలేసి మిగిలిన పేరును తీసుకున్నాడు అంటారు. ఈ పద ప్రయోగం తొలిసారిగా బ్రిటీషు వారు యాండబూ అకార్డ్ తరువాత ఎగువ అసోం రాష్ట్రంను సృష్టించినప్పుడు జరిగింది. కాని ఈ వాదన అంత నమ్మదగిందిగా లేదు. ఆంథెరా అస్సమ అనే ఒక విధమైన పట్టుపురుగు అసోం ప్రాంతంలో అంతటా ఉంది. కనుక అసోం ప్రాంతపు పేరు ఆ పురుగుకు తగిలి ఉండ వచ్చును కాని ఆ పురుగుపేరు ప్రాంతానికి వర్తించకపోవచ్చును.

భౌగోళికం

ఆంగ్ల అక్షరం T ఆకారంలో ఉండే ఈ రాష్ట్రం భౌగోళికంగా మూడు ప్రాంతాలుగా విభజించవచ్చు. ఉత్తరాన బ్రహ్మపుత్ర నదీలోయ, మధ్యన కర్బి, చాచర్ కొండలు, దక్షిణాన బరక్ లోయ. అసోం రాష్ట్రంలో మార్చి నుండి సెప్టెంబరు వరకు భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి. వేసవి నెలల్లో గాలిలో తేమ ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణంగా అన్ని కాలాల్లోనూ మితముగా ఉంటాయి.

అసోంలో జీవ సంపద, అడవులు, వణ్యప్రాణులు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు కలప వ్యాపారం జోరుగా సాగేది, అయితే భారతదేశ సుప్రీం కోర్టు దీన్ని నిషేధించడంతో అది తగ్గింది. ఈ ప్రాంతంలో అనేక అభయారణ్యాలు ఉన్నాయి. అందులో ముఖ్యమైంది, అరుదైన భారతీయ ఖడ్గమృగానికి ఆలవాలమైన కాజీరంగా జాతీయ వనం. రాష్ట్రంలో అత్యధికంగా వెదురు ఉత్పత్తి అవుతుంది. కానీ వెదురు పరిశ్రమ ఇంకా ఆరంభ దశలోనే ఉంటుంది. వన్య ప్రాణులు, అడవులు, వృక్షసంపద, నదులు, జలమార్గాలు అన్నీ ఈ ప్రాంతాకి ఎంతో ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని తెచ్చుపెడుతూ పర్యాటక రంగ అభివృద్ధికి దోహదపడుతున్నాయి.

అతివృష్టి, చెట్ల నరికివేత,, ఇతరత్రా కారణాల వల్ల ప్రతి సంవత్సరం వరదలు సంభవించి విస్తృత ప్రాణ నష్టం, ఆస్తి నష్టం వాటిల్లడమే కాకుండా జీవనోపాధికి ముప్పు జరుగుతుంది. భూకంప బాధిత ప్రాంతంలో ఉన్న అసోం 1897లో (రిక్టర్ స్కేలు పై 8.1 గా నమోదైంది), 1950లో (రిక్టర్ స్కేలు పై 8.6 గా నమోదైంది) రెండు అతిపెద్ద భూకంపాలకు గురైంది.

చరిత్ర

9-10వ శతాబ్దానికి చెందిన కామరూప - పలాస్ వంశ చిహ్నంగా చెక్కబడిన శిల్పం

సంప్రదాయ దుస్తుల్లో సత్రియా నాట్యం చేస్తున్న యువతి

ప్రాచీన అసోం

అసోం,, పరిసర ప్రాంతాలు పురాణకాలంలో ప్రాగ్జ్యోతిషం అనబడేవని మహాభారతంలో చెప్పబడింది. అక్కడి ప్రజలు కిరాతులనీ, చీనులనీ అనబడ్డారు. కామరూప రాజ్యానికి ప్రాగ్జ్యోతిషపురం రాజధాని.

మధ్యయుగ అసోం

మధ్యయుగంలో దీనిపేరు కామరూప, లేదా కమట. అక్కడ రాజ్యమేలిన వంశాలలో వర్మ వంశం ప్రధానమైంది. కనోజ్‌ను పాలించిన హర్షవర్ధనుని సమకాలీనుడైన భాస్కరవర్మ కాలంలో జువన్‌జాంగ్ అనే చైనా యాత్రికుడు కామరూప ప్రాంతాన్ని సందర్శించాడు. ఇంకా కచారి, చూటియా వంశాలు కూడా రాజ్యమేలాయి. వీరు ఇండో-టిబెటన్ జాతికి చెందిన రాజులు.

