లోక్ సభ స్పీకర్

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
స్పీకర్ of లోక్ సభ
लोक सभा अध्यक्ष
Style ది హొనరేబుల్
Appointer లోక్ సభ సభ్యులు
Term length లోక్ సభ వ్యవధి (5 యెళ్లు గరిష్టం)
Inaugural holder గణేశ్ వాసుదేవ్ మావాలాణ్కర్
Formation 15 మే 1952
Deputy ఎం.తంబిదురై
Website అధికారిక వెబ్ సైట్

లోక్‌సభ నిర్వహణ బాధ్యతను స్పీకర్ నిర్వహిస్తారు. లోక్‌సభ సభ్యులు తమలో ఒకరిని స్పీకర్‌గా ఎన్నుకుంటారు. స్పీకర్‌కు సహాయంగా ఒక డిప్యూటీ స్పీకర్‌ను కూడా ఎన్నుకుంటారు. సార్వత్రిక ఎన్నికల తరువాత సభ్యుల ప్రమాణ స్వీకారంతో లోక్‌సభ ఏర్పాటు అవుతుంది. ప్రమాణ స్వీకార కార్యక్రమ నిర్వహణకు ఒక తాత్కాలిక స్పీకరుగా సభ్యులు తమలో ఒకరిని ఎంచుకుంటారు. సాధారణంగా అనుభవజ్ఞుడైన సభ్యుడిని ఎంచుకోవడం రివాజు. ఇలా ఎన్నుకున్న స్పీకర్ ను ప్రోటెం స్పీకరు అంటారు తరువాత స్పీకరు ఎన్నిక జరుగుతుంది. ఆపై, సభా నిర్వహణ బాధ్యత పూర్తిగా స్పీకరుదే. సభానిర్వహణ కొరకు వివిధ నిబంధనలు ఏర్పాటయ్యాయి. సభ్యుల ప్రవర్తనను నిర్దేశిస్తూ ప్రవర్తనా నియమావళి ఉంది. వివిధ అంశాలకు సమయం కేటాయింపు కొరకు బిజినెస్ ఎడ్వైజరీ కౌన్సిల్ ఉంటుంది.

ప్రస్తుత 16 లోక్ సభ స్పీకర్ గా అధ్యక్షత భారతీయ జనతా పార్టీ తరపునా సుమిత్రా మహాజన్ ఉన్నారు. మీరా కుమార్ తర్వాత 2వ మహిళా లోక్‌సభ స్పీకర్ గా ఆమె విధులు నిర్వర్తిస్తున్నరు.

స్పీకర్ అధికారాలు మరియు విధులు[మార్చు]

లోక్‌సభా నిర్వహణ బాధ్యతను స్పీకర్ నిర్వహిస్తారు, మరియు ఒక బిల్లు డబ్బు (money bill) బిల్లు అవునా కాదా అనే నిర్ణయిస్తారు. వారు సభలో క్రమశిక్షణ మరియు మర్యాదతో ఉన్నదనే నిర్వహించడానికి మరియు వాటిని రద్దు చేసుకోవడం ద్వారా వారి వికృత ప్రవర్తన కోసం సభ్యుడు శిక్షించే చేయవచ్చు.వారు కూడా అవిశ్వాస తీర్మానాన్ని, వాయిదా యొక్క చలన, అభిశంసన యొక్క కదలిక మరియు నిబంధనల ప్రకారం దృష్టిని నోటీసు కాల్ వంటి కదలికలు మరియు తీర్మానాలు వివిధ రకాల కదిలే అనుమతిస్తాయి.స్పీకర్ సమావేశంలో చర్చకు తీసుకోవాలి చర్చనీయాంశంగా నిర్ణయించుకుంటుంది.స్పీకర్ ఎన్నిక తేదీ అధ్యక్షుడు ద్వారా పరిష్కరించబడింది.మరింత సభలో సభ్యులు చేసిన అన్ని వ్యాఖ్యలను ప్రసంగాలు స్పీకర్ ప్రసంగించారు.స్పీకర్ పార్లమెంట్ ఉభయ సభల సంయుక్త సమావేశంలో బెకీ అధ్యక్షత.రాజ్యసభలో స్పీకర్ కౌంటర్ భారతదేశం వైస్ ప్రెసిడెంట్ అయిన చైర్మన్, ఉంది.పూర్వ వారెంట్ లో, లోక్ సభ స్పీకర్ మాత్రమే భారతదేశం ఉప ప్రధాన మంత్రి పక్కన వస్తుంది.స్పీకర్ భారతదేశం యొక్క రాజకీయ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆరవ హోదా ఉంది

స్పీకర్ యొక్క తొలగింపు[మార్చు]

స్పీకర్ ఆర్టికల్ 94 మరియు 96 ప్రకారం హౌస్ యొక్క సమర్థవంతమైన మెజారిటీ ఆమోదించిన తీర్మానం ద్వారా లోక్ సభ స్పీకర్ ను తొలగించవచ్చు.