తరువాత టాయ్ జాతికి చెందిన అహోమ్ రాజులు 600 సంవత్సరాలు పాలించారు. కోచ్ వంశపు రాజులు అసోం పశ్చిమభాగాన్నీ, ఉత్తర బెంగాల్‌నూ పాలించారు. ఈ రాజ్యం అప్పుడు రెండు భాగాలయ్యింది. పశ్చిమ భాగం మొగల్‌చక్రవర్తుల సామంతరాజ్యమైంది. తూర్పు భాగం అహోం రాజుల పాలన క్రిందికి వచ్చింది. మొత్తానికి బ్రిటిష్ వారి కాలం వరకూ ఎవరూ అసోంను పూర్తిగా తమ అధీనంలోకి తెచ్చుకొనలేక పోయారు.

బ్రిటీషు పాలన

అహోం రాజులలోని అంతర్గత కలహాల కారణంగా అది 1821 నాటికి బర్మా పాలకుల సామంతరాజ్యంగా మారింది. దానితో బర్మావారికి, బ్రిటిష్ వారికి వైరం మొదలయ్యింది. మొదటి ఆంగ్ల-బర్మా యుద్ధము తరువాత 1826లో యాండబూ ఒడంబడిక ప్రకారం అసోం బ్రిటిషు అధీనంలోకి, బెంగాలు ప్రెసిడెన్సీలో భాగంగా, తీసుకోబడింది. 1905-1912 మధ్య అసోం ఒక వేరు పరగణా అయ్యింది.

భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత అహోం రాజ్యభాగం, ప్రస్తుత అరుణాచల్ ప్రదేశ్, నాగా పర్వత ప్రాంతం, కచారి రాజ్య ప్రాంతం, లూషాయ్ పర్వత ప్రాంతం, గారో పర్వత ప్రాంతం, జైంతియా పర్వత ప్రాంతం - ఇవన్నీ అసోం రాష్ట్రంలో చేర్చ బడ్డాయి. రాజదానిగా షిల్లాంగ్ నగరం ఏర్పడింది. సిల్హెట్ ప్రాంతం వారు పాకిస్తాన్‌లో చేరారు. మణిపూర్, త్రిపుర సంస్థానాలు ప్రత్యేక పరగణాలయ్యాయి.

స్వాతంత్ర్యం తరువాత అసోం

స్వాతంత్ర్యం తరువాత 1960 - 1970 దశకాలలో అసోం రాష్ట్రంలోంచి అరుణాచల్ ప్రదేశ్, నాగాలాండ్, మేఘాలయ, మిజోరామ్ రాష్ట్రాలు వేరుచేయబడ్డాయి. రాజధాని దిస్పూర్కు మార్చబడింది. పెరుగుతున్న గౌహతి నగరంలో దిస్పూర్ కలిసిపోతున్నది. అసోం అధికారిక భాషగా చేయాలని సంకల్పించినపుడ కచార్ జిల్లా వాసులూ, ఇతర బెంగాలీ భాష మాటలాడేవారూ ప్రతిఘటించారు. ఇది తీవ్రమైన ఉద్యమమైంది.

1980 దశకంలో ఆరు సంవత్సరాల పాటు తీవ్రమైన ఉద్యమం నడచింది. బయటి ప్రాంతనుండి, ముఖ్యంగా బంగ్లాదేశ్ నుండి వచ్చి స్థిరపడినవారిని వెళ్ళగొట్టాలనీ, వారు స్థానికుల జన విస్తరణను మార్చేస్తున్నారనీ అనేది ఈ ఉద్యమంలో ప్రధానాంశం. మొదట శాంతియుతంగా మొదలైన ఈ ఉద్యమం క్రమేపీ హింసాత్మకమవసాగింది. కేంద్రప్రభుత్వంతో జరిగిన ఒప్పందం తరువాత ఈ ఉద్యమం చల్లబడింది. కాని ఆ ఒప్పందంలో చాలా భాగం ఇప్పటికీ అమలు కాలేదు. ఇది ప్రజలలో అసంతృప్తికి ఒక ముఖ్యకారణం.

1980-90 లలో బోడో తెగల వారు, మరికొన్ని తెగలవారు ప్రత్యేక ప్రతిపత్తి కోసము ఘర్షణలు ప్రారంభించారు. ఇవి క్రమంగా సాయుధ, హింసాత్మక పోరాటాలయ్యాయి. యునైటెడ్ లిబరేషన్ ఫ్రంట్, నేషనల్ డెమోక్రాటిక్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ బోడోలాండ్ వంటి తీవ్రవాద వర్గాలకూ, భారత సైన్యానికీ మధ్య పోరులు పెచ్చరిల్లాయి. సైన్యం మానవహక్కులను మంటకలుపుతున్నదనీ, విచక్షణా రహితంగా హింసను అమలు చేస్తున్నదనీ ఆరోపణలు బలంగా ఉన్నాయి. వర్గాల మధ్య పోరాటాలలో ఎన్నో మూక హత్యలు జరిగాయి

భాషలు

అస్సామీ, బోడో భాష రాష్ట్ర అధికార భాషలు. భాషా శాస్త్ర యుక్తముగా ఆధునిక అస్సామీ భాష తూర్పు "మాగధి ప్రాకృతం" నుండి ఉద్భవించింది. అయితే ఈ ప్రాంతములో మాట్లాడే ఇతర టిబెటో-బర్మన్, మోన్-ఖమెర్, కోచ్ భాషల ప్రభావము కూడా అధికాముగానే ఉంది. బోడో ఒక టిబెటో-బర్మన్ భాష.

బ్రిటీషు వారి రాకతో, బెంగాల్ విభజనతో బరక్ లోయలో బెంగాళీ (సిల్హెటి) ప్రాబల్యం హెచ్చింది. నేపాళీ, హిందీ రాష్ట్రంలో మాట్లాడే ఇతర ముఖ్య భాషలు

రాష్ట్ర గణాంకాలు

1. అవతరణ:1950 జనవరి 26
2. వైశాల్యం. 78, 438 చ.కి.
3. జనసంఖ్య. 31, 169, 272 స్త్రీలు. 15, 214, 345 పురుషులు. 15, 954, 927, నిష్పత్తి . 954/1000
4. అక్షరాస్యత. స్త్రీలు. 73.18% పురుషులు. 78.81%
5. ప్రధాన మతాలు. హిందు, ముస్లిం, బౌద్ధ మతం.
6. ప్రధాన భాషలు. అస్సామీ, బెంగాలి, బోడో.
7. జిల్లాల సంఖ్య.27
8. గ్రామాలు. 25, 124 పట్టణాలు.125
9. పార్లమెంటు సభ్యుల సంఖ్య, 14 శాసనసభ్యుల సంఖ్య. 126
10. మూలx. మనోరమ ఇయర్ బుక్

సంస్కృతి

ఆదిమవాసుల ఆచారాలు, అందిపుచ్చుకున్న సంప్రదాయాలు కలగలిపి ఉండటం వల్ల మిగిలిన ప్రాంతాలకంటే అస్సామీ సంస్కృతి కాస్త భిన్నమైన, సుసంపన్నమైన సంస్కృతిగా అభివృద్ధి చెందింది.

గమోసా

అస్సామీ ఆచార వ్యవహారాలలో గమోసాకు ఒక విశిష్టమైన స్థానముంది. ఇది ఒక దీర్ఘ చతురస్రాకారపు గుడ్డ. మూడు ప్రక్కల ఎరుపుగాని, వేరే రంగులో గాని అంచు ఉంటుంది. నాలుగవ ప్రక్క అల్లిక అంచుగా ఉంటుంది. దీనికి వళ్ళు తుడుచుకొనేది అనే సామాన్య అర్ధం చెప్పవచ్చును. నిజంగానే వళ్ళు తుడుచుకోవడానికి వాడినా, గమోసాను మరెన్నో విధాలుగా వాడుతారు. రైతులు మొలగుడ్డగా వాడుతారు. బిహూ నాట్యకారులు చిత్రమైన ముడివేసి తలగుడ్డగా వాడుతారు. ప్రార్థనా సమయంలో మెడలో వేసుకొంటారు. సమాజంలో ఉన్నతిని తెలుపుకొనే విధంగా భుజాన వేసుకొంటారు. బిహు పండుగకు పెద్దవారికి గమోసాలు సమర్పించుకోవడం ఆనవాయితీ. ఏదయినా భక్తిగా, ఆదరంగా భావించే వస్తువును నేలమీద పెట్టరు. ముందుగా గమోసా పరచి, దానిపై ఉంచుతారు. గామ్+చాదర్ (అనగా పూజా గదిలో పురాణ గ్రంథాన్ని కప్పి ఉంచే గుడ్డ) - అనే కామరూప పదం గమోసాకు మూలం. అన్ని మతాలువారూ గమోసాను ఇదే ఆదరంతో దైనందిన జీవితంలో వాడుతారు

బిహు

బిహు పండుగ అసోంలో ఎక్కువ మంది జరుపుకొనే పండుగ. ఇది సంవత్సరంలో మూడు సార్లు వస్తుంది. మాఘ్ (జనవరి), బోహాగ్ (ఏప్రిల్), కతి (అక్టోబరు)

దుర్గా పూజ

దుర్గాపూజ కూడా అసోంలో బాగా పెద్దయెత్తున జరుపుకొనే పండుగ. అసోంలో స్థిరపడిన లక్షలాది బెంగాలీయుల ప్రభావం కూడా ఈ పండుగ ప్రాచుర్యానికి కొంత కారణం కావచ్చును.