స్పీకర్ కూడా సెక్షన్ల కింద లోక్ సభ సభ్యుడు 7 & రిప్రజెంటేషన్ 8 అనర్హతకు పొందడానికి తొలగించబడుతుంది చట్టం, 1951 ఈ వ్యాసాలు రాజ్యాంగంలోని 110 లో ఇచ్చిన నిర్వచనం తో డబ్బు బిల్లు అస్థిరమైన వంటి బిల్లులోని స్పీకర్ యొక్క తప్పు సర్టిఫికేషన్ నుండి ఉత్పన్నమవుతాయి అవుతుంది. కోర్టులు డబ్బు బిల్లు బిల్లులోని తప్పు ధ్రువీకరణ కోసం స్పీకర్ రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా చట్టం సమర్థించేలా, అది విభాగం 8K క్రింద స్పీకర్ యొక్క లోక్ సభ సభ్యత్వానికి అనర్హత వర్తిస్తుంది ఇది నేషనల్ హానర్ యాక్ట్, 1971 వరకు చిహ్నాలకు అవమానాలు నిరోధించే క్రింద దోషిగా అర్హమైన రాజ్యాంగం అవమానించడం మొత్తాలను చట్టం, 1951 ప్రాతినిధ్య.

తాత్కాలికాధికార (ఫ్రొటెం) స్పీకర్[మార్చు]

ఒక సాధారణ ఎన్నికల మరియు ఒక కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాత, శాసన విభాగం తయారుచేసిన సీనియర్ లోక్ సభ సభ్యుల జాబితా ఒక తాత్కాలికాధికారం స్పీకర్ ఎంపిక చేసిన పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల మంత్రి, కు సమర్పించబడుతుంది.అపాయింట్మెంట్ అధ్యక్షుడు ఆమోదం ఉంది.

ఎన్నికల తరువాత మొదటి సమావేశం స్పీకర్, డిప్యూటీ స్పీకర్ పార్లమెంట్ సభ్యులు ఎంపిక చేసినప్పుడు ఫ్రొటెం స్పీకర్ కింద నిర్వహించబడుతుంది.స్పీకర్ లేకపోవడంతో, డిప్యూటీ స్పీకర్ స్పీకర్ గా మరియు ఆరుగురి సభ్యుల స్పీకర్ ఎంపిక కమిటీ రెండు లేకపోవడంతో పనిచేస్తుంది వారి సీనియారిటీ ప్రకారం స్పీకర్ గా పనిచేస్తాయి.

లోక్ సభ స్పీకర్ల జాబితా[మార్చు]

అం పేరు చిత్రం వ్యవధి పార్టి కూటమి
1 గణేశ్ వాసుదేవ్ మావలన్ కర్ Mavalankar.jpg 1952 మే 15 - 1956 ఫిబ్రవరి 27 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
2 మాడభూషి అనంతశయనం అయ్యంగారు M.A-ayangar.jpg 1956 మార్చి 8 - 1962 ఏప్రిల్ 16 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
3 సర్దార్ హుకమ్ సింగ్ 1962 ఏప్రిల్ 17 - 1967 మార్చి 16 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
4 నీలం సంజీవరెడ్డి NeelamSanjeevaReddy.jpg 1967 మార్చి 17 - 1969 జూలై 19 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
5 జి. యస్. ధిల్లొన్ 1969 ఆగస్టు 8 - 1975 డిసెంబరు 1 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
6 బలి రామ్ భగత్ 1976 జనవరి 15 - 1977 మార్చి 25 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
(4) నీలం సంజీవరెడ్డి NeelamSanjeevaReddy.jpg 1977 మార్చి 26 - 1977 జూలై 13 జనతా పార్టీ జనతా పార్టీ+
7 కె. యస్. హెగ్డే K. S. Hegde.jpg జులై 21, 1977 - 1980 జనవరి 21 జనతా పార్టీ జనతా పార్టీ+
8 బలరామ్ జాఖడ్ Dr Balram Jakhar.jpg 1980 జనవరి 22 - 1989 డిసెంబరు 18 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
9 రాబి రే 1989 డిసెంబరు 19 - 1991 జూలై 9 జనతా దల్ నేషనల్ ఫ్రంట్
10 శివరాజ్ పాటిల్ Shivraj Patil.jpg జులై 10, 1991 - 1996 మే 22 కాంగ్రెస్ భారత జాతీయ కాంగ్రేసు+
11 పి. ఏ. సంగ్మా 1996 మే 25 - 1998 మార్చి 23 కాంగ్రెస్ యునైటెడ్ ఫ్రంట్
12 గంటి మోహనచంద్ర బాలయోగి G.M.C BALAYOGI.jpg 1998 మార్చి 24 - 2002 మార్చి 3 తె.దే.పా నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలియన్స్
13 మనోహర్ జోషి Manohar Joshi cropped.jpg 2002 మే 10 - 2004 జూన్ 2 శివ సేన నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలియన్స్
14 సోమనాథ్ ఛటర్జీ 2004 జూన్ 4 - 2009 మే 30 సిపిఐ(ఎం) యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్
15 మీరా కుమార్ Meira Kumar.jpg 2009 మే 30 - 2014 జూన్ 2 కాంగ్రెస్ యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్
16 సుమిత్ర మహాజన్ 70px 2014 జూన్ 6 - ప్రస్తుతం భాజపా నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలియన్స్

References[మార్చు]

లోక్ సభల స్పకర్ల పేర్లు మరియు కార్యాలయం నుండి తీసినవి:

External links[మార్చు]