సంగీతం

భిన్నజాతులు, సంస్కృతుల సమ్మేళనం కారణంగా అసోం జానపద సంగీతంలో చాలా వైవిధ్యం కానవస్తుంది. దీనికి ఆధునిక సంగీతంలోని బాణీలు జోడించడం వల్ల మరింత సుసంపన్నమైనది. రుద్ర బారువా, భూపేన్ హజారికా, ఖాగెన్ మహంత, అనిమా చౌధురి - వీరు ప్రసిద్ధులైన సంగీతకారులలో కొందరు.

దేవాలయాలు

• ఉమానంద దేవాలయం
• జోన్‌బీల్ మేళా

ఆర్ధిక వ్యవస్థ

అసోం టీ

తేయాకు ఉత్పత్తి అసోం ఆర్థిక వ్యవస్థలో ప్రధానమైనది. సముద్ర మట్టానికి దగ్గర ఎత్తులో పండే అసోం తేయాకుకు ఒక ప్రత్యేకమైన రుచి ఉంటుంది. కామెల్లియా అస్సామికా అనేది అసోం పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఒక తేయాకు రకం. (ఇటువంటి గౌరవం అసోం కూ, చైనాకు మాత్రమే దక్కింది కామెల్లియా సినెసిస్ అనే పేరుతో ఒక చైనా తేయాకు రకం ఉంది.

అసోంలో తేయాకు వ్యవసాయం బ్రిటిషువారు వృద్ధి చేశారు. ఆ కాలంలో బీహారు, ఒడిషా ప్రాంతాలనుండి కూలీలుగా వచ్చి చాలామంది ఇక్కడ స్థిరపడ్డారు.

అసోం చమురు;

ముడి చమురు, సహజవాయువు కూడా అసోం ఉత్పత్తులలో ప్రధానమైనవి. ప్రపంచంలో చమురు ప్రప్రథమంగా అమెరికాలోని టిటస్‌విల్లిలోలభించింది. రెండవ స్థలం అసోం . ఇక్కడ అప్పుడు త్రవ్విన బావిలో ఇప్పటికీ చమురు ఉత్పత్తి కొనసాగుతున్నది.

అసోంలో సమస్యలు

బ్రిటిషు అధికారం నుంచి అసోం ప్రాంతంలోని వేరువేరు పరగణాలు ప్రశాంతంగా స్వతంత్రభారతదేశంలో విలీనం చేయబడ్డాయి. కాని తరువాత ఈ ప్రాంతంలోని అభివృద్ధి బాగా కుంటుపడింది. ఫలితంగా తీవ్రవాద వర్గాలు, వేర్పాటు వాద వర్గాలు ప్రాభవం సంపాదించగలిగాయి. గ్రామీణ ప్రాంతంలోని తీవ్రమైన నిరుద్యోగ సమస్య వీరికి అనుకూలమైన పరిస్థితులను కూరుస్తున్నాయి.

దీనికి తోడు వివిధ తెగల మధ్య వైరాలు, పొరుగు దేశాలనుంచి కొన సాగుతున్న వలసలు, వెనుకబాటుతనం - ఇవన్నీ అసోంను వెంటాడుతున్న సమస్యలు. కొన్ని తెగల మధ్య ఘర్షణలు చాలా తీవ్రంగ ఉంటున్నాయి.

జిల్లాలు

అసోం జిల్లాల జాబితా

వ.సం.	కోడ్	‌జిల్లా	ముఖ్య పట్టణం	జనాభా (2001)	విస్తీర్ణం (కి.మీ.²)	జన సాంద్రత (/కి.మీ.²)
1	BK	బక్స జిల్లా	ముషాల్‌పూర్	953,773	2,400	398
2	BA	బాజాలి జిల్లా	పట్శాల
3	BP	బార్పేట జిల్లా	బార్పేట	1642420	3245	506
4	BS	విశ్వనాథ్ జిల్లా	విశ్వనాథ్ చారియాలి	5,80,000	1,100	530
5	BO	బొంగైగావ్ జిల్లా	బొంగైగావ్	906315	2510	361
6	CA	కచార్ జిల్లా	సిల్చార్	1442141	3786	381
7	CD	చరాయిదేవ్ జిల్లా	సోనారీ	471,418	1,064	440
8	CH	చిరంగ్ జిల్లా	కాజల్‌గావ్	481,818	1,468	328
9	DR	దర్రాంగ్ జిల్లా	మంగల్‌దాయి	1503943	3481	432
10	DM	ధెమాజి జిల్లా	ధెమాజి	569468	3237	176
11	DU	ధుబ్రి జిల్లా	ధుబ్రి	1634589	2838	576
12	DI	డిబ్రూగర్ జిల్లా	డిబ్రూగర్	1172056	3381	347
13	DH	దిమా హసాయో జిల్లా	హాఫ్లాంగ్	186189	4888	38
14	GP	గోల్‌పారా జిల్లా	గోల్‌పారా	822306	1824	451
15	GG	గోలాఘాట్ జిల్లా	గోలాఘాట్	945781	3502	270
16	HA	హైలకండి జిల్లా	హైలకండి	542978	1327	409
17	JO	హోజాయ్ జిల్లా	హోజాయ్	931,218
18	JO	జోర్హాట్ జిల్లా	జోర్హాట్	1009197	2851	354
19	KM	కామరూప్ మెట్రో జిల్లా	గౌహతి	1,260,419	1,528	820
20	KU	కామరూప్ జిల్లా	అమింగావ్	1,517,202	1,527.84	520
21	KG	కర్బి ఆంగ్లాంగ్ జిల్లా	దిఫు	812320	10434	78
22	KR	కరీంగంజ్ జిల్లా	కరీంగంజ్	1003678	1809	555
23	KJ	కోక్రఝార్ జిల్లా	కోక్రఝార్	930404	3129	297
24	LA	లఖింపూర్ జిల్లా	ఉత్తర లఖింపూర్	889325	2277	391
25	MJ	మజులి జిల్లా	గారమూర్	167,304	880	300
26	MA	మారిగావ్ జిల్లా	మారిగావ్	775874	1704	455
27	NN	నాగావ్ జిల్లా	నాగావ్	2315387	3831	604
28	NB	నల్బరి జిల్లా	నల్బరి	1138184	2257	504
29	SV	శివ్‌సాగర్ జిల్లా	శిబ్‌సాగర్	1052802	2668	395
30	ST	సోనిత్‌పూర్ జిల్లా	తేజ్‌పూర్	1677874	5324	315
31	SM	దక్షిణ సల్మారా జిల్లా	హాట్సింగరి	555,114	568	980
32	TI	తిన్‌సుకియా జిల్లా	తిన్‌సుకియా	1150146	3790	303
33	UD	ఉదల్గురి జిల్లా	ఉదల్గురి	832,769	1,676	497
34	WK	పశ్చిమ కర్బి ఆంగ్లాంగ్ జిల్లా	హమ్రెన్	3,00,320	3,035	99
35	ML	మజులి జిల్లా	-	-	-	-

ఇవికూడా చూడండి

• అసోం ముఖ్యమంత్రులు
• అసోం శాసనసభ ఎన్నికలు 2006
• పరిణీత బోర్తకూర్
• అసోం జానపద నృత్యాలు
• దిమాసా రాజ్యం
• అస్సామీ భాషా అంధకార యుగం
• కార్బీ
• ఎల్లోరా విజ్ఞాన్ మంచ్
• చారాయిదేవ్
• కాజీరంగా జాతీయ పార్కు చరిత్ర
• అసోం ప్రాంతీయ విభాగాలు
• యాండబో సంధి
• ఇన్ ది నేమ్ ఆఫ్ ది నేషన్
• నేచర్స్ బెకన్
• అస్సాం డిటెన్షన్ క్యాంప్
• అస్సామీ హస్త చిత్రకళ
• సాసోని మెర్‌బిల్
• పైడ్ ఫాల్కనెట్
• మిసింగ్ అటానమస్ కౌన్సిల్
• తలతల్ ఘర్
• ఓజాపాలి
• 1985 మేరపాని సంఘటన
• కచారి
• ముఓల్హోయ్
• ఖమ్యాంగ్ భాష
• అసోం లోని నగరాల జనాభా జాబితా
• అపో

వెలుపలి లంకెలు

• అసోం .ఆర్గ్
• అసోం ప్రభుత్వ వెబ్‌సైటు
• కామాఖ్య శక్తిపీఠం